2. 天相应显示巴利原文
2. Devaputtasaṃyuttaṃ
1. 第一品显示巴利原文
1. Paṭhamavaggo
1. 迦叶经第一显示巴利原文
1. Paṭhamakassapasuttaṃ
82 如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,西瓦天子于深夜时分,光明照耀,容色绝伦,照亮整座祇园,来到世尊前。礼敬世尊后,立于一旁。立于一旁的西瓦天子以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sivo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sivo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca; Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.
迦叶天子说了这番话,老师表示认可。迦叶天子知道老师认可了,便礼敬世尊,右绕后,就在那里消失了。显示巴利原文
Idamavoca kassapo devaputto; samanuñño satthā ahosi. Atha kho kassapo devaputto ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
第二迦叶经显示巴利原文
2. Dutiyakassapasuttaṃ
83 在舍卫城。迦叶天子立于一旁,在世尊面前诵出这首偈颂:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
若比丘是禅修者,心得解脱,
若他期望心的证悟;
了知世间的生灭,
他心清净,无所依著——这便是他的利益所在。
显示巴利原文 ‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto, Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ; Lokassa ñatvā udayabbayañca, Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.
3. 摩伽经显示巴利原文
3. Māghasuttaṃ
84 如是我闻:一时,世尊在舍卫城。那时,摩伽天子于深夜时分,以殊妙的光芒照亮整座祇树给孤独园,来到世尊前,顶礼后立于一面。立于一面后,摩伽天子以偈颂请问世尊:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho māgho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ ṭhito kho māgho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
愤怒之根有毒,其端却甘甜——降伏束缚者啊,
圣者们赞叹将其断除,因为断除它,便不再忧伤。”
显示巴利原文 ‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vatrabhū; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.
4. 摩揭陀经显示巴利原文
4. Māgadhasuttaṃ
85 在舍卫城。摩揭陀天子立于一旁,以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho māgadho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati; Bhavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. ‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati; Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā. ‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati; Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.
5. 达玛利经显示巴利原文
5. Dāmalisuttaṃ
86 于舍卫城。那时,后夜时分,达玛利天子以其殊胜容色遍照整座祇园精舍,来到世尊跟前。他向世尊行礼后,立于一旁。立于一旁的达玛利天子在世尊面前诵出此偈:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
这是婆罗门当行之事:精勤努力,无有懈怠;
舍离诸欲后,他不再期盼再生。”
只要在河流中尚未找到立足浅处,
众生便以全身奋力挣扎;
他得到了坚实的立足处,安稳地立于实地之上,
他不再奋力向前,因为他已抵达彼岸。
达玛利,这便是对婆罗门所作的譬喻,
对那漏尽、善巧的禅修者而言。
他抵达了生死的尽头,
他无需再策励,因他已渡至彼岸。
显示巴利原文 ‘‘Karaṇīyametaṃ brāhmaṇena, padhānaṃ akilāsunā; Kāmānaṃ vippahānena, na tenāsīsate bhava’’nti. ‘‘Natthi kiccaṃ brāhmaṇassa (dāmalīti bhagavā), Katakicco hi brāhmaṇo. ‘‘Yāva na gādhaṃ labhati nadīsu, Āyūhati sabbagattebhi jantu; Gādhañca laddhāna thale ṭhito yo, Nāyūhatī pāragato hi sova . ‘‘Esūpamā dāmali brāhmaṇassa, Khīṇāsavassa nipakassa jhāyino; Pappuyya jātimaraṇassa antaṃ, Nāyūhatī pāragato hi so’’ti .
6. 咖玛达经显示巴利原文
6. Kāmadasuttaṃ
87 舍卫城因缘。咖玛达天子立于一旁,对世尊这样说:“世尊,这太难了!世尊,实在难极了!”显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho kāmado devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavā’’ti.
有学之人,戒行与定力俱足;
对于心意坚定、出家而过无家生活者,
知足能带来快乐。
纵使此心难入于定,他们仍能令心入定,”世尊对咖玛达说。
乐于诸根寂静;
他们斩断死魔之网,
圣者们便向前而行,咖玛达啊。
路虽崎岖难行,圣者们仍向前行,咖玛达;
非圣者则在这崎岖路上,头朝下栽落;
圣者们的道路是平坦的,因为圣者们行于崎岖之中亦能平坦。
显示巴利原文 ‘‘Dukkaraṃ vāpi karonti (kāmadāti bhagavā), Sekhā sīlasamāhitā; Ṭhitattā anagāriyupetassa, Tuṭṭhi hoti sukhāvahā’’ti. ‘‘Dullabhā bhagavā yadidaṃ tuṭṭhī’’ti. ‘‘Dullabhaṃ vāpi labhanti (kāmadāti bhagavā), Cittavūpasame ratā; Yesaṃ divā ca ratto ca, Bhāvanāya rato mano’’ti. ‘‘Dussamādahaṃ bhagavā yadidaṃ citta’’nti. ‘‘Dussamādahaṃ vāpi samādahanti (kāmadāti bhagavā), Indriyūpasame ratā; Te chetvā maccuno jālaṃ, Ariyā gacchanti kāmadā’’ti. ‘‘Duggamo bhagavā visamo maggo’’ti. ‘‘Duggame visame vāpi, ariyā gacchanti kāmada; Anariyā visame magge, papatanti avaṃsirā; Ariyānaṃ samo maggo, ariyā hi visame samā’’ti.
7. 般遮腊旃达经显示巴利原文
7. Pañcālacaṇḍasuttaṃ
88 舍卫城因缘。其时,般遮腊旃达天子立于一旁,于世尊前说此偈颂:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho pañcālacaṇḍo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
在这逼仄之中,智慧广大的佛陀确实发现了空间,
他是那证悟禅那的佛陀,是隐退独处的牛王般的牟尼。”
“即使在逼仄之中,他们也能寻得空间。”世尊对般遮腊旃达这样说。
显示巴利原文 ‘‘Sambādhe vata okāsaṃ, avindi bhūrimedhaso; Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti. ‘‘Sambādhe vāpi vindanti (pañcālacaṇḍāti bhagavā), Dhammaṃ nibbānapattiyā; Ye satiṃ paccalatthaṃsu, Sammā te susamāhitā’’ti.
8. 达亚那经显示巴利原文
8. Tāyanasuttaṃ
89 在舍卫城。那时,天子达亚那——曾经的外道师,在深夜时分,以赫奕的容光照彻整座祇园,来到世尊面前。他礼敬世尊,然后站在一旁。立于一旁的天子达亚那,在世尊面前说出这些偈颂:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho tāyano devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho tāyano devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
该做的,就应当坚决去做,并以坚毅的精进奋力而行;
松懈的游方者,只会扬起更多尘垢。
正如茅草若不善握,反会割伤其手,
沙门行若行持不正,也会将自己拖入地狱。
任何松懈的业、任何染污的誓戒,
令人疑虑的梵行,那不会有大果报。
显示巴利原文 ‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa; Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati. ‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame; Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ. ‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ; Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati. ‘‘Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.
