第4章
4. Catuttho paricchedo
从这之后,按作用、按门、按所缘、按所依来说,
按地、按人、按处,以及按能生者,各随其所宜。
Ito paraṃ kiccato ca, dvārālambaṇavatthuto; Bhūmipuggalato ṭhānā, janakā ca yathārahaṃ.
摄与转起,在结生和转起中;
只是依着心生起,把它归纳起来而引导出来。
Saṅgaho ca pavatti ca, paṭisandhipavattisu; Cittuppādavaseneva, saṃkhipitvāna niyyate.
色界异熟、无色界异熟、大异熟,及舍俱推度二;
死亡、结生、有分心,共十九种心。
Rūpārūpamahāpākā, mupekkhātīraṇadvayaṃ; Cutisandhibhavaṅgāni, cittānekūnavīsati.
转向则是一对,见和闻也同样。
嗅闻、品尝,以及接触和领受。
Āvajjanaṃ tu yugaḷaṃ, dassanaṃ savanaṃ tathā; Ghāyanaṃ sāyanañceva, phusanaṃ sampaṭicchanaṃ.
三种推度心,其一名为确定;
于五门与意门,此名转向。
Tīṇi tīraṇacittāni, ekaṃ voṭṭhabbanaṃ mataṃ; Pañcadvāre manodvāre, tadāvajjananāmakaṃ.
五十五种速行作用,应当指明;
除却唯作与转向,余为善、不善及果报。
Pañcapaññāsa javanakiccānīti viniddise; Kriyā cāvajjanaṃ hitvā, kusalākusalapphalaṃ.
彼所缘心,确实只有十一种。
八种大果报心,以及三种推度心。
Tadālambaṇacittāni, bhavantekādaseva hi; Mahāvipākacittāni, aṭṭha santīraṇattayaṃ.
舍俱推度二心,说为五种作用;
大果报具四用,广大心具三用。
Pañcakiccanti bhāsanti, upekkhātīraṇadvayaṃ; Catukiccā mahāpākā, tikakiccā mahaggatā.
确定心与喜俱推度,被称为二作用;
五识速行与意界,三者次第当分别。
Dukiccamiti voṭṭhabbaṃ, sukhatīraṇamīritaṃ; Pañcaviññāṇajavanamanodhātuttikaṃ pana.
有智慧的人说:六十八种心具有单一作用;
就这样,按照作用的区别,诸心识被确定下来。
Ekakiccāti bhāsanti, aṭṭhasaṭṭhi vibhāvino; Iccevaṃ kiccabhedena, cittuppādā vavatthitā.
眼、耳、鼻、舌、身界,如其次第为五门;
有分则说为意门。
Cakkhusotaghānajivhā-kāyadhātu yathākkamaṃ; Pañcadvārā bhavaṅgaṃ tu, manodvāraṃ pavuccati.
鼻等三识与眼等五,于色界中而得生起;
无色界中则皆非有,二处俱无彼所缘心。
Ghānādayo tayo rūpe, pañca cakkhādayo tathā; Arūpe natthubhayattha, tadālambaṇamānasaṃ.
六门心路心,欲界有七;
色界三门六心,无色界唯意门。
Cha dvārā vīthicittāni, satta kāmīsu rūpisu; Dvārattayaṃ cha cittāni, manodvāramarūpisu.
结生等所成者,终末住于死心;
于中间截断有分,心路各自生起。
Paṭisandhādibhūtā hi, avasāne cutiṭṭhitā; Majjhe bhavaṅgaṃ chetvāna, paccekaṃ vīthi jāyati.
当色等所缘撞击眼净色等处时,
转向等心生起,是在有分波动两次之后。
Rūpādārammaṇe cakkhu-pasādādimhi ghaṭṭite; Āvajjanādayo honti, bhavaṅgadvicalā paraṃ.
当有分心发生转变,所缘变得可以被执取时;
同样地,心路在意门中,随其可能而发生。
Pariṇāme bhavaṅgassa, ālambe gahaṇārahe; Tathā vīthi manodvāre, yathāsambhavato bhave.
