入阿毗达摩·22. 第二十二章解释
Ñāṇadassanavisuddhiniddeso
186 段
22. 第二十二章
22. Bāvīsatimo paricchedo
从此以后,比丘便生起种姓心。
然而,那是道心的转向之处。
Ito paraṃ tu bhikkhussa, hoti gotrabhumānasaṃ; Āvajjaniyaṭhānattā, maggacittassa taṃ pana.
也不是行道智见,同样地,
它从不亲近或修习智见清净。
Na cappaṭipadāñāṇa-dassanaṃ vā tatheva ca; Ñāṇadassanasuddhiṃ vā, bhajate na kudācanaṃ.
二者之间者,此实无可称名;
以堕入观智之流,故名为观。
Ubhinnamantarā etaṃ, abbohārikameva taṃ; Vipassanāya sotasmiṃ, patitattā vipassanā.
或者,它是在战胜凡夫种姓之后才生起的;
涅槃被称为种姓,从它而成为入种姓者。
Pothujjanikagottaṃ vā, abhibhuyya pavattito; Gottaṃ vuccati nibbānaṃ, tato bhavati gotrabhu.
在四种道中,智是智见清净。
在那里,对于想要成就这最初的道的人
Ñāṇaṃ catūsu maggesu, ñāṇadassanasuddhikaṃ; Tattha taṃ paṭhamaṃ maggaṃ, sampādetuṃ panicchatā.
Aññaṃ kiñcipi kātabbaṃ, bhikkhunā tena natthi taṃ; Yañhi tena ca kātabbaṃ, siyā taṃ katameva tu.
瑜伽行者生起勇猛、锐利、以随顺为终结的观智时,
唯是成办其所应作而已。
Anulomāvasānañhi, sūraṃ tikkhaṃ vipassanaṃ; Uppādentena taṃ sabbaṃ, katameva ca yoginā.
彼随顺智之终际,无相、
离行、灭尽、涅槃、不死之境。
Tassānulomañāṇassa, ante tu animittakaṃ; Visaṅkhāraṃ nirodhañca, nibbānaṃ amataṃ padaṃ.
以涅槃为所缘者,则构成其境;
既是初次转向,也是初次起意。
Gocaraṃ kurumānaṃ taṃ, nibbānārammaṇe pana; Paṭhamāvajjanañceva, paṭhamābhogatāpi ca.
Maggassānantarādīhi, paccayehi panacchahi; Tassa paccayabhāvañca, sādhayantaṃ tato pana.
观慧达于顶,以登峰造极故;
彼种姓心生起,所缘为不退转。
Vipassanāya muddhañhi, sikhāpattāya tāya taṃ; Uppajjati anāvattaṃ-rammaṇaṃ tassa gotrabhu.
同以一转向、同一心路,
随顺心与种姓心所缘却各殊。
Ekenāvajjaneneva, ekissāyeva vīthiyā; Nānārammaṇatā cānu-lomagotrabhucetasaṃ.
住于转向处,纵未转向彼,
然道之彼想,如已施而灭。
Ṭhatvā āvajjanaṭṭhāne, tamanāvajjanampi ca; Maggassa pana taṃ saññaṃ, datvā viya nirujjhati.
纵彼所授之道,不舍而自相连;
随逐彼智,其后即得生起。
Maggopi tena taṃ dinnaṃ, amuñcitvāva sañhitaṃ; Taṃ ñāṇamanubandhanto, jāyate tadanantaraṃ.
Kadācipi anibbiddhapubbaṃ maggo panesa hi; Lobhaṃ dosañca mohañca, viddhaṃsantova jāyati.
Na kevalamayaṃ maggo, dosanāsanameva ca; Karoti atha khopāyadvārānipi pidheti ca.
无始轮回流转大苦海,
无边极险;悉令枯竭,无有遗余。
Anāmataggasaṃsāravaṭṭadukkhamahodadhiṃ; Apāramatighorañca, soseti ca asesato.
