第四品
Catuttho paricchedo
4. 心路过程预备论
4. Vīthiparikammakathā
Paṭhamāvajjanaṃ pañca-dasannaṃ parato bhave; Dutiyāvajjanaṃ hoti, ekavīsatito paraṃ.
于一生起五识,从五识生起领受;
乐推度在第二十五心之后生起。
Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ; Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ.
自三十七之后,有舍与推度二种;
确定及二种自性,于欲界速行之后。
Sattatiṃsatito hoti, upekkhātīraṇadvayaṃ; Voṭṭhabbanasarūpānaṃ, dvinnaṃ kāmajavā paraṃ.
道智有二种,更高的三种为世间安止;
果有四种与五种,其上更有二种果。
Maggābhiññā paraṃ dvinnaṃ, tiṇṇannaṃ lokiyappanā; Phalā catunnaṃ pañcannaṃ, upariṭṭhaphaladvayaṃ.
二因所感之乐果有四十种;
同样,与舍相应者有四十一类。
Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā; Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.
欲界之中,有七十三种乐异熟,由三因所生;
从这些中生起七十二种,他们与舍俱;
Honti sattatito kāme, sukhapākā tihetukā; Dvāsattatimhā jāyanti, upekkhāsahitā pana.
Ekūnasaṭṭhito rūpa-pākā pākā arūpino; Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.
贤智者如此计算前述的归类之后,
通达者应阐明其余归类的数目等。
Pubbasaṅgahamiccevaṃ, vigaṇetvā vicakkhaṇo; Parasaṅgahasaṅkhyādiṃ, vibhāveyya visārado.
经由五门转向,阐明十种心;
由其余之门转向,则说有四十五种。
Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye; Sesāvajjanato pañcacattālīsanti bhāsitaṃ.
依五识与不善异熟,而有领受心;
殊胜的一对是善果报之领受心。
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā; Paramekaṃ dvayaṃ puññavipākā sampaṭicchanā.
Santīraṇā dvihetumhā, pākā dvādasa jāyare; Tihetukāmapākamhā, ekavīsati labbhare.
Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati; Navaṭṭhārūpapākamhā, satta chāpi yathākkamaṃ.
然而,从嗔恚〔心〕只生起七种,从悦俱〔心〕则生起十三种;
从善恶双因所生之心,应修习二十一种。
Paṭighamhā tu satteva, sitamhā teraseritā; Pāpapuññadvihetumhā, ekavīsati bhāvaye.
Dvihetukāmakriyato , aṭṭhārasa upekkhakā; Sattarasa sukhopetā, vibhāveyya vicakkhaṇo.
Kāmapuññatihetumhā, tettiṃseva upekkhakā; Tepaññāsa sukhopetā, bhavantīti pakāsitaṃ.
Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā; Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.
于十种色界速行〔心〕所生起者,有十一种、十二种、十三种;
当依次解说十五种无色界心。
Dasarūpajavamhekā-dasadvādasa terasa; Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.
Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ; Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.
了知前后关联之后,从此以后;
应随其可能,说明所依与路线的关联。
Pubbāparasamodhāna-miti ñatvā tato paraṃ; Vatthuvīthisamodhānaṃ, yathāsambhavamuddise.
依五种所依,次第有五意界心;
然而,依于心所依处,有三十三种意界与心。
Pañca vatthūni nissāya, kamato pañcamānasā; Tettiṃsa pana nissāya, hadayaṃ mānasā siyuṃ.
欲界果报意界与生笑意界;
嗔根心、道心和色界禅那心,于一切情况皆然。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Dosamūlāni maggo ca, rūpajjhānāva sabbathā.
十种余功德,为欲界功德之大业;
确定、色界与唯作速行,以及七种出世间法。
Dasāvasesāpuññāni, kāmapuññamahākriyā; Voṭṭhabbārūpajavanaṃ, satta lokuttarāni ca.
Dvecattālīsa cittāni, pañcavokārabhūmiyaṃ; Nissāya hadayaṃ honti, arūpe nissayaṃ vinā.
四种无色界果报,于一切情况下无所依;
若广分别,则有八种;若略说,则有三种有。
Āruppapākā cattāro, anissāyeti sabbathā; Vitthārenaṭṭhadhā bhinnaṃ, saṅkhepā tividhaṃ bhave.
依止者四十三种,不依止者四种;
其余的是依止与不依止,心有四十二种。
Tecattālīsa nissāya, anissāya catubbidhaṃ; Nissitānissitā sesā, dvecattālīsa mānasā.
Pañca cittappanā honti, kamenekekavīthiyaṃ; Manodhātuttikaṃ nāma, pañcadvārikamīritaṃ.
而乐受、推度、所缘确定、彼所缘、速行心,
亦有三十一种心生起,可于六种路中出现。
Sukhatīraṇavoṭṭhabba-parittajavanā pana; Ekatiṃsāpi jāyante, chasu vīthīsu sambhavā.
大果报心亦有八种,及舍俱推度心二种;
于六门中出生,于十条路中放逸。
Mahāpākā panaṭṭhāpi, upekkhātīraṇadvayaṃ; Chasu dvāresu jāyanti, dasa muttā ca vīthiyā.