达亚那天子这样说。说完,他向世尊礼敬、右绕,便在那里消失。显示巴利原文
Idamavoca tāyano devaputto; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
那时,那夜过后,世尊对诸比丘说:“诸比丘,昨夜有位名叫达亚那的天子,过去曾为外道导师。他在后夜时分,以殊胜的容色照亮整座祇园,来到我这里,向我礼敬后,立于一旁。诸比丘,达亚那天子立于一旁时,在我面前诵出这些偈颂——”显示巴利原文
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ tāyano nāma devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, tāyano devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –
不造恶业为佳,造已,恶业烧灼其心;
造作善业则更殊胜,既行之后心无悔疚。
任何懈怠的业,以及任何杂染的戒行;
摇摆不定的梵行,不会有广大果报。
显示巴利原文 ‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa; Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati. ‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame; Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ. ‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ; Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati. ‘‘Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.
诸比丘,这便是达亚那天子所说。说毕,他向我礼敬,行右绕礼后,即在那儿隐没消失。诸比丘,你们当学习达亚那的偈颂,当通晓达亚那的偈颂,当铭记达亚那的偈颂。诸比丘,这些偈颂具足利益,是梵行的基础。显示巴利原文
‘‘Idamavoca, bhikkhave, tāyano devaputto, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Uggaṇhātha, bhikkhave, tāyanagāthā; pariyāpuṇātha, bhikkhave, tāyanagāthā; dhāretha, bhikkhave, tāyanagāthā. Atthasaṃhitā, bhikkhave, tāyanagāthā ādibrahmacariyikā’’ti.
9. 月天子经显示巴利原文
9. Candimasuttaṃ
90 舍卫城。那时,月天子为阿修罗王罗睺所执。彼时,月天子忆念世尊,就在那一刻,说出此偈:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena candimā devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho candimā devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“礼敬您,佛陀,大雄者!您在一切处皆已解脱;
我陷于狭迫困厄,求您做我的皈依处。”
显示巴利原文 ‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi; Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.
尔时,世尊以月天子为所缘,对阿修罗王罗睺以偈颂说:显示巴利原文
Atha kho bhagavā candimaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Tathāgataṃ arahantaṃ, candimā saraṇaṃ gato; Rāhu candaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā’’ti.
那时,阿修罗王罗睺释放了月天子后,匆匆赶到阿修罗王毗摩质多罗面前,到了之后,他惊恐不安、汗毛竖立,站在一旁。阿修罗王毗摩质多罗便以偈颂对他说——显示巴利原文
Atha kho rāhu asurindo candimaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –
我的头将裂为七瓣,活着也不得安乐,
“我已为佛陀的偈颂所摄受,若仍不释放月天子,”
显示巴利原文 ‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu candaṃ pamuñcasi; Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti. ‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe; Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya candima’’nti.
10. 日经显示巴利原文
10. Sūriyasuttaṃ
91 舍卫城。那时,日天子被阿修罗王罗睺所执。当时,日天子忆念世尊,即说此偈:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena sūriyo devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho sūriyo devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
礼敬您,佛陀,英雄!您于一切处皆得解脱;
我已陷入逼迫的险境,请您成为我的皈依处。
显示巴利原文 ‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi; Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.
那时,世尊就日天子之事,以偈颂对阿修罗王罗睺说道:显示巴利原文
Atha kho bhagavā sūriyaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
日天子已皈依如来、阿拉汉;
罗睺,放了太阳,诸佛悲悯世间。
那位于黑暗、幽暗处带来光明者,
赫赫威光,圆轮炽盛,具大威力的太阳神,
罗睺,莫要吞下这位巡游于天际者,
“罗睺,请释放我的子民太阳吧。”
显示巴利原文 ‘‘Tathāgataṃ arahantaṃ, sūriyo saraṇaṃ gato; Rāhu sūriyaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā. ‘‘Yo andhakāre tamasi pabhaṅkaro, Verocano maṇḍalī uggatejo; Mā rāhu gilī caramantalikkhe, Pajaṃ mamaṃ rāhu pamuñca sūriya’’nti.
于是,阿修罗王罗睺放开了日天子,匆忙赶到阿修罗王韦波吉底那里。到了之后,他惊惶不安、汗毛直竖,站在一旁。阿修罗王韦波吉底便以偈颂对站在一旁的罗睺说:显示巴利原文
Atha kho rāhu asurindo sūriyaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –
我的头将裂作七瓣,活着也不得安乐;
“我被佛陀的偈颂所摄,若不放走太阳。”
显示巴利原文 ‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu sūriyaṃ pamuñcasi; Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti. ‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe; Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya sūriya’’nti.
此为摄颂——显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
二迦叶、摩伽、摩揭陀、达玛利与咖玛达
“般遮罗旃陀罗、陀耶那,连同月神与日神,合为十位。”
显示巴利原文 Dve kassapā ca māgho ca, māgadho dāmali kāmado; Pañcālacaṇḍo tāyano, candimasūriyena te dasāti.
2. 给孤独品显示巴利原文
2. Anāthapiṇḍikavaggo
月天子经显示巴利原文
1. Candimasasuttaṃ
92 在舍卫城。那时,月天子在深夜时分,以绝胜的容光遍照整座祇园,来到世尊处。他到已,向世尊敬礼,立于一旁。立于一旁的月天子在世尊面前说出此偈:显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho candimaso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
他们必将安稳抵达,犹如无蚊虻湿地中的鹿;
证得诸禅那,心专一,警觉、具念。
他们必将抵达彼岸,犹如鱼冲破罗网;
成就了禅那,具足不放逸,舍离一切染着。
显示巴利原文 ‘‘Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā; Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satā’’ti. ‘‘Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo; Jhānāni upasampajja, appamattā raṇañjahā’’ti.
2. 韦度经显示巴利原文
2. Veṇḍusuttaṃ
93 韦度天子立于一旁,在世尊面前诵出此偈——显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那些亲近善逝的人,确实快乐;
他们依乔达摩的教导精勤修习,从不放逸。
“韦度啊,我所宣说的教诫之句,”世尊这样说,
“修习禅那者皆随学于它;
“他们若能适时而不放逸,”
便不会为死魔所制。
显示巴利原文 ‘‘Sukhitāva te manujā, sugataṃ payirupāsiya; Yuñjaṃ gotamasāsane, appamattā nu sikkhare’’ti. ‘‘Ye me pavutte siṭṭhipade (veṇḍūti bhagavā), Anusikkhanti jhāyino; Kāle te appamajjantā, Na maccuvasagā siyu’’nti.
