第17章巴利
Sattarasamo paricchedo
17. 见摄论巴利
17. Diṭṭhisaṅgahakathā
以“如是等”为名,诸法如欲等亦然;
蕴等诸分,亦已如理列举。巴利
Yevāpanakanāmena , dhammā chandādayo tathā; Khandhādayo ca koṭṭhāsā, uddiṭṭhā hi yathārahaṃ.
于此,欲等诸法,已依其理分别;
当知蕴等聚合,今亦从缘而生。巴利
Tattha chandādayo dhammā, vibhattāva yathārahaṃ; Khandhādirāsayo vāpi, viññeyyā dāni sambhavā.
受即受蕴,谓眼触等所生;
想,即是想蕴,也说为六种。巴利
Vedanā vedanākkhandho, cakkhusamphassajādikā; Saññā ca saññākkhandhoti, chabbidhāpi pakāsitā.
以“行蕴”为名,指其余的心所法。
所说的六识身,依“识蕴”而得名。巴利
Saṅkhārakkhandhanāmena, sesā cetasikā matā; Vuttā viññāṇakāyā cha, viññāṇakkhandhanāmato.
色蕴则再一次,与不相离者相应;
无色蕴则有四,合称五蕴。巴利
Rūpakkhandho punekova, sampayuttāviyogino; Arūpino ca cattāro, pañcakkhandhā pavuccare.
Manāyatananāmaṃ tu, cittameva tathāparā; Cakkhuviññāṇadhātādisattaviññāṇadhātuyo.
一切心所法,悉摄于法处;
亦称为法界,五十二法悉皆如是。巴利
Sabbe cetasikā dhammā, dhammāyatanasaṅgahā; Dhammadhātūti ca vuttā, dvipaññāsāpi sabbathā.
微细色法及涅槃,于此应当了知;
粗显色法,即十处与诸界。巴利
Sukhumāni ca rūpāni, nibbānañcettha gayhare; Oḷārikāni rūpāni, dasāyatanadhātuyo.
眼处、耳处、鼻处、舌处、身处;
及色处、声处、香处、味处、触处。巴利
Cakkhusotaghānajivhā-kāyāyatananāmakā; Rūpasaddagandharasa-phoṭṭhabbāyatanāni ca.
一切十二处,即为十八界。
除诸蕴与涅槃外,三界之中无有施设。巴利
Dvādasāyatanā sabbe, hontaṭṭhārasadhātuyo; Khandhā ṭhapetvā nibbānaṃ, natthi paṇṇatti tīsupi.
食等诸部分,如前所说之理。
如此,杂集之概要,应为具慧者所了知。巴利
Āhārādi ca koṭṭhāsā, pubbe vuttanayāva te; Iti missakasaṅkhepo, viññātabbo vibhāvinā.
于十二不善心中,十四法亦得确立;
凡属有过失者,今亦将其摄集说明。巴利
Dvādasākusalesveva, cuddasāpi vavatthitā; Ye sāvajjāva tesampi, saṅgaho dāni niyyate.
欲漏、有漏、见漏及无明漏,
四种漏已说,三种法依其自性。巴利
Kāmāsavo bhavāsavo, diṭṭhāvijjāsavāti ca; Cattāro āsavā vuttā, tayo dhammā sarūpato.
诸漏者,以漏为义,
同样,诸暴流以冲走为义;
诸轭,以联结为义,故称为轭;
此四种皆已宣说。巴利
Āsavā āsavaṭṭhena, Oghā vuyhanato tathā; Yojentīti ca yogāti, Te cattāro ca desitā.
欲有与嗔恚,慢、见及疑;
戒禁取,有贪,及另一者。巴利
Kāmabbhavo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Sīlabbataparāmāso, bhavarāgo tathāparo.
嫉妒、悭吝与无明,如此为十结;
八法以其自性,于阿毗达摩中阐明。巴利
Issā macchariyāvijjā, iti saṃyojanā dasa; Aṭṭha dhammā sarūpena, abhidhamme pakāsitā.
断除嫉妒与悭吝,于彼处调伏慢心;
破除有贪,依色与无色分为二种。巴利
Issāmacchariyaṃ hitvā, katvā mānuddhavaṃ tahiṃ; Bhinditvā bhavarāgañca, rūpārūpavasā dvidhā.
即五下分结,及五上分结。
共说有十种结,于经中则依其体性说为七种。巴利
Pañcorambhāgiyā ceva, pañcuddhambhāgiyāti ca; Dasa saṃyojanā vuttā, sutte satta sarūpato.
结法有四种,其中三种体性相同;
贪欲身结与嗔恚,即所称的身结。巴利
Ganthā dhammā ca cattāro, tayo dhammā sarūpato; Abhijjhākāyagantho ca, byāpādo ca pavuccati.
戒禁取,以及另一身结;
执取“此是真实”,如是分别诸见。巴利
Sīlabbataparāmāso, kāyagantho tathāparo; Idaṃsaccābhiniveso, iti diṭṭhi vibhedito.
