第二十六品
Chabbisatimo paricchedo
二十六、出起清净之论
26. Vuṭṭhānavisuddhikathā
如是修行者,内观已达顶点;
当这名为‘出起行者’的状态出现时,它便现起。
Tassevaṃ paṭipannassa, sikhāpattā vipassanā; Vuṭṭhānagāminī nāma, yadā hoti tadā pana.
遍作、近行、随顺、种姓之后;
道生起,随后果生起;有分之后,是省察。
Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ; Maggo tato phalaṃ hoti, bhavaṅgā paccavekkhaṇā.
Parikammopacārānulomasaṅkhātagocarā ; Maggassāvajjanaṃ hutvā, nibbāne hoti gotrabhu.
第四、第五或第六,随其所宜;
道速行心唯有一次,安止于涅槃。
Catutthaṃ pañcamaṃ vātha, chaṭṭhaṃ vāpi yathārahaṃ; Appeti maggajavanaṃ, nibbāne sakimeva taṃ.
由此,依次得三果、二果,或一果;
在道、余漏尽、灭尽道及出起之路中。
Tato phalāni tīṇi dve, ekaṃ vātha yathākkamaṃ; Maggāvasesanirodhamaggavuṭṭhānavīthiyaṃ.
此后,于有分断落之时,
截断彼已,转而省察;
此有三维度与五种类别,
如其相应,确实如此。
Tato bhavaṅgapātova, Taṃ chetvā paccavekkhaṇā; Tisso pañcavidhā honti, Yathāyogaṃ tathā hi ca.
必定省察道、果与涅槃;
或观察已断之烦恼与残余烦恼,或不观察。
Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, avassaṃ paccavekkhati; Hīne kilese sese ca, paccavekkhati vā na vā.
此后,他又如先前一般,观照诸行,修习内观;
渐次证入其余的道与果。
Tato ca puna saṅkhāre, vipassanto yathā pure; Appeti anupubbena, sesamaggaphalāni ca.
于此,说示了涅槃、果、道与内观;
即空性、无相及无愿。
Tattha vuccanti nibbāna-phalamaggavipassanā; Suññatā cānimittā ca, tathāpaṇihitāni ca.
因以“空性内观”等名而修观;
此为解脱门,如是分为三种。
Suññatāvipassanādināmena hi vipassati; Vimokkhamukhabhūtāti, tividhā bhājitā tathā.
Suññatādikanāmena, vimokkhā tividhā matā; Nibbānaphalamaggā ca, samāpattisamādhayo.
即于此处,证得第一阶位的圣者;
他最多七次往返,故名为须陀洹。
Tattheva paṭhamabhūmiṃ, patto ariyapuggalo; Sattakkhattuparamo so, sotāpannoti vuccati.
已达至第二地,名为一来果;
仅一次还来此世间,而后得生人间。
Patto dutiyabhūmiñca, sakadāgāmināmako; Sakimeva imaṃ lokaṃ, āgantvā hoti mānusaṃ.
证得第三地者,即名为不还果;
不再来此欲界受生,而是生于梵天界。
Patto tatiyabhūmiñca, anāgāmīti vuccati; Brahmalokā anāgantvā, idhakāmopapattiyā.
Patto catutthabhūmiñca, arahā aggapuggalo; Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpetīti vuccati.
Iti maggaphalaṭṭhānaṃ, vasā ariyapuggalā; Dvidhāpi catudhā yuggā, aṭṭha honti vibhāgato.
俱分解脱者
然而,依分科等而说:
这七种已分别,
诚如其所宜。
Ubhatobhāgavimutta- Vibhāgādivasā pana; Vibhattā honti sattete, Yathāyogaṃ tathā hi ca.
信重者从无常出起,亦从苦出起;
慧重者从无我出起,智者如此阐明。
Saddhādhurassāniccato, vuṭṭhānaṃ dukkhatopi ca; Paññādhurassānattato, iti dīpenti paṇḍitā.
初为随信行,中为信解脱;
终为慧解脱,是故应为信增上者。
Saddhānusāri ādimhi, majjhe saddhāvimuttako; Ante paññāvimuttova, tasmā saddhādhuro siyā.
Dhammānusāri ādimhi, diṭṭhippatto tatopari; Ante paññāvimuttova, hoti paññādhuropi ca.
既有止乘者,复以色界为最上之基;
又有观乘者及一切纯观行者。
Samathayānikā ceva, rūpānuttarapādakā; Vipassanāyānikā ca, sabbe sukkhavipassakā.
Dhuravuṭṭhānabhedena, honti pañceva sabbathā; Āruppapādakā cāpi, ādimhi duvidhā tathā.