3. 长指经显示巴利原文
3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ
94 如是我闻:一时,世尊住在王舍城的竹林栗鼠饲养园。
那时,众多外道弟子的天子——阿萨摩、萨诃离、尼柯、阿拘吒伽、维伽跋离和摩那婆伽弥耶——在深夜时分,容色殊妙,光明照耀整片竹林,来到世尊前。到后,向世尊礼敬,立于一旁。立于一旁的阿萨摩天子,针对富兰那迦叶,在世尊面前说此偈:显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali ca nīko ca ākoṭako ca vegabbhari ca māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṃ kassapaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
比丘应是禅修者,心得解脱,
若他希求心的成就,
了知世间之生起与灭没已,
善心无依,这便是他的利益。
显示巴利原文 ‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto, Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ; Lokassa ñatvā udayabbayañca, Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.
4. 难达那经显示巴利原文
4. Nandanasuttaṃ
95 难达那天子立于一面,以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
乔达摩,智慧广大者,我向您请问:
世尊,您的智见无有障碍;
他们所称为具戒者,是何种样人呢?
持戒者、具慧者、已修习自身者,
入定者、乐禅那者、具念者;
一切忧愁皆已消散、已断除,
是漏尽者,持最后身者。
人们称这样的人为具戒者,
人们称这样的人为具慧者;
这样的人超越痛苦而安住。
显示巴利原文 ‘‘Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña, Anāvaṭaṃ bhagavato ñāṇadassanaṃ; Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, Kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati, Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti. ‘‘Yo sīlavā paññavā bhāvitatto, Samāhito jhānarato satīmā; Sabbassa sokā vigatā pahīnā, Khīṇāsavo antimadehadhārī. ‘‘Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, Tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Tathāvidho dukkhamaticca iriyati, Tathāvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.
5. 旃檀经显示巴利原文
5. Candanasuttaṃ
96 立于一面,旃檀天子以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
恒常戒行具足,智慧具足,心善入定;
精进勇猛,意志坚定,能渡难渡之瀑流;
远离欲想,已超越色的结缚;
喜爱与贪染已尽的人,不会在深处沉没。
显示巴利原文 ‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, rattindivamatandito; Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatī’’ti. ‘‘Sabbadā sīlasampanno, paññavā susamāhito; Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ. ‘‘Virato kāmasaññāya, rūpasaṃyojanātigo; Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatī’’ti.
6. 瓦苏达答经显示巴利原文
6. Vāsudattasuttaṃ
97 瓦苏达答天子立于一面,在世尊面前说此偈颂——显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
犹如利剑刺身,又如头顶火燃;
为断除欲贪,比丘当具念游方。
犹如利剑刺身,又如头顶火燃;
比丘应具念游方,以断有身见。
显示巴利原文 ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
7. 须梵天经显示巴利原文
7. Subrahmasuttaṃ
98 须梵天天子立于一旁,以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
这颗心常惊恐不安,这个意常惶惶不定,
于未生的苦与已生的苦——
若实有那无所畏惧的境界,就请您在被问时,为我开示。”
若非觉悟与苦行,若非守护诸根,
若非全然舍离一切,我不见众生之安稳。
显示巴利原文 ‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano; Anuppannesu kicchesu , atho uppatitesu ca; Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti. ‘‘Nāññatra bojjhā tapasā , nāññatrindriyasaṃvarā; Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.
世尊如此说。……那位天神便在那里隐没。显示巴利原文
‘‘Idamavoca…pe… tatthevantaradhāyī’’ti.
8. 咖古达经显示巴利原文
8. Kakudhasuttaṃ
99 如是我闻:一时,世尊住在萨给德的安阇那林里的鹿野苑。那时,深夜时分,咖古达天子身具殊胜容光,照亮整片安阇那林,来到世尊跟前,礼敬世尊,立于一旁。立于一旁后,咖古达天子对世尊说:“沙门,你可有喜悦?”“朋友,我因何而喜悦呢?”“那么,沙门,你可有忧愁?”“朋友,我因何而忧愁呢?”“那么,沙门,你既不喜悦亦不忧愁吗?”“正是如此,朋友。”显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ añjanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nandasi, samaṇā’’ti? ‘‘Kiṃ laddhā, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, socasī’’ti? ‘‘Kiṃ jīyittha, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti.
神灵,我确实无垢,也没有喜贪;
而且,我独自静坐时,不乐亦不能压倒我。
“比丘,你如何无忧恼?喜乐又如何在你心中不可得?”
朋友,你应这样了知我:一位无有欢悦、亦无忧恼的比丘。
历经长久,我终于得见——已般涅槃的婆罗门,
那无欢悦、亦无忧恼的比丘,已超越世间的一切贪著。
显示巴利原文 ‘‘Kacci tvaṃ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati; Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati; Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati; Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. ‘‘Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ; Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvuso’’ti. ‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ; Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti.
9. 优多罗经显示巴利原文
9. Uttarasuttaṃ
100 王舍城因缘。优多罗天子立于一旁,在世尊面前说出此偈颂:显示巴利原文
Rājagahanidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
生命正被催迫前行,寿命何其短少,
为衰老所逼迫者,无有庇护可寻;
当审察这死亡中的怖畏时,
你们应当修集能带来安乐的福德。
生命被牵引而去,寿命何其短暂;
为衰老所逼迫的人,没有任何依怙可寻;
见到死亡的这种怖畏,
当舍弃世间利养,做一个希求寂静的人。
显示巴利原文 ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu, Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu, Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.
10. 给孤独经显示巴利原文
10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ
101 给孤独天子立在一旁,在世尊面前诵出这些偈颂:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
这就是那祇园,常为圣者僧团所亲近;
法王曾在此安住,令我生起欢喜。
业、明与法,戒与最胜活命;
众生由是而得清净,不因种姓与财富。
是故智者,善见自身义利;
如理简择法,依此便得清净。
舍利弗具足智慧、戒行与寂静;
即使是已到达彼岸的比丘,至多也只能与他齐等。
显示巴利原文 ‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
给孤独天子这样说了。说已,向世尊顶礼,右绕之后,便在那里隐没不现。显示巴利原文
Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
那时,是夜过后,世尊告诉诸比丘:“诸比丘,昨夜,有一位天子,容色殊妙,照耀整座祇园,来到我前,上前向我礼敬,站在一面。诸比丘,那位天子站在一面后,就在我面前诵出这些偈颂——”显示巴利原文
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –
这就是那座祇园,为圣者僧团所亲近、所依止;
法王曾居此处,令我生起喜悦。
业、明、法与戒,以及最崇高的活命之道——
众生正是依此而得清净,并非因为出身或财富。
因此,智者明察自身的真舍利益,
应如理审察法,如此便能在法上得以清净。
如舍利弗一般,以智慧、以戒行、以内心的止息,
即使是一位到达彼岸的比丘,最上也不过如此。
显示巴利原文 ‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
诸比丘,那位天子如此说。说罢,他向我顶礼,作右绕,便在那里隐没。显示巴利原文
‘‘Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
听闻此语,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,那位必定就是给孤独天子吧。因为给孤独长者曾对具寿舍利弗深怀净信。”“善哉,善哉,阿难!阿难,凡是可借由推理达到的,你都已经达到了。阿难,那确实就是给孤独天子。”显示巴利原文
Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputto’’ti.