死心、结生心与有分心,果报心及广大心;
九种离路心,如是十种,为路之摄。
Cutisandhibhavaṅgānaṃ, vasā pākā mahaggatā; Nava vīthivimuttāti, dasadhā vīthisaṅgaho.
一门心、五门心,以及六门心亦复如是;
离六门心,及一切解脱心。
Ekadvārikacittāni , pañcachadvārikā tathā; Chadvārikavimuttā ca, vimuttāti ca sabbathā.
三十六、三十一、三十三,以及十与九;
了知诸道之会聚后,亦辨别其行处。
Chattiṃsa tayekatiṃsa, dasa ceva naveti ca; Ñatvā vīthisamodhānaṃ, gocarañca samuddise.
依次为:五种识、出世间心及广大心;
除神通心之外,所有四十五种意门心。
Kamato pañcaviññāṇā, lokuttaramahaggatā; Abhiññāvajjitā sabbā, pañcatālīsa mānasā.
如其可能,它们各以单一的色等为所缘;
而意界的三心,则以五种所缘为境。
Yathāsambhavato honti, rūpādekekagocarā; Pañcagocaramīrenti, manodhātuttikaṃ pana.
推度心、大果报心,以及欲界小速行心;
意门转向心与神通心,这四十三种心(于此)生起。
Santīraṇamahāpākā, parittajavanāni ca; Voṭṭhabbanamabhiññā ca, tecattālīsa sambhavā.
Chārammaṇesu hontīti, aṭṭhadhā tividhā puna; Ekārammaṇacittāni, pañcachārammaṇāni ca.
简言之,意门心有五十四种,同理,又有三种;
及四十三种,如此又如何分为七类呢?
Saṅkhepā mānasā pañca-cattālīsa tayo tathā; Tecattālīsa ceveti, sattadhāpi siyuṃ kathaṃ.
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Pañcavīsa yathāyogaṃ, parittārammaṇā matā.
除去遍相之虚空,是为第一无色界意门心;
而彼之无所有,则为第三无色界心,如是。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ; Tasseva natthibhāvaṃ tu, tatiyāruppakaṃ tathā.
依此所缘,无色界心依次转起;
第二与第四,以及六种以广大为境。
Ālambitvā pavattanti, āruppā kamato tato; Dutiyañca catutthañca, cha mahaggatagocarā.
它们名为无量,然而以涅槃为境时;
八种出世间法,决定而安立。
Appamāṇasamaññā te, nibbāne pana gocare; Aṭṭha lokuttarā dhammā, niyamena vavatthitā.
于遍、不净与骨节诸业处,
于入出息念,瑜伽者当知;
于似相时,
于修习无量心者,应知:
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, Ānāpāne ca yogino; Paṭibhāganimittamhi , Appamaññānuyuñjato.
于七种施设之想,生起色禅;
于如所说之相,余者为无色禅。
Sattapaṇṇattiyañceva, rūpajjhānaṃ pavattati; Yathāvuttanimittamhi, sesamāruppakanti ca.
Abhiññāvajjitā ekavīsa mahaggatā sabbā; Sabbe paṇṇattisaṅkhāte, navattabbe pavattare.
Jāyantākusalā ñāṇavippayuttajavā tathā; Appamāṇaṃ vinā vīsa, parittādīsu tīsupi.
这五种:三因欲界善与善神通;
于四地中转起,唯除两种阿拉汉果。
Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca pañcime; Catūsupi pavattanti, arahattadvayaṃ vinā.
神通唯作心应可了知,欲界唯作心则有三因;
于一切处亦有六种,意门心则安住七种;
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyākāme tihetukā; Cha sabbatthāpi hontīti, sattadhā mānasā ṭhitā.
然而,其境域有一分、二分、三分,共计三种;
总计六十二与二十,依次为十一种。
Ekaticcatukoṭṭhāsagocarā tividhā pana; Samasaṭṭhi tathā vīsa, kamenekādaseti ca.
Pañcadvāresu pañcāpi, paccuppannāva gocarā; Tekālikā navattabbā, manodvāre yathārahaṃ.
内在与外在,为五门所缘;
意门中,有不可说所缘,亦可得无所有缘;
Ajjhattā ca bahiddhā ca, pañcadvāresu gocarā; Manodvāre navattabbo, natthibhāvopi labbhati.
五门之中,五种所缘各各为境;
一切时中,意门皆有六种所缘。
Pañcadvāresu pañcanna-mekameko ca gocaro; Chāpi ārammaṇā honti, manodvāramhi sabbathā.
Pañcadvāresu gahitaṃ, tadaññampi ca gocaraṃ; Manodvāre vavatthānaṃ, gacchatīti hi desitaṃ.
过去的与现在的,皆由欲界结生而生起;
它们为六门所取,此三者亦为所缘。
Atītā vattamānā ca, sambhavā kāmasandhiyā; Chadvāragahitā honti, tividhā tepi gocarā.
唯有一业相,现于意门;
不可说、过去,及法所缘之摄。
Kammanimittamevekaṃ , manodvāre upaṭṭhitaṃ; Navattabbamatītañca, dhammārammaṇasaṅgahaṃ.
广大心随其相应而执取结生;
临终则死,生途中,有分亦转起。
Ālambitvā yathāyogaṃ, paṭisandhimahaggatā; Ante cuti bhave majjhe, bhavaṅgampi pavattatīti.