4. 心路的准备工作
4. Vīthiparikammakathā
第一转向在十五之后发生。
第二转向发生在二十一之后。
Paṭhamāvajjanaṃ pañca-dasannaṃ parato bhave; Dutiyāvajjanaṃ hoti, ekavīsatito paraṃ.
从一种心生起五识,从五种心生起领受心;
乐推度心在二十五心之后生起。
Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ; Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ.
从三十七之后,有二种舍俱推度心;
在确定心及同类的二心之后,欲界速行。
Sattatiṃsatito hoti, upekkhātīraṇadvayaṃ; Voṭṭhabbanasarūpānaṃ, dvinnaṃ kāmajavā paraṃ.
道与通智之后,于二者、三者起世间安止;
果于四者、五者之后,乃上二果。
Maggābhiññā paraṃ dvinnaṃ, tiṇṇannaṃ lokiyappanā; Phalā catunnaṃ pañcannaṃ, upariṭṭhaphaladvayaṃ.
Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā; Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.
欲界七十心中,乐异熟者具三因;
从七十二心生起者,则与舍相应。
Honti sattatito kāme, sukhapākā tihetukā; Dvāsattatimhā jāyanti, upekkhāsahitā pana.
于五十九法之中,摄色异熟与无色异熟;
从欲界四十八法始,如是依次减一、减二、减三。
Ekūnasaṭṭhito rūpa-pākā pākā arūpino; Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.
有智慧的人这样算清了前面的归类之后,
善巧通达的人应当把其余归类的数目等讲清楚。
Pubbasaṅgahamiccevaṃ, vigaṇetvā vicakkhaṇo; Parasaṅgahasaṅkhyādiṃ, vibhāveyya visārado.
从五门转向开始,十种心应当被说明。
从其余的转向来说,则称为四十五种。
Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye; Sesāvajjanato pañcacattālīsanti bhāsitaṃ.
五识所生,不善果报之领受;
其后一领受与一双,皆善果报。
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā; Paramekaṃ dvayaṃ puññavipākā sampaṭicchanā.
从推度心与从二因(心)之后,生起十二种果报。
从三因欲界果报中,可得二十一种。
Santīraṇā dvihetumhā, pākā dvādasa jāyare; Tihetukāmapākamhā, ekavīsati labbhare.
从色界果报之后,生起十九种。
从无色界果报心来说,依次是九种、八种、七种和六种。
Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati; Navaṭṭhārūpapākamhā, satta chāpi yathākkamaṃ.
从有嗔心所的心只生起七种,从有悦俱的心则生起十三种。
从恶与福这两种因,应当修习二十一种。
Paṭighamhā tu satteva, sitamhā teraseritā; Pāpapuññadvihetumhā, ekavīsati bhāvaye.
唯作心起于双因欲界,有十八种舍俱心。
十七种与乐相应的法,有智慧的人应当加以辨别。
Dvihetukāmakriyato , aṭṭhārasa upekkhakā; Sattarasa sukhopetā, vibhāveyya vicakkhaṇo.
从欲界善的三因心生起的,有三十三种舍俱心。
已经宣说五十三种与乐相应者存在着。
Kāmapuññatihetumhā, tettiṃseva upekkhakā; Tepaññāsa sukhopetā, bhavantīti pakāsitaṃ.
三因欲界唯作心,二十四种舍俱者;
智者复从乐俱心,当说二十五种心。
Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā; Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.
十种色界速行之后有十一种、十二种、十三种;
无色界者,依次宣说为十、十二、十三、十五种。
Dasarūpajavamhekā-dasadvādasa terasa; Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.
果中唯说十四,道则各自之果;
无畏者当如是审辨统摄。
Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ; Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.
既知前后如何衔接,继而
依实况说明所依与心路之结合。
Pubbāparasamodhāna-miti ñatvā tato paraṃ; Vatthuvīthisamodhānaṃ, yathāsambhavamuddise.
依五种所依,依次有五种意;
然依止心脏者,三十三意当有。
Pañca vatthūni nissāya, kamato pañcamānasā; Tettiṃsa pana nissāya, hadayaṃ mānasā siyuṃ.