欲贪与嗔恚,昏沉睡眠次之;
以及掉举与追悔,疑与无明为第八;巴利
Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhamathāparaṃ; Tathā uddhaccakukkuccaṃ, kaṅkhāvijjāti aṭṭhime.
名为盖障之法,又被说为六种;
邪见虽有多类,即称为执取。巴利
Dhammā nivaraṇā nāma, chadhā ca pana desitā; Micchādiṭṭhi panekāva, parāmāsoti vuccati.
取有四种,即名为欲取等;
见取、戒禁取及我语取。巴利
Upādānāni cattāri, kāmupādādināmakā; Diṭṭhisīlabbataṃ atta-vādupādānameva ca.
依贪与依见者唯二,而见则被宣说为三种;
见、戒禁取以及唯言论,此由大仙所宣说。巴利
Lobhadiṭṭhivasā dveva, tividhā diṭṭhi desitā; Diṭṭhi sīlabbatamatta-vādo ceti mahesinā.
贪、嗔与痴,
慢、见与疑;
昏沉与掉举,
以及令世间毁灭的一对,亦是如此。巴利
Lobho doso ca moho ca, Māno diṭṭhi ca saṃsayo; Thinamuddhaccamevātha, Lokanāsayugaṃ tathā.
如是,烦恼之依处即被开示为烦恼;
而这十种,从后文所述及其自性来看,皆属相同。巴利
Itthaṃ kilesavatthūni, kilesāti pakāsitā; Dasete tu samānāva, parato ca sarūpato.
欲贪、瞋恚、慢、见与疑;
有贪与无明,此六种称为众生之随眠。
620 执取、障碍、戏论与妄想;
渴爱、慢与见,而见依渴爱而住。巴利
Kāmarāgo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Bhavarāgo avijjāti, cha sattānusayā matā. 620.Gāhā ca palibodhā ca, papañcā ceva maññanā. Taṇhā māno ca diṭṭhi ca, diṭṭhi taṇhā ca nissayā.
二种执取,三种依止之妄想。
漏、暴流、轭、结,及取,皆为二种。巴利
Parāmāsekako dveva, nissayā maññanā tayo; Āsavoghayogaganthā, upādānā ca dubbidhā.
已说八种盖、七种随眠之论;
结与烦恼,各别有十,随后安立。巴利
Aṭṭha nīvaraṇā vuttā, sattadhānusayā kathā; Saṃyojanā kilesā ca, daseva parato ṭhitā.
一、二、六、七、八、十,各随其宜;
诸法依其自性而存在,正如前述诸蕴所说。巴利
Ekadvitichasattaṭṭhadasakā tu yathārahaṃ; Dhammā sarūpato honti, yathāvuttesu rāsisu.
欲贪与有贪,欲漏与有漏;
色贪与无色贪,如是贪分别。巴利
Kāmarāgabhavarāgā, kāmāsavabhavāsavā; Rūparāgārūparāga, iti lobho vibhedito.
执取此为真实,邪见与戒禁取亦然;
我论与执取,如是名为邪见。巴利
Idaṃsaccābhiniveso , diṭṭhi sīlabbataṃ tathā; Attavādo parāmāso, iti diṭṭhi pavuccati.
邪见有十五种,贪有十八种;
其余诸法与自他诸蕴相应,合为六十二种。巴利
Diṭṭhi pañcadasavidhā, lobhaṭṭhārasadhā tahiṃ; Sesā sapararāsīhi, samānā dvādasaṭṭhitā.
邪见与贪,于十一种生起中得以确立;
无明于七处所说,嗔恚则于五处。巴利
Ekādasasamuṭṭhāne, diṭṭhilobhā vavatthitā; Avijjā sattasu vuttā, paṭigho pana pañcasu.
慢与疑,于四处所说;
于三处、二处,则为懈怠(thīna)等。此八者,皆为带格变化者。巴利
Māno ca vicikicchā ca, catuṭṭhānesu uddhaṭo; Tīsu dvīsu ca thīnanti, aṭṭhete savibhattikā.
嫉妒、悭吝、恶作与昏沉,乃是世间的毁灭者。
此六种具格变化的法,合为不混杂的十四法。巴利
Issāmaccherakukkuccamiddhalokavināsakā; Chāvibhattikadhammāti, asambhinnā catuddasa.
色贪、无色贪、欲漏、有漏。
这些存在于离见者之中,然依前已说之理。巴利
Rūparāgārūparāga-kāmāsavabhavāsavā; Honti diṭṭhiviyuttesu, pubbe vuttanayā pana.
如是,智者了知有过失的概要后,
亦应阐明菩提分法的摄集。巴利
Iti sāvajjasaṅkhepaṃ, ñatvā puna vicakkhaṇo; Bodhipakkhiyadhammānaṃ, saṅgahampi vibhāvaye.