于六处中,处于中等者,称为身证者;
俱分解脱者,安住于阿罗汉果。
Chasu ṭhānesu majjhake, kāyasakkhīti bhājitā; Ubhatobhāgavimutto, arahatte patiṭṭhito.
如此,依所说乘与出离负担之差别而作区分;
以及道果地,与七种圣者。
Itthaṃ vuttayānadhura-vuṭṭhānānaṃ vibhāgato; Maggapphalabhūmiyo ca, sattaṭṭhāriyapuggalā.
Tattha cānuttarañāṇaṃ, saccānaṃ paṭivedhakaṃ; Samucchedappahānena, klesānusayasodhanaṃ.
依四种道的区分,称为“出起”;
然亦名为“智见清净”。
Catumaggavibhāgena, vuṭṭhānanti pakittitaṃ; Ñāṇadassanavisuddhi, nāma hoti tathāpi ca.
Maggo ca parijānāti, dukkhaṃ tebhūmakaṃ tathā; Yathāyogaṃ pajahati, taṇhāsamudayampi ca.
证得灭,修习无上的道谛;
已进入修习之道的人,即称为‘修习’。
Nirodhaṃ sacchikaroti, maggasaccamanuttaraṃ; Bhāvanāvīthimotiṇṇo, bhāvetīti pavuccati.
从邪见、疑、戒禁取,
以及能令堕恶趣的贪、嗔等三种。
Diṭṭhiggatavicikicchā-sīlabbatamasesato; Apāyagamanīyañca, rāgadosādikattayaṃ.
Tadekaṭṭhe kilese ca, sahajātappahānato; Pajahāti sotāpatti-maggo paṭhamabhūmiko.
亦断除其共住者,及贪、嗔等烦恼;
然粗重者,由第二地斯陀含道断除。
Tadekaṭṭhe pajahati, rāgadosādikepi ca; Thūle tu sakadāgāmi-maggo dutiyabhūmiko.
阿那含道无余断除;
欲贪与嗔恚,以及与它们共存者,由生起而有。
Pajahāti anāgāmi-maggo niravasesato; Kāmarāgabyāpāde ca, tadekaṭṭhe ca sambhavā.
Rūpārūparāgamānu-ddhaccāvijjāti pañcakaṃ; Aggamaggo pajahati, klese sese ca sabbathā.
如是,通达真谛,能带来烦恼灭尽之果;
诸觉者阐明道智,亦即第七清净。
Iti saccapaṭivedhaṃ, klesakkhayaphalāvahaṃ; Maggañāṇaṃ pakāsenti, visuddhiṃ sattamaṃ budhā.
如是,依六清净的次第,为一切清净;
由此第七所证得者,名为涅槃。
Chabbisuddhikamenevaṃ, sabbathāya visuddhiyā; Sattamāyānupattabbaṃ, nibbānanti pavuccati.
能灭尽烦恼的救护,超越轮回的最上者;
是彼岸、无畏岸,出离一切诸行。
Klesakkhayakaraṃ tāṇaṃ, saṃsārātikkamaṃ paraṃ; Pārimaṃ tīramabhayaṃ, sabbasaṅkhāranissaṭaṃ.
由此,摧伏骄慢、调伏渴爱等,
显示了烦恼、轮回、诸行的对治。
Tenammadanimmadanaṃ , pipāsavinayādinā; Klesasaṃsārasaṅkhāra-paṭipakkhanidassitaṃ.
不老、不死、永恒、不生、无为
无上、无行、无量、无与伦比
Ajarāmaramaccanta-manuppādamasaṅkhataṃ; Anuttaramasaṅkhāraṃ, anantamatulañca taṃ.
Paramatthamanopammaṃ, santi appaṭimaṃ sukhaṃ; Nirodhasacca nibbānaṃ, ekantaṃ amataṃ padaṃ.
有余涅槃界,及另一种;
无余涅槃界。如此,依说示分为二种。
Sopādisesanibbāna-dhātu ceva tathāparā; Anupādisesā ceti, duvidhā pariyāyato.
Suññataṃ cānimittañca, tathāpaṇihitanti ca; Attādigāhābhāvena, tividhāpi ca bhājitaṃ.
Klesasaṃsārasaṅkhāra-paccanīkavibhāgato; Bhavakkhayādibhedehi, bahudhāpi pavuccati.
如此,这不死法、出世间法、无时法,
无有渴爱,超越渴爱,故名为「涅槃」。
Tadevamaccutaṃ dhammaṃ, lokuttaramakālikaṃ; Vānābhāvā vānātīto, ‘‘nibbāna’’nti pakittitaṃ.