第二十二品
22. Bāvīsatimo paricchedo
智见清净之解释
Ñāṇadassanavisuddhiniddeso
然而,此后于比丘,种姓心便生起;
然而,那种姓心是所转向之缘,故非道心。
Ito paraṃ tu bhikkhussa, hoti gotrabhumānasaṃ; Āvajjaniyaṭhānattā, maggacittassa taṃ pana.
Na cappaṭipadāñāṇa-dassanaṃ vā tatheva ca; Ñāṇadassanasuddhiṃ vā, bhajate na kudācanaṃ.
Ubhinnamantarā etaṃ, abbohārikameva taṃ; Vipassanāya sotasmiṃ, patitattā vipassanā.
摧伏凡夫种姓之后,它便生起;
种姓称为涅槃,由此而成为种姓者。
Pothujjanikagottaṃ vā, abhibhuyya pavattito; Gottaṃ vuccati nibbānaṃ, tato bhavati gotrabhu.
四道之智,即是智见清净;
为成就彼第一道,于此有五种欲求。
Ñāṇaṃ catūsu maggesu, ñāṇadassanasuddhikaṃ; Tattha taṃ paṭhamaṃ maggaṃ, sampādetuṃ panicchatā.
Aññaṃ kiñcipi kātabbaṃ, bhikkhunā tena natthi taṃ; Yañhi tena ca kātabbaṃ, siyā taṃ katameva tu.
随顺智的终点,正是锐利、猛利的观智;
当瑜伽行者生起这一切时,确实已完成了。
Anulomāvasānañhi, sūraṃ tikkhaṃ vipassanaṃ; Uppādentena taṃ sabbaṃ, katameva ca yoginā.
Tassānulomañāṇassa, ante tu animittakaṃ; Visaṅkhāraṃ nirodhañca, nibbānaṃ amataṃ padaṃ.
当它以涅槃为所缘而行境时;
既是初次转向,也是初次受用。
Gocaraṃ kurumānaṃ taṃ, nibbānārammaṇe pana; Paṭhamāvajjanañceva, paṭhamābhogatāpi ca.
Maggassānantarādīhi, paccayehi panacchahi; Tassa paccayabhāvañca, sādhayantaṃ tato pana.
因为那观已达顶点,以此为其顶;
其种姓心以无转为所缘而生起。
Vipassanāya muddhañhi, sikhāpattāya tāya taṃ; Uppajjati anāvattaṃ-rammaṇaṃ tassa gotrabhu.
仅以一次转向,即在同一路心;
而随顺心与种姓心的所缘各不相同。
Ekenāvajjaneneva, ekissāyeva vīthiyā; Nānārammaṇatā cānu-lomagotrabhucetasaṃ.
安住于转向处时,彼亦非转向;
于道,则犹如授予彼想后而灭尽。
Ṭhatvā āvajjanaṭṭhāne, tamanāvajjanampi ca; Maggassa pana taṃ saññaṃ, datvā viya nirujjhati.
道亦不舍离其所授予,而紧握之;
紧随此智,即于其后生起。
Maggopi tena taṃ dinnaṃ, amuñcitvāva sañhitaṃ; Taṃ ñāṇamanubandhanto, jāyate tadanantaraṃ.
而此道确是从未被洞彻过的;
生起时,犹如摧毁贪、嗔、痴。
Kadācipi anibbiddhapubbaṃ maggo panesa hi; Lobhaṃ dosañca mohañca, viddhaṃsantova jāyati.
Na kevalamayaṃ maggo, dosanāsanameva ca; Karoti atha khopāyadvārānipi pidheti ca.
无始轮回流转的苦海;
令此无边极怖的(苦海)亦彻底干涸。
Anāmataggasaṃsāravaṭṭadukkhamahodadhiṃ; Apāramatighorañca, soseti ca asesato.
当他生起时,便弃舍八支邪道;
一切怨仇与怖畏,于此常得寂灭。
Micchāmaggaṃ panaṭṭhaṅgaṃ, jāyamāno ca ujjhati; Sabbaverabhayānettha, niccaṃ vūpasameti ca.
而其所引导的,正是成就佛亲生子之性,亦即导入圣流;
瑜伽行者则能引发众多利益。
Buddhassorasaputtattaṃ, upaneti nayaṃ pana; Ānisaṃse anekepi, pavattayati yogino.
施者所获的种种利益,以及由此心……
与初道相应,称为智,即是智见。
Dāyakenānisaṃsānaṃ, anekesamanena ca; Ādimaggena saṃyuttaṃ, ñāṇanti ñāṇadassanaṃ.
就在那道心之后,其异熟果——两个或三个果心——便生起;
果心即此生起,此后便不再生起。
Tassevānantaraṃ tassa, vipākā dvepi tīṇi vā; Phalacittāni jāyante, na jāyante tato paraṃ.
然而,有些人说果心为一个、两个、三个或四个;
但这不应被采纳,他们是不知而说。
Keci ekañca dve tīṇi, cattārīti vadanti tu; Na panetaṃ gahetabbaṃ, ajānitvā vadanti te.
单一心的习行并不存在,因此有两种随顺心;
以它们获得习行之后,第三种心是种姓心;
Ekassāsevanaṃ natthi, tasmā dve anulomakā; Tehi āsevanaṃ laddhā, tatiyaṃ hoti gotrabhu.
Catutthaṃ maggacittaṃ tu, Tasmā tīṇi phalāni hi; Anulomā tayo honti, Catutthaṃ hoti gotrabhu.
第五为道心,此后有二果心;
最多七个心识刹那,唯是一转向路。
Pañcamaṃ maggacittañca, phalāni dve tato pana; Sattacittaparamāva, ekāvajjanavīthi hi.
仅至此量,即被称为须陀洹;
果心灭尽之际,当有超出有分。
Ettāvatā paneso hi, sotāpannoti vuccati; Phalassa pariyosāne, bhavaṅgottaraṇaṃ siyā.
Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, maggapekkhanahetukaṃ; Uppajjati manodvāre, āvajjanamano pana.
Tasmiṃ niruddhe maggassa, paccavekkhaṇasaññitā; Javanāni hi jāyante, satteva paṭipāṭiyā.
在观察果报等诸法时,也应了知此理相同;
有十九种省察智。
Eseva ca nayo ñeyyo, phalādīnampi pekkhane; Paccavekkhaṇañāṇāni, bhavantekūnavīsati.
道、果、已断的烦恼与剩余的烦恼,
以及涅槃,此五种即是省察的所缘。
Maggo phalaṃ pahīnā ca, kilesā avasiṭṭhakā; Nibbānañceti pañcete, paccavekkhaṇabhūmiyo.
Evaṃ so paccavekkhitvā, sotāpannopapattiyā; Yogamārabhate dhīro, dutiyāya ca bhūmiyā.
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ puna; Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
由此,他便立即投入观智之流;
对于如此行道者,依前文所说之理。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
Byāpādakāmarāgānaṃ, tanubhāvaṃ tu sādhayaṃ; Sakadāgāmimaggoyaṃ, jāyate dutiyo pana.
此智亦依前文所说之理;
其果心,智者应知,有二种或三种。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Phalacittāni ñeyyāni, viññunā dvepi tīṇi vā.
至此,此人即名为斯陀含;
唯一次来此世间,便作苦之终结。
Ettāvatā paneso hi, sakadāgāmi nāmayaṃ; Sakideva imaṃ lokaṃ, āgantvāntakaro bhave.
如前所述方式,作五种观察;
他如此省察之后,便为证得斯陀含果。
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ; Evaṃ so paccavekkhitvā, sakadāgāmipattiyā.
Yogamārabhate dhīro, tatiyāya ca bhūmiyā; Byāpādakāmarāgānaṃ, pahānāya ca paṇḍito.
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ pana; Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
由此,于行舍智之末,亦复如是;
于一转向心路中,种姓心后无间而生。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavīthimhi, gotrabhussa anantaraṃ.
成就了嗔恚与欲贪的根本断除;
而这不还道,生起为第三种。
Byāpādakāmarāgānaṃ, mūlaghātaṃ tu sādhayaṃ; Tassānāgāmimaggoyaṃ, jāyate tatiyo pana.
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
Ettāvatā panesopi, hotināgāmi nāmayaṃ; Tattheva parinibbāyī, anāvattisabhāvato.
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ; Evaṃ so paccavekkhitvā, anāgāmiriyasāvako.
坚定者为证得第四地,精勤修习瑜伽;
智者为了断除无色贪等。
Yogamārabhate dhīro, catutthāya ca bhūmiyā; Pattiyārūparāgādi-pahānāya ca paṇḍito.
同样地,诸行蕴以无常等相而转起;
智如是转起,同样以此智遍净诸行。
Tatheva saṅkhāragataṃ, aniccādivasena so; Parivattati ñāṇena, tatheva parimajjati.
那时,他便立即进入观道;
如是行道者,则依前文所说之理。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
由此,行舍尽时,亦复如是;
在一转向(ekāvajjana)之刹那,紧接种姓(gotrabhu)之后。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
此即他的阿拉汉道,
从此之后,便生起(果);
为摧毁色贪等烦恼,
而此道智,旨在摧破烦恼。
Tassārahattamaggoyaṃ, Jāyate tu tato paraṃ; Rūparāgādidosānaṃ, Viddhaṃsāya karo pana.
于此,此智亦当如前文所述之理了知;
果心的转起,智者应当了知。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
Ettāvatā paneso hi, Arahā nāma aṭṭhamo; Ariyo puggalo hoti, Mahākhīṇāsavo ayaṃ.
已得己利者,
灭尽诸结的牟尼;
于诸天世间,
是无上应供者。
Anuppattasadattho ca, Khīṇasaṃyojano muni; Sadevakassa lokassa, Dakkhiṇeyyo anuttaro.
Ettāvatā catassopi, ñāṇadassanasuddhiyo; Hitatthāya ca bhikkhūnaṃ, saṅkhepeneva dassitā.
Saddhena sammā pana bhāvanīyā, Ariyāya paññāya ca bhāvanāya; Visuddhikāmena tapodhanena, Bhavakkhayaṃ patthayatā budhena.
如是,于《阿毗达摩入门》中,名为「智见清净之解说」
Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma