第九品
Navamo paricchedo
九、心所摄颂
9. Cetasikasaṅgahakathā
七种是遍一切心心所,六种为杂心所;
信等二十五种,合计为三十八种。
Satta sādhāraṇā ceva, cha dhammā ca pakiṇṇakā; Saddhādi pañcavīseti, aṭṭhatiṃsa samissitā.
于欲界善心所摄的初禅、二禅中,所得诸法;
于第三禅唯得三十七法,无有慧心所。
Kāmāvacarapuññesu, labbhanti paṭhamadvaye; Sattatiṃseva dutiye, paññāmattavivajjitā.
于第三禅,如前所述,唯除去喜心所;
于第四禅中,唯得三十六,除慧与喜二者。
Tatiye ca yathāvuttā, pītimattavivajjitā; Chattiṃseva catutthamhi, paññāpītidvayaṃ vinā.
致力于诸大业处,如是舍弃诸离;
三十五、三十四双、三十三,依次为欲界之数。
Mahākriyāsu yujjanti, hitvā viratiyo tathā; Pañcatiṃsa catuttiṃsadvayaṃ tettiṃsakaṃ kamā.
除去无量,与大恶作相联结;
三十三、三十二、二、三十一,如此次第,为欲界之数。
Ṭhapetvā appamaññā ca, mahāpākesu yojitā; Tettiṃsā ceva dvattiṃsadvayekattiṃsakaṃ kamā.
取无量已,如是舍弃诸离;
于初禅色界心中,确有三十五。
Appamaññā gahetvāna, hitvā viratiyo tathā; Pañcatiṃseva paṭhame, rūpāvacaramānase.
于第二禅那则舍弃寻,其后更舍弃伺;
于第四禅那则为舍弃喜,而第五则住于无量。
Vitakkaṃ dutiye hitvā, vicārañca tato paraṃ; Catutthe pana pītiñca, appamaññañca pañcame.
如前所说,三十四支依次排列;
可得三十三支、三十二支及三十支。
Yathāvuttapakārāva , catuttiṃsa yathākkamaṃ; Tettiṃsa ceva dvattiṃsa, samatiṃsañca labbhare.
与第五禅那相同,唯除无色界心;
依地、所缘之差别,及诸支之殊胜。
Pañcamena samānā ca, ṭhapetvāruppamānasā; Bhūmārammaṇabhedañca, aṅgānañca paṇītataṃ.
舍离无量心,持三远离支;
于初禅心中,有三十六无上支。
Appamaññā ṭhapetvāna, gahetvā viratittayaṃ; Chattiṃsānuttare honti, paṭhamajjhānamānase.
于第二禅舍寻,其后复舍伺;
于第四禅舍喜,于第五禅亦然,一切皆舍。
Vitakkaṃ dutiye hitvā, vicārañca tato paraṃ; Pītiṃ hitvā catutthe ca, pañcamepi ca sabbathā.
Yathāvuttappakārāva, pañcatiṃsa yathākkamaṃ; Catuttiṃsañca tettiṃsa, tathā tettiṃsa cāpare.
Evaṃ bāvīsadhā bhedo, anavajjesu saṅgaho; Ekūnasaṭṭhicittesu, aṭṭhatiṃsānamīrito.
然而,总括地取离与无量后,
逐一取后,又以一切方式舍弃。
Viratī appamaññā ca, gahetvā pana sabbaso; Ekamekaṃ gahetvā ca, paccakkhāya ca sabbathā.
于欲界善中有七种,于唯作中亦有四种,同样地,
于色界四禅中,亦应作如是摄。
Kāmesu sattadhā puññe, catudhā ca kriye tathā; Rūpajjhānacatukke ca, kattabboyampi saṅgaho.
Iminā panupāyena, samasattati bhedato; Anavajjesu viññeyyo, cittuppādesu saṅgaho.
如此,以一切方式,对无有过失作出决断;
智者了知之后,对于有过失者,应作如此摄集。
Iti sabbappakārena, anavajjavinicchayaṃ; Ñatvā yojeyya medhāvī, sāvajjesu ca saṅgahaṃ.
