2. 给孤独品巴利 2. Anāthapiṇḍikavaggo
2. 天子相应 · 108 段
1. 旃檀摩经巴利
1. Candimasasuttaṃ
92 在舍卫城。那时,旃檀摩天子在深夜时分,以绝胜的容光遍照整座祇园,来到世尊处。他到了之后,向世尊敬礼,站在一旁。旃檀摩天子站在一旁,在世尊面前说出此偈:巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho candimaso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 他们必将安稳抵达,犹如无蚊虻湿地中的鹿;
证得诸禅那,心专一,警觉、具念。”
“ 他们必将抵达彼岸,犹如鱼冲破罗网;
成就了禅那,具足不放逸,舍离一切染着。”巴利
‘‘Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā; Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satā’’ti. ‘‘Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo; Jhānāni upasampajja, appamattā raṇañjahā’’ti.
93 韦度天子立于一旁,在世尊面前诵出此偈——巴利 注疏 2
Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 那些亲近善逝的人,确实快乐;
他们依乔达摩的教导精勤修习,是否不放逸呢?”
“ 韦度啊,我所宣说的教诫之句,世尊这样说,
‘ 修习禅那者皆随学于它;
‘ 他们若能适时而不放逸,’
便不会为死魔所制。”巴利
‘‘Sukhitāva te manujā, sugataṃ payirupāsiya; Yuñjaṃ gotamasāsane, appamattā nu sikkhare’’ti. ‘‘Ye me pavutte siṭṭhipade (veṇḍūti bhagavā), Anusikkhanti jhāyino; Kāle te appamajjantā, Na maccuvasagā siyu’’nti.
3. 长杖经巴利
3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ
94 如是我闻:一时,世尊住王舍城竹林栗鼠饲养处。那时,长杖天子于深夜时分,容色殊胜,光明照亮整片竹林,来到世尊前。到后,礼敬世尊,立于一旁。立于一旁的长杖天子以偈颂问世尊:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 若比丘是禅修者,心得解脱,
若他希求心的成就,
了知世间之生起与灭没已,
善心无依,这便是他的利益。”巴利
‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto, Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ; Lokassa ñatvā udayabbayañca, Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.
4. 难陀那经巴利
4. Nandanasuttaṃ
95 难陀那天子立于一面,以偈颂对世尊说:巴利 注疏 2
Ekamantaṃ ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 乔达摩,智慧广大者,我向您请问:
世尊,您的智见无有障碍;
他们所称为具戒者,是何种样人呢?
他们称什么样的人为具慧者?
怎样的人能超越苦而生活?
怎样的人为诸天神所供养?”
“ 持戒者、具慧者、已修习自身者,
入定者、乐禅那者、具念者;
一切忧愁皆已消散、已断除,
是漏尽者,持最后身者。
“ 人们称这样的人为具戒者,
人们称这样的人为具慧者;
这样的人超越痛苦而安住。
诸天神崇敬这样的人。”巴利
‘‘Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña, Anāvaṭaṃ bhagavato ñāṇadassanaṃ; Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, Kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati, Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti. ‘‘Yo sīlavā paññavā bhāvitatto, Samāhito jhānarato satīmā; Sabbassa sokā vigatā pahīnā, Khīṇāsavo antimadehadhārī. ‘‘Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, Tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Tathāvidho dukkhamaticca iriyati, Tathāvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.
96 立于一面,旃檀天子以偈颂对世尊说:巴利 注疏 2
Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 如何渡过瀑流,昼夜无有懈倦?
“ 无所依止,无所攀附,谁能于深渊之中而不沉没?”
“ 恒常戒行具足,智慧具足,心善入定;
精进勇猛,意志坚定,能渡难渡之瀑流;
“ 远离欲想,已超越色的结缚;
喜爱与贪染已尽的人,不会在深处沉没。”巴利
‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, rattindivamatandito; Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatī’’ti. ‘‘Sabbadā sīlasampanno, paññavā susamāhito; Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ. ‘‘Virato kāmasaññāya, rūpasaṃyojanātigo; Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatī’’ti.
6. 瓦苏达答经巴利
6. Vāsudattasuttaṃ
97 瓦苏达答天子立于一面,在世尊面前说此偈颂——巴利 注疏 2
Ekamantaṃ ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 犹如长矛刺身,又如头顶火燃;
为断除欲贪,比丘应具念而游行。”
“ 犹如长矛刺身,又如头顶火燃;
为断除有身见,具念的比丘应当游行。”巴利
‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
7. 须梵天经巴利
7. Subrahmasuttaṃ
98 须梵天天子立于一旁,以偈颂对世尊说:巴利 注疏 2
Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 这颗心常惊恐不安,这个意常惶惶不定,
于未生的苦与已生的苦——
若实有那无所畏惧的境界,就请您在被问时,为我开示。”
“ 若非觉悟与苦行,若非守护诸根,
若非全然舍离一切,我不见众生之安稳。”巴利
‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano; Anuppannesu kicchesu , atho uppatitesu ca; Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti. ‘‘Nāññatra bojjhā tapasā , nāññatrindriyasaṃvarā; Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.