给孤独品第二显示巴利原文
Anāthapiṇḍikavaggo dutiyo.
旃檀与瓦苏达答,须梵天与咖古达;
优多罗天子称为第九位,第十位是给孤独天子。
显示巴利原文 Candimaso ca veṇḍu ca, dīghalaṭṭhi ca nandano; Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca; Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti.
3. 种种外道品显示巴利原文
3. Nānātitthiyavaggo
1. 西瓦经显示巴利原文
1. Sivasuttaṃ
102 如是我闻:一时,世尊住于舍卫城祇树给孤独园。那时,迦叶天子在深夜时分,以殊胜容光遍照整座祇园,来到世尊跟前,向世尊礼敬后,立于一面。立于一旁的迦叶天子对世尊如是说:“世尊虽宣示了比丘,却未为比丘开示教诫。” “既如此,迦叶,你且来宣说此事吧。”显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kassapo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsa’’nti. ‘‘Tena hi kassapa, taññevettha paṭibhātū’’ti.
唯与善人亲近交往,唯与善人深心结交;
了知善士之正法后,人会变得更好,而非更坏。
唯与善士共处,唯与善士缔交;
了知善士之正法已,慧由此生,非从他处得。
唯与善者结交,唯亲近善者;
了知善者的正法,纵在忧苦中亦无忧苦。
显示巴利原文 ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socati. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocati. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggatiṃ. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.
那时,世尊以偈颂回应希瓦天子说:显示巴利原文
Atha kho bhagavā sivaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –
应唯与善士交往,应亲近善士;
了知善士之正法,便从一切苦中解脱。
显示巴利原文 ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
103 安稳天子立于一旁,在世尊面前诵出这些偈颂:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho khemo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
愚痴无慧之人,行径如同自为怨敌;
他们造作恶业,那将结出痛苦之果。
凡自知于己有利之事,理当先行准备;
智者不会以赶车人的思虑而精进。
譬如驾车者舍弃了平坦坚实的大道,
驶入崎岖险路后,如同断轴一般陷于忧恼。
同样,愚人背离正法,追随非法,
已落入死魔之口,犹如断轴之人,陷入愁忧。
显示巴利原文 ‘‘Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā; Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ. ‘‘Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati; Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati. ‘‘Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati; Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati. ‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano; Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame. ‘‘Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ , samaṃ hitvā mahāpathaṃ; Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati. ‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya; Mando maccumukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’ti.
3. 色利经显示巴利原文
3. Serīsuttaṃ
104 立于一旁,色利天子以偈颂对世尊说道:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho serī devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
天神与人,皆喜爱食物;
“那么,那位不喜食物的夜叉,叫什么名字呢?”
“那些以净信、以清净心布施食物的人,”
那食物便追随于他,在此世,也在他世。
因此,应调伏悭吝,施舍那战胜垢秽的布施;
于他世,福德便是众生的依止处。
显示巴利原文 ‘‘Annamevābhinandanti , ubhaye devamānusā; Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti. ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
真是不可思议,尊者!真是未曾有,尊者!世尊这番话,说得实在善妙——显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ , bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –
那些以信心、以清净心供养的人,
那食物便追随他,于此世间与来世皆然。
因此,调伏悭吝,行于布施,便能胜伏垢秽;
来世之中,福德是众生的依怙。
显示巴利原文 ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
尊者,过去世我曾是一位名叫西利的国王,是施者、施主,常赞叹布施。尊者,那时我在四座城门,向沙门、婆罗门、贫苦者、旅人和乞丐施与布施。尊者,那时后宫女眷们前来对我这样说:‘大王的布施正在施与,而我们的布施却未能施与。善哉!请大王准许,我们也依大王而作布施,积集福德吧。’尊者,那时我心想:‘我是施者、施主,常赞叹布施。她们说“我们要施与布施”,我该怎么说呢?’尊者,我便将第一座城门交给了后宫女眷。在那里,后宫女眷们的布施得以施与,而我的布施却退减了。显示巴利原文
‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, sirī nāma rājā ahosiṃ dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Tassa mayhaṃ, bhante, catūsu dvāresu dānaṃ dīyittha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbakayācakānaṃ. Atha kho maṃ, bhante, itthāgāraṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, paṭhamaṃ dvāraṃ itthāgārassa adāsiṃ. Tattha itthāgārassa dānaṃ dīyittha; mama dānaṃ paṭikkami.
尊者,那时,随从的刹帝利们来到我这里,对我这样说:‘大王正在行布施,后宫众眷属也在行布施,而我们却不得布施。善哉,请允许我们也依仰大王而行布施、培植福德吧。’尊者,当时我心想:‘我本是施者、施主,是赞叹布施的人。别人说“我要行布施”,我又当如何说呢?’尊者,于是我便将第二道城门交给了随从的刹帝利们。在那里,随从的刹帝利们得以行布施,而我的布施便退减了。显示巴利原文
‘‘Atha kho maṃ, bhante, khattiyā anuyantā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti . Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti ? So khvāhaṃ, bhante, dutiyaṃ dvāraṃ khattiyānaṃ anuyantānaṃ adāsiṃ. Tattha khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.
尊者,那时,军队来到我这里,对我这样说:‘大王正在行布施,后宫众眷属也在行布施,随从的刹帝利众也在行布施,而我们却不得布施。善哉,请允许我们也依仰大王而行布施、培植福德吧。’尊者,当时我心想:‘我本是施者、施主,是赞叹布施的人。别人说“我要行布施”,我又当如何说呢?’尊者,于是我便将第三道城门交给了军队。在那里,军队得以行布施,而我的布施便退减了。显示巴利原文
‘‘Atha kho maṃ, bhante, balakāyo upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ bhante, tatiyaṃ dvāraṃ balakāyassa adāsiṃ. Tattha balakāyassa dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.
