第十七章
Sattarasamo paricchedo
十七、见摄论
17. Diṭṭhisaṅgahakathā
以“如是等”为名,诸法如欲等亦然;
蕴等诸分,亦已如理列举。
Yevāpanakanāmena , dhammā chandādayo tathā; Khandhādayo ca koṭṭhāsā, uddiṭṭhā hi yathārahaṃ.
于此,欲等诸法,已依其理分别;
当知蕴等聚合,今亦从缘而生。
Tattha chandādayo dhammā, vibhattāva yathārahaṃ; Khandhādirāsayo vāpi, viññeyyā dāni sambhavā.
受即受蕴,谓眼触等所生;
想,即是想蕴,也说为六种。
Vedanā vedanākkhandho, cakkhusamphassajādikā; Saññā ca saññākkhandhoti, chabbidhāpi pakāsitā.
Saṅkhārakkhandhanāmena, sesā cetasikā matā; Vuttā viññāṇakāyā cha, viññāṇakkhandhanāmato.
色蕴则再一次,与不相离者相应;
无色蕴则有四,合称五蕴。
Rūpakkhandho punekova, sampayuttāviyogino; Arūpino ca cattāro, pañcakkhandhā pavuccare.
Manāyatananāmaṃ tu, cittameva tathāparā; Cakkhuviññāṇadhātādisattaviññāṇadhātuyo.
一切心所法,悉摄于法处;
亦称为法界,五十二法悉皆如是。
Sabbe cetasikā dhammā, dhammāyatanasaṅgahā; Dhammadhātūti ca vuttā, dvipaññāsāpi sabbathā.
微细色法及涅槃,于此应当了知;
粗显色法,即十处与诸界。
Sukhumāni ca rūpāni, nibbānañcettha gayhare; Oḷārikāni rūpāni, dasāyatanadhātuyo.
眼处、耳处、鼻处、舌处、身处;
及色处、声处、香处、味处、触处。
Cakkhusotaghānajivhā-kāyāyatananāmakā; Rūpasaddagandharasa-phoṭṭhabbāyatanāni ca.
Dvādasāyatanā sabbe, hontaṭṭhārasadhātuyo; Khandhā ṭhapetvā nibbānaṃ, natthi paṇṇatti tīsupi.
Āhārādi ca koṭṭhāsā, pubbe vuttanayāva te; Iti missakasaṅkhepo, viññātabbo vibhāvinā.
于十二不善心中,十四法亦得确立;
凡属有过失者,今亦将其摄集说明。
Dvādasākusalesveva, cuddasāpi vavatthitā; Ye sāvajjāva tesampi, saṅgaho dāni niyyate.
欲漏、有漏、见漏及无明漏,
四种漏已说,三种法依其自性。
Kāmāsavo bhavāsavo, diṭṭhāvijjāsavāti ca; Cattāro āsavā vuttā, tayo dhammā sarūpato.
诸漏者,以漏为义,
同样,诸暴流以冲走为义;
诸轭,以联结为义,故称为轭;
此四种皆已宣说。
Āsavā āsavaṭṭhena, Oghā vuyhanato tathā; Yojentīti ca yogāti, Te cattāro ca desitā.
Kāmabbhavo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Sīlabbataparāmāso, bhavarāgo tathāparo.
嫉妒、悭吝与无明,如此为十结;
八法以其自性,于阿毗达摩中阐明。
Issā macchariyāvijjā, iti saṃyojanā dasa; Aṭṭha dhammā sarūpena, abhidhamme pakāsitā.
断除嫉妒与悭吝,于彼处调伏慢心;
破除有贪,依色与无色分为二种。
Issāmacchariyaṃ hitvā, katvā mānuddhavaṃ tahiṃ; Bhinditvā bhavarāgañca, rūpārūpavasā dvidhā.
Pañcorambhāgiyā ceva, pañcuddhambhāgiyāti ca; Dasa saṃyojanā vuttā, sutte satta sarūpato.
结法有四种,其中三种体性相同;
贪欲身结与嗔恚,即所称的身结。
Ganthā dhammā ca cattāro, tayo dhammā sarūpato; Abhijjhākāyagantho ca, byāpādo ca pavuccati.
戒禁取,以及另一身结;
执取“此是真实”,如是分别诸见。
Sīlabbataparāmāso, kāyagantho tathāparo; Idaṃsaccābhiniveso, iti diṭṭhi vibhedito.