转向、五识、领受、推度;
确定、欲界速行,彼所缘意。
Āvajjā pañcaviññāṇaṃ, sampaṭicchanatīraṇaṃ; Voṭṭhabbakāmajavanaṃ, tadālambaṇamānasaṃ.
心路的心识有七种,心生起有十四种。
五十四种详细分类,在五门中各自按适当情形。
Sattevaṃ vīthicittāni, cittuppādā catuddasa; Catupaññāsa vitthārā, pañcadvāre yathārahaṃ.
依靠生、住、灭的力量,安立三种心刹那。
诸色的住立有四十九,在生与灭两者中各占一刹那。
Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā cittakkhaṇaṃ tayaṃ; Rūpānaṃ ṭhiti ekūna-paññāsañca duke dukaṃ.
微细与极微细,大与极大;
确定、无效速行、彼所缘,这是次第。
Parittetiparitte ca, mahantetimahantake; Voṭṭhabbamoghajavanaṃ, tadālambanti taṃ kamā.
意门于所缘,迎取与速行;
所缘明净时,彼所缘广说为六十七。
Āvajjanañca javanaṃ, manodvāre tu gocare; Vibhūte tu tadālambaṃ, vitthārā sattasaṭṭhi te.
在诸欲中,当速行心的七种所缘有所限定之时;
对于明显与广大[所缘],以及彼所缘[心]被说及。
Kāme javanasattāla-mbaṇānaṃ niyame sati; Vibhūtetimahante ca, tadālambaṇamīritaṃ.
在五种门中,意界各自依次生起;
五识双对,则各各分别开示。
Pañcadvāre manodhātu, paccekamhi yathākkamaṃ; Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, paccekaṃ tu pakāsitaṃ.
在意门中,速行则是广大速行和无上速行。
在六门中,乐推度、确定与有限速行。
Manodvāre tu javanaṃ, mahaggatamanuttaraṃ; Sukhatīraṇavoṭṭhabbaṃ, parittajavanaṃ chasu.
大异熟心,以及两种舍俱推度心。
在六门中生起,有时也作为离路心。
Mahāvipākacittāni , upekkhātīraṇadvayaṃ; Chasu dvāresu jāyanti, vīthimuttāni cekadā.
路心七十种,广大果报九,
九种离路心,二类亦称十。
Sattati vīthicittāni, vipākā tu mahaggatā; Nava vīthivimuttā ca, duvidhāpi dasīritā.
就这样,按门的区别讲清楚之后,接下来:
应当根据所缘的差别,如其所应了知心的生起。
Iccevaṃ dvārabhedena, vibhāvetvā tato paraṃ; Ñeyyā gocarabhedena, cittuppādā yathārahaṃ.
色、声、香、味、触这五种是行境。
还有其余的色、施设与名,属于法的范围。
Rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā pañca gocarā; Sesañca rūpapaññattināmañca dhammagocaraṃ.
五门现起五所缘,次第分明依序转;
意门则有六所缘,过去未来亦俱摄。
Pañcadvāre vattamānaṃ, pañcālambaṃ yathākkamaṃ; Chālambaṇaṃ manodvāre, atītānāgatampi ca.
施设、过去、现起之境,为六门所取,
称六种所缘;此等大多于生命相续之际而生起。
Paññattātītavattantaṃ , chadvāraggahitaṃ pana; Chaḷārammaṇasaṅkhātaṃ, yebhuyyena bhavantare.
业相、趣相与业,此处唯业为所缘;
结生、有分与死,各随其所应。
Nimittagatikammānaṃ, kammamevātha gocaraṃ; Paṭisandhibhavaṅgānaṃ, cutiyāva yathārahaṃ.
意界以五种所缘为对象,各自依次对应。
五对双识,则各自加以阐明。
Pañcālambe manodhātu, paccekamhi yathākkamaṃ; Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, paccekaṃ tu pakāsitaṃ.
其余的欲界果报,以及以微小(欲界法)为所缘的笑。
智不相应的善速行心,生起于非无垢所缘。
Kāmapākāni sesāni, hasanañca parittake; Ñāṇahīnānipuññāni, javanāni animmale.
