第二十五章
Pañcavīsatimo paricchedo
二十五、观增长论
25. Vipassanāvuddhikathā
戒清净、心清净、见清净、度疑清净
先获得这些清净后,即应总观,然后再证其余果位。
Sīlacittadiṭṭhikaṅkhāvitaraṇavisuddhiyo ; Patvā kalāpato tāva, sammaseyya tato paraṃ.
Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ; Bhaṅgañāṇaṃ bhayañāṇaṃ, tathādīnavanibbidā.
Muccitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā; Saṅkhārupekkhānulomamiccānukkamato ṭhitā.
称为观者,即十智之传承;
通达三相之后,于诸行中运转。
Vipassanāti cakkhātā, dasañāṇaparamparā; Lakkhaṇattayamāhacca, saṅkhāresu pavattati.
是故,应先从聚而遍观三相;
以正慧观察了过、现、未的诸蕴、诸处、诸界。
Tasmā kalāpato tāva, sammaseyya tilakkhaṇaṃ; Sammasitvā atītādikhandhāyatanadhātuyo.
诸蕴以灭尽义故是无常,以怖畏义故是苦;
以无坚实义故是无我。应当如是数数思择。
Aniccā te khayaṭṭhena, khandhā dukkhā bhayaṭṭhato; Anattā asārakaṭṭhena, iccābhiṇhaṃ vicintayaṃ.
如此遍观之时,三相现起;
于是瑜伽行者依刹那、相续与时分,观照诸行。
Tassevaṃ sammasantassa, upaṭṭhāti tilakkhaṇaṃ; Saṅkhāresu tato yogī, khaṇasantatiaddhato.
于现在诸法,亦观其生灭;
确实,于彼以五十种智行相随观。
Paccuppannāna dhammānaṃ, udayañca vayaṃ tathā; Paññāsākārabhedehi, anupassati tattha hi.
无明、渴爱与行之生起及灭尽故;
五蕴之集与灭,亦如是所见。
Avijjātaṇhākammānaṃ, udayā ca nirodhato; Samudayā nirodhā ca, pañcannaṃ dassitā tathā.
色之食有三,触之食为名色,识之食为一切;
这些皆合为四十四。
Rūpassāhārato tiṇṇaṃ, phassato nāmarūpato; Viññāṇasseti sabbepi, cattālīsa samissitā.
生起之相与坏灭之相
而见者于此见其相
依刹那与依生起故
它们合计为五十。
Nibbattilakkhaṇaṃ bhaṅga- Lakkhaṇañcettha passato; Khaṇatodayato ceti, Samapaññāsa honti te.
如是,依蕴门已分别其生灭;
依处等差别,应如理结合。
Iti khandhamukhenete, vibhattā udayabbayā; Āyatannādibhedehi, yojetabbā yathārahaṃ.
Udayañca vayañcevaṃ, passato tassa yogino; Vibhūtā honti saṅkhārā, samuṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.
诸觉支法,
他们殊胜明见;
由此生起诸杂染,
即十种杂染之事。
Bodhipakkhiyadhammā ca, Te passanti visesato; Tato jāyantupaklesā, Dasopaklesavatthukā.
光明、喜、轻安,胜解与精进;
乐、智、现起,舍与欲。
Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho; Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānaṃ, upekkhā ca nikanti ca.
他们皆依渴爱、慢、见之执取而为三种;
味著、高举、执为我者,即为染污。
Taṇhāmānadiṭṭhiggāhavasena tividhepi te; Assādento unnamanto, mamāyanto kilissati.
无智者谓:‘我已得道、果与涅槃’;
增上慢者自以为‘我已觉了’,即堕于此。
Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, pattosmīti akovido; Vekkhabujjhāti maññanto, pappoti adhimāniko.
这些并非道等法,
以渴爱等执取为所缘;
渴爱、慢与见是杂染,亦是障碍。
Maggādayo na hontete, Taṇhāgāhādivatthuto; Taṇhāmānadiṭṭhiyo cupaklesā paripanthakā.
