第二十品
Vīsatimo paricchedo
二十、色聚论
20. Kalāpakathā
依如前所说的方法,一切色法已总摄;
依俱生的法则,如何成为二十一种?
Iti vuttappakārena, sabbaṃ rūpampi piṇḍitaṃ; Sahavuttiniyāmena, ekavīsavidhaṃ kathaṃ.
业生、心生、时节生与食生,如其次第;
九、六、四及二,是二十一种色聚。
Kammaṃ cittotukāhārasamuṭṭhānā yathākkamaṃ; Nava cha caturo dve ca, kalāpā ekavīsati.
命根与不离色,如其次第;
与眼等根结合,则说为十法与八法。
Jīvitañcāvinibbhoga-rūpāni ca yathākkamaṃ; Cakkhādikehi yojetvā, dasakā aṭṭha dīpitā.
眼、耳、鼻、舌、身这四种十法聚,共有四类;
同样地,还有身十法聚、女性十法聚、男性十法聚及心所依处十法聚。
Cakkhusotaghānajivhādasakā ca catubbidhā; Kāyitthipumbhāvavatthudasakā ca tathāpare.
以及由命根与不可分离色所构成的九法聚;
这九种聚,名为业生聚,已如上宣说。
Jīvitenāvinibbhogarūpāni navakanti ca; Navete kammajā nāma, kalāpā samudīritā.
不可分离色之后,更有纯八法聚;
身表九法聚,与身表俱起;
Avinibbhogarūpāni, suddhaṭṭhakamathāparaṃ; Kāyaviññattinavakaṃ, kāyaviññattiyā saha.
语表十法聚,与声俱起;
轻快性等十一法聚,由三种法俱生而成。
Vacīviññattidasakaṃ, saddena sahavuttito; Lahutādekādasakaṃ, tiṇṇannaṃ saha sambhavā.
身表、轻快性等构成十二法聚;
同样,由语表、轻快性等构成十三法聚。
Kāyaviññattilahutādīhi dvādasakaṃ bhave; Vacīviññattilahutādīhi terasakaṃ tathā.
如是,心所生起的诸聚,开示为六种;
亦如实包含了色相的变化。
Iti cittasamuṭṭhānā, kalāpā cha pakāsitā; Rūpākāravikārampi, saṅgahetvā yathārahaṃ.
先有纯八法聚,加上声则成九法聚;
由轻快性等三法,而成轻快性等十一法聚。
Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ bhave; Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.
以声与轻快性等,同样成为十二法聚;
时节所生的诸聚,宣说为唯有四种。
Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakanti ca; Kalāpā utusambhūtā, catudhāva pakittitā.
第一为纯八法聚,其次为食生聚;
轻快等十一法聚:此二聚共称为食生。
Suddhaṭṭhakañca paṭhamaṃ, āhārajamathāparaṃ; Lahutādekādasakaṃ, iti dve ojajā matā.
Kalāpānaṃ paricchedalakkhaṇattā vicakkhaṇā; Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.
其中九十七与六十三种,依次排列;
以及三十九种,这些是色聚的组成部分。
Tattha cekūnanavuti, tesaṭṭhi ca yathākkamaṃ; Tālīsekūnavīsā ca, kalāpaṅgāni tāni ca.
特征与虚空等色,在诸色聚中各处存在;
五种、五种地,诸色法总计三百一十六。
Lakkhaṇākāsarūpāni, kalāpesu tahiṃ tahiṃ; Pañca pañceti rūpāni, tisataṃ soḷasādhikaṃ.
Agahītaggahaṇena, aṭṭhavīsavidhānipi; Rūpakoṭṭhāsanāmena, pañcavīsati bhāvaye.
然以三大种为触,而成积集与相续;
或将‘生’合为一类,唯此处与心无涉。
Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvāpacayasantatiṃ; Jātimekañca katvā vā, vinātha hadayaṃ tahiṃ.
Dhammasaṅgaṇiyaṃ hetaṃ, rūpakaṇḍe sarūpato; Vatthurūpaṃ na niddiṭṭhaṃ, paṭṭhāne desitaṃ tu taṃ.
两种声九法聚,
以及三种纯八法聚;
心生法聚有两类,
食生法聚则有一种。
Dve saddanavakā ceva, Tayo suddhaṭṭhakāpi ca; Dve dve cittotusambhūtā, Eko āhārajoti ca.
其中,时节生法聚有五种,业生法聚有九种;
依色与非色的差别,这些聚被说为十四种。
Tesamuṭṭhānikā pañca, kammajāni naveti ca; Rūparūpavasenete, kalāpā cuddaseritā.