三因欲界福业,及世间善神通,
于一切所缘现起,唯除最上道果为所缘。
Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca lokiyā; Sabbālambe pavattanti, aggamaggaphalaṃ vinā.
神通唯作心与确定心,欲界三因唯作心;
彼等缘一切所缘而转起,无垢者亦以涅槃为所缘。
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyā kāme tihetukā; Sabbālambe pavattanti, nibbāne nimmalā siyuṃ.
无色界中第二与第四,及于广大〔心〕;
于广大等施设言说,此是所缘之轨则。
Dutiyañca catutthañca, āruppesu mahaggate; Mahaggataññe vohāre, ayamālambaṇe nayo.
以眼、耳、鼻、舌、身、心为所依处;
在欲界里,七界依靠六所依。
Cakkhusotaghānajivhā-kāyahadayavatthunā; Kāmaloke chavatthūni, nissitā satta dhātuyo.
还有五识界,以及它们各自的前后三法。
意界,以及除此之外其余的,还有意识界。
Pañcaviññāṇadhātū ca, tāsaṃ pubbāparattayaṃ; Manodhātu tato sesā, manoviññāṇadhātu ca.
于色中,有四种界,它们依止于三种所依。
在无色界中,不依靠任何所依,只有一界在运作。
Catasso dhātuyo rūpe, tīṇi vatthūni nissitā; Arūpe tu anissāya, dhātvekāva pavattati.
依靠五种净色,各自依次第;
已经说明五识成对生起。
Pañcappasāde nissāya, paccekaṃ tu yathākkamaṃ; Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, bhavatīti pakāsitaṃ.
其余欲界果报心,以道、转向等为首;
笑心、嗔心与色界心,依心基而生。
Kāmapākāni sesāni, maggāvajjanamādito; Hasanaṃ paṭighārūpā-vacaraṃ vatthunissitaṃ.
四十二种依止而生起,也有不依止而生起的。
不依赖任何所依而生的果报,则被称为无色界果报。
Dvecattālīsa nissāya, anissāya ca jāyare; Anissāya vipākāni, āruppeti samīritaṃ.
就这样,按照所依处的不同,诸心识的生起已经说明清楚了。
从那之后,智者应当按地的类别去分辨。
Iccevaṃ vatthubhedena, cittuppādā pakāsitā; Tato paraṃ vibhāveyya, bhūmibhedena paṇḍito.
在地狱、饿鬼界、畜生道和阿修罗道中,同样如此;
他们带着恶业投生,因为恶业的果报而结生相续。
Niraye petaloke ca, tiracchānāsure tathā; Pāpakammopapajjanti, pāpapākāya sandhiyā.
在地居天中、在人中,也有低劣的;
他们以无因的结生而生起,以福果异熟的结生而生起。
Bhūmissitesu devesu, manussesupi hīnakā; Ahetukāya jāyanti, puññapākāya sandhiyā.
四大王天、三十三天和夜摩天,
兜率天、化乐天以及他化自在天。
Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā; Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.
就这样,他们在六种天界和人间受生;
那些造了欲界善业的人,凭借广大的果报结生。
Iccevaṃ chasu devesu, manussesu ca jāyare; Mahāvipākasandhīhi, kāmapuññakatā janā.
梵众天、梵辅天与大梵天王,
皆依初禅结生而出生。
Brahmānaṃ pārisajjā ca, tathā brahmapurohitā; Mahābrahmā ca jāyanti, paṭhamajjhānasandhiyā.
少光天、无量光天、光音天,如是而受生;
由第二禅的果报,及第三禅的结生。
Parittā appamāṇābhā, jāyantābhassarā tathā; Dutiyajjhānapākāya, tatiyāya ca sandhiyā.
少净天、无量净天,以及遍净天;
第三禅那地的众生,是以第四禅那[异熟]而受生的。
Parittasubhappamāṇasubhā ca subhakiṇhakā; Catutthāya tu jāyanti, tatiyajjhānabhūmikā.
广果天、无想天及五净居,共此七处;
皆以第五禅结生,唯无想天无心者除外。
Vehapphalā asaññī ca, suddhāvāsāti sattasu; Pañcamāya ca jāyanti, asaññīcittavajjitā.