Porāṇameva khandhānaṃ, udayabbayadassanaṃ; Tilakkhaṇārammaṇato, maggo nibbānapaccayo.
Iti maggaṃ amaggañca, visodhentassa sijjhati; Visuddhi ca maggāmaggañāṇadassananāmikā.
复次,另有一清净,名生灭见;
以此为始,称为行道智见。
Tathāparā visuddhīnaṃ, udayabbayadassanaṃ; Ādiṃ katvā paṭipadāñāṇadassananāmikā.
随后,智者如先前那样,行至杂染与掉举的清净边际;
智者修习生灭之观。
Pacchā saṃklesavikkhepavisuddhantaṃ yathā pure; Paṭipajjati medhāvī, udayabbayadassanaṃ.
Iti khodayabbayānupassanāñāṇavīthiyaṃ; Sikkhantassācireneva, paripakkā vipassanā.
舍断生之施设,唯决意于灭;
为破除对生之迷暗,唯随住于坏灭。
Pahāyodayavohāraṃ, vayamevādhimuccato; Uppādābhogamohāya, bhaṅgamevānutiṭṭhati.
如瀑布之流注,似恒河之水;
如草遭摧折,如火焰迁流。
Tato nijjharadhārāva, gaṅgāvārodakaṃ viya; Bhijjamānatiṇāniva, paṭipajjā sikhā viya.
Patante ca vayante ca, bhijjanticceva saṅkhate; Passato tassa bhaṅgānupassanāñāṇamīritaṃ.
Tato bhayānupassanā, sabhayāti vipassato; Ādīnavānupassanā-ñāṇaṃ ādīnavāti ca.
厌离随观,于生厌离的瑜伽行者;
欲解脱智,于希求解脱者;
Nibbidānupassanā ca, nibbindantassa yogino; Muccitukamyatāñāṇaṃ, tato muccitumicchato.
若为常法则不灭,若为乐法则不逼迫;
若有我则能自主,然他们并非如此。
Niccā ce na nirujjheyya, na bādheyya sukhā yadi; Vase vatteyya attā ce, tadabhāvā na te tathā.
如是善求解脱者,由此逆次而观照;
此所生之智,名为审察随观智。
Suṭṭhu muccitumiccevaṃ, paṭipaccakkhato tato; Paṭisaṅkhānupassanā-ñāṇaṃ jātanti vuccati.
善巧审察诸行之三相后,
于已遍知之诸行,亦如是随观。
Sādhukaṃ paṭisaṅkhāya, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ; Supariññātasaṅkhāre, tatheva paṭipassati.
诸行唯无常、苦、无我,别无其他;
于此无有我、亦无我所,非我、亦非我所。
Aniccā dukkhānattā ca, saṅkhārāva na cāparo; Attā vā attanīyaṃ vā, nāhaṃ na tu mamāti ca.
即于彼处安住中舍,远离喜贪;
以无我、无我所之性故,于诸行中住于舍。
Tatova tattha majjhatto, nandirāgavinissaṭo; Attattaniyabhāvena, saṅkhāresvajjhupekkhati.
Saṅkhārupekkhāsaṅkhātaṃ, ñāṇaṃ tassa itīritaṃ; Tato vuṭṭhānaghaṭitaṃ, anulomanti vuccati.
于诸行极遍知,于三相善总观;
于彼住舍者,内观达顶点。
Supariññātasaṅkhāre, susammaṭṭhatilakkhaṇe; Upekkhantassa tasseva, sikhāpattā vipassanā.
Saṅkhāradhamme ārabbha, tāva kālaṃ pavattati; Tīradassīva sakuṇo, yāva pāraṃ na passati.
Yadā passati nibbānaṃ, vuṭṭhānagahitā tadā; Vuṭṭhānagāminī nāma, sānulomā pavuccati.
如是,以二种清净而清净的内观者;
圆满内观行道,故作是说。
Iti dvīhi visuddhīhi, visuddhāya vipassato; Vipassanāpaṭipadaṃ, pūretīti pavuccatīti.