3. Dukatikapaṭṭhāna解释
4 段
三、二法三法发趣注释
3. Dukatikapaṭṭhānavaṇṇanā
在《二法三法发趣》中，仅以提问的方式略说：“依因缘，善因法生起善因法。”然而，若依“以善的无贪为缘，无瞋、无痴生起”等方式，本应广说。但论师认为，即使未作广说，依前已开示的方法也能了知，因此连一个缘或一个分句都未提及。应当了知，此略说这样完成：将善分句与因二法结合，在缘分别中，依顺与逆的方式，显示了所有可得的缘；但未显示顺逆、逆顺的次序以及俱生分等，只说到“与缘分别相似，应如此广说”。在问分中，甚至未解答问题，只是提出了问题，依顺与逆的方式显示了可得的缘。如同善分句，不善、无记分句也与因二法结合，应解说因善二法三法。
Dukatikapaṭṭhāne hetuṃ kusalaṃ dhammaṃ paṭicca hetu kusalo dhammo uppajjati hetupaccayāti evaṃ pañhāmattuddhāravaseneva saṅkhepato desanā katā. ‘‘Kusalaṃ alobhaṃ paṭicca adoso amoho’’tiādinā pana nayena vitthāro vattabbo siyā, so heṭṭhā dassitanayena sakkā avuttopi jānitunti ekapadepi ekapaccayo vā na vutto. Yā panesā saṅkhepato desanā katā, sā evaṃ katāti veditabbā. Hetudukena hi saddhiṃ kusalapadaṃ yojetvā paṭiccavāre anulomassa ceva paccanīyassa ca vasena sabbe labbhamānakapaccayā dassitā, anulomapaccanīyapaccanīyānulomanayā ceva sahajātavārādayo ca na dassitā, kevalaṃ ‘‘paṭiccavārasadisaṃyeva vitthāretabba’’nti vuttaṃ. Pañhāvāre pañhampi avissajjetvā kevalaṃ pañhuddhāramattaṃ katvā anulomapaccanīyavaseneva labbhamānapaccayā dassitā. Yathā ca kusalapadaṃ, evaṃ akusalaabyākatapadānipi hetudukena saddhiṃ yojetvā hetukusaladukatikaṃ niddisitabbanti vuttaṃ.
此后，以“因、与乐受相应法”等方式，显示了因受二法三法等二十一种二法三法。然而，因法并非可见有对或不可见有对，故因分句不与可见有对、不可见有对分句结合。如此，将因二法与可得的三法结合成二十二种三法后，再与有因二法等乃至以有贪二法为结尾的一切二法结合。其中，任何分句与任何分句无法结合的情况，在巴利圣典中即不可得。于是，先将一百种二法与二十二种三法结合，再依次将另一种二十二、另一种二十二结合，也就是将二十二种三法纳入一百种二法中，与可得的二法分句相结合，宣说了名为《二法三法发趣》的教法。其中，对于那些于圣典中仅示方法而作略说之处，当依所示方法随顺了知其广说。
Tato paraṃ hetuṃ sukhāya vedanāya sampayuttaṃ dhammantiādinā nayena hetuvedanādukatikādīni ekavīsati dukatikāni dassitāni. Yasmā pana hetu nāma sanidassanasappaṭigho anidassanasappaṭigho vā natthi, tasmā hetupadena saddhiṃ sanidassanasappaṭighaanidassanasappaṭighapadāni na yojitāni. Evaṃ hetudukena saddhiṃ labbhamānakavasena dvāvīsati tike yojetvā puna te sahetukadukādīhi saraṇadukapariyosānehi sabbadukehi saddhiṃ yojitā. Tattha yaṃ yaṃ padaṃ yena yena padena saddhiṃ yojanaṃ na gacchati, taṃ taṃ pāḷiyaṃyeva na labbhatīti vuttaṃ. Evamettha ekena dukena saddhiṃ bāvīsati tike yojetvā puna aparena bāvīsati, aparena bāvīsatīti paṭipāṭiyā dukasate labbhamānadukapadehi saddhiṃ dvāvīsati tikā yojitāti dvāvīsati tike gahetvā dukasate pakkhipitvā dukatikapaṭṭhānaṃ nāma desitaṃ. Tattha yesu yesu ṭhānesu nayaṃ dassetvā pāḷiyā saṅkhepo kato, tesu tesu ṭhānesu dassitanayānurūpena tassā vitthāro veditabboti.
二法三法发趣注释。