无烦天、无热天、善见天、善现天;
阿迦腻吒天等五个,被称为净居天。
Avihā ca atappā ca, sudassā ca sudassino; Akaniṭṭhāti pañcete, suddhāvāsā pakāsitā.
依照空无边处等的果报,按顺序来说;
他们投生在空无边处地等地方。
Ākāsānañcāyatanapākādīhi yathākkamaṃ; Ākāsānañcāyatanabhūmikādīsu jāyare.
死、结生、有分之力,广大果报;
欲界有因果报,亦缘彼故。
Cutisandhibhavaṅgānaṃ , vasā pākā mahaggatā; Kāme sahetukā pākā, tadālambaṇatopi ca.
按照前面所说的规则,在诸地中只生起一种。
在一切心生起的地方都是这样,但无想者不被认为是这样。
Yathāvuttaniyāmena, bhūmīsvekāva jāyare; Cittuppādesu sabbattha, na tvevāsaññino matā.
依止鼻、舌、身界之心亦复如是;
再加两种瞋,于欲界中确实共为八种。
Ghānajivhākāyadhātu-nissitaṃ mānasaṃ tathā; Paṭighadvayamiccevamaṭṭha honteva kāmisu.
眼识和耳识,以及意界,还有推度。
在欲界和色界中,随各自的情况生起十种。
Cakkhusotañca viññāṇaṃ, manodhātu ca tīraṇaṃ; Kāmarūpesu jāyanti, yathāsambhavato dasa.
确定心一,欲界善心八,邪见不相应四;
掉举相应一,如是总为十四心。
Voṭṭhabbakāmapuññāni, vippayuttāni diṭṭhiyā; Uddhaccasahitañceti, sabbatthetāni cuddasa.
疑惑与见相应者,排除净居天。
生笑心与色界速行心,生于除无色界与恶趣之外处。
Kaṅkhitaṃ diṭṭhiyuttāni, suddhāvāsavivajjite; Sitañca rūpajavana-māruppāpāyavajjite.
有因的欲界唯作心,还有上方的出世间三类。
第四无色界的速行心,于一切处皆离恶趣。
Kāmakriyā sahetū ca, uddhaṃ lokuttarattayaṃ; Catutthāruppajavanaṃ, sabbatthāpāyavajjite.
除恶趣外,其余无色界速行心依次生起;
亦于上方无色界地,当如是了知其生起。
Sesamāruppajavanaṃ, hitvāpāyaṃ yathākkamaṃ; Uddhamāruppabhūmiñca, jāyatīti vibhāvaye.
入流果等四种无上果,
除净居天与恶趣外,于一切处生起。
Sotāpattiphalādīni, cattārānuttarāni tu; Suddhāvāsamapāyañca, hitvā sabbattha jāyare.
彻底舍弃了净居天和恶趣,也完全舍弃了无色界;
最上第一的道,是在其余诸处才生起的。
Suddhāvāsamapāyañca, hitvārūpañca sabbathā; Paṭhamānuttaro maggo, sesaṭṭhānesu jāyati.
恶趣之中三十七,欲界宣说为八十;
净居天中五十五,色界之中六十九。
Sattatiṃsa apāyesu, kāmesīti pakāsitā; Pañcapaññāsa suddhesu, rūpesvekūnasattati.
在无色界中,四十六种心随其相应而生起。
就这样,按照地的区别,诸心生起已经说明完毕。
Chacattālīsa āruppe, uppajjanti yathārahaṃ; Iccevaṃ bhūmibhedena, cittuppādā pakāsitā.
三因众生,一切(速行)皆(生起);然二因与无因者,
除微劣(速行)外,(智相应、果报、唯作速行)皆无。
Tihetusatte sabbāni, dvihetukāhetuke pana; Parittāni vivajjetvā, ñāṇapākakriyājave.
凡夫之心生起的,是与邪见相应并带有疑惑的心。
入流等三位圣者,也各自生起属于自己的果。
Puthujjanānaṃ sambhonti, diṭṭhiyuttañca kaṅkhitaṃ; Sotāpannāditiṇṇampi, phalaṃ hoti yathāsakaṃ.
