第5章
5. Pañcamo paricchedo
那么,关于业的分类,
从现在开始,我要宣说;
业、异熟与唯作之分别,
简略而言,为无痴故。
Vibhāgaṃ pana kammānaṃ, Pavakkhāmi ito paraṃ; Kammapākakriyābhede, Amohāya samāsato.
以业为缘的业,就是指那个思。
在那里也一样,思都是异刹那的,要么是善的,要么是不善的。
Kammapaccayakammanti, cetanāva samīritā; Tatthāpi nānakkhaṇikā, puññāpuññāva cetanā.
思以支配相应诸法、各如其分而给与异熟;
盖思以积聚业为义,由其生起故。
Deti pākamadhiṭṭhāya, sampayutte yathārahaṃ; Kammassāyūhanaṭṭhena, pavattattā hi cetanā.
在烦恼与随眠相续之中,异熟法确实会生起。
而对于已经断除随眠的人,只有唯作(纯粹的功能性活动)在持续生起。
Klesānusayasantāne , pākadhammā hi jāyare; Pahīnānusayānaṃ tu, kriyāmattaṃ pavattati.
一切事物的根本状态是这样,两种转向也同样如此。
由种种业所生的异熟果报,也在运转。
Mūlabhāvā ca sabbesaṃ, tathevāvajjanadvayaṃ; Janitāni ca kammehi, vipākāni pavattare.
业只是依据心的生起来安立的,共分为三十三种。
智者应当通过四种业的分判来了知。
Cittuppādavaseneva, kammaṃ tettiṃsadhā ṭhitaṃ; Kammacatukkabhedehi, vibhāveyya vicakkhaṇo.
从现行业等开始,黑业等、令生业等、重业等……
按现法受等、欲界等类别,依次分为六种。
Paccuppannādikaṇhādi-janakādigarādito; Diṭṭhadhammādikāmādi-bhedā chadhā yathākkamaṃ.
凡是掺杂着快乐的恶行,都很容易做出来;
现在造下乐受的业,将来会结出苦果。
Yaṃ pāpaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati; Paccuppannasukhaṃ kammaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
如果艰难地造作夹杂痛苦的恶业,
现在正在承受的苦,以及从未来苦的异熟所生的苦。
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi pāpaṃ karīyati; Paccuppanne ca taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
如果带着辛苦、夹杂着痛苦去造善业,
现在这一刻它是苦的,将来却会结出快乐的果实。
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi puññaṃ karīyati; Paccuppannamhi taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
凡是掺杂着快乐的善业,都能轻松地做出来;
现在就能带来快乐,未来也会成熟为快乐的果报。
Yaṃ puññaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati; Paccuppannasukhañceva, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
甜中杂毒,苦亦带毒;
如牛尿、蜂蜜与药,依次为喻。
Visasaṃsaṭṭhamadhuraṃ, savisaṃ tittakaṃ tathā; Gomuttamadhubhesajja-miccopammaṃ yathākkamaṃ.
在受持和果报中,由乐与苦区分开来;
如来们清楚地宣说:业就是这样分为四种。
Samādāne vipāke ca, sukhadukkhappabheditaṃ; Kammamevaṃ catuddhāti, pakāsenti tathāgatā.
无间业等,必定带来极重的苦。
黑业带来黑果报,是导向恶趣的业。
Ānantariyakammādi, ekantakaṭukāvahaṃ; Kaṇhaṃ kaṇhavipākanti, kammaṃ duggatigāmikaṃ.
初禅业等,一向引安乐;
白业有白果,能得生天趣。
Paṭhamajjhānakammādi, ekantena sukhāvahaṃ; Sukkaṃ sukkavipākanti, kammaṃ saggūpapattikaṃ.
混杂的业,会带来苦乐交织的投生。
黑白业,就是黑白果报,这样被宣说。
Vokiṇṇakamma vokiṇṇa-sukhadukkhūpapattikaṃ; Kaṇhasukkaṃ kaṇhasukka-vipākanti samīritaṃ.
他们称带来非黑非白果报者为非黑非白。
出世间业在世间,能带来趣与业的灭尽。
Akaṇhasukkamīrenti, akaṇhasukkapākadaṃ; Kammaṃ lokuttaraṃ loke, gatikammakkhayāvahaṃ.
就这样,在轮回的流转中,由烦恼与清净而区分开来;
通过业的灭尽来统摄,业被说为四种。
Iti vaṭṭappavattamhi, klesavodānabheditaṃ; Kammakkhayena saṅgayha, catudhā kammamīritaṃ.
