第3章
3. Tatiyo paricchedo
心所分类解说
Cetasikavibhāganiddeso
一切心所,都已由太阳族的佛陀宣说过了。
仅从名称的共通叫法来看,它们就是五十二种。
Sabbe cetasikā vuttā, buddhenādiccabandhunā; Nāmasāmaññatoyeva, dvepaññāsa bhavanti te.
也就是:触、受、想、思、寻、伺、喜、心一境性、精进、命根、欲、胜解、作意、中舍性、信、念、惭、愧、无贪、无嗔、无痴、身轻安等六对,三离,悲、随喜、贪、嗔、痴、掉举、慢、邪见、嫉妒、悭吝、追悔、昏沉、睡眠、疑、无惭、无愧。
Seyyathidaṃ – phasso vedanā saññā cetanā vitakko vicāro pīti cittekaggatā vīriyaṃ jīvitaṃ chando adhimokkho manasikāro tatramajjhattatā saddhā sati hirī ottappaṃ alobho adoso amoho kāyappassaddhiādīni cha yugāni, tisso viratiyo, karuṇā muditā lobho doso moho uddhaccaṃ māno diṭṭhi issā macchariyaṃ kukkuccaṃ thinaṃ middhaṃ vicikicchā ahirikaṃ anottappañcāti.
Catupaññāsadhā kāme, rūpe pañcadaseritā; Te honti dvādasārūpe, cattālīsamanāsavā.
一切心生起,略摄百二十一;
于中撷彼生起,次第一一而说。
Ekavīsasataṃ sabbe, cittuppādā samāsato; Etesu tesamuppattiṃ, uddharitvā panekakaṃ.
接下来,我要讲说触等诸法。
为了让比丘们精通心与心所,我(在此宣说)。
Phassādīnaṃ tu dhammānaṃ, pavakkhāmi ito paraṃ; Pāṭavatthāya bhikkhūnaṃ, cittacetasikesvahaṃ.
一境性、作意、命,以及触等五法;
这八种法不可分离,同时生起,同时灭去。
Ekaggatā manakkāro, jīvitaṃ phassapañcakaṃ; Aṭṭhete avinibbhogā, ekuppādā sahakkhayā.
触、受、想、思、命根,
一境性和作意,这些都与一切心共通。
Phasso ca vedanā saññā, cetanā jīvitindriyaṃ; Ekaggatā manakkāro, sabbasādhāraṇā ime.
寻在五十五种心里被提到。
伺在六十六种心中生起,这一点毫无疑问。
Vitakko pañcapaññāsa-cittesu samudīrito; Cāro chasaṭṭhicittesu, jāyate natthi saṃsayo.
喜受存于五十一种心,乐受具于六十三种心;
舍受在于五十五种心,苦受则唯三种心。
Ekapaññāsacittesu , pīti tesaṭṭhiyā sukhaṃ; Upekkhā pañcapaññāsa-citte dukkhaṃ tu tīsu hi.
喜根则存在于六十二种心中;
而苦根则存在于一种心中,同样地,乐根也存在于一种心中。
Hoti dvāsaṭṭhicittesu, somanassindriyaṃ pana; Dukkhindriyaṃ panekasmiṃ, tathekamhi sukhindriyaṃ.
导师说,精进在一百零五种心里。
他宣说:定根存在于一百零四种心中。
Pañcuttarasate citte, vīriyaṃ āha nāyako; Catuttarasate citte, samādhindriyamabravi.
除去一切无因心和一因心,
在一百零一种心里,指出欲的生起。
Sabbāhetukacittāni, ṭhapetvā cekahetuke; Ekuttarasate citte, chandassuppattimuddise.
除了十种识,以及与疑相应的心之外;
在一百一十种心里,说的是胜解。
Ṭhapetvā dasa viññāṇe, vicikicchāyutampi ca; Dasuttarasate citte, adhimokkho udīrito.
信、念、惭、愧、无贪、无嗔、中舍性;
只有六对,法有十九种。
Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādosamajjhatā; Chaḷeva yugaḷā cāti, dhammā ekūnavīsati.
在九十一种心里,这些决定法会生起。
在无因心和不善心里,它们不会生起。
Ekanavutiyā citte, jāyanti niyatā ime; Ahetukesu cittesu, apuññesu na jāyare.
在七十九种心里,慧总是会生起。
在二十八种心里,悲和随喜可以生起。
Ekūnāsītiyā citte, paññā jāyati sabbadā; Aṭṭhavīsatiyā citte, karuṇāmuditā siyuṃ.
在欲界善法以及一切出世间法中,
在四十八种心里,有三种离。
Kāmāvacarapuññesu, sabbalokuttaresu ca; Cattālīsavidhe citte, sāṭṭhake viratittayaṃ.
信、念、惭、愧,无贪等三法,
六对及中舍,悲喜亦复然。
Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādittayampi ca; Yugaḷāni cha majjhattaṃ, karuṇāmuditāpi ca.
同样,三种离也是如此,它们全部合起来是二十五种。
善法和无记法也一样,都是由善法所说明的。
Tathā viratiyo tisso, sabbe te pañcavīsati; Kusalābyākatā cāpi, kusalena pakāsitā.
