14. 学处分别随复注
14. Sikkhāpadavibhaṅgo
13 段
2. 阿毗达摩分别注释
1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
703为了说明这两种情况——被称为“学”的诸善法,其五戒支要么以依止的方式成为基础,要么以亲依止的方式成为基础——所以说道:“以相应之力,以亲依止之力,以及以作为处所的方式。”
703. Sikkhāsaṅkhātānaṃ kusaladhammānaṃ pañca sīlaṅgāni nissayabhāvena vā patiṭṭhā siyuṃ, upanissayabhāvena vāti tadubhayaṃ dassento āha ‘‘sampayogavasena, upanissayavasena ca okāsabhāvenā’’ti.
704因为已经确定了“只是业道”,所以才说“在不共一切(凡夫)之处”。因为不可能按照与根等共通的类别来确定;只有业道的类别,不是禅那等的类别。他们说“以业道的状态而来”,意思是:它是导致恶趣以及在那里产生苦的现行方式。这是关于饮酒的。它对一切(不善法)都有资助作用。与邪淫有同类性。
704. ‘‘Kammapathā evā’’ti niyamassa katattā vuttaṃ ‘‘asabbasādhāraṇesū’’ti. Na hi sakkā indriyādisādhāraṇakoṭṭhāsavasena niyamaṃ kātuṃ. Kammapathakoṭṭhāsikā eva, na jhānādikoṭṭhāsikā. Kammapathabhāvena āgatanti vadanti, duggatiyā, tattha uppajjanadukkhassa ca pavattiupāyabhāvatoti adhippāyo. Assa surāpānassa. Upakārakattaṃ sabbesaṃ. Sabhāgattaṃ micchācārassa.
这里说“以执取诸行作为所缘”,意思是:以“我偷盗有情、我伤害有情”这类方式,把诸行以有情的相状来执取,并以此为所缘;而不是以“有情”这个概念假名为所缘。这就是这里的意趣。接着用“五学处”等说法,正是为了开显这个含义。
Tathāgahitasaṅkhārārammaṇatāyāti ‘‘sattaṃ avaharāmi, satte vippaṭipajjāmī’’tiādinā sattākārena gahitasaṅkhārārammaṇatāya, na pana sattapaññattiārammaṇatāyāti adhippāyo. ‘‘Pañca sikkhāpadā’’tiādinā tamevatthaṃ vivarati.
对于那各个,是指对于那各个要加害的对象。无论是自己投掷箭矢等,挖掘陷阱等,念诵那样的咒语,运用业生神通,或是让别人去做这一切,因此说“尼萨耆亚……只取了两种”。
Tassa tassāti yassa yassa byasanatthāya. Sayaṃ vā usuādiṃ khipati, opātakhaṇanādiṃ karoti, tādisaṃ mantaṃ parijappati, kammajaiddhiṃ vaḷañjeti, aññena vā taṃ sabbaṃ kāretīti āha ‘‘nissaggiya…pe… dve eva gahitā’’ti.
虽然在分类讨论中,远离并没有以它自身的形态出现,而只是被称为“或亦如是”,但当它被修习时,它确实就是在修习道本身,所以说“然而远离戒属于道支类别”。其余诸戒,就是指其余那些没有违犯的戒。
Yadipi koṭṭhāsavāre virati sarūpena nāgatā ‘‘yevāpanā’’tveva vuttā, bhajāpiyamānā pana maggabhāvaṃyeva bhajatīti āha ‘‘viratisīlaṃ pana maggakoṭṭhāsika’’nti. Sesasīlānanti sesaavītikkantasīlānaṃ.
712不能处,是指杀生等。正如杀生等因为是仇恨的因由而成为仇恨,同样,其他不善法也是如此,所以说“由于同类而成为仇恨的”。对于有学来说,远离的生起并非不可能——这是经文的关联。通过“以及从不善生起的”等语句,也从两方面说明有学确实具有远离。其含义是:那些从不善生起的身业等,对有学来说就是身恶行等,因此就是仇恨;从那些仇恨中,有学的远离确实能够生起。所谓“因为”,是说:即使不存在杀生等应当远离的那种非异门的仇恨,只要仅从远离身恶行等,有学的远离也能够生起。所谓“即使非属果位”,意思是:正如果位因为是道的反映而具有与道相似的八支,同样,即使非属果位,如一来道等,由于远离能够生起,也具有八支;否则就只会是五支了。
712.Abhabbaṭṭhānāti pāṇātipātādayo. Yathā pāṇātipātādayo verahetutāya veraṃ, evaṃ tadaññepi akusalāti vuttaṃ ‘‘taṃsabhāgatāya verabhūtāna’’nti. Viratīnaṃ uppatti na na bhavissati sekkhānanti yojanā. ‘‘Akusalasamuṭṭhitāni cā’’tiādināpi sekkhānaṃ ubhayena viratisabbhāvaṃyeva vibhāveti. Tassattho – yāni akusalasamuṭṭhitāni kāyakammādīni, tāni tesaṃ sekkhānaṃ kāyaduccaritādīnīti verāniyeva , tehi verehi tesaṃ sekkhānaṃ viratiyo sambhavantiyeva. Yatoti yasmā pāṇātipātādiviramitabbanippariyāyaverābhāvepi kāyaduccaritādiveramattato sekkhānaṃ viratisambhavato. Naphalabhūtassāpīti yathā phalassa maggapaṭibimbabhūtattā maggasadisaṃ sattaaṭṭhaṅgikatā siyā, evaṃ aphalabhūtassāpi sakadāgāmimaggādikassa yato viratisambhavato aṭṭhaṅgikatā hoti, aññathā pañcaṅgiko eva siyāti adhippāyo.
2. 提问者注释
2. Pañhapucchakavaṇṇanā
714凡是应当远离的,比如杀生等,就以远离它们的方式来远离。
714.Yathāviramitabbatoti yo yo pāṇātipātādi viramitabbo, tato virativasena.