第二十章
Vīsatimo paricchedo
就像前面所说的那样,一切色法也被总摄在一起了。
按照俱生的规则,怎样成为二十一种?
Iti vuttappakārena, sabbaṃ rūpampi piṇḍitaṃ; Sahavuttiniyāmena, ekavīsavidhaṃ kathaṃ.
业、心、时节、食这四种生起方式,依次对应。
九种、六种、四种和两种,一共二十一种聚。
Kammaṃ cittotukāhārasamuṭṭhānā yathākkamaṃ; Nava cha caturo dve ca, kalāpā ekavīsati.
命根以及不离色,按各自的顺序;
把眼等这些项目配上去之后,就说明了八种十法聚。
Jīvitañcāvinibbhoga-rūpāni ca yathākkamaṃ; Cakkhādikehi yojetvā, dasakā aṭṭha dīpitā.
眼、耳、鼻、舌这四种十法聚,共为四类;
还有身十法聚、女十法聚、男十法聚以及心所依处十法聚。
Cakkhusotaghānajivhādasakā ca catubbidhā; Kāyitthipumbhāvavatthudasakā ca tathāpare.
与命根不可分离的九种色法聚;
这九种聚名为业生聚,它们已被说明。
Jīvitenāvinibbhogarūpāni navakanti ca; Navete kammajā nāma, kalāpā samudīritā.
不可分离诸色,即是纯八法聚;
身表九法聚,与身表俱。
Avinibbhogarūpāni, suddhaṭṭhakamathāparaṃ; Kāyaviññattinavakaṃ, kāyaviññattiyā saha.
语表十法聚,与声俱起。
轻快性等十一法聚,与三种法同时生起。
Vacīviññattidasakaṃ, saddena sahavuttito; Lahutādekādasakaṃ, tiṇṇannaṃ saha sambhavā.
由身表、轻快性等所成,应有十二法;
由语表、轻快性等所成,十三法亦然。
Kāyaviññattilahutādīhi dvādasakaṃ bhave; Vacīviññattilahutādīhi terasakaṃ tathā.
这样,由心所生起的诸聚,被开示为六种。
也把色相的变化恰当地包含进去。
Iti cittasamuṭṭhānā, kalāpā cha pakāsitā; Rūpākāravikārampi, saṅgahetvā yathārahaṃ.
不过,最初的纯粹八法,加上声就成九法。
由轻快性等三法组成的十一法聚,即轻快性等十一法。
Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ bhave; Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.
声与轻快性等俱,亦说为十二法聚;
时节所生诸色聚,唯说四种。
Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakanti ca; Kalāpā utusambhūtā, catudhāva pakittitā.
纯净八法聚为第一,食生聚为另一;
轻快等十一法聚,此二被称为食生。
Suddhaṭṭhakañca paṭhamaṃ, āhārajamathāparaṃ; Lahutādekādasakaṃ, iti dve ojajā matā.
诸聚以限定为特相,故智者明辨;
彼等不说虚空与诸相为聚所摄。
Kalāpānaṃ paricchedalakkhaṇattā vicakkhaṇā; Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.
在这里,八十九和六十三,各自按顺序。
还有四十种和十九种,以及那些色聚的组成成分。
Tattha cekūnanavuti, tesaṭṭhi ca yathākkamaṃ; Tālīsekūnavīsā ca, kalāpaṅgāni tāni ca.
特征色与虚空色,在各自的色聚中到处存在。
五种又五种色法,一共三百一十六种。
Lakkhaṇākāsarūpāni, kalāpesu tahiṃ tahiṃ; Pañca pañceti rūpāni, tisataṃ soḷasādhikaṃ.
以未取之取,亦成二十八种;
依色聚之名,当修二十五法。
Agahītaggahaṇena, aṭṭhavīsavidhānipi; Rūpakoṭṭhāsanāmena, pañcavīsati bhāvaye.
三大种取作触境,作坏灭相续;
或摄生为一类,彼处则舍心基。
Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvāpacayasantatiṃ; Jātimekañca katvā vā, vinātha hadayaṃ tahiṃ.
这是《法集论》色品中,按自性来说的。
依处色虽然没有被直接指出,但在《发趣论》里已经讲到了它。
Dhammasaṅgaṇiyaṃ hetaṃ, rūpakaṇḍe sarūpato; Vatthurūpaṃ na niddiṭṭhaṃ, paṭṭhāne desitaṃ tu taṃ.
还有两种声九法聚,
还有三种纯八法。
由心与时節所生者,两两成对;
复有一者,名为食所生。
Dve saddanavakā ceva, Tayo suddhaṭṭhakāpi ca; Dve dve cittotusambhūtā, Eko āhārajoti ca.
由彼等产生者有五类,由业产生者有九类。
这些聚依真实色,被说为十四种。
Tesamuṭṭhānikā pañca, kammajāni naveti ca; Rūparūpavasenete, kalāpā cuddaseritā.
仅在十法聚中归入彼处的命九法。
或者,在性十法聚中,单独取一个,同样地,也不含心基。
Dasakesveva saṅgayha, jīvitanavakaṃ tahiṃ; Bhāvaddasakamekaṃ vā, katvā vatthuṃ vinā tathā.
声二由心与时生,依彼所生三色聚;
纯净八法聚有七,业生十法聚当知。
Saddā cittotujā dveva, tesamuṭṭhānikā tayo; Suddhaṭṭhakā ca satteva, kammajā dasakāni ca.