欲界果报意界和生笑之意;
嗔根心、道心,以及一切情况下的色界禅那心。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Dosamūlāni maggo ca, rūpajjhānāva sabbathā.
十种剩余的善业,以及欲界善与大唯作。
确定与无色界速行,以及七种出世间法。
Dasāvasesāpuññāni, kāmapuññamahākriyā; Voṭṭhabbārūpajavanaṃ, satta lokuttarāni ca.
四十二种心,在五蕴地中。
依靠心脏而存在,在无色界中则没有所依。
Dvecattālīsa cittāni, pañcavokārabhūmiyaṃ; Nissāya hadayaṃ honti, arūpe nissayaṃ vinā.
四种无色界果报,从一切方式来说都是无所依的;
从详细来说,分成八种;从简略来说,则是三种。
Āruppapākā cattāro, anissāyeti sabbathā; Vitthārenaṭṭhadhā bhinnaṃ, saṅkhepā tividhaṃ bhave.
四十三种依止,四种不依止。
其余的心法,有依止的和不依止的,共四十二种。
Tecattālīsa nissāya, anissāya catubbidhaṃ; Nissitānissitā sesā, dvecattālīsa mānasā.
五种心的生起,依次于各别心路之中;
此名意界三法,被称为五门者。
Pañca cittappanā honti, kamenekekavīthiyaṃ; Manodhātuttikaṃ nāma, pañcadvārikamīritaṃ.
喜俱推度心、确定心、欲界速行心,
共三十一种,亦于六种心路中生起。
Sukhatīraṇavoṭṭhabba-parittajavanā pana; Ekatiṃsāpi jāyante, chasu vīthīsu sambhavā.
还有八种大果报心,以及两种舍俱推度心。
在六个门中生起,以及离路的十种。
Mahāpākā panaṭṭhāpi, upekkhātīraṇadvayaṃ; Chasu dvāresu jāyanti, dasa muttā ca vīthiyā.
广大果报心,依死心、结生心、有分心而现起;
离路之心有九种,路心之归摄有十种。
Cutisandhibhavaṅgānaṃ, vasā pākā mahaggatā; Nava vīthivimuttāti, dasadhā vīthisaṅgaho.
一门心、五门心,六门心亦复如是;
离六门心与离门心,如是于一切处。
Ekadvārikacittāni , pañcachadvārikā tathā; Chadvārikavimuttā ca, vimuttāti ca sabbathā.
三十六、三十一,还有十和九;
了解了心的运作路径之后,也要辨别它所缘取的境。
Chattiṃsa tayekatiṃsa, dasa ceva naveti ca; Ñatvā vīthisamodhānaṃ, gocarañca samuddise.
依次而说:五种识,出世间心及广大心;
除神通外,一切心共四十五种。
Kamato pañcaviññāṇā, lokuttaramahaggatā; Abhiññāvajjitā sabbā, pañcatālīsa mānasā.
随其生起,各以色等一一为所缘;
意界三类,则以五种所缘为境。
Yathāsambhavato honti, rūpādekekagocarā; Pañcagocaramīrenti, manodhātuttikaṃ pana.
还有推度心、大果报心,以及欲界的小速行心;
还有意门转向和神通,一共四十三种生起。
Santīraṇamahāpākā, parittajavanāni ca; Voṭṭhabbanamabhiññā ca, tecattālīsa sambhavā.
于六所缘中被称为有;又分八种、三种。
单一所缘之心,及五种、六种所缘者。
Chārammaṇesu hontīti, aṭṭhadhā tividhā puna; Ekārammaṇacittāni, pañcachārammaṇāni ca.
略说意门之心:四十五种,三者亦然,
以及四十三种;此等云何分为七类?
Saṅkhepā mānasā pañca-cattālīsa tayo tathā; Tecattālīsa ceveti, sattadhāpi siyuṃ kathaṃ.
欲界果报心、意界及生笑心;
二十五种,按各自对应的情况,被认为是以小所缘为所缘。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Pañcavīsa yathāyogaṃ, parittārammaṇā matā.
