197如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,众多比丘于食后从乞食归来,齐聚讲堂共坐,彼此生起这样的谈论:“朋友们,这真是不可思议!朋友们,这真是稀有!如来有大神通、大威力,能了知过去已般涅槃、断绝戏论、截断轮回之路、耗尽生死流转、超越一切苦的诸佛——‘那些世尊是这样出生的’,‘那些世尊是这样的名字’,‘那些世尊是这样的族姓’,‘那些世尊是这样的持戒’,‘那些世尊是那样说法的’,‘那些世尊是那样具智慧的’,‘那些世尊是那样安住的’,‘那些世尊是那样解脱的’!”这样说时,阿难尊者对那些比丘说道:“朋友们,诸佛如来不可思议,亦具足不可思议之法;诸佛如来稀有,亦具足稀有之法。”那时,这些比丘之间的这番话尚未结束。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati – ‘evaṃjaccā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃnāmā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃgottā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃvihārī te bhagavanto ahesuṃ’ itipi, ‘evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ’ itipī’’ti! Evaṃ vutte, āyasmā ānando te bhikkhū etadavoca – ‘‘acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca; abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā’’ti. Ayañca hidaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā vippakatā hoti.
198那时,世尊在傍晚时分从禅坐起身,来到讲堂,在敷设好的座位上坐下。坐定之后,世尊问诸比丘:“诸比丘,你们此刻聚在一起,所谈论的是什么?你们那尚未讲完的话题又是什么?”诸比丘回答:“尊者,我们吃过午饭,从乞食回来,在讲堂中聚会共坐,生起了这样的谈论:‘真是不可思议啊,朋友们!真是稀有啊,朋友们!如来有大神通、大威德,能知过去那些已般涅槃、断绝戏论、截断轮回路、耗尽生死、超越一切苦的诸佛——‘那些世尊是这样出生的’,‘那些世尊是这样名号的’,‘那些世尊是这样种姓的’,‘那些世尊是这样持戒的’,‘那些世尊是这样说法的’,‘那些世尊是这样具足智慧的’,‘那些世尊是这样安住的’,‘那些世尊是这样解脱的’!’正说至此,阿难尊者便对我们说:‘朋友们,诸佛如来实为不可思议,亦具足不可思议之法;实为稀有,亦具足稀有之法。’尊者,我们这番谈话尚未讲完,世尊便来了。”
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi . Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati – evaṃjaccā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃnāmā… evaṃgottā… evaṃsīlā… evaṃdhammā.. evaṃpaññā… evaṃvihārī… evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ itipī’ti! Evaṃ vutte, bhante, āyasmā ānando amhe etadavoca – ‘acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca, abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto’’ti.
199于是,世尊对阿难尊者说:“那么,阿难,请再宣说一些如来的稀有未曾有法吧。”
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘tasmātiha taṃ, ānanda, bhiyyosomattāya paṭibhantu tathāgatassa acchariyā abbhutadhammā’’ti .