尊者,那时,婆罗门居士们来到我这里,对我这样说:‘大王正在行布施,后宫众眷属也在行布施,随从的刹帝利众也在行布施,军队也在行布施,而我们却不得布施。善哉,请允许我们也依仰大王而行布施、培植福德吧。’尊者,当时我心想:‘我本是施者、施主,是赞叹布施的人。别人说“我要行布施”,我又当如何说呢?’尊者,于是我便将第四道城门交给了婆罗门居士们。在那里,婆罗门居士们得以行布施,而我的布施便减少了。显示巴利原文
‘‘Atha kho maṃ, bhante, brāhmaṇagahapatikā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; balakāyassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, catutthaṃ dvāraṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adāsiṃ. Tattha brāhmaṇagahapatikānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.
尊者,后来有人前来对我说:‘大王的布施如今无人行施了。’他们这样说时,尊者,我便这样回答他们:‘既然如此,朋友们,你们把在外省所收的税赋,一半解入内宫,另一半就在当地布施给沙门、婆罗门、孤穷、旅人与乞丐。’尊者,我这样长久累积的福德、长久修习的善法,始终无法算清它的边际——究竟有多少福德,究竟有多少果报,究竟能在天界安住多久。尊者,这真是不可思议、真是稀有啊!尊者,世尊所宣说的这番话,实在是殊胜——显示巴利原文
‘‘Atha kho maṃ, bhante, purisā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘na kho dāni devassa koci dānaṃ dīyatī’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te purise etadavocaṃ – ‘tena hi, bhaṇe, yo bāhiresu janapadesu āyo sañjāyati tato upaḍḍhaṃ antepure pavesetha, upaḍḍhaṃ tattheva dānaṃ detha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbaka-yācakāna’nti . So khvāhaṃ, bhante, evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pariyantaṃ nādhigacchāmi – ettakaṃ puññanti vā ettako puññavipākoti vā ettakaṃ sagge ṭhātabbanti vāti. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –
凡以信心、以澄净之心施与饮食者,
所施之食便追随其人,于此世与来世。
因此,调伏了吝啬、克服此垢染者,应行布施;
福德是他世众生的依止处。
显示巴利原文 ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
4. 陶师经显示巴利原文
4. Ghaṭīkārasuttaṃ
105 陶师天子立于一面,在世尊面前说出此偈:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho ghaṭīkāro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“生于无烦天的七位比丘,已得解脱;”
“贪欲与嗔恚彻底灭尽,渡越了世间的黏着。”
“有哪些人渡过了泥沼,越过了那极难渡越的死王领域?”
“跋提亚、肯达戴瓦,以及巴胡拉吉与桑吉亚;”
他们舍离人身之后,超越了天界的系缚。
你所说的话深邃,难以解了,极难觉悟;
你了知谁的法,而说出如此话语?
过去,我曾在韦迦林格作陶匠,名叫伽帝迦罗;
我奉养父母,为迦叶佛的优婆塞。
我远离淫欲法,行持梵行,清净无染;
我与你曾同住一村,也曾是你往昔的同伴;
我确知这七位比丘已得解脱,
贪与嗔灭尽无余,便度越了世间的贪染。
你曾奉养父母,是迦叶佛的近事男;
你远离了淫欲之法,修习梵行,无欲无染。
显示巴利原文 ‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti. ‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ; Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. ‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo; Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca saṅgiyo ; Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. ‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ; Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. ‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā; Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ. ‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. ‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ; Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti. ‘‘Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro; Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako. Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā. ‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti. ‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava; Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro. ‘‘Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako; ‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti. ‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo; Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.
5. 然度经显示巴利原文
5. Jantusuttaṃ
106 如是我闻:一时,众多比丘住在憍萨罗国雪山边的一间林间小屋。他们躁动不安、骄慢轻浮,多嘴多舌、言语散漫,忘失正念,不正知,心不专注,心神散乱,根门不护。显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū, kosalesu viharanti himavantapasse araññakuṭikāya uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.
那时,在十五日的布萨日,江都天子来到那些比丘之处,以偈颂对他们说:显示巴利原文
Atha kho jantu devaputto tadahuposathe pannarase yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –
过去,乔达摩的弟子比丘们曾安乐而住,
他们乞食无所希求,安住处亦无所希求;
了知世间无常后,他们便止息了苦。
如今,他们令自身难以供养,犹如村落里的村主;
饱食便倒卧不起,于他人宅中沉湎贪着。
我合掌礼敬僧团已,今于此处说及某些人:
他们被遗弃,无有救护,如同饿鬼无异。
那些放逸而住的人,我这话是对他们说的;
那些不放逸而住的人,我向他们礼敬。
显示巴利原文 ‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā; Anicchā piṇḍamesanā , anicchā sayanāsanaṃ; Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te. ‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya; Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā. ‘‘Saṅghassa añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ ; Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te . ‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ; Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.
6. 罗希塔舍经显示巴利原文
6. Rohitassasuttaṃ
107 在舍卫城。罗希塔舍天子立于一旁,对世尊这样说:“尊者!在那个不生、不老、不死、不逝去、不转生的地方,能否以行走了知、见到、到达世界的尽头呢?”“贤友,我说,那不生、不老、不死、不逝去、不转生之处——世界的尽头,是无法以行走了知、见到、到达的。”显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti? ‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti.
“真是稀有啊,尊者!真是奇妙啊,尊者!世尊所言,真是善妙:‘贤友,我说,在那不生、不老、不死、不逝去、不转生的地方,无法靠着行走了知、见到、到达世界的尽头。’”显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti.
“尊者,过去世我曾是名为罗希塔舍的仙人,博佳之子,具足神通,能腾空而行。尊者,我的速度之快,就像一位膂力强劲、训练有素、技艺纯熟、经验丰富的弓箭手,轻巧地用一支轻箭射穿棕榈树的树影。尊者,我的步伐跨度之广,则如从东海一步跨至西海。尊者,拥有那样的速度与跨度,我心中生起如是愿望:‘我将以步行到达世界的尽头。’尊者,我具备那样的速度,那样的跨度,除了饮食、嚼食、品尝、大小便利,以及消除睡眠与疲劳之外,我一生活了一百年,行走了一百年,未能到达世界的尽头,便在途中死去了。”显示巴利原文
‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi; seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi; seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So khvāhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgato evarūpena ca padavītihārena aññatreva asita-pīta-khāyita-sāyitā aññatra uccāra-passāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāva kālaṅkato.
“真是稀有啊,尊者!真是奇妙啊,尊者!世尊此言说得实在太好了:‘朋友,在那无生、无老、无死、无逝、无转生之处,凭行走而了知、见到、到达世界的尽头,我说那是办不到的。’”显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti.
然而,朋友,我并非说不抵达世间尽头,便能将苦穷尽。朋友,正是在此一寻长、有想有识的躯体内,我施设世间、世间的集起、世间的灭尽,以及导向世间灭尽的道途。显示巴利原文
‘‘Na kho panāhaṃ, āvuso, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api ca khvāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti.
