2. 阿毗达摩分别
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. 界分别 · 26 段
183十八界——眼界、色界、眼识界,耳界、声界、耳识界,鼻界、香界、鼻识界,舌界、味界、舌识界,身界、触界、身识界,意界、法界、意识界。
Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu , kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu.
184其中,什么是眼界?依于四大种的眼净色……(中略)……空村譬喻——这称为“眼界”。
Tattha katamā cakkhudhātu? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhudhātu’’.
其中,什么是色界?凡依于四大种的色、颜色、显色……(中略)……这也是色界——这称为“色界”。
Tattha katamā rūpadhātu? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā…pe… rūpadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rūpadhātu’’.
于此,什么是眼识界?缘眼与诸色而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、与彼相应的眼识界——这称为“眼识界”。
Tattha katamā cakkhuviññāṇadhātu? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjācakkhuviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhuviññāṇadhātu’’.
于此,什么是耳界?凡依四大种的耳净色……(中略)……空村之喻——这称为“耳界”。
Tattha katamā sotadhātu? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘sotadhātu’’ .
于此,什么是声界?凡依四大种的声,无见有对……(中略)……此声界——这称为“声界”。
Tattha katamā saddadhātu? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… saddadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘saddadhātu’’.
于此,什么是耳识界?缘耳与诸声而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、与彼相应的耳识界——这称为“耳识界”。
Tattha katamā sotaviññāṇadhātu? Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāsotaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘sotaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是鼻界?凡依四大种的鼻净色……(中略)……空村之喻——这称为“鼻界”。
Tattha katamā ghānadhātu? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘ghānadhātu’’.
于此,什么是香界?凡依于四大种的香,无见有对……(中略)……这也是香界——这称为“香界”。
Tattha katamā gandhadhātu? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… gandhadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘gandhadhātu’’.
于此,什么是鼻识界?缘鼻与诸香而生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的鼻识界——这称为“鼻识界”。
Tattha katamā ghānaviññāṇadhātu? Ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāghānaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘ghānaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是舌界?凡依四大种的舌净色……(中略)……空村之喻——这称为“舌界”。
Tattha katamā jivhādhātu? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘jivhādhātu’’.
于此,什么是味界?凡依四大种的味,不可见有对……(中略)……这也是味界——这称为“味界”。
Tattha katamā rasadhātu? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… rasadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rasadhātu’’.
于此,什么是舌识界?缘舌与诸味而生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的舌识界——这称为“舌识界”。
Tattha katamā jivhāviññāṇadhātu? Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjājivhāviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘jivhāviññāṇadhātu’’.
于此,什么是身界?凡依四大种的身净色……(中略)……空村之喻——这称为“身界”。
Tattha katamā kāyadhātu? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘kāyadhātu’’.
于此,什么是触所缘界?地界……(中略)……这也是触所缘界——这称为“触所缘界”。
Tattha katamā phoṭṭhabbadhātu? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘phoṭṭhabbadhātu’’.
于此,什么是身识界?缘身与诸触所缘而生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的身识界——这称为“身识界”。
Tattha katamā kāyaviññāṇadhātu? Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjākāyaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘kāyaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是意界?眼识界生起而灭的紧接之后,生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的意界;耳识界……鼻识界……舌识界……身识界生起而灭的紧接之后,生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的意界;或者于一切法中最初作意时生起的心、意、意识、心、净白、意、意处、意根、识、识蕴、相应的意界——这称为“意界”。
Tattha katamā manodhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā…pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu sabbadhammesu vā pana paṭhamasamannāhāro uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manodhātu’’.
于此,什么是法界?受蕴、想蕴、行蕴,以及凡是无见无对、法处所摄的色,以及无为界。
Tattha katamā dhammadhātu? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu.
于此,什么是受蕴?以一种方式的受蕴——与触相应。以二种方式的受蕴——有因的,有无因的。以三种方式的受蕴——有善的,有不善的,有无记的……如此以十种方式的受蕴……如此以多种方式的受蕴。这被称为“受蕴”。
Tattha katamo vedanākkhandho? Ekavidhena vedanākkhandho – phassasampayutto . Duvidhena vedanākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena vedanākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena vedanākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena vedanākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘vedanākkhandho’’.
于此,什么是想蕴?以一种方式,想蕴——与触相应。以二种方式,想蕴——有有因的,有无因的。以三种方式,想蕴——有善的,有不善的,有无记的……(中略)……如此以十种方式,想蕴……(中略)……如此以多种方式,想蕴。这被称为“想蕴”。
Tattha katamo saññākkhandho? Ekavidhena saññākkhandho – phassasampayutto. Duvidhena saññākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena saññākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saññākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saññākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘saññākkhandho’’.
于此,什么是行蕴?以一种方式,行蕴——与心相应。以二种方式,行蕴——有因,有无因。以三种方式,行蕴——有善的,有不善的,有无记的……(中略)……如此以十种方式,行蕴……(中略)……如此以多种方式,行蕴——这被称为“行蕴”。
Tattha katamo saṅkhārakkhandho? Ekavidhena saṅkhārakkhandho – cittasampayutto. Duvidhena saṅkhārakkhandho – atthi hetu, atthi ahetu. Tividhena saṅkhārakkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saṅkhārakkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saṅkhārakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārakkhandho’’.
于此,什么是无见无对、法处所摄的色?女根……(中略)……段食——这被称为“无见无对、法处所摄的色”。
Tattha katamaṃ rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ vuccati rūpaṃ ‘‘anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ’’.
于此,什么是无为界?贪尽、嗔尽、痴尽——这被称为“无为界”。这被称为“法界”。
Tattha katamā asaṅkhatā dhātu? Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo – ayaṃ vuccati ‘‘asaṅkhatā dhātu’’. Ayaṃ vuccati ‘‘dhammadhātu’’.
于此,什么是意识界?眼识界生起后灭尽无间,意界生起,意界生起后灭尽无间,心、意、意所……(中略)……彼所生意识界生起;耳识界……(中略)……鼻识界……(中略)……舌识界……(中略)……身识界生起后灭尽无间,意界生起,意界生起后灭尽无间,心、意、意所……(中略)……彼所生意识界生起;缘意与法,心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、彼所生意识界生起——这被称为“意识界”。
Tattha katamā manoviññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā …pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyāpi uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu manañca paṭicca dhamme ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manoviññāṇadhātu’’.