欲贪与嗔恚,昏沉睡眠次之;
以及掉举与追悔,疑与无明为第八;
Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhamathāparaṃ; Tathā uddhaccakukkuccaṃ, kaṅkhāvijjāti aṭṭhime.
名为盖障之法,又被说为六种;
邪见虽有多类,即称为执取。
Dhammā nivaraṇā nāma, chadhā ca pana desitā; Micchādiṭṭhi panekāva, parāmāsoti vuccati.
Upādānāni cattāri, kāmupādādināmakā; Diṭṭhisīlabbataṃ atta-vādupādānameva ca.
依贪与依见者唯二,而见则被宣说为三种;
见、戒禁取以及唯言论,此由大仙所宣说。
Lobhadiṭṭhivasā dveva, tividhā diṭṭhi desitā; Diṭṭhi sīlabbatamatta-vādo ceti mahesinā.
贪、嗔与痴,
慢、见与疑;
昏沉与掉举,
以及令世间毁灭的一对,亦是如此。
Lobho doso ca moho ca, Māno diṭṭhi ca saṃsayo; Thinamuddhaccamevātha, Lokanāsayugaṃ tathā.
如是,烦恼之依处即被开示为烦恼;
而这十种,从后文所述及其自性来看,皆属相同。
Itthaṃ kilesavatthūni, kilesāti pakāsitā; Dasete tu samānāva, parato ca sarūpato.
欲贪、瞋恚、慢、见与疑;
有贪与无明,此六种称为众生之随眠。
Kāmarāgo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Bhavarāgo avijjāti, cha sattānusayā matā.
620执取、障碍、戏论与妄想;
620.Gāhā ca palibodhā ca, papañcā ceva maññanā.
Taṇhā māno ca diṭṭhi ca, diṭṭhi taṇhā ca nissayā.
Parāmāsekako dveva, nissayā maññanā tayo; Āsavoghayogaganthā, upādānā ca dubbidhā.
已说八种盖、七种随眠之论;
结与烦恼,各别有十,随后安立。
Aṭṭha nīvaraṇā vuttā, sattadhānusayā kathā; Saṃyojanā kilesā ca, daseva parato ṭhitā.
一、二、六、七、八、十,各随其宜;
诸法依其自性而存在,正如前述诸蕴所说。
Ekadvitichasattaṭṭhadasakā tu yathārahaṃ; Dhammā sarūpato honti, yathāvuttesu rāsisu.
欲贪与有贪,欲漏与有漏;
色贪与无色贪,如是贪分别。
Kāmarāgabhavarāgā, kāmāsavabhavāsavā; Rūparāgārūparāga, iti lobho vibhedito.
执取此为真实,邪见与戒禁取亦然;
我论与执取,如是名为邪见。
Idaṃsaccābhiniveso , diṭṭhi sīlabbataṃ tathā; Attavādo parāmāso, iti diṭṭhi pavuccati.
邪见有十五种,贪有十八种;
其余诸法与自他诸蕴相应,合为六十二种。
Diṭṭhi pañcadasavidhā, lobhaṭṭhārasadhā tahiṃ; Sesā sapararāsīhi, samānā dvādasaṭṭhitā.
邪见与贪,于十一种生起中得以确立;
无明于七处所说,嗔恚则于五处。
Ekādasasamuṭṭhāne, diṭṭhilobhā vavatthitā; Avijjā sattasu vuttā, paṭigho pana pañcasu.
慢与疑,于四处所说;
于三处、二处,则为懈怠(thīna)等。此八者,皆为带格变化者。
Māno ca vicikicchā ca, catuṭṭhānesu uddhaṭo; Tīsu dvīsu ca thīnanti, aṭṭhete savibhattikā.
Issāmaccherakukkuccamiddhalokavināsakā; Chāvibhattikadhammāti, asambhinnā catuddasa.
Rūparāgārūparāga-kāmāsavabhavāsavā; Honti diṭṭhiviyuttesu, pubbe vuttanayā pana.
如是,智者了知有过失的概要后,
亦应阐明菩提分法的摄集。
Iti sāvajjasaṅkhepaṃ, ñatvā puna vicakkhaṇo; Bodhipakkhiyadhammānaṃ, saṅgahampi vibhāvaye.