当他生起时,就舍弃了八支邪道;
一切怨仇与怖畏,在这里都能恒常得到平息。
Micchāmaggaṃ panaṭṭhaṅgaṃ, jāyamāno ca ujjhati; Sabbaverabhayānettha, niccaṃ vūpasameti ca.
此法引导人成为佛之真子,
瑜伽行者亦获诸多利益。
Buddhassorasaputtattaṃ, upaneti nayaṃ pana; Ānisaṃse anekepi, pavattayati yogino.
是众多利益的赐予者,
与初道相应的智,此即名为智见。
Dāyakenānisaṃsānaṃ, anekesamanena ca; Ādimaggena saṃyuttaṃ, ñāṇanti ñāṇadassanaṃ.
紧接那之后,它的两个或三个果报心也会生起;
果心生起之后,就不再继续生起了。
Tassevānantaraṃ tassa, vipākā dvepi tīṇi vā; Phalacittāni jāyante, na jāyante tato paraṃ.
有些人却说是一个、两个、三个或四个;
不过这一点不应该采信,他们是不了解才那样说的。
Keci ekañca dve tīṇi, cattārīti vadanti tu; Na panetaṃ gahetabbaṃ, ajānitvā vadanti te.
1341第1341段没有可翻译的巴利文内容。
1341.
没有单一的习行,因此有两种随顺。
依靠它们获得反复修习之后,第三种心就是种姓心。
Ekassāsevanaṃ natthi, tasmā dve anulomakā; Tehi āsevanaṃ laddhā, tatiyaṃ hoti gotrabhu.
第四道心则,
是故确实有三种果。
顺的有三种,
第四是转种姓。
Catutthaṃ maggacittaṃ tu, Tasmā tīṇi phalāni hi; Anulomā tayo honti, Catutthaṃ hoti gotrabhu.
第五是道心,此后还有二果心;
最多七个心识刹那,确实只是一次转向的路。
Pañcamaṃ maggacittañca, phalāni dve tato pana; Sattacittaparamāva, ekāvajjanavīthi hi.
Ettāvatā paneso hi, sotāpannoti vuccati; Phalassa pariyosāne, bhavaṅgottaraṇaṃ siyā.
随后断有分,以观道为因;
意门转向心生起于意门。
Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, maggapekkhanahetukaṃ; Uppajjati manodvāre, āvajjanamano pana.
当它灭去时,随后生起者被称为对道的省察。
因为速行心确实是一次接一次地生起,整整七次。
Tasmiṃ niruddhe maggassa, paccavekkhaṇasaññitā; Javanāni hi jāyante, satteva paṭipāṭiyā.
观察圣果等时,也应知道这个方法是一样的。
有十九种省察智。
Eseva ca nayo ñeyyo, phalādīnampi pekkhane; Paccavekkhaṇañāṇāni, bhavantekūnavīsati.
道、果、已断烦恼、残余烦恼,
及涅槃,此五者为省察之地。
Maggo phalaṃ pahīnā ca, kilesā avasiṭṭhakā; Nibbānañceti pañcete, paccavekkhaṇabhūmiyo.
如是观察已,智者为达入流之成就,
为第二地故,勤修瑜伽行。
Evaṃ so paccavekkhitvā, sotāpannopapattiyā; Yogamārabhate dhīro, dutiyāya ca bhūmiyā.
被称为五蕴的,那又归于诸行。
他用智慧去反复审视:这是无常、是苦、是无我。
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ puna; Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
自此顿入观智之流;
如是修行之人,则依前文所述而行。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
次于行舍智之末,亦复如是;
一转念间,种姓心后无间。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
Byāpādakāmarāgānaṃ, tanubhāvaṃ tu sādhayaṃ; Sakadāgāmimaggoyaṃ, jāyate dutiyo pana.
这个智也应当按照前面所说的方式在这里理解。
果心识,智者应当知道,有两种或三种。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Phalacittāni ñeyyāni, viññunā dvepi tīṇi vā.