无惭、无愧、痴,还有掉举,
在十二种不善心里,它们必定会生起。
Ahirīkamanottappaṃ, moho uddhaccameva ca; Dvādasāpuññacittesu, niyatāyeva jāyare.
贪、嗔、痴、慢、见和疑,
睡眠、掉举、恶作,还有昏沉、悭吝。
Lobho doso ca moho ca, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Middhamuddhaccakukkuccaṃ, thinaṃ macchariyampi ca.
无惭、无愧,还有嫉妒与忧恼;
这些不善法,已被大仙彻底宣说为纯粹的不善。
Ahirīkamanottappaṃ, issā ca domanassakaṃ; Ete akusalā vuttā, ekantena mahesinā.
贪于八心被指出,见于四心被宣说;
慢生于离见(心),嗔唯于二心生起。
Lobho aṭṭhasu niddiṭṭho, vuttā catūsu diṭṭhitu; Māno diṭṭhiviyuttesu, dosodvīsveva jāyate.
嫉妒、吝啬和后悔,只在两种心里生起,不会同时生起。
疑只生起于一种心,而昏沉睡眠则生起于五种心。
Issāmaccherakukkuccā, dvīsu jāyanti no saha; Vicikicchā panekasmiṃ, thinamiddhaṃ tu pañcasu.
触、受、想、思、命根、意;
寻、伺、喜,以及精进定。
Phasso ca vedanā saññā, cetanā jīvitaṃ mano; Vitakko ca vicāro ca, pīti vīriyasamādhi ca.
欲、胜解与作意,此等十四种;
或善或不善,亦有唯无记。
Chando cevādhimokkho ca, manasikāro ca cuddasa; Kusalākusalā ceva, honti abyākatāpi ca.
在二十九种心里,禅那被认为是具有五支的。
与四禅支相应的,共有三十七种,如是说明。
Ekūnatiṃsacittesu, jhānaṃ pañcaṅgikaṃ mataṃ; Catujhānaṅgayuttāni, sattatiṃsāti niddise.
十一种心,被说成具有三个支分。
三十四种心,被说成具备两个支分。
Ekādasavidhaṃ cittaṃ, tivaṅgikamudīritaṃ; Catutiṃsavidhaṃ cittaṃ, duvaṅgikamudīritaṃ.
对于以自性而无寻的诸禅,不应抽出禅支。
在一切无因心里,不能抽出圣道支分。
Sabhāvenāvitakkesu , jhānaṅgāni na uddhare; Sabbāhetukacittesu, maggaṅgāni na uddhare.
智者说:十六种心中有三种根,一种心中有四种;
十三种心中,智者当举出五种根。
Tīṇi soḷasacittesu, indriyāni vade budho; Ekasmiṃ pana cattāri, pañca terasasuddhare.
胜者说:十二心中有七根,
少一者中唯有八,四十心中亦复然。
Satta dvādasacittesu, indriyāni jinobravi; Ekenūnesu aṭṭheva, cattālīsamanesu ca.
于四十心中,导师说九法为一组;
诸根之相应亦应如是,智者应知。
Cattālīsāya cittesu, navakaṃ nāyakobravi; Evaṃ indriyayogopi, veditabbo vibhāvinā.
这里说的非道支,就是十八种无因心。
在双五识里,并不存在禅支。
Amaggaṅgāni nāmettha, aṭṭhārasa ahetukā; Jhānaṅgāni na vijjanti, viññāṇesu dvipañcasu.
一种心有二道支,七种心有三道支;
在四十种心里,那个道有四个支分。
Ekaṃ cittaṃ dumaggaṅgaṃ, timaggaṅgāni sattasu; Cattālīsāya cittesu, maggo so caturaṅgiko.
在十五种心里,道被认定为具有五支。
在三十二种心里,也说了七支道。
Pañcaddasasu cittesu, maggo pañcaṅgiko mato; Vutto dvattiṃsacittesu, maggo sattaṅgikopi ca.
在八种心中,道被认定为八支道。
同样地,在一切心里,都应提取出诸道支。
Maggo aṭṭhasu cittesu, mato aṭṭhaṅgikoti hi; Evaṃ tu sabbacittesu, maggaṅgāni samuddhare.
在两种心中各有二力,在一种心中应说有三力。
在十一种心里,说明有四种;在十二种心里,说明有六种。
Balāni dve dvicittesu, ekasmiṃ tīṇi dīpaye; Ekādasasu cattāri, cha dvādasasu niddise.
七十九种心具七力,十六种心则无力。
应当这样理解心:有力量的,以及没有力量的。
Ekūnāsītiyā satta, soḷasevābalāni tu; Cittamevaṃ tu viññeyyaṃ, sabalaṃ abalampi ca.
禅支、道支、力与根,
这些法确实在哪些心中生起。
经我简略提取之后
所有这些也都在那些当中被宣说了。
Jhānaṅgamaggaṅgabalindriyāni, Cittesu jāyanti hi yesu yāni; Mayā samāsena samuddharitvā, Vuttāni sabbānipi tāni tesu.
以上就是《阿毗达摩入门》里名为“心所分类解说”的部分。
Iti abhidhammāvatāre cetasikavibhāganiddeso nāma