其中,想颠倒、心颠倒、见颠倒,依次为:
净、乐、常、我,如是安立为十二种。
Yesu saññācittadiṭṭhi-vipallāsā yathākkamaṃ; Subhaṃ sukhaṃ niccamattā, iti dvādasadhā ṭhitā.
于此,于身、于受、于心、于法,轮转而起;
呈现为不净、苦、无常、无我。
Tattha kāye vedanāsu, citte dhammesu cakkamā; Asubhaṃ dukkhamaniccamanattāti upaṭṭhitā.
为断除如前所述的颠倒,如理所应
然而,由所缘与作用各异,依其方式而生起
Yathāvuttavipallāsapahānāya yathārahaṃ; Bhinnā visayakiccānaṃ, vasena pana sambhavā.
四念处,即身随观等;
如此,正念即是大仙所宣说的那一种。
Cattāro satipaṭṭhānā, kāyānupassanādayo; Iti vuttā panekāva, sammāsati mahesinā.
为断除已生与未生之恶,为令未生之善生起;
或令未生与已生之善,生起并增长。
Uppannānuppannapāpapahānānuppannāya ca; Anuppannuppannehi vā, nibbatti abhivuddhiyā.
精勤者之精进,依作用与功用而有差别;
正勤有四种,大仙如是说。
Padahantassa vāyāmo, kiccābhogavibhāgato; Sammappadhānā cattāro, iti vuttā mahesinā.
欲、精进、心、观,由如来所说;
这是四神足,解说为四种成就之基。
Chando ca vīriyaṃ cittaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā; Cattāro iddhipādāti, vibhattā caturādhipā.
Saddhindriyañca vīriyaṃ, sati ceva samādhi ca; Paññindriyañca pañceva, bodhipakkhiyasaṅgahe.
诸根以根之义为根,诸力以力之义为力;
如此,大仙将其区分、分别,而成此二类。
Indriyānindriyaṭṭhena, balaṭṭhena balāni ca; Iti bhinnā vibhattā ca, duvidhāpi mahesinā.
念与择法,同样,精进与喜;
轻安与定,及舍,大仙说。
Satī ca dhammavicayo, tathā vīriyapītiyo; Passaddhi ca samādhi ca, upekkhāti ca tādinā.
七觉支,由觉者自性所宣说;
依身与心的差别而作区分,使轻安成为一项。
Desitā satta bojjhaṅgā, bujjhantassa sabhāvato; Kāyacittavasā bhinnaṃ, katvā passaddhimekakaṃ.
正见、正思惟、正精进,以及三种远离——正语、正业、正命;
正念与正定,此即所谓八支圣道。
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ; Sammāsati samādhī ca, maggo aṭṭhaṅgiko mato.
如是略说为七,依分别则三十七;
将轻安合为一,则不重复者十四。
Iti satteva saṅkhepā, sattatiṃsa pabhedato; Ekaṃ katvāna passaddhiṃ, asambhinnā catuddasa.
精进说为九种,在六组与五组中;
念则说为八种,余者同属一组。
Navadhā vīriyaṃ vuttaṃ, chasu rāsīsu pañcasu; Aṭṭhadhā sati sesā tu, samānapadarāsikā.
Pañcasveva tu paññā ca, samādhi caturāsiko; Saddhā dvīsu vibhattāti, pañcete savibhattikā.
Navā vibhattikā sesā, chando cittamathāparaṃ; Pīti passaddhipekkhā ca, saṅkappo viratittayaṃ.
依如上所说,一切觉支皆归摄于此;
在出世间法中,它们皆如其应地悉数生起。
Iti vuttanayā sabbe, bodhipakkhiyasaṅgahā; Lokuttaresu sambhonti, sabbathāpi yathārahaṃ.
Pubbabhāge yathāyogaṃ, lokiyesu ca labbhare; Nibbedabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.
Iti missakasāvajjā, bodhipakkhiyasaṅgahā; Yevāpanakarāsimhi, yathāsambhavato ṭhitā.
业道则于善与不善中,以一切方式生起;
非道与善行,恶行亦复如是。
Kammapathā tu sambhonti, puññāpuññesu sabbathā; Apathā ca sucaritā, tathā duccaritāpi ca.
其中,于业道处,无贪等;
以近行而说,或是在果报与唯作中。
Tattha kammapathaṭṭhāne, anabhijjhādayo pana; Upacārena vuccanti, vipākesu kriyesu vāti.