到此程度,这个人确实就叫一来者。
只来这世间一次,就能终结生死轮回。
Ettāvatā paneso hi, sakadāgāmi nāmayaṃ; Sakideva imaṃ lokaṃ, āgantvāntakaro bhave.
如上述方式,以五种方式审察;
彼如是审察已,为证一来果。
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ; Evaṃ so paccavekkhitvā, sakadāgāmipattiyā.
Yogamārabhate dhīro, tatiyāya ca bhūmiyā; Byāpādakāmarāgānaṃ, pahānāya ca paṇḍito.
被称为五蕴的,那其实属于诸行。
他用智慧去反复观察它:这是无常、是苦、是无我。
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ pana; Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
从那时起,他当下就进入了观智的进程。
对于这样修行的人,则依照上面所说的方式。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
此后,在行舍智的末端,也同样如此;
在单一转向的心路中,紧接着种姓心之后。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavīthimhi, gotrabhussa anantaraṃ.
而他要成就的是断除嗔害与欲贪的根本。
这个不还道,则生起为第三种。
Byāpādakāmarāgānaṃ, mūlaghātaṃ tu sādhayaṃ; Tassānāgāmimaggoyaṃ, jāyate tatiyo pana.
此智亦当依前说之理,
于此由智者了知果心生起之相。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
仅凭这些,这个人也被称为不还者。
就在那里般涅槃,因为其本性是不再返回。
Ettāvatā panesopi, hotināgāmi nāmayaṃ; Tattheva parinibbāyī, anāvattisabhāvato.
依前所说之方式,五种省察;
如是省察已,彼不来圣弟子。
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ; Evaṃ so paccavekkhitvā, anāgāmiriyasāvako.
智者为了证得第四地,也精勤地修习瑜伽。
智者为了断除对色界与无色界的贪染等,也是如此。
Yogamārabhate dhīro, catutthāya ca bhūmiyā; Pattiyārūparāgādi-pahānāya ca paṇḍito.
他同样以无常等角度,观察一切行法。
以智慧转向,也同样地彻底擦净。
Tatheva saṅkhāragataṃ, aniccādivasena so; Parivattati ñāṇena, tatheva parimajjati.
从那时起,他就立刻进入了观道。
他这样修行之后,接下来就按前面所说的方式去做。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade; Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
从那之后,以行舍智,到最后时也同样如此;
在单一转向的场合,紧接种姓智之后。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca; Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
此阿拉汉道,
其后即于彼生起。
对色贪等烦恼
而它确实能起到摧毁的作用。
Tassārahattamaggoyaṃ, Jāyate tu tato paraṃ; Rūparāgādidosānaṃ, Viddhaṃsāya karo pana.
这个智也应当依照前面所说的方式在这里理解。
果心的生起,智者应当了知。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha; Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
然而,就这一点来说,
这位名为应供的,是第八位。
他是圣洁者,
这位是已彻底断尽烦恼漏的圣者。
Ettāvatā paneso hi, Arahā nāma aṭṭhamo; Ariyo puggalo hoti, Mahākhīṇāsavo ayaṃ.
已经达到自己的目标,
已经断尽一切束缚的牟尼;
天界人间诸世间,
彼为无上应供尊。
Anuppattasadattho ca, Khīṇasaṃyojano muni; Sadevakassa lokassa, Dakkhiṇeyyo anuttaro.
到这一步,四种智见清净都已经讲完了。
为了比丘们的利益,也用简要的方式作了开示。
Ettāvatā catassopi, ñāṇadassanasuddhiyo; Hitatthāya ca bhikkhūnaṃ, saṅkhepeneva dassitā.
具信者当以圣智
与修习而善修。
想求得清净、修苦行的人,
渴望灭尽生存的智者。
Saddhena sammā pana bhāvanīyā, Ariyāya paññāya ca bhāvanāya; Visuddhikāmena tapodhanena, Bhavakkhayaṃ patthayatā budhena.
以上就是《阿毗达摩入门》中名为“智见清净”的解说。
Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma