5. 五种补特伽罗施设巴利
5. Pañcakapuggalapaññatti
191 于此,凡那个违犯且追悔的补特伽罗,他没如实了知那心解脱、慧解脱,在那里他已生起的诸恶不善法无余灭尽,应当对他这样说——“具寿确实存在从违犯而生的诸漏,从追悔而生的诸漏增长。善哉!具寿舍断从违犯而生的诸漏,遣除从追悔而生的诸漏后,修习心与慧。如此,具寿将与那第五种补特伽罗完全相等。”巴利 注疏 1
Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti , so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti.
于此,凡那违犯而不追悔的人,他未如实了知那心解脱、慧解脱,依靠它,他已生起的诸恶不善法能无余灭尽,应当对他这样说——“具寿确实存在从违犯而生的诸漏,从追悔而生的诸漏不增长。善哉!具寿舍断从违犯而生的诸漏后,修习心与慧。如此,具寿将与那第五种人相等。”巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti.
于此,凡那不违犯而追悔的人,他未如实了知那心解脱、慧解脱,依靠它,他那些已生起的恶不善法能无余灭尽,应当对他这样说——“具寿确实不存在从违犯而生的诸漏,从追悔而生的诸漏增长。善哉!具寿遣除从追悔而生的诸漏后,修习心与慧。如此,具寿将与那第五种人相等。”巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti.
于此,凡那不违犯、不追悔的人,他未如实了知那心解脱、慧解脱,依靠它,他那些恶不善法能无余灭尽,应当对他这样说——“具寿确实不存在从违犯而生的诸漏,从追悔而生的诸漏不增长。善哉!愿具寿修习心与慧。如此,具寿将与那第五种人相等。”这四种人,在被那第五种人如此教诫、如此教导之后,便依次第证得诸漏的灭尽。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Ime cattāro puggalā amunā pañcamena puggalena evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇanti.
192 补特伽罗如何施后轻视?这里,某补特伽罗对他所施与衣、食、住所、病者所需药品资具的补特伽罗,他这样想:“我施与,这位受取。”他施后轻视他。如此,补特伽罗施后轻视。巴利 注疏 1
Kathañca puggalo datvā avajānāti? Idhekacco puggalo yassa puggalassa deti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tassa evaṃ hoti – ‘‘ahaṃ dammi, ayaṃ paṭiggaṇhātī’’ti, tamenaṃ datvā avajānāti. Evaṃ puggalo datvā avajānāti.
补特伽罗如何以共住而轻视?这里,某补特伽罗与某一补特伽罗共住二年或三年,他便以共住而轻视他。如此,补特伽罗以共住而轻视。巴利
Kathañca puggalo saṃvāsena avajānāti? Idhekacco puggalo yena puggalena saddhiṃ saṃvasati dve vā tīṇi vā vassāni, tamenaṃ saṃvāsena avajānāti. Evaṃ puggalo saṃvāsena avajānāti.
如何是易信他语之人呢?于此,某人当别人被称赞或被毁谤时,极快便信受认定。如此,此人是易信他语之人。巴利
Kathañca puggalo ādheyyamukho hoti? Idhekacco puggalo parassa vaṇṇe vā avaṇṇe vā bhāsiyamāne khippaññeva adhimuccitā hoti. Evaṃ puggalo ādheyyamukho hoti .
如何是易变之人呢?于此,某人信心短暂,虔敬短暂,爱意短暂,净信短暂。如此,此人是易变之人。巴利
Kathañca puggalo lolo hoti? Idhekacco puggalo ittarasaddho hoti ittarabhattī ittarapemo ittarappasādo. Evaṃ puggalo lolo hoti.
如何是愚钝痴迷之人呢?于此,某人不知善不善法,不知有罪无罪法,不知劣胜法,不知黑白相对法。如此,此人是愚钝痴迷之人。巴利
Kathañca puggalo mando momūho hoti? Idhekacco puggalo kusalākusale dhamme na jānāti, sāvajjānavajje dhamme na jānāti, hīnappaṇīte dhamme na jānāti, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme na jānāti. Evaṃ puggalo mando momūho hoti.
