9. 第九品
9. Navamo paricchedo
十随念分别
Dasānussativibhāgo
具信出家的瑜伽行者,修习随念之时,
在十种随念的类别中,当如何修习其中一种?
Saddhāpabbajito yogī, bhāventonussatiṃ pana; Dasānussatibhedesu, bhāveyyaññataraṃ kathaṃ.
阿拉汉、善逝于世间,世尊、到彼岸者;
明行具足者,解脱引导者。
Arahaṃ sugato loke, bhagavā lokapāragū; Vijjācaraṇasampanno, vimuttiparināyako.
最胜者、正自觉者、无上调御丈夫
天人师、佛陀、无与伦比者
Jeṭṭho sammābhisambuddho, seṭṭho purisasārathī; Satthā devamanussānaṃ, buddho appaṭipuggalo.
利益一切世间之亲友,圆满珍宝之所依;
为悲悯众生故,降生为依怙,作吉祥者。
Sabbalokahito bandhu, samattaratanālayo; Sattānamanukampāya, jāto nātho sivaṃkaro.
具眼者、渡津善巧者、法主如来;
为令有情解脱死之领域,开示道路;
Cakkhumā titthakusalo, dhammassāmī tathāgato; Maccudheyyavimokkhāya, paṭipādayi pāṇino.
商队之主、大精进者,执持道与非道之利器,
证得最胜之利剑,游行于大道,
Satthavāho mahāyoggo, maggāmaggayudhandharo; Sirisatthamadhiggayha, vicarittha mahāpathaṃ,
无比无等之智者
精勤于世间利益者
具足一切最胜相者
稀有、不可思议之人。
Anomo asamo dhīro, Lokahītaparakkamo; Sabbākāravaropeto , Accherabbhutapuggalo.
已成就义、已安立法,
已证梵位、具大名声;
以智光遍照——
总持所应知的一切。
Atthabhūto dhammabhūto, Brahmabhūto mahāyaso; Ñāṇālokaparicchinna- Ñeyyāsesapariggaho.
已达自在威力,于师子座安立不动;
广大之界限,无尽之行境。
Ānubhāvavasippatto, āsabhaṇḍānaniccalo; Mahantamariyādoyamanantagatigocaro.
成就一切神通力,具足无畏与善巧;
安住一切成就中,圆满功德波罗蜜。
Sabbā bhiññābalappatto, vesārajjavisārado; Sabbasampattiniṭṭhāno, guṇapāramipūrako.
无可称量的伟大龙象,大英雄,大牟尼;
大仙,行大恭敬者,大庄严,具大神通。
Appameyyo mahānāgo, mahāvīro mahāmuni; Mahesī mahitācāro, mahāmaho mahiddhiko.
于一切处游化成就,受诸大仙众所礼敬;
受诸王中王所尊崇,为天人与梵天所顶礼。
Sabbatthasiddhisañcāro, mahesīgaṇapūjito; Rājādhirājamahito, devabrahmābhivandito.
1112此处为章节编号,标记为1112。
1112.
超越三界,犹如太阳行于虚空之中;
大光耀者,于黑暗中照耀,为作光明者。
Abhibhūya tayo loke, ādiccova nabhantare; Virocati mahātejo, andhakāre pabhaṅkaro.
为寻量身光所环绕,以光鬘为庄严;
具足三十二相与八十随形好的光辉。
Byāmappabhāparikkhitto, ketumālāhalaṅkato; Dvattiṃsalakkhaṇāsītianubyañjanasobhito.
闪耀六色光芒,如宝石之聚般庄严;
相好圆满,犹如凝聚的庄严可观之物。
Chabbaṇṇaraṃsilalito, ratanagghiyasannibho; Samiddhirūpasobhaggo, dassaneyyaṃva piṇḍitaṃ.
如盛开的莲丛,又如如意树般庄严;
犹如繁星密布的天空,最胜者现前。
Phullaṃ padumasaṇḍaṃva, kapparukkhovalaṅkato; Nabhaṃva tārakākiṇṇaṃ, uttamo paṭidissati.
被如同导师一般的大雄弟子众所围绕;
以一切世间的大神力,法王自在而住。
Satthukappamahāvīraputtehi parivārito; Sabbalokamahiddhāya, dhammarājā sayaṃvasī.
如洗去尘垢的明月,为群星所环绕;
为刹帝利众所簇拥,如转轮王般光耀。
Niddhotamalacandova , nakkhattaparivārito; Khattasaṅghaparibyuḷho, cakkavattīva sobhati.
如此,具足无量功德,远离一切垢秽;
赐予一切成就,断除诸衰损。
Iccānantaguṇākiṇṇamasesamalanissaṭaṃ; Sabbasampattidātāraṃ, vipattivinibandhakaṃ.
昼夜以最上悲悯,忆念世尊;
具慧的瑜伽行者,修习佛随念。
Dayāparamahorattaṃ, bhagavantamanussaraṃ; Bhāveti paññavā yogī, buddhānussatibhāvanaṃ.
Svākhāto tena saddhammo, sambuddhena satīmatā; Paccattapaṭivedhena, passitabbo yathārahaṃ.
Taṇhādaliddanāsāya, manorathasamiddhiyā; Kālantaramanāgamma, paccakkhaphaladāyako.
Upanissayavantānaṃ, ‘‘ehi passā’’ti dassiyo; Paccattameva viññūhi, veditabbo sabhāvato.
断尽一切烦恼者,清净、安稳、吉祥;
关闭恶趣邪道,是证得涅槃之道。
Sabbāsavasamugghātī , suddho sovatthiko sivo; Pihitāpāyakummaggo, maggo nibbānapattiyā.
从烦恼的险隘与难渡处,从苦蕴的大怖畏中;
导向安稳之地,究竟无患。
Klesasaṃkaṭaduggamhā, dukkhakkhandhamahabbhayā; Khemantabhūmiṃ niyyāti, accantamanupaddavaṃ.
这名为福德之渡处,亦是吉祥,能作安乐者;
是利益与现世安乐之安立处,是我执之最上食。
Puññatitthamidaṃ nāma, maṅgalañca sivaṅkaraṃ; Hitodayasukhādhāna-mamatāhāramuttamaṃ.
拔除无明之膜的最胜明眼药;
此慧之利器,能破除烦恼之肿块。
Avijjāpaṭaluddhāravijjānettosadhaṃ varaṃ; Paññādhāramidaṃ satthaṃ, klesagaṇḍappabhedakaṃ.
对于沉没在四瀑流中的人,他犹如现起的桥梁;
对于被禁锢在有牢狱中的人,他犹如敞开的大门。
Caturoghanimuggānaṃ, setubandho samuggato; Bhavacārakaruddhānaṃ, mahādvāro apāruto.
为忧恼所刺穿、充满悲泣者,
是拔除箭刺之法,宣说为究竟安乐。
Sokopāyāsaviddhānaṃ, paridevasamaṅginaṃ; Sallanīharaṇopāyo, accantasukhamīrito.
已远离不幸与灾祸,已出离杂染与垢秽;
正直、完全确定,由行道清净。
Byasanopaddavāpeto , saṃklesamalanissaṭo; Ujusammattaniyato, paṭipattivisuddhiyā.
以清净戒为铠甲,以定为笼,以慧为栏;
以正思惟为轮辋,以正精进为车乘。
Suddhasīlaparikkhāro, samādhimayapañjaro; Sammāsaṅkappacakkaṅgo, sammāvāyāmavāhano.
以念为御者,正见为前导;
此法车行进,为证安稳涅槃。
Satisārathisaṃyutto, sammādiṭṭhipurejavo; Esa dhammaratho yāti, yogakkhemassa pattiyā.
为抵御衰败,为成就一切圆满;
为令解脱一切蕴,具眼者宣说了法。
Vipattipaṭibāhāya, sabbasampattisiddhiyā; Sabbakhandhavimokkhāya, dhammaṃ desesi cakkhumā.
大牟尼是利益一切众生者,具足悲愍;
您昭显法光,于有眼者中为最上。
Hitesī sabbapāṇīnaṃ, dayāpanno mahāmuni; Dhammālokaṃ pakāsesi, cakkhumantānamuttamo.
以正智了知此法,安立于安稳之道;
智者已断诸恶,息灭烦扰与欲求。
Yaṃ dhammaṃ sammadaññāya, khemamaggappatiṭṭhitā; Pāpakāpagatā dhīrā, passaddhidarathāsayā.
解脱有结,舍断怖畏与恐惧;
大仙证得安稳,受用究竟安乐。
Bhavayogā vinimuttā, pahīnabhayabheravā; Accantasukhamedhenti, sotthipattā mahesayo.
智者如是思惟此无上法,
即是修习者所开显之法随念修习。
Tamevamuttamaṃ dhammaṃ, cintento pana paṇḍito; Bhāvetīti pakāsenti, dhammānussatibhāvanaṃ.
Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā; Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.
已离谷壳,清净,安住于行道者;
已摄正法,以圆满功德而庄严。
Palāpāpagato suddho, paṭipattipatiṭṭhito; Pariggahitasaddhammo, samiddhiguṇasobhito.
已断恶趣之生,已出离诸恶烦恼;
断尽一切障碍者,破除有牢狱者。
Pahīnāpāyagamano, pāpaklesavinissaṭo; Paripanthasamucchedī, bhavacārakabhedako.
已证无上调伏,由大仙所善加调伏;
由明与解脱而清净,安住于良骏之道。
Uttamadamathappatto, suvinīto mahesinā; Vijjāvimuttivodāto, ājānīyapathe ṭhito.
善逝之嫡子,持清净法之祥瑞者;
已令成就达究竟,承事法教者;
Sugatorasi sambhūto, sucidhammasirindharo; Paṭipāditasampatto, dhammasāsanasevito.
Bhayabheravanissaṅgo, jinatejānupālito; Moneyyapathasañcāro, sugatovādabhājano.
以不放逸为救护,以戒庄严为严饰;
以心定而紧系,以智慧武器而极闪耀。
Appamādaparittāṇo, sīlālaṅkārabhūsito; Cetosamādhisannaddho, paññāyudhasamujjalo.
Ujumaggamadhiṭṭhāya, mārakāyappadālano; Aparājitasaṅgāmo, lalitodātavikkamo.
Maccudheyyamatikkanto, bodhidhammappatiṭṭhito; Chaḷābhiññābalappatto, samārādhitasāsano.
已证随觉,通达无碍解;
已达沙门性之究竟,令胜者心生欢喜。
Anubodhimanuppatto, pabhinnapaṭisambhido; Sāmaññapāramippatto, toseti jinamānasaṃ.
具足种种殊胜相,绽放众多成就;
已超越过失之途,以无上觉智为依止。
Nekākāravarūpeto, nānāsampattiphullito; Vipattipathanittiṇṇo, abhibuddhiparāyaṇo.
应请、应迎请者,
应受供养者,极为难遇;
对包含诸天的世间,
无上功德田。
Āhuneyyo pāhuneyyo, Dakkhiṇeyyo sudullabho; Sadevakassa lokassa, Puññakkhettamanuttaraṃ.
于清净无过失处,信种得以安立;
令所成就的殊胜果报究竟圆满成熟。
Yattha suddhimhi niddose, saddhābījaṃ patiṭṭhitaṃ; Accantaṃ paripāceti, sampattiphalamuttamaṃ.
享用此果时,即是在品尝解脱之味;
智者达至究竟安乐,成为不老、不死者。
Yaṃ phalaṃ paribhuñjantā, vimuttirasasevanaṃ; Accantasukhitā dhīrā, bhavanti ajarāmarā.
Taṃ phalaṃ patthayantena, saṅghānussatibhāvanā; Bhāvetabbā paniccevamiti bhāsanti paṇḍitā.
五戒、十戒、巴帝摩卡、布萨戒,
四遍清净戒,为头陀支所摄持。
Pañcasīlaṃ dasasīlaṃ, pātimokkhamuposathaṃ; Cātupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.
如是,于这些中受持任一,便独处静居;
应依其功德与果报,思惟此利益。
Evametesu yaṃ kiñci, samādāya rahogato; Tamānisaṃsaṃ guṇato, phalato ca vicintaye.
Ādi cetaṃ patiṭṭhā ca, mukhaṃ pamukhamuttamaṃ; Mūlaṃ kusaladhammānaṃ, pabhavaṃ paṭipattiyā.
Sāsanotaraṇadvāraṃ, titthaṃ saddhammavāpiyā; Pārisuddhipadaṭṭhānaṃ, maggo khemantapāpako.
善哉!受持学处,以多闻为庄严;
圣者所行之威仪,远离垢秽与瑕疵;
Sādhu sikkhāsamādānaṃ, bāhusaccavibhūsanaṃ; Ariyācāracāritta-mavaṇṇamalavajjanaṃ.
善家子弟之庄严,驱除恶业尘垢;
妙香不失,为大丈夫所奉行。
Kulaputtaalaṅkāro, pāpajallapavāhanaṃ; Anapāyi sugandhañca, mahāpurisasevitaṃ.
断除懊悔,增长喜悦与欢欣;
具足出离心修习,为出家之殊胜庄严。
Pacchānutāpaharaṇaṃ, pītipāmojjavaḍḍhanaṃ; Nekkhammabhāvanopetaṃ, pabbajjāvesasobhanaṃ.
是通往天界的阶梯,坚实地遮止恶趣;
无灾祸的成就,具足功德的善美。
Sopānaṃ saggalokassa, daḷhāpāyavidhānakaṃ; Anupaddavasampatti, samatthaguṇasūdanī.
斩断烦恼牢笼,遮止衰败之道;
生起吉祥之业,不共之祥瑞。
Klesapañjaravicchedi , vipattipathavāraṇaṃ; Sotthikammasamuṭṭhānaṃ, asādhāraṇamaṅgalaṃ.
我确是善得、获得,于善逝教法中生起的信心;
我具足善好之戒,清净、无缺;
‘‘Suladdhā vata me laddhā, saddhā sugatasāsane; Sīlaṃ me yassa kalyāṇaṃ, parisuddhamakhaṇḍitaṃ.
我确实获得了这难得之法,
所获极其广大、无可称量;
我之行仪无有缺失,
已远离伤害。
‘‘Dullabho vata me laddho, Mahālābho anappako; Yohamakkhalitācāro, Upaghātavivajjito.
法芽相续而生,我于教法中已生根;
已登上正直之道,一切可怖畏的方向皆已关闭。
‘‘Dhammaṅkuritasantāno , mūlajātosmi sāsane; Ujumaggaṃ samāruḷho, pihitā sabhayā disā.
‘‘Avañcā vata me jāti, āraddhā khaṇasampadā; Patiṭṭhitomhi saddhamme, saphalaṃ mama jīvitaṃ’’.
如此,以种种方式思惟自身功德;
修习戒蕴,即是修习戒随念。
Itthaṃ nānappakārena, cintento guṇamattano; Sīlakkhandhassa bhāveti, sīlānussatibhāvanaṃ.
于具戒者生信心,如法而行布施;
洗净垢秽与悭吝,远离而随念此施。
Saddhāya sīlavantesu, datvā dānaṃ yathārahaṃ; Niddhotamalamacchero, vivitto tamanussare.
布施是随身宝藏,无与伦比,最为殊胜;
是不坏安乐的依处,究竟满足一切所求。
Dānaṃ nidhānamanugaṃ, asādhāraṇamuttamaṃ; Avināsasukhādhānaṃ, accantaṃ sabbakāmadaṃ.
调伏瞋恚,清净悭吝垢秽;
从放逸与睡眠中觉醒,解脱贪欲之结缚。
Kopadāhopasamanaṃ, maccheramalasodhanaṃ; Pamādaniddāvuṭṭhānaṃ, lobhapāsavimocanaṃ.
Cetovikāradamanaṃ, micchāmagganivāraṇaṃ; Vittilābhasukhassādo, vibhavodayamaṅgalaṃ.
Saddhādiguṇavodānaṃ, ajjhāsayavikāsanaṃ; Satācāraparikkhāro, tanucetovibhūsanaṃ.
以无量心为近因,由不可称量者所开示;
大丈夫行,由大仙次第阐述。
Appamaññāpadaṭṭhānaṃ, appameyyena vaṇṇitaṃ; Mahāpurisacārittaṃ, sapadānaṃ mahesinā.
已证法者之财富,无上精髓的执持;
是成就大义之方便,令世间相续之因。
Dhammādhigatabhogānaṃ , sārādānamanuttaraṃ; Mahattādhigamūpāyaṃ, lokasantatikāraṇaṃ.