令生业、支持业、阻碍业和毁坏业
按作用的不同分成四种,业就是这样被说明的。
Janakañcevupatthambha-mupapīḷopaghātakaṃ; Catudhā kiccabhedena, kammamevaṃ pavuccati.
令生业生彼果报,障碍业断彼果报;
支持业令彼相续,毁坏业令彼息灭。
Janeti janakaṃ pākaṃ, taṃ chindatupapīḷakaṃ; Taṃ pavattetupatthambhaṃ, taṃ ghātetopaghātakaṃ.
他说:“它为自身的果报创造机会。”
而那种能带来成熟果报的业,只要是在生命中能产生果报的,都属于令生业。
Karoti attano pāka-ssāvakāsanti bhāsitaṃ; Pākadāyakakammaṃ tu, yaṃ kiñci janakaṃ bhave.
而阻碍业,则是压制它成熟的那一种。
他们称它为毁坏业,其他人称它为切断彼者。
Bādhamānakakammaṃ tu, taṃ pākamupapīḷakaṃ; Upaghātakamīrenti, tadupacchedakaṃpare.
业有四种:重业、临死业、惯行业、已作业,
依果报成熟与先后之别。
Garukāsannamāciṇṇaṃ, kaṭattākammunā saha; Kammaṃ catubbidhaṃ pāka-pariyāyappabhedato.
广大业与无间业,被称为重业;
临终所作或所思,是为临死业。
Mahaggatānantariyaṃ, garukammanti vuccati; Kataṃ cintitamāsanna-māsannamaraṇena tu.
因屡屡实行而数数习者,名为惯行业;
余者福与非福,说为已作业。
Bāhullena samāciṇṇamāciṇṇanti pavuccati; Sesaṃ puññamapuññañca, kaṭattākammamīritaṃ.
在现世中感受的,以及来世感受的,同样如此。
还有被称为“顺后受”的,以及无效业。
Diṭṭhadhamme vedanīyamupapajjāpare tathā; Pariyāyavedanīyamiti cāhosikammunā.
依成熟之时,亦依时已过,
日亲佛陀宣说业有四种。
Pākakālavasenātha, kālātītavasena ca; Catudhevampi akkhātaṃ, kammamādiccabandhunā.
现世当受报的,是初起速行心;
因未得习行故,于他世无力。
Diṭṭhadhamme vedanīyaṃ, paṭhamaṃ javanaṃ bhave; Aladdhāsevanattāva, asamatthaṃ bhavantare.
应当感受的业,被说为以结生为终点。
因为业已经彻底完成,所以紧接着就结出果报。
Vedanīyaṃ tupapajjapariyosānamīritaṃ; Pariniṭṭhitakammattā, vipaccati anantare.
其余的则是应受报的,但其他的则是在其他方式。
已经得到反复受用,当条件具足时,它们就产生果报。
Sesāni vedanīyāni, pariyāyāpare pana; Laddhāsevanato pākaṃ, janenti sati paccaye.
被称为阿霍西业的那些业,已彻底过期失效;
渴爱的根已经被彻底断除,也同样不再获得任何条件。
Vuccantāhosikammāni, kālātītāni sabbathā; Ucchinnataṇhāmūlāni, paccayālābhato tathā.
复依欲界等地之别,说为四种;
欲界由福与非福之力,分为两种。
Catudhā puna kāmādibhūmibhedena bhāsitaṃ; Puññāpuññavasā dvedhā, kāmāvacarikaṃ bhave.
Apuññaṃ tattha sāvajja-maniṭṭhaphaladāyakaṃ;
它通过业触门,以两种方式生起。
Taṃ kammaphassadvārehi, duvidhaṃ sampavattati.+
身门、语门、意门,这是如如者所说的。
业门说了三种,触门则阐明为六种。
Kāyadvāraṃ vacīdvāraṃ, manodvāranti tādinā; Kammadvārattayaṃ vuttaṃ, phassadvārā cha dīpitā.
在业门和意门中,五门是结合在一起的;
触门和意门,以及三种业门,都已说明。
Kammadvāre manodvāre, pañcadvārā samohitā; Phassadvāramanodvāraṃ, kammadvārattayaṃ kataṃ.
生起之思引发身表,即是身业;
由语之分节而转起者,则为语业。
Tathā hi kāyaviññattiṃ, janetvā jātacetanā; Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, vacībhedapavattikā.
具备两种表色,就称为意业;
这种区分是以诸业的方式被指出的。
Viññattidvayasampattā, manokammanti vuccati; Bhedoyaṃ pariyāyena, kammānamiti dīpito.