七种共法,以及六种杂项法;
四种恶共法,这十七种法。
Satta sādhāraṇā ceva, cha dhammā ca pakiṇṇakā; Cattāro pāpasāmaññā, dhammā sattarasevime.
于第一类中,有十九种由贪与见所产生的行;
在第二种中,由贪与慢,如前所说,其数相同。
Ekūnavīsāsaṅkhāre, paṭhame lobhadiṭṭhiyā; Dutiye lobhamānena, yathāvuttā ca tattakā.
在第三种中,由贪与见,除喜之外,有十八种;
在第四种中,亦除去喜,由贪与慢,其数相同。
Aṭṭhārasa vinā pītiṃ, tatiye lobhadiṭṭhiyā; Catutthepi vinā pītiṃ, lobhamānena tattakā.
于嗔心中,则无喜俱;无行心中,亦复如是;
由嗔、恶作与悭吝,得二十种。
Paṭighe ca vinā pītiṃ, asaṅkhāre tatheva te; Labbhanti dosakukkucca-macchariyāhi vīsati.
无行中所说者,有行中则为五种;
于昏沉睡眠,有二十一、二十与二十二的超越。
Asaṅkhāresu vuttā ca, sasaṅkhāresu pañcadhā; Thinamiddhenekavīsa, vīsa dvevīsatikkamā.
Chandaṃ pītiñca uddhacce, hitvā pañcadaseva te; Hitvā vimokkhaṃ kaṅkhañca, gahetvā kaṅkhite tathā.
Sattavīsatidhammānaṃ, iti dvādasa saṅgahā; Dvādasāpuññacittesu, viññātabbā vibhāvinā.
舍去应舍之法,如理而取;
智者于此,应知尚有三十四种摄。
Hitvā chāniyate dhamme, gahetvā ca yathārahaṃ; Catuttiṃsāpi viññeyyā, saṅgahā tattha viññunā.
Dvādasākusalesveva, ñatvā saṅgahamuttaraṃ; Ñeyyāhetukacittesu, saṅgahaṃ kamato kathaṃ?
Satta sādhāraṇā chandavajjitā ca pakiṇṇakā; Hasituppādacittamhi, dvādaseva pakāsitā.
Voṭṭhabbe ca vinā pītiṃ, vīriyaṃ sukhatīraṇe; Ekādasa yathāvuttā, dhammā dvīsupi desitā.
意界三心,以及舍俱推度二心中;
如前所说,除去精进与喜,共有十种。
Manodhātuttike ceva, upekkhātīraṇadvaye; Dasa honti yathāvuttā, hitvā vīriyapītiyo.
七种共有的心所,由五识生起;
如是,于无因心中,所摄有五种。
Satta sādhāraṇā eva, pañcaviññāṇasambhavā; Iccāhetukacittesu, pañcadhā saṅgaho ṭhito.
以上,是依于心所法,又依心而作计数;
智者摄持其心后,也能计算。
Iti cetasike dhamme, cittesu gaṇite puna; Cittena saha saṅgayha, gaṇeyyāpi ca paṇḍito.
所谓三十八者,亦与心一同再计。
Aṭṭhatiṃsāti ye vuttā, cittena saha te puna;
所谓“三十九”,即于一切处依理各增其一。
Ekūnacattālīseti, sabbatthekādhikaṃ naye.
二十二、十、二与五,如是各随所宜;
相应法之摄类,共二十七说,即掌叶册篇目之说。
Bāvīsevaṃ dasa dve ca, pañca ceti yathārahaṃ; Saṅgahā sampayuttānaṃ, tālīsekūnakā kathā.
寻与伺、喜与慧,以及……
无量心与离等,随其所应,合为九法。
Vitakko ca vicāro ca, pīti paññā tathā pana; Appamaññā viratīti, nava dhammā yathārahaṃ.
Gahetabbāpanetabbā, bhavanti anavajjake; Parivatteti sabbattha, vedanā tu yathārahaṃ.
Chandādhimokkhavīriyā , saddhādekūnavīsati; Phassādayo chaḷevāti, na calantaṭṭhavīsati.
Teraseva tu sāvajje, chaḷevāhetumānase; Na calanti dasa aññe, cuddasā cha ca sambhavāti.