离贪者的速行,是究竟无上的唯作心。
即使是凡夫等三类人,嗔恨也还是会被激起。
Vītarāgassa javanaṃ, kriyā cantimanuttaraṃ; Puthujjanāditiṇṇampi, paṭighaṃ samudīritaṃ.
凡夫等四类的速行心,其余为有漏;
应说明五种(心)的有漏、无罪与果报。
Javā puthujjanādīnaṃ, catunnaṃ sesa sāsavā; Sāsavāvajjapākāni, pañcannamapi dīpaye.
在凡夫当中,有六十三种心;在入流者等两种圣者当中,
五十九心,属于不来果补特伽罗。
Puthujjanesu tesaṭṭhi, sotāpannādikadvaye; Ekūnasaṭṭhi cittāni, anāgāmikapuggale.
五十七种心生起,五十三种在无漏中生起。
在道位中,各自有自己的道;在补特伽罗中,这就是规律。
Sattapaññāsa jāyanti, tepaññāsa anāsave; Maggaṭṭhesu sako maggo, puggalesu ayaṃ nayo.
从三因欲界死后,一切结生;
二因与无因的死亡,欲界的结生。
Tihetukāmacutiyā, sabbāpi paṭisandhiyo; Dvihetāhetucutiyā, kāmāvacarasandhiyo.
色界命终,结生有因;
无色界殁,再生无色者,除下地无色。
Rūpāvacaracutiyā, sahetupaṭisandhiyo; Āruppāruppacutiyā, heṭṭhimāruppavajjitā.
欲界结生亦如是,三因结生实皆有;
智者于死结生理,当以理推知此义。
Paṭisandhi tathā kāme, tihetupaṭisandhiyo; Bhavantīti ca medhāvī, cutisandhinayaṃ naye.
死没无间结生起,结生之后有分生;
断彼有分心已后,转向之心即现前。
Cutiyānantaraṃ hoti, paṭisandhi tato paraṃ; Bhavaṅgaṃ taṃ pana chetvā, hoti āvajjanaṃ tato.
不可意境中,眼识等正是恶业之果报;
可意境中,则正是善业之果报,随缘如是而生起。
Aniṭṭhe pāpapākāva, cakkhuviññāṇakādayo; Iṭṭhe tu puññapākāva, yathāsambhavato siyuṃ.
智者当如前面所说,如其所应安立路心;
于五门中随宜而转,于意门中亦复如是。
Pubbe vuttanayeneva, vīthicittāni yojaye; Pañcadvāre yathāyogaṃ, manodvāre ca paṇḍito.
推度与彼所缘,于可爱所缘则喜俱而转起;
于中可爱及非可爱所缘,则唯舍俱而转起。
Santīraṇatadālamba-miṭṭhālambe pavattati; Sukhitaṃ iṭṭhamajjhatte, aniṭṭhe ca upekkhitaṃ.
乐俱彼所缘,从舍作用后;
忧俱心之后,喜俱者永无。
Sukhopetaṃ tadālambaṃ, upekkhākriyato paraṃ; Na hoti domanassamhā, somanassaṃ tu sabbadā.
如是舍俱彼所缘,乐俱唯作之后;
除彼所缘现起外,他处皆无定则。
Tathopekkhātadālambaṃ, sukhitakriyato paraṃ; Aññattha niyamo natthi, tadālambapavattiyā.
悦俱有分之后,忧俱速行;
彼所缘不生时,当有舍推度。
Somanassabhavaṅgassa, javane domanassite; Tadālambe asambhonte, upekkhātīraṇaṃ bhave.
在遍作、近行、随顺、种姓之后,
第五或第四速行心就成为安止。
Parikammopacārānu-lomagotrabhuto paraṃ; Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.
伴随乐受的前四禅,紧接在智相应心之后生起;
与舍、智相应者的第五,随后生起。
Catujhānaṃ sukhopetaṃ, ñāṇayuttānanantaraṃ; Upekkhāñāṇayuttānaṃ, pañcamaṃ jāyate paraṃ.