杀生等业,因多行于身,是身业;
妄语等业,亦复如是(多行于语),是语业。
Pāṇaghātādikaṃ kammaṃ, kāye bāhullavuttito; Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, musāvādādikaṃ tathā.
贪等意业,在三门中生起。
其余的在两个门中,从胜义上来说,这是区分。
Abhijjhādi manokammaṃ, tīsu dvāresu jāyati; Dvīsu dvāresu sesāni, bhedoyaṃ paramatthato.
在触门和意门中,两种表色被说明。
五门中没有这两者,这就是这里的判定。
Phassadvāramanodvāre, viññattidvayamīritaṃ; Pañcadvāre dvayaṃ natthi, ayamettha vinicchayo.
不忍、无智、懈怠、恶戒、失念,
由于不守护的差别,在八门中生起。
Akkhantiñāṇa kosajjaṃ, dussilyaṃ muṭṭhasaccatā; Iccāsaṃvarabhedena, aṭṭhadvāresu jāyati.
三种业门,以及另外的五门;
五种不防护的八门已被开示。
Kammadvārattayañceva , pañcadvārā tathāpare; Asaṃvarānaṃ pañcannaṃ, aṭṭha dvārā pakāsitā.
在这其中,达到业道、能带来结生果报的。
它以杀生等不同类别,分成十种方式运作。
Tattha kammapathappattaṃ, paṭisandhiphalāvahaṃ; Pāṇaghātādibhedena, dasadhā sampavattati.
杀生、粗恶语,还有嗔害,也同样如此;
就这样,三种业从嗔根生起。
Pāṇātipāto pharusaṃ, byāpādo ca tathāparo; Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, dosamūlehi jāyati.
邪行与贪欲,以及邪见为余;
如是三种业,从贪根生起。
Micchācāro abhijjhā ca, micchādiṭṭhi tathāparā; Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, lobhamūlehi jāyati.
偷盗、妄语、两舌、说杂秽语;
这四种业,依靠两个根而运转。
Theyyādānaṃ musāvādo, pisuṇaṃ samphalāpanaṃ; Kammaṃ catubbidhammetaṃ, dvimūlehi pavattati.
众生因贪欲、嗔恚、怖畏、愚痴而造诸恶;
是故依贪等之别,恶行有四十种。
Chandādosā bhayā mohā, pāpaṃ kubbanti pāṇino; Tasmā chandādibhedena, cattālīsavidhaṃ bhave.
这样,就说明了能导致四种恶趣的非福业。
即使在其他情况下生起,也能促成衰败的结果。
Iccāpuññaṃ pakāsenti, caturāpāyasādhakaṃ; Aññatthāpi pavattamhi, vipattiphalasādhanaṃ.
不过,福德有三种,没有过失,能带来乐的果报。
布施、持戒和修习,在三门中生起。
Tividhaṃ pana puññaṃ tu, anavajjiṭṭhapākadaṃ; Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, tīsu dvāresu jāyati.
敬重长辈、情深关爱、心怀悲悯、乐于助人行善;
把财物、活命、无畏与法布施给他人,这就叫作布施。
Mahattagāravā snehā, dayā saddhupakārato; Bhogajīvābhayadhammaṃ, dadato dānamīritaṃ.
勤修福业者,行所当行、避所当避,
远离诸恶,其时戒德成就。
Puññamācāravāritta-vattamārabbha kubbato; Pāpā ca viramantassa, hoti sīlamayaṃ tadā.
布施与戒之外,是名为修习;
众生于心相续中修福,以能致利乐故。
Dānasīlavinimuttaṃ, bhāvanāti pavuccati; Puññaṃ bhāventi santāne, yasmā tena hitāvahaṃ.
生起身表之后,当人作福德时;
那时身业即是布施、持戒与修习。
Janetvā kāyaviññattiṃ, yadā puññaṃ karīyati; Kāyakammaṃ tadā hoti, dānaṃ sīlañca bhāvanā.
当福德与语表一起被造作时,是语业;
福德离语表而作,是意业。
Vacīviññattiyā saddhiṃ, yadā puññaṃ karīyati; Vacīkammaṃ manokammaṃ, vinā viññattiyā kataṃ.
人们说,那只是各自感官通道上的事,是从各自感官通道之恶远离。
克制者的表显,无论不伴随还是伴随。
Taṃtaṃdvārikamevāhu, taṃtaṃdvārikapāpato; Viramantassa viññattiṃ, vinā vā saha vā puna.
