1. 人论·19. 通达之问
1. 人论 · 68 段
19. 通达之问巴利
19. Paṭivedhānuyogo
201 不应说——“补特伽罗以真实、实际、胜义而被获得”吗?是的,尊者。难道入流者不是存在吗?是的,尊者。如果入流者存在,那么确实应该说——“补特伽罗以真实、实际、胜义而被获得”。巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sotāpanno atthīti? Āmantā. Hañci sotāpanno atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
202 不应说——“补特伽罗以真实、实际、胜义而被获得”吗?答:是的,尊者。难道一来者不是存在……(中略)……不来者不是存在……阿拉汉不是存在……俱分解脱者不是存在……慧解脱者不是存在……身证者不是存在……见至者不是存在……信解脱者不是存在……随法行者不是存在……随信行者不是存在吗?答:是的,尊者。巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sakadāgāmī atthi…pe… anāgāmī atthi… arahā atthi… ubhatobhāgavimutto atthi… paññāvimutto atthi… kāyasakkhi atthi… diṭṭhippatto atthi… saddhāvimutto atthi… dhammānusārī atthi… saddhānusārī atthīti? Āmantā.
如果有随信行者,那么确实应当说——“补特伽罗以真实、实际、胜义而被获得”。巴利
Hañci saddhānusārī atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
203 以“有入流者”为前提,由于那个原因,补特伽罗以真实、实际、胜义而被获得吗?是的。有某人不是入流者而成为入流者吗?是的。有某人不是补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应如此说……(中略)……。巴利
Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na sotāpanno hutvā sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
204 有某人不是一来者而……不是不来者而……不是阿拉汉而……不是俱分解脱者而……不是慧解脱者而……不是身证者而……不是见至者而……不是信解脱者而……不是随法行者而……不是随信行者而成为随信行者吗?是的。有某人不是补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应如此说……巴利
Atthi koci na sakadāgāmī hutvā… na anāgāmī hutvā… na arahā hutvā… na ubhatobhāgavimutto hutvā… na paññāvimutto hutvā… na kāyasakkhi hutvā… na diṭṭhippatto hutvā… na saddhāvimutto hutvā… na dhammānusārī hutvā… na saddhānusārī hutvā saddhānusārī hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
205 以“有入流者”为前提,由于那个原因,补特伽罗可以在真实义、胜义中被获得吗?是的。有某人已成入流者而不再是入流者吗?是的。有某人已是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应如此说……巴利
Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci sotāpanno hutvā na sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
有某人已成一来者而不再是一来者吗?……已成不来者而不再是不来者吗?是的。有某人已是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应如此说……巴利
Atthi koci sakadāgāmī hutvā… anāgāmī hutvā na anāgāmī hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
20. 僧团论究巴利
20. Saṅghānuyogo
206 不应说——“补特伽罗可以在真实义、胜义中被获得”吗?是的。难道不是有四双人、八辈人吗?是的。如果有四双人、八辈人,那么确实应当说——“补特伽罗可以在真实义、胜义中被获得”。巴利 注疏 1
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti? Āmantā . Hañci cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
207 以“有四双人、八辈人”为前提,由于那个原因,补特伽罗可以在真实义、胜义中被获得吗?是的。四双人、八辈人从佛出现而出现吗?是的。补特伽罗从佛出现而出现吗?不应如此说……巴利
Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā buddhapātubhāvā pātubhavantīti? Āmantā. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
补特伽罗随佛出现而出现吗?是的。世尊佛陀般涅槃后,补特伽罗断灭了,没有补特伽罗吗?不应如是说……巴利
Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Āmantā. Buddhassa bhagavato parinibbute ucchinno puggalo, natthi puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
21. 真实义同类随问巴利
21. Saccikaṭṭhasabhāgānuyogo
208 补特伽罗以真实义、胜义而可得吗?是的。补特伽罗是有为吗?不应如是说……补特伽罗是无为吗?不应如是说……补特伽罗既非有为亦非无为吗?不应如是说。巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe.
209 补特伽罗既非有为亦非无为吗?是的。除了有为与无为,还有第三边吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā . Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
210 除了有为与无为,还有第三边吗?是的。世尊不是说过——“诸比丘,有此二界。哪二种?有为界与无为界。诸比丘,此为二界”吗!有此经吗?是的。那么就不应说——“除了有为与无为,还有第三边”。巴利
Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dvemā, bhikkhave, dhātuyo. Katamā dve? Saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Imā kho, bhikkhave, dve dhātuyo’’ti ! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭī’’ti.
211 补特伽罗既非有为亦非无为吗?是的。有为是一,无为是一,补特伽罗是另一吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ saṅkhataṃ, aññaṃ asaṅkhataṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
212 诸蕴是有为,涅槃是无为,补特伽罗既非有为亦非无为吗?是的。诸蕴是一类,涅槃是另一类,补特伽罗又是另一类吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Khandhā saṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññe khandhā, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
213 色是有为,涅槃是无为,补特伽罗既非有为亦非无为吗?是的。色是一类,涅槃是另一类,补特伽罗又是另一类吗?不应如是说。受……想……行……识是有为,涅槃是无为,补特伽罗既非有为亦非无为吗?是的。识是一类,涅槃是另一类,补特伽罗又是另一类吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Rūpaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
214 补特伽罗的生被了知,灭被了知,住的变异被了知吗?是的。补特伽罗是有为吗?不应如此说……世尊已说:“诸比丘,这些是有为的三种有为相。诸比丘,诸有为法的生被了知,灭被了知,诸住的变异被了知。”补特伽罗的生被了知,灭被了知,住的变异被了知;那么,补特伽罗是有为吗?巴利 注疏 1
Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni. Saṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti . Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo saṅkhatoti.
215 补特伽罗的生不被了知,灭不被了知,住者的变异不被了知吗?是的。补特伽罗是无为吗?不应如是说……世尊已说:“诸比丘,无为的这三种无为相。诸比丘,诸无为法的生不被了知,灭不被了知,住者的变异不被了知。”补特伽罗的生不被了知,灭不被了知,住者的变异不被了知;因此,补特伽罗是无为。巴利 注疏 1
Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Asaṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti . Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo asaṅkhatoti.
216 般涅槃的补特伽罗是存在还是不存在?是存在。般涅槃的补特伽罗是常住吗?不应如此说……是不存在。般涅槃的补特伽罗是断灭吗?不应如此说……巴利 注疏 1
Parinibbuto puggalo atthatthamhi, natthatthamhīti? Atthatthamhīti. Parinibbuto puggalo sassatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthatthamhīti. Parinibbuto puggalo ucchinnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
217 补特伽罗依靠什么而住?依靠有而住。有是无常、有为、缘起、尽法、坏灭法、离贪法、灭法、变易法吗?是的。补特伽罗也是无常、有为、缘起、尽法、坏灭法、离贪法、灭法、变易法吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Puggalo kiṃ nissāya tiṭṭhatīti? Bhavaṃ nissāya tiṭṭhatīti. Bhavo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
218 不应说“补特伽罗在真实义、胜义上被获得”吗?是的。难道没有某人正感受乐受而了知“我正感受乐受”吗?是的。如果有某人正感受乐受而了知“我正感受乐受”,那么确实应该说“补特伽罗在真实义、胜义上被获得”。巴利 注疏 1
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā . Hañci atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
219 不应说“补特伽罗在真实义、胜义上被获得”吗?是的。难道没有某人正感受苦受……正感受不苦不乐受而了知“我正感受不苦不乐受”吗?是的。如果有某人正感受不苦不乐受而了知“我正感受不苦不乐受”,那么确实应该说“补特伽罗在真实义、胜义上被获得”。巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
220 因为有某人正感受乐受而了知“我正感受乐受”,以此理由,补特伽罗在真实义、胜义上被获得吗?是的。正感受乐受而了知“我正感受乐受”者,他就是补特伽罗;正感受乐受而不了知“我正感受乐受”者,他不是补特伽罗吗?不应如此说……巴利
Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
正感受苦受……正感受不苦不乐受而了知“我正感受不苦不乐受”者,他就是补特伽罗;正感受不苦不乐受而不了知“我正感受不苦不乐受”者,他不是补特伽罗吗?不应如此说……巴利
Yo dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
221 有某人正在感受乐受而了知“我正在感受乐受”,以此为因,以真实义、胜义而得到补特伽罗吗?是的。乐受是一,正在感受乐受而了知“我正在感受乐受”者是另一吗?不应如是说……苦受是一……不苦不乐受是一,正在感受不苦不乐受而了知“我正在感受不苦不乐受”者是另一吗?不应如是说……巴利
Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññā sukhā vedanā, añño sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā dukkhā vedanā…pe… aññā adukkhamasukhā vedanā, añño adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
222 不应说“以真实义、胜义而得到补特伽罗”吗?是的。难道没有某人于身随观身而住吗?是的。如果有某人于身随观身而住,那么确实应说“以真实义、胜义而得到补特伽罗”。巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci kāye kāyānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
223 不应说“以真实义、胜义而得到补特伽罗”吗?是的。难道没有某人于受……于心……于法随观法而住吗?是的。如果有某人于法随观法而住,那么确实应说“以真实义、胜义而得到补特伽罗”。巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharatīti ? Āmantā. Hañci atthi koci dhammesu dhammānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
224 有某人于身随观身而住,以此为因,以真实义、胜义而得到补特伽罗吗?是的。于身随观身而住者,他就是补特伽罗;不于身随观身而住者,他就不是补特伽罗吗?不应如是说……巴利 注疏 1
Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo kāye kāyānupassī viharati, sveva puggalo; yo na kāye kāyānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
于受……于心……于法随观法而住者,他就是补特伽罗;不于法随观法而住者,他就不是补特伽罗吗?不应如是说……巴利
Yo vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati, sveva puggalo; yo na dhammesu dhammānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
225 有某人于身随观身而住,以此为因,以真实义、胜义而得到补特伽罗吗?是的。身是一,于身随观身而住者是另一吗?不应如是说……受是一……心是一……法是一,于法随观法而住者是另一吗?不应如是说……巴利
Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Añño kāyo, añño kāye kāyānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā vedanā… aññaṃ cittaṃ… aññe dhammā, añño dhammesu dhammānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
226 以真实义、胜义而可得补特伽罗吗?是的。难道世尊不曾说——巴利 注疏 1
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā –
“ 莫伽罗阇,应常具念地观察世间为空;
舍断我见后,他将如此超越死亡;
如此观察世间者,死神王便不见他。”巴利
‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato; Attānudiṭṭhiṃ ūhacca , evaṃ maccutaro siyā; Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ti .