因此,那通达世间、具足智慧者,
已抵达世间尽头、圆满了梵行的人——
寂静者了知世间边际,
对此世与他世便无期盼。
显示巴利原文 ‘‘Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ; Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ. ‘‘Tasmā have lokavidū sumedho, Lokantagū vusitabrahmacariyo; Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā, Nāsīsati lokamimaṃ parañcā’’ti.
第七 难陀经显示巴利原文
7. Nandasuttaṃ
108 难陀天子站在一旁,于世尊面前说出此偈:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
时光流逝,暗夜飞驰,
青春年华渐次凋谢而去;
见到死亡中的这怖畏,
你们应当行持能带来安乐的诸善德。
时光流逝,夜晚飞驰,
青春的特质渐次退失;
见到死亡中的这种怖畏,
应舍弃世间的诱惑,成为寻求寂静者。
显示巴利原文 ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo, Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo, Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.
8. 难地维沙喇经显示巴利原文
8. Nandivisālasuttaṃ
109 难地维沙喇天子立于一旁,以偈颂对世尊说:显示巴利原文
Ekamantaṃ ṭhito kho nandivisālo devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
切断绑带与皮带——那邪恶的欲与贪,
连根拔除渴爱,如此便能继续前行。
显示巴利原文 ‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ; Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti. ‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchālobhañca pāpakaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.
第9 须深经显示巴利原文
9. Susimasuttaṃ
110 舍卫城因缘。那时,具寿阿难前往世尊的住处,抵达后,向世尊礼敬,退坐一面。世尊对退坐一面的具寿阿难说:“阿难,舍利弗也让你称心吗?”显示巴利原文
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatī’’ti?
“尊者,若非愚者、嗔者、痴者、心颠倒者,又有谁会不觉得具寿舍利弗称心呢?尊者,具寿舍利弗是贤者。尊者,具寿舍利弗是大慧者。尊者,具寿舍利弗是广慧者。尊者,具寿舍利弗是喜慧者。尊者,具寿舍利弗是速慧者。尊者,具寿舍利弗是利慧者。尊者,具寿舍利弗是抉慧者。尊者,具寿舍利弗是少欲者。尊者,具寿舍利弗是知足者。尊者,具寿舍利弗是远离者。尊者,具寿舍利弗是不与杂处者。尊者,具寿舍利弗是精进勇猛者。尊者,具寿舍利弗是说法者。尊者,具寿舍利弗是堪受言说者。尊者,具寿舍利弗是教诫者。尊者,具寿舍利弗是揭恶者。尊者,若非愚者、嗔者、痴者、心颠倒者,又有谁会不觉得具寿舍利弗称心呢?”显示巴利原文
‘‘Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto . Mahāpañño, bhante, āyasmā sāriputto. Puthupañño, bhante, āyasmā sāriputto. Hāsapañño , bhante, āyasmā sāriputto. Javanapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Tikkhapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Nibbedhikapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Appiccho, bhante, āyasmā sāriputto. Santuṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Pavivitto, bhante, āyasmā sāriputto. Asaṃsaṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Āraddhavīriyo, bhante, āyasmā sāriputto. Vattā, bhante, āyasmā sāriputto. Vacanakkhamo, bhante, āyasmā sāriputto. Codako, bhante, āyasmā sāriputto. Pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?
正是如此,阿难,正是如此,阿难!阿难,对于不愚痴、不嗔恚、不痴惑、心不颠倒的人,舍利弗怎会不令其欢喜呢?阿难,舍利弗是贤智者。阿难,舍利弗是大慧者。阿难,舍利弗是广慧者。阿难,舍利弗是喜慧者。阿难,舍利弗是速慧者。阿难,舍利弗是锐慧者。阿难,舍利弗是洞彻慧者。阿难,舍利弗是少欲者。阿难,舍利弗是知足者。阿难,舍利弗是乐远离者。阿难,舍利弗是不乐杂处者。阿难,舍利弗是精进勇猛者。阿难,舍利弗是善说法者。阿难,舍利弗是能堪忍言教者。阿难,舍利弗是善教诫者。阿难,舍利弗是能呵责恶者。对于不愚痴、不嗔恚、不痴惑、心不颠倒的人,舍利弗怎会不令其欢喜呢?显示巴利原文
‘‘Evametaṃ , ānanda, evametaṃ, ānanda! Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, ānanda, sāriputto. Mahāpañño, ānanda, sāriputto. Puthupañño, ānanda, sāriputto. Hāsapañño, ānanda, sāriputto. Javanapañño, ānanda, sāriputto. Tikkhapañño, ānanda, sāriputto. Nibbedhikapañño, ānanda, sāriputto. Appiccho, ānanda, sāriputto. Santuṭṭho, ānanda, sāriputto. Pavivitto, ānanda, sāriputto. Asaṃsaṭṭho, ānanda, sāriputto. Āraddhavīriyo, ānanda, sāriputto. Vattā, ānanda, sāriputto. Vacanakkhamo, ānanda, sāriputto . Codako, ānanda, sāriputto. Pāpagarahī, ānanda, sāriputto. Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyyā’’ti?
那时,正当这些对舍利弗尊者的赞叹在宣说时,苏思摩天子在众多天子的围绕下,来到世尊跟前。他顶礼世尊后,退立一旁。立于一旁的苏思摩天子对世尊这样说:显示巴利原文
Atha kho susimo devaputto āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne mahatiyā devaputtaparisāya parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho susimo devaputto bhagavantaṃ etadavoca –
“正是这样,世尊!正是这样,善逝!尊者,有哪一个不愚痴、不嗔恚、不迷乱、心不颠倒的人,会不欢喜舍利弗尊者呢?尊者,舍利弗尊者是有智慧者。尊者,是大智慧者。尊者,是智慧广博者。尊者,是机智者。尊者,是智慧敏捷者。尊者,是智慧锐利者。尊者,是智慧洞察者。尊者,是少欲者。尊者,是知足者。尊者,是远离者。尊者,是不攀缘者。尊者,是精进不懈者。尊者,是善说者。尊者,是堪受批评者。尊者,是善举过失者。尊者,是呵责恶法者。尊者,有哪一个不愚痴、不嗔恚、不迷乱、心不颠倒的人,会不欢喜舍利弗尊者呢?”显示巴利原文
‘‘Evametaṃ , bhagavā, evametaṃ, sugata. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, puthupañño, bhante, hāsapañño, bhante, javanapañño, bhante, tikkhapañño, bhante, nibbedhikapañño, bhante, appiccho, bhante, santuṭṭho, bhante, pavivitto, bhante, asaṃsaṭṭho, bhante, āraddhavīriyo, bhante, vattā, bhante, vacanakkhamo, bhante, codako, bhante, pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya?