初无色界之心,以离遍之虚空为所缘;
第三无色界之心,则以彼之不存在为所缘。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ; Tasseva natthibhāvaṃ tu, tatiyāruppakaṃ tathā.
依靠所缘而生起,无色界禅那从此依次相续。
第二和第四无色界心,共六种以广大境界为所缘的。
Ālambitvā pavattanti, āruppā kamato tato; Dutiyañca catutthañca, cha mahaggatagocarā.
彼等但以无量为名,然以涅槃为所缘时;
八种出世间之诸法,依定则而各各确立。
Appamāṇasamaññā te, nibbāne pana gocare; Aṭṭha lokuttarā dhammā, niyamena vavatthitā.
修行人于遍处、不净与诸分,
以及入息和出息,皆当修习。
在似相出现时,
对于专心修习无量心的人。
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, Ānāpāne ca yogino; Paṭibhāganimittamhi , Appamaññānuyuñjato.
在众生施设中,色界禅生起;
如所说之相,其余即无色禅。
Sattapaṇṇattiyañceva, rūpajjhānaṃ pavattati; Yathāvuttanimittamhi, sesamāruppakanti ca.
除了神通,一切二十一种广大心。
它们都在名为施设的不可说所缘中转起。
Abhiññāvajjitā ekavīsa mahaggatā sabbā; Sabbe paṇṇattisaṅkhāte, navattabbe pavattare.
不善速行心生起,与智不相应者亦然;
除无量外,于小等三类中,共有二十种。
Jāyantākusalā ñāṇavippayuttajavā tathā; Appamāṇaṃ vinā vīsa, parittādīsu tīsupi.
三因欲界诸善,及五种善神通;
于四类人中现起,唯除阿拉汉道果。
Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca pañcime; Catūsupi pavattanti, arahattadvayaṃ vinā.
唯作神通与确定心,欲界唯作具三因;
此六于一切处亦有,意门心安立为七。
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyākāme tihetukā; Cha sabbatthāpi hontīti, sattadhā mānasā ṭhitā.
境域有一分、三分、四分,共有三种;
六十与二十,依次还有十一。
Ekaticcatukoṭṭhāsagocarā tividhā pana; Samasaṭṭhi tathā vīsa, kamenekādaseti ca.
在五种门中,五种所缘都只是当下的行境。
三时(的所缘)与不可说(的所缘)在意识之门中各随其宜。
Pañcadvāresu pañcāpi, paccuppannāva gocarā; Tekālikā navattabbā, manodvāre yathārahaṃ.
内在和外在的,在五门中作为行境;
在意门中,不可说为内在或外在,但“无所有”的状态也能得到。
Ajjhattā ca bahiddhā ca, pañcadvāresu gocarā; Manodvāre navattabbo, natthibhāvopi labbhati.
在五种门中,五种所缘各各为其所行;
六种所缘也存在,在意门中则完全现起。
Pañcadvāresu pañcanna-mekameko ca gocaro; Chāpi ārammaṇā honti, manodvāramhi sabbathā.
五门所取诸境,以及其余所缘,
皆于意门而得确定,如是宣说。
Pañcadvāresu gahitaṃ, tadaññampi ca gocaraṃ; Manodvāre vavatthānaṃ, gacchatīti hi desitaṃ.
过去与现在,生于欲界结;
彼为六门取,亦成三类境。
Atītā vattamānā ca, sambhavā kāmasandhiyā; Chadvāragahitā honti, tividhā tepi gocarā.
唯业相一,现于意门;
不可说者与过去者,皆摄于法所缘。
Kammanimittamevekaṃ , manodvāre upaṭṭhitaṃ; Navattabbamatītañca, dhammārammaṇasaṅgahaṃ.
依靠所缘,并按各自相应的方式,广大的结生[心]转起。
在最后死心以及在一有中间,有分心亦依此转起。
Ālambitvā yathāyogaṃ, paṭisandhimahaggatā; Ante cuti bhave majjhe, bhavaṅgampi pavattatīti.