智者说,其中色有九十六种。
以不重复计算的方式摄取,有十八种存在。
Channavūtividhaṃ tattha, rūpaṃ bhāsanti paṇḍitā; Agahītaggahaṇena, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.
如是诸聚中,随其所应:七聚、六聚、五聚,
四聚、三聚、二聚,及一聚。
Tesameva kalāpānaṃ, sattakacchakkapañcakā; Catukkā ca tikadvikā, ekakā ca yathārahaṃ.
二、七、九、六、三,还有三,都按顺序来。
四即三十四种俱生聚类。
Dve satta nava cha tayo, tayopi ca yathākkamaṃ; Cattāroti catuttiṃsa, sahavuttikarāsayo.
依眼、耳、鼻、舌、身、心所依处而有;
与女、男十法聚共俱之七集,有二种。
Cakkhusotaghānajivhā-kāyavatthuvasā siyuṃ; Itthipumbhāvadasakasahitā sattakā dvidhā.
眼耳鼻缺者,各具二自性;
由无有故缺有,如是六类亦七种。
Cakkhusotaghānahīnā, paccekaṃ dve sabhāvakā; Abhāvato bhāvahīno, itthaṃ chakkāpi sattadhā.
还有那些缺少眼和耳的,
眼与鼻缺失者;
又有先天缺耳鼻,
色聚其数二、三、三。
Cakkhusotavihīnā ca, Cakkhughānavihīnakā; Sotaghānavihīnā ca, Sabhāvā dve tayo tayo.
眼等一一缺失者,为劣。
三种情况也都是由于无性根(无男女根色)之故。
如是名为五种集,
九种聚亦当有。
Cakkhādekekato hīnā, Tividhāpi abhāvato; Iccevaṃ pañcakā nāma, Navakā rāsayo siyuṃ.
唯缺眼等三者,一类为二具性根者;
眼等三中缺二者,其三即无性根者。
Cakkhādittayahīnāva, ekato dve sabhāvakā; Cakkhādittayato dvīhi, tayo hīnā abhāvakā.
在色界中,是眼、耳、所依色与命根的九法聚;
实际上只有四类聚,以及按情况分为六种四法。
Rūpaloke cakkhusota-vatthujīvitanavakā; Cattārova kalāpāti, catukkā cha yathārahaṃ.
依舌身处,
无者与二种具自性者。
根据身体、性根和所依处
这样就成为三种三法。
Jivhākāyavatthuvasā , Abhāvo dve sabhāvakā; Kāyabhāvavatthuvasā, Iti honti tayo tikā.
依身体的基础来说是一类,由心与时节产生的则有二类;
声九法聚之数,二与三。
Kāyavatthuvaseneko, dve ca cittotusambhavā; Saddanavakaṭṭhakāti, dukā ca tividhā siyuṃ.
命根九法聚为一,彼所生者及纯净八法聚为三,
单聚者为四。
Jīvitanavakañcekaṃ, tesamuṭṭhānikāni ca; Suddhaṭṭhakāni tīṇīti, cattāro ekakā siyuṃ.
这三十四种,在结生时和转起时;
色色聚的积聚,是生起的来源。
Catuttiṃsa paniccete, sandhiyañca pavattiyaṃ; Rūparūpakalāpānaṃ, rāsayo honti sambhavā.
按照七十、六十等说法,随其所应。
要在各处分辨清楚各种色聚的色法。
Sattati saṭṭhimiccevamādinā ca yathārahaṃ; Kalāparāsirūpāni, tattha tattha vibhāvaye.
按照十六、十五等等的分类方式,也
以摄取未被摄取者,在各处一一分别解说。
Soḷasa pañcadasetiādibhedavasāpi ca; Agahītaggahaṇena, tattha tattha viniddise.
四千四百个聚,被合在一起。
在那里,色法有二十六种,以及一千四百种。
Catucattālīsasataṃ, kalāpā honti piṇḍitā; Chabbīsa tattha rūpāni, sahassañca catussataṃ.
这样,在四恶趣和欲界七善趣中,
在色界十五处中、在无想处、在恶趣地。
Iccāpāyacatukke ca, kāme sugatisattake; Rūpe ca pañcadasake, asaññāpāyabhūmiyaṃ.
就在四种分类法和二十七种分类法当中,
在众生的受生处、结生时和转起时。
Catukoṭṭhāsikesveva, sattavīsavidhesupi; Jātiṭṭhānesu sattānaṃ, sandhiyañca pavattiyaṃ.
在属于诸根的相续中,以及在同样不属于诸根的相续中;
在外在诸行的相续中,以及在死尸中产生。
Indriyabaddhasantāne, tathānindriyakamhi ca; Bahisaṅkhārasantāne, matakāye ca sambhavā.
现有的聚,以及诸聚的聚集;
在这里,有详细说和简略说,还有对色的数目计算。
Labbhamānakalāpā ca, kalāpānañca rāsayo; Tattha vitthārasaṅkhepā, rūpānaṃ gaṇanāpi ca.
这里没有讲到的色,应该按照已经讲过的道理来理解。
智者应当从一切方面展开并了知这些可被识知的事物。
Ettha rūpā avuttā hi, yathāvuttānusārato; Vitthāretvāna viññeyyā, sabbathāpi ca viññunāti.