“尊者,无论我前往哪一天众集会,听到最多的声音便是:‘舍利弗尊者是智者,是大智慧者,是广博智慧者,是机智者,是敏捷智慧者,是锐利智慧者,是洞察智慧者;是少欲者,是知足者,是远离者,是不攀缘者,是精进努力者,是善说理者,是堪受批评者,是善指过失者,是呵责罪恶者。’尊者,有哪一个不愚痴、不嗔恚、不迷乱、心不颠倒的人,会不欢喜舍利弗尊者呢?”显示巴利原文
‘‘Ahampi hi, bhante, yaññadeva devaputtaparisaṃ upasaṅkamiṃ, etadeva bahulaṃ saddaṃ suṇāmi – ‘paṇḍito āyasmā sāriputto; mahāpañño āyasmā, puthupañño āyasmā, hāsapañño āyasmā, javanapañño āyasmā, tikkhapañño āyasmā, nibbedhikapañño āyasmā, appiccho āyasmā, santuṭṭho āyasmā, pavivitto āyasmā, asaṃsaṭṭho āyasmā, āraddhavīriyo āyasmā, vattā āyasmā, vacanakkhamo āyasmā, codako āyasmā, pāpagarahī āyasmā sāriputto’ti . Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?
那时,当这些对舍利弗尊者的赞叹正被说出时,须斯摩天子的天众们欣悦、欢喜,心生欣喜与喜悦,显现出种种高低起伏、色彩斑斓的辉光。显示巴利原文
Atha kho susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.
犹如一颗质地纯净、天然妙好、有八面、经过精细琢磨的琉璃宝石,被放在淡红色的绒毯上,它会闪烁、会照耀、会璀璨放光;同样,当赞叹舍利弗尊者的话语被说出时,须斯摩天子的天众们欣悦、欢喜,心生欣喜与喜悦,显现出种种高低起伏、色彩斑斓的辉光。显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi nāma maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.
正如一块精美的阎浮檀金,经善巧金匠之子在熔炉口悉心锻造,置于淡红色的绒毯上,那般闪耀、辉映、光芒四射;同样地,当赞叹舍利弗尊者时,须斯摩天子的天众们心满意足,欢喜踊跃,喜悦充满,展现出种种绚丽的光辉。显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi nāma nikkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.
正如秋日晴空,万里无云,在黎明之时,晨星闪耀、辉映、光芒四射;同样地,当赞叹舍利弗尊者时,须斯摩天子的天众们心满意足,欢喜踊跃,喜悦充满,展现出种种绚丽的光辉。显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.
正如秋日晴空,万里无云,太阳升上苍穹,驱散一切虚空中的黑暗,那般闪耀、辉映、光芒四射;同样地,当赞叹舍利弗尊者时,须斯摩天子的天众们心满意足,欢喜踊跃,喜悦充满,展现出种种绚丽的光辉。显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.
那时,须斯摩天子在世尊面前,就舍利弗尊者之事诵出此偈:显示巴利原文
Atha kho susimo devaputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
众人称他为智者,舍利弗,无有嗔怒;
少欲、柔和、善调伏,这位牟尼在导师的称赞中闪耀。
显示巴利原文 ‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano; Appiccho sorato danto, satthuvaṇṇābhato isī’’ti.
那时,世尊以一首关于尊者舍利弗的偈颂,回答须斯摩天子:显示巴利原文
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha susimaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –
“他以智者著称,舍利弗,无有嗔怒;
少欲、温和、已得调伏,这位善调御者静待其时。”
显示巴利原文 ‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano; Appiccho sorato danto, kālaṃ kaṅkhati sudanto’’ ti.
种种外道弟子经显示巴利原文
10. Nānātitthiyasāvakasuttaṃ
111 如是我闻:一时,世尊住王舍城竹林栗鼠饲养处。那时,长杖天子于深夜时分,容色殊胜,光明照亮整片竹林,来到世尊前。到后,礼敬世尊,立于一旁。立于一旁的长杖天子以偈颂问世尊:显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
于此,砍杀伤残、殴打劫掠,迦叶
不见任何恶行,也不见自己的功德;
他所宣说的确实可信,作为导师,他应受尊敬。”
显示巴利原文 ‘‘Idha chinditamārite, hatajānīsu kassapo; Na pāpaṃ samanupassati, puññaṃ vā pana attano; Sa ve vissāsamācikkhi, satthā arahati mānana’’nti.
那时,沙哈利天子在世尊面前,就末伽梨·瞿舍罗而说此偈:显示巴利原文
Atha kho sahali devaputto makkhaliṃ gosālaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
以苦行与厌离,善自防护;
舍离与人纷争的言语;
远离妄语,是真实语者;
如此之人,定不会造作恶业。
显示巴利原文 ‘‘Tapojigucchāya susaṃvutatto, Vācaṃ pahāya kalahaṃ janena; Samosavajjā virato saccavādī, Na hi nūna tādisaṃ karoti pāpa’’nti.
那时,尼科天子就着尼乾陀·若提子之事,在世尊面前宣说了此偈:显示巴利原文
Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
这位比丘厌离恶行、明智警觉,以四重防护善自约束,
讲述他的所见所闻,他又怎会是行恶之人呢?
显示巴利原文 ‘‘Jegucchī nipako bhikkhu, cātuyāmasusaṃvuto; Diṭṭhaṃ sutañca ācikkhaṃ, na hi nūna kibbisī siyā’’ti.
那时,阿果达果天子在世尊面前,就诸多外道师说了此偈颂:显示巴利原文
Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
波浮陀迦旃延、尼乾陀,以及这位持竹杖的苦行者与富兰那——他们是众中之师、成就的沙门,想必离真正的善士不远吧!
还有这些末伽梨、富兰那之辈,
身居大众之师,已达沙门性者,
他们确实离善士不远。
显示巴利原文 ‘‘Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho, Ye cāpime makkhalipūraṇāse; Gaṇassa satthāro sāmaññappattā, Na hi nūna te sappurisehi dūre’’ti.
那时,韦伽跋利天子以偈颂回答阿拘吒迦天子:显示巴利原文
Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –
“卑劣的豺狼,就算结伴同行,”
也永远不及狮子;
裸形者、妄语者、众人的导师,
行迹可疑,不足与善士相比。
显示巴利原文 ‘‘Sahācaritena chavo sigālo , Na kotthuko sīhasamo kadāci; Naggo musāvādī gaṇassa satthā, Saṅkassarācāro na sataṃ sarikkho’’ti.