193 于此,什么是五种如战士的人呢?有五种战士——于此,某战士仅见尘埃之相即沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗。如此类的某战士也存在于此。这是第一种战士,真实存在于世间。巴利 注疏 1
Tattha katame pañca yodhājīvūpamā puggalā? Pañca yodhājīvā – idhekacco yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
再者,于此,某战士能忍受尘云,但仅见旗顶即沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗。如此类的某战士也存在于此。这是第二种战士,存在于世间。巴利
Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
再者,于此,某战士能忍受尘云,能忍受旗顶,但仅听到喧嚣声即沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗。如此类的某战士也存在于此。这是第三种战士,存在于世间。巴利
Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
再者,于此,某战士能忍受尘云,能忍受旗顶,能忍受喧嚣声,但在交锋中被杀、被击败。如此类的某战士也存在于此。这是第四种战士,存在于世间。巴利
Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
再者,于此,某战士能忍受尘埃,能忍受旗帜,能忍受喧嚣声,能忍受交锋。他战胜那场战斗,成为战胜者,住于那战场之首。如此类的某战士也存在于此。这是第五种战士,真实存在于世间。这五种战士真实存在于世间。巴利
Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime pañca yodhājīvā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.
194 如是,这五种如战士的人确实存在、可见于诸比丘中。哪五种?这里,某位比丘仅仅见到尘埃就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。什么是他的尘埃?这里,比丘听闻:“在某某村或镇,有妇女或少女,美丽、好看、可爱,具足最胜的美色”。他听闻此后就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。这是他的尘埃。巴利 注疏 1
Evamevaṃ pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu. Katame pañca? Idhekacco bhikkhu rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa rajaggasmiṃ? Idha bhikkhu suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti. So taṃ sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa rajaggasmiṃ.
犹如那位战士仅仅见到尘埃就沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗,这种人与此相似。如是,这里也有某种这样的人。这是第一种如战士的人,确实存在、可见于诸比丘中。巴利
Seyyathāpi so yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
195 再者,这里,某位比丘能忍受尘埃,但是仅仅见到旗帜就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。什么是他的旗帜?这里,比丘不是听闻:“在某某村或镇,有妇女或少女,美丽、好看、可爱,具足最胜的美色”,而是自己看见妇女或少女,美丽、好看、可爱,具足最胜的美色。他见到此后就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。这是他的旗帜。巴利
Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa dhajaggasmiṃ? Idha bhikkhu na heva kho suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti, api ca kho sāmaṃ passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ. So taṃ disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa dhajaggasmiṃ.
犹如那位战士能忍受尘埃,但是仅仅见到旗帜就沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗,这种人与此相似。如是,这里也有某种这样的人。这是第二种如战士的人,确实存在、可见于诸比丘中。巴利
Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
196 再者,这里,某位比丘能忍受尘埃,能忍受旗帜,但是仅仅听到喧嚣就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。什么是他的喧嚣?这里,当比丘去到林野、去到树下、去到空寂之处时,妇女前往比丘处后,戏笑、调戏、嬉闹、挑逗。他被妇女戏笑、调戏、嬉闹、挑逗后,就沮丧、消沉,不能坚持,不能维持梵行,显示学的软弱后,舍弃学而还归于低劣。这是他的喧嚣。巴利 注疏 1
Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa ussāraṇāya? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā ūhasati ullapati ujjagghati uppaṇḍeti. So mātugāmena ūhasiyamāno ullapiyamāno ujjagghiyamāno uppaṇḍiyamāno saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa ussāraṇāya.