Dasakesveva saṅgayha, jīvitanavakaṃ tahiṃ; Bhāvaddasakamekaṃ vā, katvā vatthuṃ vinā tathā.
Saddā cittotujā dveva, tesamuṭṭhānikā tayo; Suddhaṭṭhakā ca satteva, kammajā dasakāni ca.
Channavūtividhaṃ tattha, rūpaṃ bhāsanti paṇḍitā; Agahītaggahaṇena, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.
即于这些聚中,有七聚、六聚、五聚之别;
四聚、三聚、二聚,及一聚,各各相应。
Tesameva kalāpānaṃ, sattakacchakkapañcakā; Catukkā ca tikadvikā, ekakā ca yathārahaṃ.
Dve satta nava cha tayo, tayopi ca yathākkamaṃ;
所谓“四”,即总计三十四种俱生之蕴聚。
Cattāroti catuttiṃsa, sahavuttikarāsayo.
Cakkhusotaghānajivhā-kāyavatthuvasā siyuṃ; Itthipumbhāvadasakasahitā sattakā dvidhā.
眼、耳、鼻缺失者,各有二种自性;
由于无有,故缺失存在,如此六类亦成七种。
Cakkhusotaghānahīnā, paccekaṃ dve sabhāvakā; Abhāvato bhāvahīno, itthaṃ chakkāpi sattadhā.
以及眼与耳缺失者,
眼与鼻缺失者;
以及耳与鼻缺失者,
自性者各有二种与三种。
Cakkhusotavihīnā ca, Cakkhughānavihīnakā; Sotaghānavihīnā ca, Sabhāvā dve tayo tayo.
Cakkhādekekato hīnā, Tividhāpi abhāvato; Iccevaṃ pañcakā nāma, Navakā rāsayo siyuṃ.
Cakkhādittayahīnāva, ekato dve sabhāvakā; Cakkhādittayato dvīhi, tayo hīnā abhāvakā.
于色界,则为眼、耳、所依色与命根之九类聚;
实则唯四聚,随其所应,或四或六。
Rūpaloke cakkhusota-vatthujīvitanavakā; Cattārova kalāpāti, catukkā cha yathārahaṃ.
依舌、身、所依处
无与二为有自性
依身、性、所依处
如是即为三种三法。
Jivhākāyavatthuvasā , Abhāvo dve sabhāvakā; Kāyabhāvavatthuvasā, Iti honti tayo tikā.
依身依处为一,由心所生为二;
声九法聚与纯八法聚等,有二种及三种。
Kāyavatthuvaseneko, dve ca cittotusambhavā; Saddanavakaṭṭhakāti, dukā ca tividhā siyuṃ.
命根九法聚为一种,及从他们依处所生者;
纯八法聚有三种,单一法聚则有四种。
Jīvitanavakañcekaṃ, tesamuṭṭhānikāni ca; Suddhaṭṭhakāni tīṇīti, cattāro ekakā siyuṃ.
如是,色聚与非色聚之聚合,于结生与转起时,共有三十四种生起。
Catuttiṃsa paniccete, sandhiyañca pavattiyaṃ; Rūparūpakalāpānaṃ, rāsayo honti sambhavā.
Sattati saṭṭhimiccevamādinā ca yathārahaṃ; Kalāparāsirūpāni, tattha tattha vibhāvaye.
又以十六、十五等分类之差别故;
以无所执取的执取,于一一处分别解说。
Soḷasa pañcadasetiādibhedavasāpi ca; Agahītaggahaṇena, tattha tattha viniddise.
Catucattālīsasataṃ, kalāpā honti piṇḍitā; Chabbīsa tattha rūpāni, sahassañca catussataṃ.
Iccāpāyacatukke ca, kāme sugatisattake; Rūpe ca pañcadasake, asaññāpāyabhūmiyaṃ.
Catukoṭṭhāsikesveva, sattavīsavidhesupi; Jātiṭṭhānesu sattānaṃ, sandhiyañca pavattiyaṃ.
于根所系属的相续中,及于非根所系属的相续中;
于外在诸行相续中,及于死尸中生起。
Indriyabaddhasantāne, tathānindriyakamhi ca; Bahisaṅkhārasantāne, matakāye ca sambhavā.
可得的聚,及诸聚的聚集
其中,有广说与略说,及色的数目计算。
Labbhamānakalāpā ca, kalāpānañca rāsayo; Tattha vitthārasaṅkhepā, rūpānaṃ gaṇanāpi ca.
此处未述及之色,当依已述之理而了知;
展开之后,智者当于一切处而了知。
Ettha rūpā avuttā hi, yathāvuttānusārato; Vitthāretvāna viññeyyā, sabbathāpi ca viññunāti.