第三品
3. Tatiyo paricchedo
心所分类解说
Cetasikavibhāganiddeso
一切心所,已由日种亲族之佛陀所宣说;
仅就名称之共通总名而言,它们共有五十二种。
Sabbe cetasikā vuttā, buddhenādiccabandhunā; Nāmasāmaññatoyeva, dvepaññāsa bhavanti te.
即:触、受、想、思、寻、伺、喜、心一境性、精进、命、欲、胜解、作意、中舍性、信、念、惭、愧、无贪、无瞋、无痴、身轻安等六对,三离,悲、喜、贪、瞋、痴、掉举、慢、见、嫉、悭、恶作、昏沉、睡眠、疑、无惭、无愧。
Seyyathidaṃ – phasso vedanā saññā cetanā vitakko vicāro pīti cittekaggatā vīriyaṃ jīvitaṃ chando adhimokkho manasikāro tatramajjhattatā saddhā sati hirī ottappaṃ alobho adoso amoho kāyappassaddhiādīni cha yugāni, tisso viratiyo, karuṇā muditā lobho doso moho uddhaccaṃ māno diṭṭhi issā macchariyaṃ kukkuccaṃ thinaṃ middhaṃ vicikicchā ahirikaṃ anottappañcāti.
欲界有五十四种,色界有十五种;
无色界有十二种,出世间有四十种。
Catupaññāsadhā kāme, rūpe pañcadaseritā; Te honti dvādasārūpe, cattālīsamanāsavā.
Ekavīsasataṃ sabbe, cittuppādā samāsato; Etesu tesamuppattiṃ, uddharitvā panekakaṃ.
Phassādīnaṃ tu dhammānaṃ, pavakkhāmi ito paraṃ; Pāṭavatthāya bhikkhūnaṃ, cittacetasikesvahaṃ.
一境性、作意、命,及触等五法;
此八种不可分离,同生同灭。
Ekaggatā manakkāro, jīvitaṃ phassapañcakaṃ; Aṭṭhete avinibbhogā, ekuppādā sahakkhayā.
触、受、想、思、命根,
一境性与作意,这些都是遍一切心心所。
Phasso ca vedanā saññā, cetanā jīvitindriyaṃ; Ekaggatā manakkāro, sabbasādhāraṇā ime.
Vitakko pañcapaññāsa-cittesu samudīrito; Cāro chasaṭṭhicittesu, jāyate natthi saṃsayo.
喜在五十一心中,乐在六十三心中;
舍在五十五心中,而苦唯在三心。
Ekapaññāsacittesu , pīti tesaṭṭhiyā sukhaṃ; Upekkhā pañcapaññāsa-citte dukkhaṃ tu tīsu hi.
而喜根,则生起於六十二心;
而苦根则在一心中;同然,乐根亦在一心中;
Hoti dvāsaṭṭhicittesu, somanassindriyaṃ pana; Dukkhindriyaṃ panekasmiṃ, tathekamhi sukhindriyaṃ.
导师说,精进根在一百零五心中;
他宣说:定根可在一百零四心中生起。
Pañcuttarasate citte, vīriyaṃ āha nāyako; Catuttarasate citte, samādhindriyamabravi.
除去一切无因心与一因心,
他宣说:欲(chanda)可生起于一百零一心中。
Sabbāhetukacittāni, ṭhapetvā cekahetuke; Ekuttarasate citte, chandassuppattimuddise.
除去十种识,以及与疑俱者;
于一百一十心中,说为胜解。
Ṭhapetvā dasa viññāṇe, vicikicchāyutampi ca; Dasuttarasate citte, adhimokkho udīrito.
信、念、惭、愧、无贪、无瞋、中舍性;
六对法,共为十九法。
Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādosamajjhatā; Chaḷeva yugaḷā cāti, dhammā ekūnavīsati.
于九十一心中,这些必然生起;
于无因心中,及于不善心中,则不生起。
Ekanavutiyā citte, jāyanti niyatā ime; Ahetukesu cittesu, apuññesu na jāyare.
Ekūnāsītiyā citte, paññā jāyati sabbadā; Aṭṭhavīsatiyā citte, karuṇāmuditā siyuṃ.
在欲界善心及一切出世间心中;
在四十种有因心中,有三离。
Kāmāvacarapuññesu, sabbalokuttaresu ca; Cattālīsavidhe citte, sāṭṭhake viratittayaṃ.
Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādittayampi ca; Yugaḷāni cha majjhattaṃ, karuṇāmuditāpi ca.
Tathā viratiyo tisso, sabbe te pañcavīsati; Kusalābyākatā cāpi, kusalena pakāsitā.
无惭、无愧、痴,以及掉举,
于十二种不善心中,必定生起。
Ahirīkamanottappaṃ, moho uddhaccameva ca; Dvādasāpuññacittesu, niyatāyeva jāyare.
贪、瞋、痴、慢、见及疑,
睡眠、掉悔、惛沉,以及悭。
Lobho doso ca moho ca, māno diṭṭhi ca saṃsayo; Middhamuddhaccakukkuccaṃ, thinaṃ macchariyampi ca.
Ahirīkamanottappaṃ, issā ca domanassakaṃ; Ete akusalā vuttā, ekantena mahesinā.
Lobho aṭṭhasu niddiṭṭho, vuttā catūsu diṭṭhitu; Māno diṭṭhiviyuttesu, dosodvīsveva jāyate.
Issāmaccherakukkuccā, dvīsu jāyanti no saha; Vicikicchā panekasmiṃ, thinamiddhaṃ tu pañcasu.
Phasso ca vedanā saññā, cetanā jīvitaṃ mano; Vitakko ca vicāro ca, pīti vīriyasamādhi ca.
欲、胜解与作意,此十四法;
善、不善及无记法亦存在;
Chando cevādhimokkho ca, manasikāro ca cuddasa; Kusalākusalā ceva, honti abyākatāpi ca.
于二十九种心中,禅那被视为具足五支;
与四禅支相应之心,共三十七种,如是宣说。
Ekūnatiṃsacittesu, jhānaṃ pañcaṅgikaṃ mataṃ; Catujhānaṅgayuttāni, sattatiṃsāti niddise.
Ekādasavidhaṃ cittaṃ, tivaṅgikamudīritaṃ; Catutiṃsavidhaṃ cittaṃ, duvaṅgikamudīritaṃ.
于无寻诸禅中,禅支自然不抽离;
在一切有因心中,圣道诸支不被发起。
Sabhāvenāvitakkesu , jhānaṅgāni na uddhare; Sabbāhetukacittesu, maggaṅgāni na uddhare.
而于一种心中,有四种;于十三种心中,有五种被抽离。
Tīṇi soḷasacittesu, indriyāni vade budho; Ekasmiṃ pana cattāri, pañca terasasuddhare.
Satta dvādasacittesu, indriyāni jinobravi; Ekenūnesu aṭṭheva, cattālīsamanesu ca.
Cattālīsāya cittesu, navakaṃ nāyakobravi; Evaṃ indriyayogopi, veditabbo vibhāvinā.
此处所说的“非道支”,即十八种无因心;
禅支不存于二十五种识中;
Amaggaṅgāni nāmettha, aṭṭhārasa ahetukā; Jhānaṅgāni na vijjanti, viññāṇesu dvipañcasu.
一种心中有二道支,七种心中有三道支;
于四十心中,道有四支。
Ekaṃ cittaṃ dumaggaṅgaṃ, timaggaṅgāni sattasu; Cattālīsāya cittesu, maggo so caturaṅgiko.
Pañcaddasasu cittesu, maggo pañcaṅgiko mato; Vutto dvattiṃsacittesu, maggo sattaṅgikopi ca.
于八心中,道名八支;
如是,于一切心中,当取诸道支;
Maggo aṭṭhasu cittesu, mato aṭṭhaṅgikoti hi; Evaṃ tu sabbacittesu, maggaṅgāni samuddhare.
二心各具二力,于一心中说示三力;
十一心具四力,十二心具六力;
Balāni dve dvicittesu, ekasmiṃ tīṇi dīpaye; Ekādasasu cattāri, cha dvādasasu niddise.
Ekūnāsītiyā satta, soḷasevābalāni tu; Cittamevaṃ tu viññeyyaṃ, sabalaṃ abalampi ca.
这些法确实在哪些心中生起,
我以简要的方式将它们总集提取之后,
所有那些法也都已在那些心中被宣说。
Jhānaṅgamaggaṅgabalindriyāni, Cittesu jāyanti hi yesu yāni; Mayā samāsena samuddharitvā, Vuttāni sabbānipi tāni tesu.