“经确实存在吗?”“是的。”“那么不应说——‘补特伽罗在真实义、胜义上可得’。”巴利
Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
227 “补特伽罗观察吗?”“是的。”“与色一起观察,还是离色观察?”“与色一起观察。”“命即是身吗?”“不应如此说……”“离色观察,命是一,身是另一吗?”“不应如此说……”巴利
Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Saha rūpena avekkhati, vinā rūpena avekkhatīti? Saha rūpena avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vinā rūpena avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
228 “补特伽罗观察吗?”“是的。”“在内观察,还是出到外面观察?”“在内观察。”“命即是身吗?”“不应如此说……”“出到外面观察,命是一,身是另一吗?”“不应如此说……”巴利 注疏 1
Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Abbhantaragato avekkhati, bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti? Abbhantaragato avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
229 “不应说——‘补特伽罗在真实义、胜义上可得’吗?”“是的。”“世尊不是说真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?”“是的。”“世尊说——‘有补特伽罗为自利而行道’。经确实存在吗?”“是的。”“那么补特伽罗在真实义、胜义上可得。”巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
230 “不应说——‘补特伽罗在真实义、胜义上可得’吗?”“是的。”“世尊不是说真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?”“是的。”“世尊说——‘诸比丘,一补特伽罗在世间生起,是为了众人的利益、众人的快乐、世间的悲悯、天人的义利、利益与快乐而生起’。经确实存在吗?”“是的。”“那么补特伽罗在真实义、胜义上可得。”巴利
Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
231 “补特伽罗在真实义、胜义上可得吗?”“是的。”“世尊不是说真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?”“是的。”“世尊说——‘一切法无我’。经确实存在吗?”“是的。”“那么不应说——‘补特伽罗在真实义、胜义上可得’。”巴利 注疏 1
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
232 “补特伽罗在真实义、胜义上可得吗?”“是的。”“世尊不是说真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?”“是的。”“世尊说:‘只是苦在生起时生起,只是苦在灭时灭;于此他不犹豫、不疑惑,于此唯有不依他缘之智。迦旃延,到此程度即为正见。’有此经吗?”“是的。”“那么不应说:‘补特伽罗在真实义、胜义上可得。’”巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhameva nirujjhamānaṃ nirujjhatīti na kaṅkhati na vicikicchati, aparappaccayaññāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hotī’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
233 “补特伽罗在真实义、胜义上可得吗?”“是的。”“金刚比丘尼不是对恶魔这样说——”巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vajirā bhikkhunī māraṃ pāpimantaṃ etadavoca –
“‘ 为何你预设有情?魔,这是你的见吗?’
“ 这只是纯粹的诸行之聚,在此没有有情可得。”
“‘ 犹如由于诸支分的聚合,而有“车”之声;’
“ 如是,当诸蕴存在时,有‘有情’之施设。”
“‘ 确实只是苦在集起,苦住立与灭去;’
除了苦,别无他物生起;除了苦,别无他物灭去。”巴利
‘‘Kinnu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati. ‘‘Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti . ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti .
“有经吗?”“是的。”“那么,不应该说——‘补特伽罗以真实义、胜义而被获得’。”巴利
Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
234 “补特伽罗以真实义、胜义而被获得吗?”“是的。”“具寿阿难不是对世尊这样说——‘“世间是空,世间是空”,尊者,如是说。尊者,到什么程度,说“世间是空”呢?’‘阿难,因为空无我或我所,因此说“世间是空”。阿难,什么是空无我或我所呢?阿难,眼是空无我或我所,诸色是空……(中略)……眼识是空……眼触是空……凡以此眼触为缘所生起的所感受的——或乐、或苦、或不苦不乐,那也是空无我或我所;耳是空……(中略)……诸声是空……鼻是空……诸香是空……舌是空……诸味是空……身是空……诸触所缘是空……意是空……诸法是空……意识是空……意触是空……凡以此意触为缘所生起的所感受的——或乐、或苦、或不苦不乐,那也是空无我或我所。阿难,因为空无我或我所,因此说“世间是空”’吗?”“有经吗?”“是的,尊者。”“那么,不应该说——‘补特伽罗以真实义、胜义而被获得’。”巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘suñño loko suñño loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhuṃ kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, rūpā suññā…pe… cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ… cakkhusamphasso suñño… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā, sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño… dhammā suññā… manoviññāṇaṃ suññaṃ… manosamphasso suñño… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