犹如那位战士能忍受尘埃,能忍受旗帜,但是仅仅听到喧嚣就沮丧、消沉,不能坚持,不能进入战斗,这种人与此相似。如是,这里也有某种这样的人。这是第三种如战士的人,确实存在、可见于诸比丘中。巴利
Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
197 再者,这里,某位比丘能忍受尘埃,能忍受旗帜,能忍受喧嚣,但是在交锋中被击败、被伤害。什么是他的交锋?这里,当比丘去到林野、去到树下、去到空寂之处时,妇女前来接近后,坐近、卧近、紧贴。他被妇女坐近、卧近、紧贴后,不舍弃学,不显示软弱,而行淫欲法。这是他的交锋。巴利 注疏 1
Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Kimassa sampahārasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno sikkhaṃ appaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā methunaṃ dhammaṃ paṭisevati. Idamassa sampahārasmiṃ.
犹如那位战士能忍受尘埃,能忍受旗帜,能忍受喧嚣,但是在交锋中被击败、被伤害,这种人与此相似。如是,这里也有某种这样的人。这是第四种如战士的人,确实存在、可见于诸比丘中。巴利
Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
198 再者,这里,某位比丘能忍受尘埃,能忍受旗帜,能忍受喧嚣,能忍受交锋。他征服了那场战斗,成为战胜战斗者,住于那战场前线。什么是他在战斗中的胜利?这里,当比丘去到林野、去到树下、去到空寂之处时,妇女前来接近后,坐近、卧近、紧贴。他被妇女坐近、卧近、紧贴时,挣脱后、解脱后,随意离去。巴利 注疏 1
Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Kimassa saṅgāmavijayasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno viniveṭhetvā vinimocetvā yena kāmaṃ pakkamati.
他亲近远离的住所:林野、树下、山岳、山洞、山窟、冢间、森林、露地、稻草堆。他去到林野,或去到树下,或去到空寂之处,结跏趺坐,保持身体正直,使念现起于面前。他舍断世间的贪,以离贪之心而住,从贪净化其心;舍断嗔恨恼害,以无嗔之心而住,对一切有情众生怀有利益与悲悯,从嗔恨恼害净化其心;舍断昏沉睡眠,离昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,从昏沉睡眠净化其心;舍断掉举追悔,住于不掉举,内心寂静,从掉举追悔净化其心;舍断疑,度脱疑而住,对诸善法无疑惑,从疑净化其心。巴利
So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.
他舍断这五盖——心的随烦恼、慧的弱化者——离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜乐,证入初禅那而住;由于寻伺的止息,证入第二禅那……(中略)……第三禅那……(中略)……证入第四禅那而住。巴利
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.
当其心如此得定、清净、明净、无秽、离随烦恼、柔软、适业、住立、达到不动时,他使心倾向于诸漏尽智。他如实了知“这是苦”,如实了知“这是苦集”,如实了知“这是苦灭”,如实了知“这是导至苦灭之道”,如实了知“这些是漏”,如实了知“这是漏集”,如实了知“这是漏灭”,如实了知“这是导至漏灭之道”。巴利
So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ime āsavā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti , ‘‘ayaṃ āsavanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti.
当他如此知、如此见时,心从欲漏解脱,心从有漏解脱,心从无明漏解脱。于解脱,生起“已解脱”之智。他了知“生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有”。这是他在战斗中的胜利。犹如那位战士忍受尘土的顶端,忍受旗帜的顶端,忍受喧嚣,忍受战斗,他征服了那场战斗,成为战胜者,住于那战场的顶端,这个人也是如此相似。这里,某位这样的人存在。这是第五种战士相似的人,存在、可见于诸比丘中。这五种战士相似的人,存在、可见于诸比丘中。巴利
Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti pajānāti. Idamassa saṅgāmavijayasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ, so taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu. Ime pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu.
199 其中,哪五种乞食者?因愚钝、痴迷而为乞食者,因恶欲、为欲所驱使而为乞食者,因疯狂、心散乱而为乞食者,因“为诸佛、佛弟子所赞叹”而为乞食者,又,仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为乞食者。其中,凡此乞食者仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为乞食者,这是这五种乞食者中的最上、最胜、首要、最高、最优。巴利 注疏 1
Tattha katame pañca piṇḍapātikā? Mandattā momūhattā piṇḍapātiko hoti, pāpiccho icchāpakato piṇḍapātiko hoti, ummādā cittavikkhepā piṇḍapātiko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti piṇḍapātiko hoti, api ca appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko hoti. Tatra yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
犹如从牛有乳,从乳有酪,从酪有生酥,从生酥有熟酥,从熟酥有酥精,酥精在那里被称为最上;同样地,凡此乞食者仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为乞食者,这是这五种乞食者中的最上、最胜、首要、最高、最优。这是五种乞食者。巴利
Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ , navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca piṇḍapātikā.