布施、持戒、修习,还有服务与恭敬;
随喜功德、把功德回向给他人,以及开示佛法;
听闻、正见业,如此以十种方式安立。
Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, veyyāvaccāpacāyanā; Pattānumodanā patti-dānaṃ dhammassa desanā; Savanaṃ diṭṭhijukamma-miccevaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
他们宣说欲界的福德,能促成投生到欲界善趣。
即使在其他情况下发生时,也能促成圆满的果报。
Kāmapuññaṃ pakāsenti, kāme sugatisādhakaṃ; Aññatthāpi pavattamhi, sampattiphalasādhakaṃ.
依心念生起之差别,业安立为二十种;
智者如是阐明欲界业。
Cittuppādappabhedena, kammaṃ vīsatidhā ṭhitaṃ; Kāmāvacaramiccevaṃ, vibhāventi vibhāvino.
属于色界的、由安止修习所成的业。
以遍禅等为所缘,在意门中生起。
Rūpāvacarikaṃ kamma-mappanābhāvanāmayaṃ; Kasiṇādikamārabbha, manodvāre pavattati.
地界、水界和火界,
风,以及青与黄;
红、白、虚空,
以及光明——此乃无畏善巧者(所通达之境)。
Pathavāpo ca tejo ca, Vāyo nīlañca pītakaṃ; Lohitodātamākāsaṃ, Ālokoti visāradā.
十种遍处,是为初学瑜伽行者所宣说的。
膨胀的、青瘀的、脓烂的、被啃食的,
Kasiṇāni dasīrenti, ādikammikayogino; Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāditaṃ.
断坏相和散乱相,以及被砍斫得血肉模糊、血迹斑斑的相;
蛆虫相和骨相,这十种不净相已经确立。
Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ; Puḷavaṃ aṭṭhikañceti, asubhaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
于佛、法、僧,及自戒自施,并为近天之随念;
此即所说之随念修习。
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attano; Devatopasamāyañca, vuttānussatibhāvanā.
死随念是一种,同样地,身至念也是一种;
入出息念也是这样,被称为十随念。
Maraṇe sati nāmekā, tathā kāyagatāsati; Ānāpānasaticcevaṃ, dasadhānussatīritā.
Mettā karuṇā muditā, upekkhā bhāvanāti ca; Catubrahmavihārā ca, appamaññāti bhāsitā.
关于食物,则开示为厌逆想这一项。
四界分别,四界摄持。
Āhāre tu paṭikkūla-saññekāti pakāsitā; Catudhātuvavatthānaṃ, catudhātupariggaho.
四种无色,简要来说共有四十种。
这些业处已经讲过了,是依照修止的修行方法来讲的。
Cattāroruppakā ceti, cattālīsa samāsato; Kammaṭṭhānāni vuttāni, samathe bhāvanānaye.
入出息念和遍处,在那里属于五种禅那的修习。
属于初禅者已说,身分不净的修习。
Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ; Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.
慈等四种禅那,舍被认定为第五种。
无色定属于无色禅,其余业处属于近行定。
Mettādayo catujjhānā, upekkhā pañcamī matā; Āruppāruppakā sesā, upacārasamādhikā.
遍处、不净与身分,
入出息中亦得生。
缘彼似相,
安止定于中生起。
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, Ānāpāne ca jāyati; Paṭibhāgo tamārabbha, Tattha vattati appanā.
在其他各种业处中,并不存在似相。
确实,在有情施设中,无量心也在运作。
Kammaṭṭhānesu sesesu, paṭibhāgo na vijjati; Tathā hi sattavohāre, appamaññā pavattare.
破除遍处之虚空,第一无色定之心;
彼第一无色心之非有,及无所有处,此为四者之所缘。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ; Paṭhamāruppakābhāva-mākiñcaññañca gocaraṃ.
无色定依次生起,各自依其所缘而运转。
但在其他地方,安止定并不会生起。
Āruppā sampavattanti, ālambitvā yathākkamaṃ; Aññattha pana sabbattha, nappavattati appanā.
遍作以及遍作定,此后
近行定与安止定;于修习中,此为四种。
Parikammaṃ parikamma-samādhi ca tato paraṃ; Upacārappanā ceti, bhāvanāyaṃ catubbidhaṃ.
遍作相,以及之后的取相;
似相如是,他们宣说了恰好三种相。
Parikammanimittañca, uggaho ca tato paraṃ; Paṭibhāgoti tīṇeva, nimittāni pakāsayuṃ.
初修业瑜伽行者最初取相时,
地遍等即名为遍作相。
Nimittaṃ gaṇhato pubba-mādikammikayogino; Parikammanimittanti, kasiṇādikamīritaṃ.