“世尊如此说。……那位天神便在那里隐没。”巴利
‘‘Idamavoca…pe… tatthevantaradhāyī’’ti.
8. 迦拘陀经巴利
8. Kakudhasuttaṃ
99 如是我闻:一时,世尊住在萨给德的安阇那林里的鹿野苑。那时,深夜时分,迦拘陀天子身具殊胜容光,照亮整片安阇那林,来到世尊跟前,礼敬世尊,立于一旁。立于一旁后,迦拘陀天子对世尊说:“沙门,你可有喜悦?”“朋友,我获得了什么呢,朋友?”“那么,沙门,你可有忧愁?”“朋友,我失去了什么呢?”“那么,沙门,你既不喜悦亦不忧愁吗?”“正是如此,朋友。”巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ añjanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nandasi, samaṇā’’ti? ‘‘Kiṃ laddhā, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, socasī’’ti? ‘‘Kiṃ jīyittha, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti.
“ 比丘,你可是无垢者?你心中是否已无喜悦?”
“ 你独自静坐时,不乐可会压倒你?”
“ 神灵,我确实无垢,也没有喜贪;
而且,我独自静坐时,不乐亦不能压倒我。”
“ 比丘,你如何无忧恼?喜乐又如何在你心中不可得?”
当你独自静坐时,如何不为不悦所淹没?
“ 从忧伤中生喜悦,从喜悦中生忧伤。
朋友,你应这样了知我:一位无有欢悦、亦无忧恼的比丘。”
“ 历经长久,我终于得见——已般涅槃的婆罗门,
那无欢悦、亦无忧恼的比丘,已超越世间的一切贪著。”巴利
‘‘Kacci tvaṃ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati; Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati; Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati; Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ; Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvuso’’ti. ‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ; Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti.
100 王舍城因缘。优多罗天子立于一旁,在世尊面前说出此偈颂:巴利 注疏 2
Rājagahanidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 生命正被催迫前行,寿命何其短少,
为衰老所逼迫者,无有庇护可寻;
当审察这死亡中的怖畏时,巴利
‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu, Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,
难陀天子站在一旁,于世尊面前说出此偈:巴利
Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 生命被牵引而去,寿命何其短暂;
为衰老所逼迫的人,没有任何依怙可寻;
见到死亡的这种怖畏,
当舍弃世间利养,做一个希求寂静的人。”巴利
‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu, Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.
10. 给孤独经巴利
10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ
101 那时,是夜过后,世尊告诉诸比丘:“诸比丘,昨夜夜深时分,有一位天子,容色殊妙,照耀整座祇园,来到我前,上前向我礼敬,站在一面。诸比丘,那位天子站在一面后,就在我面前诵出这些偈颂——”巴利 注疏 2
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 这正是那座祇园,为诸仙圣僧团所依止,
法王曾安住于此,令我生起喜悦。
“ 业、明与法,戒与最上的活命;
众生依此而得清净,不由种姓或财富。
“ 是故智者,善见自身义利;
如理简择法,依此便得清净。
“ 舍利弗具足智慧、戒行与寂静;
即使是已到达彼岸的比丘,至多也只能与他齐等。”巴利
‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
给孤独天子这样说了。说已,向世尊顶礼,右绕之后,便在那里隐没不现。巴利
Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
给孤独天子立在一旁,在世尊面前诵出这些偈颂:巴利
Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 这正是那座祇园,为诸仙圣僧团所依止,
法王曾安住于此,令我生起喜悦。
“ 业、明与法,戒与最上的活命;
众生依此而得清净,不由种姓或财富。
“ 因此,智者明察自身的真舍利益,
应如理审察法,如此便能在法上得以清净。
“ 如舍利弗一般,以智慧、以戒行、以内心的止息,
即使是一位到达彼岸的比丘,最上也不过如此。”巴利
‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
“诸比丘,那位天子如此说。说罢,他向我顶礼,作右绕,便在那里隐没。”巴利
‘‘Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
听闻此语,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,那位必定就是给孤独天子吧。因为给孤独长者曾对具寿舍利弗深怀净信。”“善哉,善哉,阿难!阿难,凡是可借由推理达到的,你都已经达到了。阿难,那确实就是给孤独天子。”巴利
Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputto’’ti.
旃檀摩与韦奴,长爪与难陀。
旃檀与瓦苏达答,须梵天神与迦拘陀;
优多罗天子称为第九位,第十位是给孤独天子。巴利
Candimaso ca veṇḍu ca, dīghalaṭṭhi ca nandano; Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca; Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti.
1 2 3 4