235 “补特伽罗以真实义、胜义而被获得吗?”“是的,尊者。”“世尊不是真实语者、时语者、实语者、如语者、不异语者、不他语者吗?”“是的,尊者。”“世尊说——‘诸比丘,若有我,则会有“我所”’吗?”“是的,尊者。”“‘诸比丘,若有我所,则会有“我”’吗?”“是的,尊者。”“‘诸比丘,我与我所,以真实、实在而不被获得时,凡此见处——“那世间,那我,我死后将成为常、恒、永恒、不变易法,我将如是永远常住”——诸比丘,这岂不是完全圆满的愚痴法吗?’”“尊者,那会是什么呢?尊者,确实是完全圆满的愚痴法。”“有经吗?”“是的,尊者。”“那么,不应该说——‘补特伽罗以真实义、胜义而被获得’。”巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṃ me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupalabbhiyamāne yampidaṃ diṭṭhiṭṭhānaṃ so loko so attā so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṃ tatheva ṭhassāmīti – ‘nanvāyaṃ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo’’’ti? ‘‘Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
236 “补特伽罗以真实义、胜义而被获得吗?”“是的,尊者。”“世尊不是真实语者、时语者、实语者、如语者、不异语者、不他语者吗?”“是的,尊者。”“世尊说——‘些尼亚,有三种导师存在、被发现于世间。哪三种呢?些尼亚,于此,某位导师施设我于现法为真实、实在,也施设我于来世为真实、实在。巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayo me, seniya, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, seniya, ekacco satthā diṭṭheva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti.
“些尼亚,然而于此,某位导师确实施设我于现法为真实、实在,但不施设我于来世为真实、实在。巴利
‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti.
“些尼亚,然而于此,某位导师既不施设我于现法为真实、实在,也不施设我于来世为真实、实在。巴利
‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti.
“些尼亚,于此,凡那位导师既施设我于现法为真实、实在,也施设我于来世为真实、实在——些尼亚,这被称为常见论的导师。巴利
‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sassatavādo.
“些尼亚,于此,凡那位导师确实施设我于现法为真实、实在,但不施设我于来世为真实、实在——些尼亚,这被称为断见论的导师。巴利
‘‘Tatra , seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā ucchedavādo.
“于此,些尼亚,凡那位导师既不施设我于现法为真实、实在,也不施设我于来世为真实、实在——些尼亚,这被称为正自觉者导师。些尼亚,这三种导师存在、可见于世间。’”有经吗?是的,尊者。那么,不应说——“补特伽罗以真实义、胜义而被获得。”巴利
‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sammāsambuddho. Ime kho, seniya, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
237 补特伽罗以真实义、胜义而被获得吗?是的,尊者。世尊不是真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?是的,尊者。世尊说过——“酥油瓶”吗?是的,尊者。有谁用酥油制作瓶吗?不应如此说……那么,不应说——“补特伽罗以真实义、胜义而被获得。”巴利 注疏 1
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sappikumbho’’ti? Āmantā . Atthi koci sappissa kumbhaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
238 补特伽罗以真实义、胜义而被获得吗?是的,尊者。世尊不是真实语者、时语者、实语者、如语者、不虚妄语者、不异语者吗?是的,尊者。世尊说过——“油瓶……蜜瓶……糖浆瓶……乳瓶……水瓶……饮水盘……饮水杯……饮水小碗……常食……恒粥”吗?是的,尊者。有什么粥是常的、恒的、永恒的、不变易法吗?不应如此说……那么,不应说——“补特伽罗以真实义、胜义而被获得。”(略)巴利
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘telakumbho… madhukumbho… phāṇitakumbho… khīrakumbho… udakakumbho… pānīyathālakaṃ… pānīyakosakaṃ… pānīyasarāvakaṃ… niccabhattaṃ… dhuvayāgū’’ti? Āmantā. Atthi kāci yāgu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammāti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe…. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. (Saṃkhittaṃ)
八种折伏省略句,从流转者开始;
以心为第五善,以神通经引用为第八。巴利
Aṭṭhakaniggahapeyyālā, sandhāvaniyā upādāya; Cittena pañcamaṃ kalyāṇaṃ, iddhisuttāharaṇena aṭṭhamaṃ.
1 2 3