十四、学处分别
14. Sikkhāpadavibhaṅgo
1. 阿毗达摩分别注释
1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
703为了显示这两方面——被称为“学”的善法之五戒支，或以依止的方式成为基础，或以亲依止的方式成为基础——故说：“以相应力、以亲依止力，以及以提供机会的方式。”
703. Sikkhāsaṅkhātānaṃ kusaladhammānaṃ pañca sīlaṅgāni nissayabhāvena vā patiṭṭhā siyuṃ, upanissayabhāvena vāti tadubhayaṃ dassento āha ‘‘sampayogavasena, upanissayavasena ca okāsabhāvenā’’ti.
704因为确定了“唯是业道”，所以说“在不共一切之处”。因为不可能依与根等共通的类别来确定；唯是业道的类别，而非禅那等类别。说“以业道的状态而来”，意指它是导致恶趣及于彼处产生苦的现行之因。这是关于饮酒的。它对一切（不善）有资助作用，且与邪淫有同类性。
704. ‘‘Kammapathā evā’’ti niyamassa katattā vuttaṃ ‘‘asabbasādhāraṇesū’’ti. Na hi sakkā indriyādisādhāraṇakoṭṭhāsavasena niyamaṃ kātuṃ. Kammapathakoṭṭhāsikā eva, na jhānādikoṭṭhāsikā. Kammapathabhāvena āgatanti vadanti, duggatiyā, tattha uppajjanadukkhassa ca pavattiupāyabhāvatoti adhippāyo. Assa surāpānassa. Upakārakattaṃ sabbesaṃ. Sabhāgattaṃ micchācārassa.
“以如此执取的诸行为所缘”意谓：以“我偷盗有情”“我违犯有情”等，以有情相状执取的诸行为所缘，而非以有情的施设为所缘。以“五学处”等文句开显此义。
Tathāgahitasaṅkhārārammaṇatāyāti ‘‘sattaṃ avaharāmi, satte vippaṭipajjāmī’’tiādinā sattākārena gahitasaṅkhārārammaṇatāya, na pana sattapaññattiārammaṇatāyāti adhippāyo. ‘‘Pañca sikkhāpadā’’tiādinā tamevatthaṃ vivarati.
“对于那各个”是指：对于那各个要加害的对象。无论是自己投掷箭矢等，挖掘陷阱等，念诵那样的咒语，运用业生神通，或是令他方去做这一切，因此说：“应舍弃的……唯取两种”。
Tassa tassāti yassa yassa byasanatthāya. Sayaṃ vā usuādiṃ khipati, opātakhaṇanādiṃ karoti, tādisaṃ mantaṃ parijappati, kammajaiddhiṃ vaḷañjeti, aññena vā taṃ sabbaṃ kāretīti āha ‘‘nissaggiya…pe… dve eva gahitā’’ti.
虽然在类别论中，远离并未以其自性出现，而仅被称为“或亦如是”，但正被修习时，它确实在修习道支本身，因此说：“然而远离戒属于道支类别”。其余戒，即其余未违犯的戒。
Yadipi koṭṭhāsavāre virati sarūpena nāgatā ‘‘yevāpanā’’tveva vuttā, bhajāpiyamānā pana maggabhāvaṃyeva bhajatīti āha ‘‘viratisīlaṃ pana maggakoṭṭhāsika’’nti. Sesasīlānanti sesaavītikkantasīlānaṃ.
712712. “不能处”指杀生等。正如杀生等由于是仇恨之因而成为仇恨，其他不善法也是如此，故说“由于同类而成为仇恨的”。对于有学，远离的生起并非不可能，这是经文的连接。“以及从不善生起的”等文句，也阐明有学由两方面确实具有远离。其义为：那些从不善生起的身业等，于有学而言即是身恶行等，因此即是仇恨；从那些仇恨中，有学的远离确实能够生起。因为：即使在没有杀生等应远离的、异门的仇恨时，仅由远离身恶行等，有学的远离也能生起。即使非属果位，意思是：正如果位因为是道的反映而具有与道相似的七八支，同样，即使非属果位，如一来道等，由于远离能生起，也具有八支；否则就只有五支了。
712.Abhabbaṭṭhānāti pāṇātipātādayo. Yathā pāṇātipātādayo verahetutāya veraṃ, evaṃ tadaññepi akusalāti vuttaṃ ‘‘taṃsabhāgatāya verabhūtāna’’nti. Viratīnaṃ uppatti na na bhavissati sekkhānanti yojanā. ‘‘Akusalasamuṭṭhitāni cā’’tiādināpi sekkhānaṃ ubhayena viratisabbhāvaṃyeva vibhāveti. Tassattho – yāni akusalasamuṭṭhitāni kāyakammādīni, tāni tesaṃ sekkhānaṃ kāyaduccaritādīnīti verāniyeva , tehi verehi tesaṃ sekkhānaṃ viratiyo sambhavantiyeva. Yatoti yasmā pāṇātipātādiviramitabbanippariyāyaverābhāvepi kāyaduccaritādiveramattato sekkhānaṃ viratisambhavato. Naphalabhūtassāpīti yathā phalassa maggapaṭibimbabhūtattā maggasadisaṃ sattaaṭṭhaṅgikatā siyā, evaṃ aphalabhūtassāpi sakadāgāmimaggādikassa yato viratisambhavato aṭṭhaṅgikatā hoti, aññathā pañcaṅgiko eva siyāti adhippāyo.
2. 问分注
2. Pañhapucchakavaṇṇanā
714714. “依应远离的”：对于应远离的杀生等，即以远离之力而远离。
714.Yathāviramitabbatoti yo yo pāṇātipātādi viramitabbo, tato virativasena.
