二、第二品
2. Dutiyo paricchedo
三蕴略说
Khandhattayasaṅkhepo
受以三种方式体验,即乐、苦与舍;
其特征为领受可意、不可意及中舍的感受。
Vedanānubhavo tedhā, sukhadukkhamupekkhayā; Iṭṭhāniṭṭhānubhavanamajjhānubhavalakkhaṇā.
身苦、心苦,以及乐受与舍受;
其中一种唯是心法,依五根之别而有五种。
Kāyikaṃ mānasaṃ dukkhaṃ, sukhopekkhā ca vedanā; Ekaṃ mānasameveti, pañcadhindriyabhedato.
想以念为系缚,随不同方式而生起想;
它依六门所生之触,随应而分为六种。
Yathā tathā vā saññāṇaṃ, saññā satinibandhanaṃ; Chadhā chadvārasambhūtaphassajānaṃ vasena sā.
行蕴是思与触,
作意、命根与住立;
寻、伺与精进,
喜、欲与胜解。
Saṅkhārā cetanā phasso, Manakkārāyu saṇṭhiti; Takko cāro ca vāyāmo, Pīti chandodhimokkhako.
信、念、惭与愧,施、慈与慧;
中舍性与轻安,身、心二种自在。
Saddhā sati hirottappaṃ, cāgo mettā mati puna; Majjhattatā ca passaddhī, kāyacittavasā duve.
轻快性、柔软性、适业性、练达性与正直性;
悲、随喜,及正语、正业、正命之防护。
Lahutā mudukammaññapāguññamujutā tathā; Dayā mudā micchāvācā, kammantājīvasaṃvaro.
Lobho doso ca moho ca, diṭṭhi uddhaccameva ca; Ahirīkaṃ anottappaṃ, vicikicchitameva ca.
Māno issā ca maccheraṃ, kukkuccaṃ thinamiddhakaṃ; Iti eteva paññāsa, saṅkhārakkhandhasaññitā.
Byāpāro cetanā phasso, phusanaṃ saraṇaṃ tahiṃ; Manakkāro pālanāyu, samādhi avisāratā.
寻、伺、胜解、精进、喜、欲;
精进、喜、欲:欲即想要造作的欲求。
Āropanānumajjaṭṭhā, takkacārā panīhanā; Vīriyaṃ pīnanā pīti, chando tu kattukāmatā.
胜解即决意,信即净信;
净信即皈依,念即忆持;
惭即厌离恶行,
愧,是由于对彼之畏惧。
Adhimokkho nicchayo saddhā, Pasādo saraṇaṃ sati; Hirī pāpajigucchā hi, Ottappaṃ tassa bhīrutā.
无著与不粗暴,舍与慈,以及慧;
如实觉知是为中舍,其特相为平等安住。
Alaggo ca acaṇḍikkaṃ, cāgo mettā mati pana; Yāthāvabodho majjhattaṃ, samavāhitalakkhaṇaṃ.
Cha yugāni kāyacittadaragāravathaddhatā- Akammaññattagelaññakuṭilānaṃ vinodanā.
Tānuddhatādithinādidiṭṭhādīnaṃ yathākkamaṃ; Sesakādiasaddhādimāyādīnaṃ vipakkhino.
悲、喜、随喜——欲拔除苦;
远离语恶行等,是为三种远离。
Dukkhāpanayanakāmā, dayā modā pamodanā; Vacīduccaritādīnaṃ, virāmo viratittayaṃ.
贪欲、嗔恚与愚痴,
贪求、暴戾与愚痴;
依次是邪见,难以把捉,
掉举即是散乱。
Lobho doso ca moho ca, Gedhacaṇḍamanandhanā; Kamena diṭṭhi duggāho, Uddhaccaṃ bhantataṃ mataṃ.
Ahirīkamalajjattaṃ, anottappamatāsatā; Saṃsayo vicikicchā hi, māno unnatilakkhaṇo.
对他人的成就,
嫉妒与隐瞒;
嫉妒与悭吝,是苦,
追悔于已作与未作之事。
Parassakasampattīnaṃ , Usūyā ca nigūhanā; Issāmaccherakā tāpo, Katākatassa socanā.
昏沉为心的沉滞、不堪作业;
睡眠亦是如此;智者当知此二法的特征与理趣。
Thinaṃ cittassa saṅkoco, akammaññattatā pana; Middhamiccevametesaṃ, lakkhaṇañca naye budho.
Vedanādisamādhantā, satta sabbagasaññitā; Takkādiadhimokkhantā, cha pakiṇṇakanāmakā.
Saddhādayo viramantā, araṇā pañcavīsati; Lobhādimiddhakantāni, saraṇāni catuddasa.
嫉、悭、恶作、瞋,欲界之悲与喜;
于欲界、色界,其余四十六种为三界所生。
Issāmaccherakukkuccadosā kāme dayā mudā; Kāme rūpe ca sesā cha-cattālīsa tidhātujā.
欲、决意、中舍、无敬,是为清净者;
悲等五种、慢等六种,以及十六种。
Chandanicchayamajjhattamanakkārā sauddhavā; Dayādī pañca mānādī, cha yevāpana soḷasa.
欲等五种是决定的,其中另有十一种不属其余;
无惭与无愧,是毁坏世间的二法。
Chandādī pañca niyatā, tatthekādasa netarā; Ahirīkamanottappaṃ, lokanāsanakaṃ dvayaṃ.
Ete dve mohuddhaccāti, cattāro pāpasabbagā; Lokapāladukaṃ vuttaṃ, hiriottappanāmakaṃ.
对所缘的审察,即是寻与伺等禅支;
喜、一境性等,如是七种,以三重而说。
Ārammaṇūpanijjhānā, jhānaṅgā takkacārakā; Pīti ekaggatā ceti, satta vittittayena ve.
Saddhā sati matekagga-dhiti lokavināsakā; Pālakā nava cetāni, balāni avikampato.
于此,依信等五者,作四种慧分别;
以受为首,此二百七十六根,依增上之义而说。
Ettha saddhādipañcāyu, katvātra catudhā matiṃ; Vedanāhi dvisattete, indriyānādhipaccato.
Manarūpindriyehete , sabbe indriyanāmakā; Bāvīsati bhavantāyudvayaṃ katvekasaṅgahaṃ.
Diṭṭhīhekaggatātakkasatīviratiyo pathā; Aṭṭha niyyānato ādicaturo bhitvāna dvādasa.
Phasso ca cetanā ceva, Dvevetthāhāraṇattato; Āhārā manavojāhi, Bhavanti caturothavā.
不善法以因、以根为基,
贪等三法所宣说;
善法、无记法也是如此。
Hetu mūlaṭṭhato pāpe, Lobhādittayamīritaṃ; Kusalābyākate cāpi, Alobhādittayaṃ tathā.
邪见与贪等垢秽,是趣向恶趣的业道;
相反的则趣向善趣;如是,此三即成六道之说。
Diṭṭhilobhadusā kammapathāpāyassa maggato; Tabbipakkhā sugatiyā, tayoti cha pathīritā.
Passaddhādiyugāni cha, vaggattā yugaḷāni tu; Upakārā sati dhī ca, bahūpakārabhāvato.
由听闻所生的见未清净,见解不明,陷于迷惑昏沉,
因迷惑而致愚痴,贪欲随之而难断,
Oghāharaṇato yogā, Yojanenābhavaggato; Savanenāsavā diṭṭhi- Mohejettha dudhā lubho.
以坚固执取生起之见,于此处有三种取著;
以见的过患而成那些结缚,由结缚故,见有二种。
Daḷhaggāhena diṭṭhejā, upādānaṃ tidhā tahiṃ; Diṭṭhi dosena te ganthā, ganthato diṭṭhiha dvidhā.
由于五盖——欲、疑、掉举之过患得以净除的苦行;
而昏沉睡眠则以痴,或说,这些便是六种盖。
Pañcāvaraṇato kāma-kaṅkhādosuddhavaṃ tapo; Thinamiddhañca mohena, cha vā nīvaraṇānitha.
将掉举作为一种,以及昏沉睡眠,而被称为
既从作用与食物,亦从敌对者的残余
Katvā tāpuddhavaṃ ekaṃ, thinamiddhañca vuccati; Kiccassāhārato ceva, vipakkhassa ca lesato.
见生起与掉举的过患,以及痴——
疑惑、惛沉、高举等十种
此乃毁坏世间之双轭
烦恼由心之染污而生
Diṭṭhejuddhavadosandha- Kaṅkhāthinuṇṇatī dasa; Lokanāsayugenete, Kilesā cittaklesato.
贪、嗔、痴、慢、见、疑、悭;
这些依见而生的结缚,断除之后,便从束缚中解脱。
Lobhadosamūhamāna-diṭṭhikaṅkhissamaccharā; Saṃyojanāni diṭṭhejā, bhitvā bandhanato dudhā.
这些即痴、掉举、慢、疑、瞋、生起之见;
瞋等之见三种,贪欲,断已,于经中宣说为十。
Tāni mohuddhavaṃmānakaṅkhādosejadiṭṭhiyo; Dudhādiṭṭhi tidhā lobhaṃ, bhitvā sutte dasīritā.
见、贪、痴、慢、嗔、疑,于此为二重的嗔恚等;
由生起贪故,说这些众生之随眠。
Diṭṭhilobhamūhamānadosakaṅkhā tahiṃ dudhā; Katvā lobhamime sattānusayā samudīritā.
邪见即是执取,应如是简略了知;
行蕴之义,依所说而说;
Diṭṭhi eva parāmāso, ñeyyo evaṃ samāsato; Attho saṅkhārakkhandhassa, vutto vuttānusārato.