当他在那个相上开始修习时,
最初,它被称为遍作,也叫修习。
Tasmiṃ pana nimittamhi, ārabhantassa bhāvanaṃ; Paṭhamaṃ parikammanti, bhāvanāpi pavuccati.
当心识执取那个相,并且在意门中清晰地显现时,
而那个取相,则被称为“已生起”。
Cittenuggahite tasmiṃ, manodvāre vibhāvite; Taduggahanimittaṃ tu, samuppannanti vuccati.
脱离了五门,缘取那个所缘而安住于定。
遍作定,说的就是这种修习。
Pañcadvāravinimuttā , tamārabbha samāhitā; Parikammasamādhīti, bhāvanā sā pakāsitā.
由取相而产生的,从事物本身的法解脱出来;
所谓似相,就是由修习所产生的。
Uggahākārasambhūtaṃ, vatthudhammavimuccitaṃ; Paṭibhāganimittanti, bhāvanāmayamīritaṃ.
舍色等所缘,后缘彼(过去所缘);
经有分间隔,意门乃生起。
Rūpādivisayaṃ hitvā, tamārabbha tato paraṃ; Bhavaṅgantaritaṃ hutvā, manodvāraṃ pavattati.
Sikhāpattasamādhāna-mupaklesavimuccitaṃ; Upacārasamādhīti, kāmāvacaramīritaṃ.
在似相上,从近行定;
由修习之力所成就,安止定随之生起。
Paṭibhāganimittamhi, upacārasamādhito; Bhāvanābalanipphannā, samuppajjati appanā.
一个一个地做前面的,然后达到自在,然后继续。
为了舍弃粗重的部分,为了让微细的部分生起。
Purimaṃ purimaṃ katvā, vasībhūtaṃ tato paraṃ; Oḷārikaṅgamohāya, sukhumaṅgappavattiyā.
安止对努力者而言,按次第生起;
远离了寻等,与伺等相应。
Appanā padahantassa, pavattati yathākkamaṃ; Vitakkādivinimuttā, vicārādisamāyutā.
转向自在,以及同样地入定自在。
出定自在、住定自在和观察自在,一共五种。
Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā; Vuṭṭhānādhiṭṭhānā pacca-vekkhaṇāti ca pañcadhā.
超越寻与伺,以及,
他安立四禅与五禅,各别而说。
Vitakkañca vicārañca, sahātikkamato pana; Catukkajjhānamappeti, pañcakañca visuṃ visuṃ.
于安止及各别禅那中,遍作等修习皆应一一希求,
一切处中皆悉如是。
Appanāya ca paccekajhānassāpi visuṃ visuṃ; Icchitabbā hi sabbattha, parikammādibhāvanā.
把它分成有限的、中等的和殊胜的;
解脱,以及已得自在的胜处。
Taṃ parittaṃ majjhimañca, paṇītanti vibhajjati; Vimokkho ca vasībhūtamabhibhāyatananti ca.
小等、小等所缘,一共四种。
苦行道、迟通达等,同样如此。
Parittādi parittādigocaranti catubbidhaṃ; Dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññamiccādito tathā.
以欲、心、精进、观择为增上故,
此法亦摄于殊胜、安住、通达、退分。
Taṃ chandacittavīriyavīmaṃsādhippateyyato; Visesaṭṭhitinibbedhahānabhāgiyatopi ca.
禅那分为五种,所缘分为四种;
修定之福,被称为安止成就。
Pañcadhā jhānabhedena, catudhālambabhedato; Samādhibhāvanāpuññamappanāpattamīritaṃ.
能镇伏烦恼、能投生色界,
是色界业;智者如是阐明。
Iti vikkhambhitaklesaṃ, rūpalokūpapattikaṃ; Rūpāvacarakammanti, vibhāventi visāradā.
Arūpāvacarakammaṃ, catudhāruppasādhanaṃ; Rūpadhammavibhāgena, bhāvitanti pavuccati.
以头陀支伴随的四遍清净戒,
完成了被称为戒清净的部分之后,再接着往下修。
Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ; Sīlavisuddhisaṅkhātaṃ, pūrayitvā tato paraṃ.
证得近行定相应之心清净,
亦证名色分别之见清净。
Patvā cittavisuddhiñca, sopacārasamādhikaṃ; Tathā diṭṭhivisuddhiñca, nāmarūpapariggahaṃ.
所谓断疑,就是见到缘的安立。
净化之后,就是道与非道的智见。
Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, paccayaṭṭhitidassanaṃ; Visodhetvā maggāmagga-ñāṇadassanameva ca.