Atthakārī ca sammāhaṃ, pariccāgasamāyuto; Attano ca paresañca, hitāya paṭipannakā.
我心正直柔和,已远离浑浊;
远离恶与染污,悲悯一切有情。
Ujumaddavacittosmi, kālussiyavinissaṭo; Pāpasaṃklesavimukho, pāṇabhūtānukampako.
我为具戒者之所依,是穷苦者的归处;
护持佛陀教法,依亲友为生。
Sīlavantapatiṭṭhosmi , kapaṇānaṃ parāyaṇo; Buddhasāsanupaṭṭhāko, ñātimittopajīviko.
面对布施与舍弃之人,
乐于分享者得安乐;
犹如满是果实的如意树,
为世间的增上而诞生。
Dānavossaggasammukho, Saṃvibhāgarato sukhī; Kapparukkhova phalito, Jāto lokābhivaḍḍhiyā.
我已关闭恶趣之道,道门却已敞开;
一切成就皆已获得,贫者得之而生欢喜。
Pihitāpāyamaggosmi, maggadvāramapārutaṃ; Sampattā sabbasampatti, daliddassa manāpikaṃ.
‘‘Saṃsāraddhānapātheyyaṃ, sabbadukkhavinodanaṃ; Subandhaṃ mama sabbattha, gahito ca kaṭaggaho’’.
他这样以种种方式思惟布施的功德,
修习布施的瑜伽行者,修习布施随念。
Evaṃ dānaguṇaṃ nānappakārena vicintayaṃ; Bhāveti dāyakoyogī, cāgānussatibhāvanaṃ.
具足信、戒、闻、施、慧的贤者,
成就于正法后,随念诸天。
Saddhaṃ sīlaṃ sutaṃ cāgaṃ, paññaṃ paṇḍitajātiko; Sampādayitvā saddhamme, devatāyo anussare.
四大王天、三十三天与夜摩天,
兜率天、化乐天与他化自在天。
Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā; Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.
以及更上层的诸天,安住于天身;
他们亦长久安住于信等诸法。
Taduttariñca ye devā, dibbakāyamadhiṭṭhitā; Tepi saddhādidhammesu, cirakālaṃ patiṭṭhitā.
善安住其思惟,肩负布施与持戒之重任,
安住于法道,以惭与愧为先导。
Susamāhitasaṅkappā, dānasīladhurandharā; Dhammamaggamadhiṭṭhāya, hirottappapurakkhatā.
他们已往生彼界,光辉灿烂,是究竟的皈依处;
具足神通,光明炽盛,色相优美,闻名远播。
Taṃ lokamupapannāse, sassirīkaṃ parāyaṇaṃ; Iddhimanto jutimanto, vaṇṇavanto yasassino.
他们获得了天界的成就,具足种种财富与受用;
长久守护不失,享受广大安乐。
Dibbasampattisampattā, nānābhogasamappitā; Pālento dīghamaddhānaṃ, anubhonti mahāsukhaṃ.
Te sabbepi ca mayhampi, vijjanti anupāyino; Saddhādikusalā dhammā, devadhammāti vissutā.
她是正法功德的赐予者,是吉祥之引;
虽甚难获,我亦得以在善逝的教法中,获得了信。
Saddhammaguṇasampatti-dātā maṅgalanāyikā; Dullabhāpi ca me laddhā, saddhā sugatasāsane.
Vajjopavādarahito, pāpakammaparammukho; Parisuddhasamācāro, pasannāmalacetano.
我常为无明之流所迷惑,
于如来善说之法;
成为承载法义之器,
正念具足,善住于定。
Niccamohitasotosmi, Tathāgatasubhāsite; Sutabhājanabhūto ca, Satimā susamāhito.
Maccheramalanittiṇṇo, lobhakkhandhavimuccito; Opānabhūto lokasmiṃ, vissaṭṭhasukhayācano.
于三事之尊胜,及于利与不利之抉择;
我的智慧于诸法自性,敏锐而运行。
Vatthuttayamahatte ca, hitāhitavinicchaye; Paññā vatthusabhāve ca, tikhiṇā mama vattati.
正法已得圆满敬奉,广大福德盛典已成;
我已成就天法,是善行之渊源。
Samārādhitasaddhammo, katapuññamahussavo; Devadhammasamiddhosmi, kalyāṇacaritākaro.
Devatāhi samānohaṃ, guṇālaṅkārabhūsito; Hatthapattā ca deviddhi, nipphannā dibbasampadā.
如此思惟着‘我与诸天同等’的自功德;
具足功德者,修习殊胜的天随念。
Devasāmaññamiccevaṃ, cintento guṇamattano; Bhāveti guṇasampanno, devatānussatiṃ paraṃ.
Jātidhammā jarābyādhisokopāyāsabhañjite; Anicce dukkhenatte ca, nibbinnopadhisambhave.
离欲与寂止,舍离、解脱、无执取;
这舍离执取,即名为涅槃。
Virāgo ca nirodho ca, cāgo mutti anālayo; Yoyamādānanissaggo, nibbānamiti vuccati.
Upasantamidaṃ ṭhānamiti cinteti paṇḍito; Anupādānasaṃkliṭṭhamasaṅkhāramanāsavaṃ.
无量、殊胜,安稳、无上、不死;
具足无边功德,无有变易,亦无恼害。
Appamāṇaṃ paṇītañca, sivaṃ paramamaccutaṃ; Anantaguṇamaccanta-mavikāramanāmayaṃ.
此安稳者,乃彼岸大舟之造者,至为无上;
庇护所、避难处、明灯,依止处、归宿。
Khemaṃ taṃ pārimatīra-mahāyanakaraṃ paraṃ; Tāṇaṃ leṇañca dīpañca, patiṭṭhānaṃ parāyaṇaṃ.