200 其中,哪五种过午不食者……(中略)……五种一坐食者……(中略)……五种粪扫衣者……(中略)……五种三衣者……(中略)……五种林野住者……(中略)……五种树下住者……(中略)……五种露地住者……(中略)……五种常坐不卧者……(中略)……五种随所敷住者……(中略)……巴利
Tattha katame pañca khalupacchābhattikā…pe… pañca ekāsanikā…pe… pañca paṃsukūlikā…pe… pañca tecīvarikā…pe… pañca āraññikā…pe… pañca rukkhamūlikā …pe… pañca abbhokāsikā…pe… pañca nesajjikā…pe… pañca yathāsanthatikā…pe….
201 其中,哪五种冢间住者?因愚钝、愚痴而为冢间住者,因恶欲、为欲所驱使而为冢间住者,因疯狂、心散乱而为冢间住者,因“为诸佛、佛弟子所赞叹”而为冢间住者,又,仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为冢间住者。其中,凡此冢间住者仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为冢间住者,这是这五种冢间住者中的最上、最胜、首要、最高、最优。巴利
Tattha katame pañca sosānikā? Mandattā momūhattā sosāniko hoti, pāpiccho icchāpakato sosāniko hoti, ummādā cittavikkhepā sosāniko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti sosāniko hoti, api ca appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti. Tatra yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
譬如从牛出乳,从乳出酪,从酪出生酥,从生酥出熟酥,从熟酥出酥精,酥精于其中被称为最上;如是,凡此冢间住者仅依止少欲、仅依止知足、仅依止减损、仅依止此义性而为冢间住者,这是这五种冢间住者中的最上、最胜、首要、最高、最优。这些是五种冢间住者。巴利
Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca sosānikā.
6. 六种人施设巴利
6. Chakkapuggalapaññatti
202 其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己现证诸谛,并于其中获得一切知性及诸力的自在,应以正自觉者视之。巴利 注疏 1
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇāti balesu ca vasībhāvaṃ, sammāsambuddho tena daṭṭhabbo.
其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己现证诸谛,但于其中未获得一切知性及诸力的自在,应以独觉者视之。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, na ca tattha sabbaññutaṃ pāpuṇāti na ca balesu vasībhāvaṃ, paccekasambuddho tena daṭṭhabbo.
其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己未现证诸谛,但于现法中成为苦的终结者,并获得弟子波罗蜜,应以舍利弗、目犍连视之。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti , sāvakapāramiñca pāpuṇāti, sāriputtamoggallānā tena daṭṭhabbā.
其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己未现证诸谛,但于现法中成为苦的终结者,却未获得弟子波罗蜜,应以其余阿拉汉视之。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati , diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, na ca sāvakapāramiṃ pāpuṇāti, avasesā arahantā tena daṭṭhabbā.
其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己未现证诸谛,且于现法中未成为苦的终结者,但为不来者、不再来此状态者,应以不来者视之。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, na ca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ, anāgāmī tena daṭṭhabbo.
其中,凡此人于以前未曾听闻的诸法中自己未现证诸谛,且于现法中未成为苦的终结者,但会再来此状态者,应以入流者、一来者视之。巴利
Tatra yvāyaṃ puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, na ca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, āgantā itthattaṃ, sotāpannasakadāgāmino tena daṭṭhabbā.
7. 七种人施设巴利
7. Sattakapuggalapaññatti
203 如何是一沉没即沉没之人?这里,某人具足纯一黑暗的诸不善法。如此是一沉没即沉没之人。巴利 注疏 1
Kathañca puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti? Idhekacco puggalo samannāgato hoti ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi. Evaṃ puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti.