从那以后,他持续观照,在种种清净中入定;
成就了最上的行道智见。
Tato paraṃ vipassanto, visuddhīsu samāhito; Sampādetvā paṭipadā-ñāṇadassanamuttamaṃ.
智者由是证得智见清净,
此乃四道共许、能生沙门果者。
Tato pappoti medhāvī, visuddhiṃ ñāṇadassanaṃ; Catumaggasamaññātaṃ, sāmaññaphaladāyakaṃ.
应依六种清净之次第,如是修习名为出世间的业;
此业名为出世间,能令一切苦灭尽。
Chabbisuddhikamenevaṃ, bhāvetabbaṃ yathākkamaṃ; Kammaṃ lokuttaraṃ nāma, sabbadukkhakkhayāvahaṃ.
这样,依据六组四法,应当阐明业。
通过某种业的差别,相续被造作出来。
Iti channaṃ catukkānaṃ, vasā kammaṃ vibhāvaye; Yena kammavisesena, santānamabhisaṅkhataṃ.
于地、有、生、趣、住、居处所生起,
以结生等相,随成熟而转。
Bhūmībhavayonigatiṭhitivāsesu sambhavā; Paṭisandhādibhāvena, pākāya parivattati.
被称为业的意之思,
如何各随其宜生起业所生之诸色与非色?
Sāyaṃ kammasamaññātā, kammajāni yathārahaṃ; Janeti rūpārūpāni, manosañcetanā kathaṃ.
地分为出世间和世间两种。
分为小、大、无量三类。
Bhūmi lokuttarā ceva, lokiyāti dvidhā ṭhitā; Parittā ca mahaggatā, appamāṇāti bheditā.
十一种欲有,十六种色有;
还有四种无色有,如是为三有之总摄。
Ekādasa kāmabhavā, bhavā soḷasa rūpino; Cattāroruppakā ceti, tividho bhava saṅgaho.
无想有,
及非想非非想有。
其余一切有想有,
如是存在亦三种。
Asaññeko bhavo neva- Saññināsaññiko bhavo; Sabbo saññibhavo seso, Evampi tividho bhavo.
无色界的有是四蕴有,无想有情的有是一蕴有;
其余的存在,则称为五蕴有。
Āruppā catuvokārā, ekavokārasaññino; Pañcavokārako nāma, bhavo seso pavuccati.
地狱里和天界中都有,唯有化生这一种生处。
卵生、胎生、湿生和化生。
Niraye hoti deve ca, yonekā opapātikā; Aṇḍajā jalābujā ca, saṃsedajopapātikā.
在饿鬼道、畜生道,在地居天和人间;
阿修罗众也是这样,按四种生处来归纳。
Petaloke tiracchāne, bhummadeve ca mānuse; Asure ca bhavantevaṃ, catudhā yoni saṅgahā.
地狱、饿鬼、畜生及人,并诸天众,是名五趣;
具五净眼者,如是宣说五趣。
Gatiyo nirayaṃ petā, tiracchānā ca mānavā; Sabbe devāti pañcāha, pañcanimmalalocano.
在三十三天的天众里,毗摩质多阿修罗们已经去了那里。
名叫黑耳的阿修罗们,全都投生到了饿鬼道中。
Tāvatiṃsesu devesu, vepacittāsurā gatā; Kālakañcāsurā nāma, gatā petesu sabbathā.
由于结生想的多样性,身体也有多样性;
种种身、种种想,指的是欲界善趣。
Sandhisaññāya nānattā, kāyassāpi ca nānato; Nānattakāyasaññīti, kāmasuggatiyo matā.
Paṭhamajjhānabhūmī ca, caturāpāyabhūmiyo; Nānattakāyaekatta-saññīti samudīritā.
同一身但种种想者,属于第二地。
有一类众生是同一身体、同一种想,属于上面的色界。
Ekattakāyanānatta-saññī dutiyabhūmikā; Ekattakāyaekatta-saññī uparirūpino.
七种识住,从三无色界往下算,
这里无想众生不算在内,因为他们的识始终不存在。
Viññāṇaṭṭhitiyo satta, tīhāruppehi heṭṭhato; Asaññettha na gaṇhanti, viññāṇābhāvato sadā.
第四无色地,因识之退失;
将此二者一并计入,众生居处乃说为九。
Catutthāruppabhūmiñca, paṭuviññāṇahānito; Taṃ dvayampi gahetvāna, sattāvāsā naveritā.