轮回相续的断除,有爱的枯竭;
一切依着的彻底根除,苦的熄灭即是乐。
Vaṭṭānubandhavicchedo, bhavataṇhāvisosanaṃ; Sabbūpadhisamugghāto, dukkhanibbāpanaṃ sukhaṃ.
这是一切恶的灭尽,一切烦恼的净化;
是忧愁、悲伤、苦恼、恐惧、怖畏的解脱。
Sabbapāpavināsoyaṃ, sabbaklesavisodhanaṃ; Sokopāyāsasantāpabhayabheravamocanaṃ.
障碍的彻底断除,戏论的完全解开;
一切行的寂止,一切世间的出离。
Palibodhasamucchedo, papañcaviniveṭhanaṃ; Sabbasaṅkhārasamatho, sabbalokavinissaṭo.
令清净之界,出离有之境界;
最上圣者之成就,无与伦比之不死境。
Pārisuddhikarā dhātu, bhavanissaraṇaṃ padaṃ; Uttamāriyasampatti, anomamamataṃ padaṃ.
见于一切处皆吉祥、无上的涅槃者;
即名为“寂止随念”的修习。
Sabbathā bhaddamatulaṃ, nibbānamiti passato; Upasamānussatīti, bhāvanāyaṃ pavuccati.
如此修习“念众生”的智者,
便充满喜悦,于佛陀教法中净信。
Sattānussatimiccevaṃ, bhāvento pana paṇḍito; Pāmojjabahulo hoti, pasanno buddhasāsane.
Paṭipassaddhadaratha-mupacārasamādhinā; Samādhiyati cittañca, parisuddhamanāmayaṃ.
且成就了这修习所生的无量福德之后,
便被称为“具足习气、趣向、成就与受用”者。
Bhāvanāmayametañca, katvā puññamanappakaṃ; Vāsanāgatisampatti-bhogabhāgīti vuccati.
亲依止具足,证得无上洞彻;
于现法中,无漏者熄灭苦火。
Upanissayasampanno, patvā nibbedhamuttamaṃ; Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpeti anāsavo.
既思惟世间流转,复当修习死随念;
应修习极自之法,思惟死亡如何。
Lokappavatti cintetvā, maraṇānussatiṃ pana; Bhāveyya sakamaccantaṃ, cintento maraṇaṃ kathaṃ.
世间众生的生命,无形无相,难以测知;
既艰辛又短暂,且与苦紧密相连。
Animittamanaññātaṃ, maccānamidha jīvitaṃ; Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
犹如浅水中的鱼,被困时面露愁容;
死神将他带走时,众人正注视着。
Appodakamhi maccheva, bandhamāne rudammukhe; Maccu gacchati ādāya, pekkhamāne mahājane.
Purakkhatvāva maraṇaṃ, jāyanti paṭisandhiyaṃ; Jātā puna marissanti, evaṃdhammā hi pāṇino.
当人最初住于母胎的第一夜时,
他既已起身便决然前行,此去便不复回转。
Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati mānavo; Abbhuṭṭhitova so yāti, sa gacchaṃ na nivattati.
众生或死于母胎之中,或在出生时便以孩童之身而亡;
少年、青年、壮年,乃至年长者,亦复如是。
Sattā maranti gabbhepi, jāyamānā ca dārakā; Kumārā yobbanappattā, balappattā mahattarā.
再者,年迈衰老、拄杖而行者,也必定会死亡;
勇猛、具足福德与力量之人,亦为种种疾病所折磨。
Athāvassaṃ maranteva, jiṇṇā daṇḍaparāyaṇā; Sūrā puññabalatthāmā, nānābyādhinipīḷitā.
Ajja suveti maraṇaṃ, pariyesati pāṇino; Senā yuddhapayātāva, sabbe maccubhayākulā.
以七宝为严饰,具足四神变;
转轮王有大威德,于诸王中最为庄严。
Sattāratanalaṅkārā, caturiddhisamuggatā; Cakkavattī mahātejā, rājamaṇḍalasobhino.
犹如劫初大风,吹倒大岩石;
被死亡抛掷的人们纷纷坠落,其余的人却还在挂念着他们。
Kappuṭṭhānamahāvātā, pātitāva mahāsilā; Patanti maccuvikkhittā, paro cetāna mānavā.
即使是那些长寿、容貌端严、有大威力的天人,
具足威德力,享有大财富与安乐。
Yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavantā mahiddhikā; Ānubhāvabalappattā, mahābhogasukhedhino.
如同被风抛掷的鸟儿一般,像我这样的人,言语又有何用?
Tepi maccusamuddhattā, bhavanti bhayasaṃkulā; Verambhakkhittapakkhīva, mādisesu kathāva kā.
障碍极多,死亡与不利因缘随生;
此世间常如车轮转动,周而复始。
Accantarāyabahulo , maraṇāhitasambhavo; Niccaṃ cakkasamāruḷho, lokoyaṃ parivattati.
于此死亡的间隙,我命存续之间;
即使呼吸尚未断灭,生命又怎能称得上是存在?
Etthantare maraṇassa, vemajjhe mama vattato; Assāsepi avissaṭṭhe, jīvikā ce kathāva kā.
Accheraṃ vata lokasmiṃ, khaṇamattampi jīvitaṃ; Nissitopaddavaṭṭhāne, mahābyasanapīḷite.
生命无常,死亡恒常必然属我;
死亡是其本性,生命仅是暂时的差异。
Addhuvaṃ jīvitaṃ nicca-maccantaṃ maraṇaṃ mama; Sabhāvo maraṇanteva, viseso pana jīvitaṃ.