凡夫、有学之安止定,由欲界三因善(心)而生;
离贪者之安止定,由欲界三因唯作(心)而生。
Puthujjanāna sekkhānaṃ, kāmapuññatihetuto; Tihetukāmakriyato, vītarāgānamappanā.
转向、五识、领受与推度;
一切结生与死亡,以及色、无色等的安立。
Āvajjapañcaviññāṇa-sampaṭicchanatīraṇaṃ; Paṭisandhicuti sabbā, rūpārūpādikappanā.
从灭尽定出定的人,随后生起两种上品果。
五神通和诸道,都被认为只在一心刹那中生起。
Nirodhā vuṭṭhahantassa, upariṭṭhaphalaṃ dvayaṃ; Pañcābhiññā tathā maggā, ekacittakkhaṇā matā.
入灭尽定之刹那,第四无色速行二度生起;
其所缘者,于一切处悉皆如是。
Dvikkhattuṃ hi nirodhassa, samāpattikkhaṇe pana; Catutthāruppajavanaṃ, tadālambañca sabbathā.
或者两遍,或者三遍,道之后紧接着就是果。
有分等心以及确定心,速行等心则只生起一次。
Dvikkhattuṃ vātha tikkhattuṃ, maggassānantaraṃ phalaṃ; Bhavaṅgādi ca voṭṭhabbaṃ, javanādi sakiṃ pana.
有三因的欲界速行,则与安止相连;
在意门这里,会生起三次或四次。
Tihetukāmajavanaṃ, appanāghaṭitaṃ pana; Tikkhattuṃ vā catukkhattuṃ, manodvāre pavattati.
六门中的其余诸处,则是属于欲界的速行;
或五次、六次、七次,随缘生起。
Chadvāresu panaññattha, javanaṃ kāmadhātujaṃ; Pañca vāre cha vā satta, samuppajjati sambhavā.
等至与有分中,未说决定;
路心终时,则有分或死心,于有中。
Samāpattibhavaṅgesu, niyamo na samīrito; Vīthicittāvasāne tu, bhavaṅgaṃ cuti vā bhave.
就这样,按无间的分别,了知心的生起、住立与死亡。
Iccānantarabhedena, cittuppādaṭṭhitiṃ cutiṃ;
了知之后,要如何依所获得的来计算和归纳呢?
Ñatvā gaṇeyya saṅgayha, labbhamānavasā kathaṃ?
从五门转向开始,应当说明十种心。
从其余转向心之后,则说为四十五种。
Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye; Sesāvajjanato pañca-cattālīsanti bhāsitaṃ.
从五识生起的领受,是不善的果报;
另外一种,两种善果报的领受。
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā; Paramekaṃ duve puñña-vipākā sampaṭicchanā.
从二因推度心生起的十二种异熟。
从三因欲界异熟,宣说了二十一种。
Santīraṇadvihetumhā, pākā dvādasa jāyare; Tihetukāmapākamhā, ekavīsati bhāsitaṃ.
色界异熟果,至多十九种;
无色异熟九与八,依次或七、六。
Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati; Navaṭṭhāruppapākamhā, satta cha vā yathākkamaṃ.
嗔恚心后,唯有七种;微笑心后,说为十三。
二因的福心与非福心后,应知二十一种。
Paṭighamhā tu satteva, sitamhā terasabravuṃ; Dvihetupuññāpuññamhā, ekavīsati bhāvaye.
从二因欲界唯作心来看,有十八种舍俱心;
有智慧的人阐明,从悦俱心之后,有十七种。
Dvihetukāmakriyato, aṭṭhārasa upekkhakā; Sukhitamhā sattarasa, vibhāventi vicakkhaṇā.
从欲界福行的三因心里,有三十三种是舍俱的。
从有悦受的心之后,有五十三种心,这是已经说明的。
Kāmapuññā tihetumhā, tettiṃseva upekkhakā; Sukhitamhā tipaññāsa, bhavantīti pakāsitaṃ.
从三因欲界唯作心来说,有二十四种舍俱心;
此外,智者应当从有乐心阐明二十五种。
Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā; Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.
十种色界速行心,接着是十一、十二、十三种。
依次应当说明无色界的十五种心。
Dasa rūpajavamhekādasa dvādasa terasa; Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.