其中,想颠倒、心颠倒、见颠倒,依次为:
净、乐、常、我,如是安立为十二种。巴利
Yesu saññācittadiṭṭhi-vipallāsā yathākkamaṃ; Subhaṃ sukhaṃ niccamattā, iti dvādasadhā ṭhitā.
于此,于身、于受、于心、于法,轮转而起;
呈现为不净、苦、无常、无我。巴利
Tattha kāye vedanāsu, citte dhammesu cakkamā; Asubhaṃ dukkhamaniccamanattāti upaṭṭhitā.
为断除如前所述的颠倒,如理所应
然而,由所缘与作用各异,依其方式而生起巴利
Yathāvuttavipallāsapahānāya yathārahaṃ; Bhinnā visayakiccānaṃ, vasena pana sambhavā.
四念处,即身随观等;
如此,正念即是大仙所宣说的那一种。巴利
Cattāro satipaṭṭhānā, kāyānupassanādayo; Iti vuttā panekāva, sammāsati mahesinā.
为断除已生与未生之恶,为令未生之善生起;
或令未生与已生之善,生起并增长。巴利
Uppannānuppannapāpapahānānuppannāya ca; Anuppannuppannehi vā, nibbatti abhivuddhiyā.
精勤者之精进,依作用与功用而有差别;
正勤有四种,大仙如是说。巴利
Padahantassa vāyāmo, kiccābhogavibhāgato; Sammappadhānā cattāro, iti vuttā mahesinā.
欲、精进、心、观,由如来所说;
这是四神足,解说为四种成就之基。巴利
Chando ca vīriyaṃ cittaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā; Cattāro iddhipādāti, vibhattā caturādhipā.
信根与精进,念与定;
慧根等五根,悉摄于菩提分中。巴利
Saddhindriyañca vīriyaṃ, sati ceva samādhi ca; Paññindriyañca pañceva, bodhipakkhiyasaṅgahe.
诸根以根之义为根,诸力以力之义为力;
如此,大仙将其区分、分别,而成此二类。巴利
Indriyānindriyaṭṭhena, balaṭṭhena balāni ca; Iti bhinnā vibhattā ca, duvidhāpi mahesinā.
念与择法,同样,精进与喜;
轻安与定,及舍,大仙说。巴利
Satī ca dhammavicayo, tathā vīriyapītiyo; Passaddhi ca samādhi ca, upekkhāti ca tādinā.
七觉支,由觉者自性所宣说;
依身与心的差别而作区分,使轻安成为一项。巴利
Desitā satta bojjhaṅgā, bujjhantassa sabhāvato; Kāyacittavasā bhinnaṃ, katvā passaddhimekakaṃ.
正见、正思惟、正精进,以及三种远离——正语、正业、正命;
正念与正定,此即所谓八支圣道。巴利
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ; Sammāsati samādhī ca, maggo aṭṭhaṅgiko mato.
如是略说为七,依分别则三十七;
将轻安合为一,则不重复者十四。巴利
Iti satteva saṅkhepā, sattatiṃsa pabhedato; Ekaṃ katvāna passaddhiṃ, asambhinnā catuddasa.
精进说为九种,在六组与五组中;
念则说为八种,余者同属一组。巴利
Navadhā vīriyaṃ vuttaṃ, chasu rāsīsu pañcasu; Aṭṭhadhā sati sesā tu, samānapadarāsikā.
慧分五组,定摄四支;
信分二组,此五法皆有所摄。巴利
Pañcasveva tu paññā ca, samādhi caturāsiko; Saddhā dvīsu vibhattāti, pañcete savibhattikā.
余者分摄九组,欲、心等。
喜、轻安、舍,正思惟与三种离。巴利
Navā vibhattikā sesā, chando cittamathāparaṃ; Pīti passaddhipekkhā ca, saṅkappo viratittayaṃ.
依如上所说,一切觉支皆归摄于此;
在出世间法中,它们皆如其应地悉数生起。巴利
Iti vuttanayā sabbe, bodhipakkhiyasaṅgahā; Lokuttaresu sambhonti, sabbathāpi yathārahaṃ.
于前期阶段,对世间法,则如其所应而得。
在穿透与修习之时,于六清净的转起中。巴利
Pubbabhāge yathāyogaṃ, lokiyesu ca labbhare; Nibbedabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.
如是,此混合品中,诸觉支所摄。
于所行品中,各随其可能而安立。巴利
Iti missakasāvajjā, bodhipakkhiyasaṅgahā; Yevāpanakarāsimhi, yathāsambhavato ṭhitā.
业道则于善与不善中,以一切方式生起;
非道与善行,恶行亦复如是。巴利
Kammapathā tu sambhonti, puññāpuññesu sabbathā; Apathā ca sucaritā, tathā duccaritāpi ca.
其中,于业道处,无贪等;
以近行而说,或是在果报与唯作中。巴利
Tattha kammapathaṭṭhāne, anabhijjhādayo pana; Upacārena vuccanti, vipākesu kriyesu vāti.