趋于坏灭之时,犹如太阳行于空中;
我日复一日地衰减,奔向死亡。
Atthamārabbha gacchanto, ādiccova nabhantare; Maraṇāyābhidhāvanto, vihāyāmi suve suve.
大盗已就刑戮,
犹如被押赴刑场
我正奔赴死亡
同样无法退转
Vajjhappatto mahācoro, Niyyātāghātanaṃ yathā; Maraṇāya payātohaṃ, Tathevamanivattiyo.
犹如被虫蛀蚀而弯曲的莲花,无救护、无依怙;
恒常为死亡所支配,被舍弃的我,当如何而行?
Ambujova vaṅkaghasto, tāṇaleṇavivajjito; Niccaṃ maccuvasaṃ yanto, vissaṭṭho kimahaṃ care.
Ko me hāso kimānando, Kimahaṃ mohapāruto; Madappamādavikkhitto, Vicarāmi niraṅkuso?
我今当于正自觉者之教法,发奋精勤,
具足热忱与坚定,依惭愧而安住。
Handāhamārabhissāmi, sammāsambuddhasāsane; Ātāpī pahitatto ca, hirottappasamāhito.
以修行为最上,舍断诸恶法;
我令一切苦的祭火,彻底熄灭。
Paṭipattiparo hutvā, pāpadhammaniraṅkato; Nibbāpayāmi accantaṃ, sabbadukkhahutāvahaṃ.
如此,瑜伽行者反复省思自身之死;
便称为修习死随念。
Itthaṃ panattano yogī, maraṇaṃ paṭicintayaṃ; Maraṇānussatiṃ nāma, bhāvetīti pavuccati.
修习此法之后,得近行定,心专注;
常生厌离,为不放逸之栋梁。
Tadetaṃ pana bhāvetvā, upacārasamāhito; Nibbedabahulo hoti, appamādadhurandharo.
弃舍邪法,于喜贪无所依著;
断尽一切漏,证得不死界。
Micchādhammaṃ virājetvā, nandirāganirālayo; Sabbāsavaparikkhīṇo, pappoti amataṃ padaṃ.
智者既已掌握三十二身分的修习之后,
随后,应次第而恒常地修习。
Gahetvā pana medhāvī, dvattiṃsākārabhāvanaṃ; Kareyya tāva pacchā ve, anupubbamabhiṇhaso.
头发、身毛、指甲、牙齿、皮肤、肌肉、筋腱,
骨、髓、肾,以及心脏和肝脏。
Kesā lomā nakhā dantā, taco maṃsaṃ nahāru ca; Aṭṭhi ca miñja vakkaṃ ca, hadayaṃ yakanaṃ tathā.
肋膜、脾、肺,肠、肠间膜与胃;
脑、粪,胆汁、痰,乃至其余。
Kilomaṃ pihaka papphāsaṃ, antaṃ guṇamudariyaṃ; Matthaluṅgaṃ karīsañca, pittaṃ semhamathāparaṃ.
脓、血、汗,
脂肪、泪、膏,
唾液、鼻涕,以及
关节滑液、尿液等。
Pubbo ca lohitaṃ sedo, Medo assu vasātha vā; Kheḷo siṅghāṇikā ceva, Lasikā muttamiccapi.
随逐于坚实、结缚、净美之颠倒相者;
为了如实了知,由大牟尼所分别。
Ghanabandhasubhākāra-vipallāsānusārinaṃ; Yathābhūtāvabodhāya, vibhattāva mahesinā.
身中三十二身分,
犹如尸体被高高架起;
被引导执取核心者,
为智者所鄙弃、所轻蔑。
Kāye bāttiṃsa koṭṭhāsā, Kuṇapāva samussitā; Sāragayhūpagāpetā, Dhikkatā dhīrahīḷitā.
自性不净、令人反感,可厌且为清净者所回避;
具眼者所呵责,却为盲目的愚者所珍爱。
Asubhāva paṭikkūlā, jegucchā sucivajjitā; Ninditā cakkhumantehi, andhabālopalāḷitā.
被种种肤色覆盖,为皮囊所裹而迷惑;
因漏泄而染污,腐烂而恶臭弥漫。
Vicittachavisañchannā , tacabhattasamohitā; Parissavaparikliṭṭhā, kuthitā pūtigandhitā.
纵使不断洗涤,垢秽之流依然不息;
即使涂上香料,终将化为恶臭。
Dhoviyantāpi satataṃ, ajahantā malassavaṃ; Sugandhānuvilittāpi, duggandhapariṇāmino.
因我执及我所执,便舍弃了安乐与摄受;
他们为厚密如毡的烦恼所缠缚,令世人迷惑。
Ahaṃkāramamattena, vissaṭṭhasukhasaṅgahā; Saṅghāṭaghanasambaddhā, sammohenti mahājanaṃ.
Chandarāgasamūpetā, yattha muḷhā puthujjanā; Sevanti visamaṃ ghoraṃ, caturāpāyabhāgino.
于此,为使心离染,修行者如法次第而行;
为阐明心,善于观察诸蕴的智者。
Tattha cittaṃ virājetuṃ, paṭipanno yathākkamaṃ; Cetovibhāvanatthāya, koṭṭhāsesu vicakkhaṇo.
依循前说,以言语与心意,
既已顺逆讽诵已,乃更进而修习。
Vacasā manasā ceva, yathāvuttānusārato; Anulomapaṭilomaṃ, sajjhāyitvā tato paraṃ.
智者应从颜色、形状等方面加以确定;
然后,依处所与界限,各各依次第而行;
Vaṇṇasaṇṭhānadisato, vavatthapeyya paṇḍito; Tatokāsaparicchedā, paccekaṃ tu yathākkamaṃ.
颜色、形状与气味,
然后由处所与依处,
应辨别不净相。
Vaṇṇasaṇṭhānagandhā ca, Āsayokāsato tato; Vibhāveyyāsubhākāra- Mekekasmiṃ tu pañcadhā.
如此以十种方式作意后,修习者
寂静而生者,显现如车轮辐等相。
Dasadhābhogamiccevaṃ, katvā bhāvayato pana; Santibhūtā pakāsenti, rathacakkārasādisā.
Hitvā appaguṇe tattha, gaṇhaṃ suppaguṇaṃ budho; Appanaṃ paṭibhāgañca, pappotekekavatthusu.
若依不净相着手修习,而生起时,
此业处为厌恶的,当属初禅。
Asubhākāramārabbha, bhāvanā ce pavattati; Kammaṭṭhānaṃ paṭikkūlaṃ, paṭhamajjhānikaṃ siyā.
Nīlādivaṇṇamārabbha, paṭibhāgo yadā tadā; Nīlādikasiṇaṃ hutvā, pañcakajjhānikaṃ bhave.
Lakkhaṇākāramārabbha , cintanā ce pavattati; Vipassanākammaṭṭhāna-miti bhāsanti paṇḍitā.
Tidhā pabhedamiccevaṃ, bhāvento puna buddhimā; Kāyagatāsatiṃ nāma, bhāvetīti pavuccati.
此人于内厌离,于外亦无所着;
瑜伽行者多怀悚惧,超越放逸。
Soyamajjhattaṃ nibbinno, bahiddhā ca nirālayo; Ubbegabahulo yogī, pamādamativattati.
从欲缚中解脱,智者舍离诸恶;
证得沙门果已,便受用不死。
Kāmabandhavinimutto, pāpā medhāvi nissaṭo; Sacchikatvāna sāmaññaṃ, amataṃ paribhuñjati.
所谓入出息念,是正自觉者所称赞;
Ānāpānassatiṃ nāma, sammāsambuddhavaṇṇitaṃ;
Kammaṭṭhānādhirājānaṃ, bhāvento pana paṇḍito.
安止与近行,奢摩他与毗婆舍那;
出世间与世间,皆依乐而证得。
Appanañcopacārañca, samathañca vipassanaṃ; Lokuttaraṃ lokiyañca, sukhenevādhigacchati.
微细、微妙而锐利,成熟而安住于力;
菩提分法则特别清净。
Sukhumā nipuṇā tikkhā, paripakkā bale ṭhitā; Bodhipakkhiyadhammā ca, vodāyanti visesato.
同样,于此业处中,有计数与随逐;
触、安住,及审察与回转。
Kammaṭṭhāne tathā hettha, gaṇanā anubandhanā; Phusanā ṭhapanā ceva, sallakkhaṇavivaṭṭanā.
此后是清净,以及对它们的随观;
如是,以八种分类,于论母中阐明。
Pārisuddhi tato pacchā, tesañca paṭipassanā; Iccevamaṭṭhadhā bhedā, mātikāyaṃ pakāsitā.
依念处而分别,自此分为十六种;
复依入出息差别,再分为三十二种。
Vibhattā satipaṭṭhāna-vasā soḷasadhā tato; Ānāpānappabhedena, bhinnā dvattiṃsadhā puna.
完全遍取它之后,便修止与观;
达到广大殊胜之后,具念者当如何修习?
Tameva pariyādāya, samathañca vipassanaṃ; Mahattavepullagataṃ, bhāveyya satimā kathaṃ.
Ānāpānaṃ pariggayha, pavivitto rahogato; Gaṇeyya paṭhamaṃ tāva, nisinno sukhamāsane.
Pañcannaṃ na ṭhapetabbaṃ, heṭṭhā na dasatopari; Netabbamanupubbena, gaṇetabbamakhaṇḍitaṃ.
不令心一再向外、向内散乱;
于所触处,具念者当紧随其心。
Anto bahi ca vikkhepa-makatvāna punappunaṃ; Phuṭṭhaṭṭhānamhi satimā, anubandheyya mānasaṃ.
将心作意于鼻端与上唇之后,
瑜伽行者恒时作意于出入息之触。
Nāsikaggottaroṭṭhe ca, katvābhogaṃ tatoparaṃ; Satatassāsasamphassaṃ, āvajjantassa yogino.
Puthulaṃ vātha dīghaṃ vā, maṇḍalaṃ vātha vitthataṃ; Tārakādisamākāraṃ, nimittaṃ tattha jāyati.
依近行定,心得等持,
似相生起时,诸随烦恼即得断除。
Cittaṃ samāhitaṃ hoti, upacārasamādhinā; Upaklesā pahiyyanti, paṭibhāge samuṭṭhite.
安住心于所缘相,由此而令入安止;
依于五种禅那,此即止的修习次第。
Nimitte ṭhapayaṃ cittaṃ, tato pāpeti appanaṃ; Pañcajjhānavasenāyaṃ, samathe bhāvanānayo.
另有一类人,于入出息修习,初始之后复深加策励,
于内于外,然后随之而行。
Ārabhitvābhinivesa-mānāpāne punāparo; Ajjhattañca bahiddhā ca, tato tadanusārato.
如实观照地法已,成为无畏者;
已入无上禅那所成之清净观。
Bhūmidhamme yathābhūtaṃ, vipassitvā visārado; Appetānuttarajjhāna-mayaṃ suddhivipassanā.
成就入出息念等至后,将其作为无上基础;
他们说,依修习者之自在力,此十六种方法如何引导?