从果来说,只说十四种;从道来说,则是它自己的果。
然后,无畏者应当这样思量纲要。
Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ; Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.
从第十五种心开始的最初转向心等,从第二十一种起往后;
从一种心生起五识,从五种心生起领受心。
Pañcadasamhādyāvajja-mekavīsatitoparaṃ ; Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ.
乐俱推度心,生于第二十五之后;
舍俱二推度,起于第三十七心处。
Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ; Sambhonti sattatiṃsamhā, upekkhātīraṇadvayaṃ.
四十种心,二因乐果;
如是四十一,亦二因乐果。
四十一[种心]与舍相应。
Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā; Tathekacattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā; Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.
在欲界中,从第七十起,
有三因心,感乐果。
从七十二种里生起,
另外,还有与舍相应的。
Honti sattatito kāme, Sukhapākā tihetukā; Dvisattatimhā jāyanti, Upekkhāsahitā puna.
从五十九心生起色法,异熟生起无色法;
欲界四十八亦然,依次减一、二、三。
Ekūnasaṭṭhito rūpā, pākā pākā arūpino; Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.
四法之后生起两种果心,五法之后生起最后两种果心;
广大速行有三种,道与欲界速行则各有两种。
Phaladvayaṃ catukkamhā, pañcamhāntaphaladvayaṃ; Tikā mahaggatā javā, maggā kāmajavā dvayā.
如是诸心之生起,先已总括而计之;
当知此乃处差別,由前与后所限定。
Cittuppādānamiccevaṃ, gaṇito pubbasaṅgaho; Ñeyyoyaṃ ṭhānabhedoti, pubbāparaniyāmito.
色界果报心与大果报心,意界及推度,
唯生色法,是故说为十九种。
Rūpapākamahāpākā, manodhātu ca tīraṇaṃ; Rūpameva janentīti, vuttā ekūnavīsati.
安止速行一切心,广大无上悉皆摄;
能生行住坐卧色,如是宣说(由先师)。
Appanājavanaṃ sabbaṃ, mahaggatamanuttaraṃ; Iriyāpatharūpāni, janetīti samīritaṃ.
确定心、欲界速行心以及神通心,各随其宜。
他们应是威仪、表色、色的产生者。
Voṭṭhabbaṃ kāmajavanamabhiññā ca yathārahaṃ; Iriyāpathaviññattirūpānaṃ janakā siyuṃ.
五识与无色界心,及果报心,皆非任何[造业];
一切众生的结生与死没,阿拉汉亦然。
Pañcaviññāṇamāruppā, vipākā ca na kiñcipi; Sabbesaṃ paṭisandhī ca, cuti cārahato tathā.
心就这样让色等三类法生起。
正在生起时,就应当知道这是“能生摄”。
Rūpādittayamiccevaṃ , samuṭṭhāpeti mānasaṃ; Uppajjamānameveti, ñeyyo janakasaṅgaho.
就这样,在作用等各类差别中,每一处都已分别阐明。
按照所说的方法,先归纳起来,再分开解析。
Iti kiccādibhedesu, paccekasmiṃ pakāsitaṃ; Nayaṃ vuttānusārena, samāsetvā viyojaye.
痴垢已涤除者之教法中,
以种种事由善巧结集之方法。
深入杂集之后,在抉择他宗义理的理则中,
智者确实超越了疑惑。
Panuṇṇasammohamalassa sāsane, Vikiṇṇavatthūhi suganthitaṃ nayaṃ; Pakiṇṇamogayha paratthaninnaye, Vitiṇṇakaṅkhāva bhavanti paṇḍitā.
抓住这艘由多种理路所构成的筏子,
智者随心所欲潜入胜者言教的海洋,
把能带来全部利益的义理精华取来,
他们善巧地让心中那珍贵的宝室得以圆满。
Bahunayavinibandhaṃ kullametaṃ gahetvā, Jinavacanasamuddaṃ kāmamogayha dhīrā; Hitasakalasamatthaṃ vatthusāraṃ haritvā, Hadaya ratanagabbhaṃ sādhu sampūrayanti.