如何是浮起后沉没之人?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他的那信既不住也不增长,只是衰退;他的那惭既不住也不增长,只是衰退;他的那愧既不住也不增长,只是衰退;他的那精进既不住也不增长,只是衰退;他的那慧既不住也不增长,只是衰退。如此是浮起后沉没之人。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā nimujjati? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. Tassa sā saddhā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva , tassa sā hirī neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa taṃ ottappaṃ neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa taṃ vīriyaṃ neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa sā paññā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva. Evaṃ puggalo ummujjitvā nimujjati.
如何是浮起后站立之人?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他的那信既不衰退也不增长,是住立的;他的那惭既不衰退也不增长,是住立的;他的那愧既不衰退也不增长,是住立的;他的那精进既不衰退也不增长,是住立的;他的那慧既不衰退也不增长,是住立的。如此是浮起后站立之人。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā ṭhito hoti? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. Tassa sā saddhā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti, tassa sā hirī neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti, tassa taṃ ottappaṃ neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitaṃ hoti, tassa taṃ vīriyaṃ neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitaṃ hoti, tassa sā paññā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Evaṃ puggalo ummujjitvā ṭhito hoti.
如何是浮起后观察、观看之人?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他以三结的灭尽,成为入流者,不堕恶趣法,决定趣向正觉。如此是浮起后观察、观看之人。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā vipassati viloketi? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. Evaṃ puggalo ummujjitvā vipassati viloketi.
如何是浮起后横渡之人?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他以三结的灭尽,以贪嗔痴的减弱,成为一来者,只来此世间一次即作苦的终结者。如此是浮起后横渡之人。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā patarati? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantakaro hoti. Evaṃ puggalo ummujjitvā patarati.
如何是浮起后到达浅处之人?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他以五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不从那世间再来。如此是浮起后到达浅处之人。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti.
如何是浮起后已渡、到彼岸、站在陆地的婆罗门?这里,某人浮起“善哉,对诸善法的信;善哉,对诸善法的惭;善哉,对诸善法的愧;善哉,对诸善法的精进;善哉,对诸善法的慧”。他以诸漏的灭尽,于现法自己以证智作证、具足无漏的心解脱、慧解脱后而住。如此是浮起后已渡、到彼岸、站在陆地的婆罗门。巴利
Kathañca puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo? Idhekacco puggalo ummujjati ‘‘sāhu saddhā kusalesu dhammesu , sādhu hirī kusalesu dhammesu, sādhu ottappaṃ kusalesu dhammesu, sādhu vīriyaṃ kusalesu dhammesu, sādhu paññā kusalesu dhammesū’’ti. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
204 什么是俱分解脱补特伽罗?这里,某位补特伽罗以身触八解脱而住;以慧见,他的诸漏已尽——这被称为“俱分解脱”补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ubhatobhāgavimutto.
205 什么是慧解脱者……(中略)……身证者……见至者……信解脱者……随法行者……巴利
Katamo ca puggalo paññāvimutto…pe… kāyasakkhī… diṭṭhippatto… saddhāvimutto… dhammānusārī ….
206 什么是随信行者?对于为现证入流果而行道的补特伽罗,其信根极强,修习以信为导、以信为先导的圣道。这称为随信行补特伽罗。为现证入流果而行道的补特伽罗是随信行者,住于果位者是信解脱者。巴利
Katamo ca puggalo saddhānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhāvāhiṃ saddhāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati puggalo saddhānusārī. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo saddhānusārī, phale ṭhito saddhāvimuttoti.
8. 八种补特伽罗施设巴利
8. Aṭṭhakapuggalapaññatti
207 于此,哪些是四位道具足者、四位果具足者补特伽罗?入流者、为现证入流果而行道者;一来者、为现证一来果而行道者;不来者、为现证不来果而行道者;阿拉汉、为现证阿拉汉果而行道者;这些是四位道具足者,这些是四位果具足者补特伽罗。巴利 注疏 1
Tattha katame cattāro maggasamaṅgino, cattāro phalasamaṅgino puggalā? Sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno; sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno; ime cattāro maggasamaṅgino, ime cattāro phalasamaṅgino puggalā.