天、人、恶趣,就是欲界的三种。
初禅地等类别的地有四种。
Devā manussāpāyāti, tividhā kāmadhātuyo; Paṭhamajjhānabhūmādi-bhedā bhūmi catubbidhā.
依初无色等差别,无色界分为四种。
按入流者等的差别,有四种被认定为无上的。
Paṭhamāruppādibhedā, catudhāruppadhātuyo; Sotāpannādibhedena, catudhānuttarā matā.
按地狱等各种类别区分开来,然后再一一分别。
众生的投生处共有三十一种。
Nirayādippabhedena, bhinnā paccekato puna; Ekatiṃsavidhā honti, sattānaṃ jātibhūmiyo.
众生就这样在地等各类处所中带着烦恼而出生。
诸业又是怎样随着各自的因缘而成熟呢?
Evaṃ bhūmādibhedesu, sattā jāyanti sāsavā; Kammāni ca vipaccanti, yathāsambhavato kathaṃ;
从恶趣死去的众生,在欲界中出生;
从其他欲界死后,他们会在一切处投生。
Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare; Sabbaṭṭhānesu jāyanti, sesakāmabhavā cutā.
从净居天死后,他们投生到更高的净居天中;
从无想天死后,投生到欲界的善趣。
Suddhāvāsā cutā suddhā-vāsesupari jāyare; Asaññimhā cutā kāma-sugatimhopapajjare.
其余色界的有情死后,投生到没有恶趣的地方;
从无色界死后,也生到更高的无色界、同处的无色界以及欲界善趣那里。
Sesarūpā cutā sattā, jāyantāpāyavajjite; Āruppatopari kāma-sugatimhi tahimpi ca.
只有凡夫才会生在无想天和恶趣地。
不来果的圣者投生在净居天。
Puthujjanāva jāyanti, asaññāpāyabhūmisu; Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā.
他们安住在广果天、色究竟天和有顶天;
一切圣者不会再投生到别的地方。
Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā; Na punaññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.
已经投生到梵天界的圣者,不会再投生到比那里更低的地方;
因为彻底断除了苦的根源,漏尽者就般涅槃了。
Brahmalokagatā heṭṭhā, ariyā nopapajjare; Dukkhamūlasamucchedā, parinibbantināsavā.
已生正生诸有情,依所宣说之定则;
往昔已转起之业,于结生转起中。
Jāyantānañca jātāna-miti vuttaniyāmato; Pavattātītakaṃ kammaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
四蕴处唯生名法,无想有情唯生色;
五蕴地中产生色与非色法。
Arūpaṃ catuvokāre, rūpameva asaññisu; Janeti rūpārūpāni, pañcavokārabhūmiyaṃ.
无色业与出世业,唯成熟为异熟;
欲界色界所决定,业生色与异熟色。
Āruppānuttaraṃ kammaṃ, pākameva vipaccati; Kaṭattārūpapākāni, kāmarūpaniyāmitaṃ.
依时节、所依与加行,及投生之趣,各随其宜;
圆满与失坏,皆随业而至,由业成熟。
Kālopadhippayogānaṃ, gatiyā ca yathārahaṃ; Sampattiñca vipattiñca, kammamāgamma paccati.
于恶趣中,除去结生与掉举、卑下者,于转起时,
十二种不善思,亦皆现起于五蕴有中。
Apāye sandhimuddhacca-hīnā datvā pavattiyaṃ; Sabbāpi pañcavokāre, dvādasāpuññacetanā.
七种不善异熟果,随其所应而成熟;
欲界所摄诸善业,于欲界善趣成熟。
Sattākusalapākāni, vipaccanti yathārahaṃ; Kāmāvacarapuññāni, kāmesugatiyaṃ pana.
结生转起时,有因诸果
于五蕴有中,与无因者,随宜令生。
Sahetukāni pākāni, paṭisandhipavattiyaṃ; Janenti pañcavokāre, ahetupi yathārahaṃ.
三因殊胜之善业,予三因结生已,
于转起中成熟十六种果报。
Tihetupuññamukkaṭṭhaṃ, paṭisandhiṃ tihetukaṃ; Datvā soḷasa pākāni, pavatte tu vipaccati.
三因劣业与二因胜业,及二因业与二因业;
结生时施与,转起中则除三因。
Tihetukomakukkaṭṭhaṃ, dvihetu ca dvihetukaṃ; Sandhiṃ deti pavatte tu, tihetukavivajjitaṃ.
二因劣福,招感无因结生;
施与无因异熟,唯于流转中成熟。
Dvihetukomakaṃ puññaṃ, paṭisandhimahetukaṃ; Datvāhetukapākāni, pavatte tu vipaccati.