那时,邪恶的魔罗附在贝嘎巴利天子身上,于世尊面前诵出此偈:显示巴利原文
Atha kho māro pāpimā begabbhariṃ devaputtaṃ anvāvisitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“那些致力于苦行与厌离、守护独处的人,”
“那些执著于色、沉醉于天界快乐的人,”
“他们确实正确地教导来世之事。”
显示巴利原文 ‘‘Tapojigucchāya āyuttā, pālayaṃ pavivekiyaṃ; Rūpe ca ye niviṭṭhāse, devalokābhinandino; Te ve sammānusāsanti, paralokāya mātiyā’’ti.
那时,世尊了知:“这是邪恶的魔罗”,便以偈颂回应邪恶的魔罗:显示巴利原文
Atha kho bhagavā, ‘māro ayaṃ pāpimā’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāya paccabhāsi –
1. 第一品显示巴利原文
1. Paṭhamavaggo
凡在此世或他世,无论何种色相,
以及虚空中那些光彩照人的,
这一切都是你——魔王所赞叹的,
犹如为杀害鱼群而投下的诱饵。」
显示巴利原文 ‘‘Ye keci rūpā idha vā huraṃ vā, Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā; Sabbeva te te namucippasatthā, Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā’’ti.
那时,摩那婆伽弥亚天子在世尊面前,就世尊而说了这些偈颂:显示巴利原文
Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṃ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
王舍城诸山之中,毗富罗山被称为最胜;
于雪山中,塞多山最为殊胜;于空行者中,太阳最为殊胜。
显示巴利原文 ‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ, giriseṭṭho pavuccati; Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ. ‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā ; Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’’ti.
诸外道品第三显示巴利原文
Nānātitthiyavaggo tatiyo.
Sivo khemo ca serī ca, ghaṭī jantu ca rohito; Nando nandivisālo ca, susimo nānātitthiyena te dasāti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么 这组经文汇集了多位天神(天子)在深夜拜访佛陀并与他进行偈颂对话的场景。这些天神带着不同的困惑、修行难题或对法义的赞叹而来,佛陀则以简短有力的偈颂给予开示。经文的主题涵盖了比丘的职责、断除烦恼、精进不放逸、以及赞扬佛陀与僧团的功德。
出场人物 / 对告众 Pali 中文(经文用名) 角色 Kassapa 迦叶天子 问法天神,在本组第一、二经连续出现 Māgha 玛嘎天子 问法天神,询问如何断除烦恼得安乐 Māgadha 摩揭陀天子 问法天神,询问世间光明的种类 Dāmali 达玛利天子 问法天神,讨论婆罗门是否还有应作之事 Kāmada 咖玛达天子 问法天神,感叹修行之路艰难 Pañcālacaṇḍa 般遮腊旃达天子 说偈天神,赞叹觉者在狭窄处发现空间 Tāyana 达亚那天子 前外道导师,现为天神,以偈颂开示精进不放逸 Candimasa 月天子 被阿修罗王罗睺抓住的天神,忆念并归依佛陀 Suriya 日天子 被阿修罗王罗睺抓住的天神,忆念并归依佛陀 Veṇhu 韦度天子 说偈天神,赞叹亲近善逝、精勤学习的修行者 Dīghalaṭṭhi 长指天子 说偈天神,强调比丘应成为善心解脱的禅修者 Nandana 难达那天子 问法天神,询问怎样的人是具戒者、具慧者 Candana 旃檀天子 问法天神,询问如何渡过无凭依的瀑流 Vasudatta 瓦苏达答天子 说偈天神,激励比丘为断除有身见而精进 Subrahmā 苏巴拉马天子 问法天神,表达对心的恐惧与惊惶,求安稳之法 Kakudha 咖古达天子 问法天神,询问佛陀是否欢喜或忧愁,引出无恼无喜的境界 Uttara 伍答拉天子 说偈天神,感叹寿命短少,应做福德寻求安稳 Anāthapiṇḍika 给孤独天子 已证天界的给孤独长者,赞叹祇园、法和舍利弗尊者 Rāhu 罗睺 阿修罗王,试图吞食日月,听闻佛偈后惊恐释放
核心法义(白话+重点) 这一组的核心不在于单一法数,而在于展现“天人之问”与“佛陀之答”的生动教学现场。法义围绕 断除烦恼、精勤修道 展开,尤其强调放逸的过患与不放逸的利益。
最典型的代表是 前外道导师达亚那天子 的偈颂,它奠定了全组的基调:
→ 拆开看:“流”指生死存续之流,“切断流”必须依靠“精勤”(vīriya),这与“松懈的游方者只会扬起更多尘垢”形成了鲜明对比。无论是断除嗔怒、渡过瀑流,还是面对修行中的“难做”,答案都在于不放逸地精进,用禅那与正念使心到达安稳的彼岸。
→ 要旨:修行之路虽难,但对诸圣者而言却是平稳的坦途;“懈怠、松懈”是真正的险路,而“精勤、不放逸”是通向安稳的唯一方式。
关键术语锚 Pali 中文(经文用名) 为何易错 appamāda 不放逸 全组的核心精神。易被泛泛理解为“认真”,实指对善法的持续守护与精勤,是证得禅那乃至涅槃的关键前提。 jhāna 禅那 在本组中,它不仅是一种深度专注的境界,更是“心解脱者”、“到达彼岸”的具体状态,天神和佛陀反复赞叹“证得诸禅那”者。 ogha 瀑流 译作“瀑流”或“洪水”,是欲、有、见、无明四种力量的比喻,代表能将众生卷入生死的强大烦恼。 saññojana 结/结使 将众生绑在轮回中的锁链,“超越色结”指断除对色界存在的贪恋,是渡过瀑流的关键一步。 pāra 彼岸 指涅槃。本组中反复出现“已到彼岸者”、“到达彼岸”,比喻已经从生死苦海中解脱出来的阿拉汉圣者。 khema 安稳 常常与“寂静”并列,指涅槃的安全、和平状态,是远离一切烦恼逼迫的终极归宿。
代表经(本组重点) 1. 1. 第一迦叶经 — 开篇点明比丘应学习的四事:善说、亲近沙门、独坐寂静、心的寂止,为后续对话定下基调。
2. 8. 达亚那经 — 本组篇幅最长、佛陀特别嘱咐比丘们要学习诵习的一组偈颂,阐释了精勤与放逸的巨大差别。
3. 9. 月天子经 / 10. 日经 — 极具戏剧性的两篇,生动展示了“忆念并归依佛陀”作为危难中救护所的力量。
4. 5. 咖玛达经 — 层层递进的对话:“难做!”“难做者也做。”直击修行中“难与不难”的心理障碍。
5. 10. 给孤独经 — 著名的给孤独长者以天子身份重返祇园,说出赞叹法、僧与祇园的偈颂,是“信”与“净信”的典范。