9. 九种补特伽罗施设巴利
9. Navakapuggalapaññatti
208 什么样的人是正自觉者?于此,有一种人,对于以前未曾听闻的诸法,自己现证诸谛,并于此获得一切知性及诸力的自在。这人称为正自觉者。巴利
Katamo ca puggalo sammāsambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇāti balesu ca vasībhāvaṃ. Ayaṃ vuccati puggalo sammāsambuddho.
什么样的人是独觉佛?于此,有一种人,对于以前未曾听闻的诸法,自己现证诸谛,但于此不获得一切知性,也不获得诸力的自在。这人称为独觉佛。巴利
Katamo ca puggalo paccekasambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, na ca tattha sabbaññutaṃ pāpuṇāti na ca balesu vasībhāvaṃ. Ayaṃ vuccati puggalo paccekasambuddho.
什么是俱分解脱补特伽罗?这里,某位补特伽罗以身触八解脱而住;以慧见,他的诸漏已尽——这被称为“俱分解脱”补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ubhatobhāgavimutto.
什么是慧解脱者补特伽罗?于此,某补特伽罗并非以身触八解脱而住,但以慧见故,其诸漏已尽。这称为慧解脱者补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo paññāvimutto? Idhekacco puggalo na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo paññāvimutto.
什么是身证者补特伽罗?于此,某补特伽罗以身触八解脱而住,以慧见故,其某些漏已尽。这称为身证者补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo kāyasakkhī? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo kāyasakkhī.
什么是得见者补特伽罗?于此,某补特伽罗如实了知“这是苦”……(中略)……如实了知“这是导至苦灭之道”,如来所宣说的诸法已被他以慧善见、通达;以慧见故,其某些漏已尽。这称为得见者补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo diṭṭhippatto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo diṭṭhippatto.
什么是信解脱者补特伽罗?于此,某补特伽罗如实了知“这是苦”……(中略)……如实了知“这是导至苦灭之道”,如来所宣说的诸法已被他以慧善见、通达;以慧见故,其某些漏已尽,但不像得见者那样。这称为信解脱者补特伽罗。巴利
Katamo ca puggalo saddhāvimutto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, no ca kho yathā diṭṭhippattassa. Ayaṃ vuccati puggalo saddhāvimutto.
什么是随法行者?对于为现证入流果而行道的补特伽罗,慧根是增上的,他修习以慧为导、以慧为前导的圣道。这称为随法行者。为现证入流果而行道的补特伽罗是随法行者,住于果者是得见者。巴利
Katamo ca puggalo dhammānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññāvāhiṃ paññāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati puggalo dhammānusārī. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dhammānusārī, phale ṭhito diṭṭhippatto.
什么是随信行者?对于为现证入流果而行道的补特伽罗,信根是增上的,他修习以信为导、以信为前导的圣道。这称为随信行者。为现证入流果而行道的补特伽罗是随信行者,住于果者是信解脱者。巴利
Katamo ca puggalo saddhānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhāvāhiṃ saddhāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati puggalo saddhānusārī. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo saddhānusārī, phale ṭhito saddhāvimuttoti.
10. 十种补特伽罗施设巴利
10. Dasakapuggalapaññatti
209 哪五种在此处终结?七次往返者、家家者、一种子者、一来者、以及于现法中成为阿拉汉者——这五种在此处终结。巴利 注疏 1
Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa kolaṅkolassa ekabījissa sakadāgāmissa yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā.
哪五种离此处而终结?中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟天者——这五种离此处而终结。巴利
Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa upahaccaparinibbāyissa asaṅkhāraparinibbāyissa sasaṅkhāraparinibbāyissa uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhāti.
如此为诸补特伽罗的补特伽罗施设。巴利
Ettāvatā puggalānaṃ puggalapaññattīti.
1 2 3