无行之业不感有行之果;
或有说者:有行之业感无行之果。
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāra-vipākāni na paccati; Sasaṅkhāramasaṅkhāra-vipākānīti kecana.
初禅有下等、中等和殊胜三种;
修习之后,投生为梵众天等三种天界中的一种。
Parittaṃ paṭhamajjhānaṃ, majjhimañca paṇītakaṃ; Bhāvetvā jāyare brahma-pārisajjādi tīsupi.
同样地,按照顺序,第二禅和第三禅。
修习之后,就投生到少光天等三种禅天之中。
Tatheva dutiyajjhānaṃ, tatiyañca yathākkamaṃ; Bhāvetvā jāyare jhānaṃ, parittābhādi tīsupi.
同样,修成了三种第四禅的人,心得安止;
修习禅定的瑜伽行者,会投生到少净天等三种天界中。
Tathā catutthaṃ tividhaṃ, bhāvetvāna samāhitā; Parittasubhādikesu, tīsu jāyanti yogino.
修习第五种之后,就投生到广果天。
通过修习想离欲,他们投生到无想有情天。
Pañcamaṃ pana bhāvetvā, honti vehapphalūpagā; Saññāvirāgaṃ bhāvetvā, asaññīsūpapajjare.
那些不来者投生在净居天。
修习了无色定之后,就依次在无色界中(往生)。
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā; Āruppāni tu bhāvetvā, āruppesu yathākkamaṃ.
如此广大的福业,随其所处的境地而确定。
在结生和转起中,产生与之相似的果报。
Evaṃ mahaggataṃ puññaṃ, yathābhūmivavatthitaṃ; Janeti sadisaṃ pākaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
出世间的善业,在生起之后无间,
以及在进入等至的那一刹那,都能产生与之相似的果报。
Lokuttarāni puññāni, uppannānantaraṃ pana; Samāpattikkhaṇe ceva, janenti sadisaṃ phalaṃ.
广大业与无间业,因其自性已圆熟;
越次有而逾时分,则不复感其果。
Mahaggatānantariyaṃ, paripakkasabhāvato; Anantarabhavātītaṃ, kālātītaṃ na paccati.
自性柔细,以柔细故,属广大;
于被敌对法所染污的相续中,它们不成熟。
Sukhumālasabhāvā ca, sukhumattā mahaggatā; Santāne na vipaccanti, paṭipakkhehi dūsite.
当同等修习已经获得、大威力也具足时,
没得到那样的因,神通就不会成熟。
Samānāsevane laddhe, vijjamāne mahabbale; Aladdhā tādisaṃ hetuṃ, abhiññā na vipaccati.
已超越自己地界者的,无上果不会成熟。
从中间业的安立,指出了相续。
Sakaṃ bhūmimatītānaṃ, na vipaccatānuttaraṃ; Kammantarassadhiṭṭhānā, santānasseti dīpitaṃ.
就这样,三十三种业和三十六种果报已经讲完了。
其余的心生起都是唯作,因为它们纯粹只是以唯作的方式生起。
Iti tettiṃsa kammāni, pākā chattiṃsa bhāsitā; Cittuppādā kriyā sesā, kriyāmattappavattito.
按照心生起的类别来算,一共有八十九种。
按自性来说,心与心所共有五十三种。
Cittuppādavasenevamekūnanavutīvidhā ; Tepaññāsa sabhāvena, cittacetasikā matā.
具眼者、说法者中最胜者,如是开示:心、心所与涅槃,
此名有三种。
Iti cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti naruttaro; Nāmaṃ tidhā pakāsesi, cakkhumā vadataṃ varo.
就这样,在宣说有限业果的教法中,那些通晓业果的智者,
通达利益业果的彼岸者,宣说了四种业果。
Iti kammavipākapaṇḍitā, mitakammavipākasāsane; Hitakammavipākapāragū, catukammavipākamabravuṃ.
于此胜义事之判定,无论均等抑或多寡,
世人于义非义之思择,尽陷迷乱。
佛陀在菩提座上所说的,以及善逝前往天宫之后所说的,
这个判定业果的方式,简要来说已经讲清楚了。
Yatthāyaṃ paramatthavatthuniyame tulyena bāhulyato, Atthānatthavicāraṇaṃ pati jano sammohamāpādito; Buddho bodhitale yamāha sugato gantvāna devālayaṃ, Svāyaṃ kammavipākanicchayanayo saṅkhepato dīpito.