Ānāpānasamāpattiṃ, katvā pādakamuttaraṃ; Bhāventassa vasenāhu, nayaṃ soḷasadhā kathaṃ.
长入出息、短入出息,如此二种;
具念、智慧具足者,先作审察。
Dīghamassāsapassāsā, rassaṃ vātha tathā dvayaṃ; Satimā matisampanno, paṭhamaṃ parigaṇhati.
然则,了知初、中、后而如是行持者,
他入定之后,学修‘觉知全身’。
Ādimajjhāvasānaṃ tu, karonto viditaṃ tathā; Samāhito sabbakāya-paṭisaṃvedi sikkhati.
Tato te eva saṅkhāre, passambhentoparūpari; Vutto passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ sikkhatīti ca.
Ānāpānasaticcevaṃ , kāyasaṅkhāranissitā;
所谓身随观,亦以四种方式宣说。
Kāyānupassanā nāma, catudhāpi ca bhāsitā.
Sampayuttena ñāṇena, pītimālambaṇena ca; Vipassanāya samathe, kubbanto pākaṭaṃ sukhaṃ.
同样地,在所谓受、想的心行中;
觉知喜等感受者,即说为学。
Vedanāsaññāsaṅkhāte, cittasaṅkhārake tathā; Pītādipaṭisaṃvedī, sikkhatīti pavuccati.
于这些粗重诸行,为令止息而修习;
已说:“学习平息心行。”
Thūle te eva saṅkhāre, sametuṃ paribhāvayaṃ; Vutto ‘‘passambhayaṃ cittaṃ, saṅkhāraṃ sikkhatī’’ti ca.
Tassā taṃtaṃmukhenettha, sampajjanavisesato; Vedanānupassanāya, catudhā samudīritā.
Appento paccavekkhanto, bujjhanto ca pakāsitaṃ; Karonto mānasaṃ citta-paṭisaṃvedi sikkhati.
Tamevābhippamodento, sappītikasamādhinā; ‘‘Abhippamodayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pavuccati.
以安止与近行,于彼专注其心;
瑜伽行者被称为:『修习令心专注』。
Appanāyopacārena, tamevātha samādahaṃ; Yogī ‘‘samādahaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pakāsito.
以镇伏与正断而令心从违逆品中解脱;
因此亦被表述为:‘令心解脱,而修学之’。
Paccanīkehi vikkhambha-samucchedehi mocayaṃ; Tathā ‘‘vimocayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’tipi bhāsito.
Ānāpānaṃ pabhedāya, kammaṭṭhānaṃ yathārahaṃ;
所谓心随观,此有四种。
Cittānupassanā nāma, pavattāyaṃ catubbidhā.
Vipassanāyaniccānu-gatattā hi visesato; Vipassanto aniccānu-passī sikkhati paṇḍito.
由此,厌离后令离染,成为离欲随观者;
同样地,于地法令灭尽,成为灭随观者。
Tato virāgānupassī, nibbinditvā virājayaṃ; Tathā nirodhānupassī, bhūmidhamme nirodhayaṃ.
然而,从跳入、遍舍、遣舍来说,
即被称为“修习遣舍随观”。
Pakkhandanapariccāgapaṭinissaggato pana; Paṭinissaggānupassī, sikkhatīti pavuccati.
Ānāpānamukheneva , bhūmidhammavipassanā;
所谓的法随观,即是如此四种。
Dhammānupassanā nāma, bhāsitevaṃ catubbidhā.
如此,以十六行相、安立于三学,圆满四种念处之修习。
Iti soḷasadhākāraṃ, sikkhattayapatiṭṭhitaṃ; Catubbidhampi pūreti, satipaṭṭhānabhāvanaṃ.
Pariggayha satiñceva-mussāhanto vipassanaṃ; Dvattiṃsākārabhedehi, satokārīti vuccati.
如是,以计数等方法修习止之后,
先作观之名,再作简别。
Itthañca gaṇanādīhi, bhāvetvā samathaṃ tato; Vipassanādhivacanaṃ, katvā sallakkhaṇaṃ puna.
Patvā vivaṭṭanāmaggaṃ, pārisuddhiphale ṭhito; Paccavekkhaṇasaṅkhātaṃ, pappoti satipassanaṃ.
入出息念悉皆圆满;
具足行相与分别而修习,故有此称。
Ānāpānasaticcevamasesaṃ paripūritā; Sākāraṃ sappabhedañca, bhāvitāti pavuccati.
此入出息念定,无可比拟,乃诸佛最胜之教,
清除恶烦恼尘垢者,安乐之门,苦火之熄灭者;
修习广大之念与正知,破除散乱者,
证得至上、不死、最胜之道,遍达三菩提。
Ānāpānasamādhimetamatulaṃ buddhāpadānuttamaṃ, Pāpaklesarajoharaṃ sukhamukhaṃ dukkhagginibbāpanaṃ; Bhāvetvā satisampajaññavipulā vikkhepaviddhaṃsakā, Pappontuttaramuttamāmatapadaṃ bodhittayabyāpakaṃ.
佛、法、僧,为众人所敬,净戒、善施,
住法的天神们,寂止、死、身与入出息,
由施设起始,此念善等持,为菩提道之生起。
Buddhaṃ dhammañca saṅghaṃ puthunanamahitaṃ suddhasīlaṃ sudānaṃ, Dhammaṭṭhā devatāyopasamatha maraṇaṃ kāyamānañcapānaṃ; Paññattārabbhayāyaṃ satisamavahitā bodhimaggodayāya, Sāyaṃ saddhammanettī sahitasivaguṇā sevitabbādarena.