200“尊者,这是我在世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨具念、正知,投生到了兜率天身。’尊者,菩萨具念、正知投生兜率天身这件事,我忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitaṃ kāyaṃ upapajjī’ti. Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusitaṃ kāyaṃ upapajji idaṃpāhaṃ , bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我于世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨具念、正知,安住于兜率天身。’尊者,菩萨具念、正知安住于兜率天身,此事我忆持为世尊之稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti. Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idaṃpāhaṃ , bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我于世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨尽其寿命而住于兜率天身。’尊者,菩萨尽其寿命而住于兜率天身,此事我忆持为世尊之稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yāvatāyukaṃ, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti. Yampi, bhante, yāvatāyukaṃ bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我于世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨具念、正知,从兜率天身死没后,入于母胎。’尊者,菩萨具念、正知,从兜率天身死没后入于母胎,此事我亦忆持为世尊之稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitā, kāyā cavitvā mātukucchiṃ okkamī’ti. Yampi, bhante , sato sampajāno bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṃ okkami idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨从兜率天身死后入于母胎时,在包含天、魔、梵的世间,在包括沙门、婆罗门、天、人的众生中,有一道无量、殊胜的光明在世间显现,超越了诸天的天威神力。那些世界中间的空隙——那些黑暗、幽闭、为无明所覆、漆黑一片的地方,就连具足如此大神力、大威力的日月之光都无法照临,在那里,也有一道无量、殊胜的光明显现,超越了诸天的天威神力。投生于彼处的众生,借助那光明才彼此认出了对方:“原来还有其他有情也投生到了这里!”而此一万世界亦震动、剧震、剧烈动摇,且有一道无量、殊胜的光明在世间显现,超越了诸天的天威神力。’尊者,此事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṃ okkamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti. Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāva’nti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨入于母胎时,四位天子前来守护四方,心想:“莫让任何人、或非人、或任何事物,伤害菩萨,或伤害菩萨的母亲。”’尊者,此事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti, cattāro devaputtā catuddisaṃ ārakkhāya upagacchanti – mā naṃ bodhisattaṃ vā bodhisattamātaraṃ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨入于母胎时,菩萨的母亲自然持戒——远离杀生,远离不与取,远离欲邪行,远离妄语,远离放逸之因的酒类与发酵饮品。’尊者,此事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti, pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti viratā pāṇātipātā viratā adinnādānā viratā kāmesumicchācārā viratā musāvādā viratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨入于母胎时,菩萨的母亲不会对男子生起与欲乐相应的心念;也没有任何心怀染着的男子能够侵犯于她。’尊者,这件事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā , ānanda, bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti, na bodhisattamātu purisesu mānasaṃ uppajjati kāmaguṇūpasaṃhitaṃ, anatikkamanīyā ca bodhisattamātā hoti kenaci purisena rattacittenā’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨入于母胎时,菩萨的母亲便获得五种欲乐,她具足这五种欲乐,并自在受用。’尊者,这件事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti, lābhinī bodhisattamātā hoti pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ. Sā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāretī’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨入母胎时,菩萨的母亲不会生起任何疾病;菩萨的母亲安乐,身无疲倦;而且,菩萨的母亲能看见腹中的菩萨,四肢俱全,诸根无缺。阿难,就犹如一块纯净、天然、八面、精细琢磨的琉璃宝珠,中间穿有一根线——蓝色、黄色、红色、白色或浅色。一位有眼力的人将它拿在手里,会这样观察:“这是一块纯净、天然、八面、精细琢磨的琉璃宝珠,中间穿着一根线,是蓝色、黄色、红色、白色或浅色。”同样地,阿难,当菩萨入母胎时,菩萨的母亲不会生起任何疾病;菩萨的母亲安乐,身无疲倦;而且,菩萨的母亲能看见腹中的菩萨,四肢俱全,诸根无缺。’尊者,这件事,我也忆持为世尊的稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṃ passati sabbaṅgapaccaṅgaṃ ahīnindriyaṃ. Seyyathāpi, ānanda, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato. Tatrāssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya – ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato, tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vāti. Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti , na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṃ passati sabbaṅgapaccaṅgaṃ ahīnindriya’nti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这法是我在世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨出生后第七日,菩萨的母亲辞世,投生兜率天身。’尊者,这……我也忆持为世尊的稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘sattāhajāte, ānanda, bodhisatte bodhisattamātā kālaṃ karoti, tusitaṃ kāyaṃ upapajjatī’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这法是我在世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,其他女子怀胎九月或十月而后分娩,菩萨的母亲却并非如此。菩萨的母亲怀胎整整十月,而后生下菩萨。’尊者,这……我也忆持为世尊的稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṃ kucchinā pariharitvā vijāyanti, na hevaṃ bodhisattaṃ bodhisattamātā vijāyati. Daseva māsāni bodhisattaṃ bodhisattamātā kucchinā pariharitvā vijāyatī’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这法是我在世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,其他女子或坐或卧而分娩,菩萨的母亲却并非如此。菩萨的母亲是站立着生下菩萨的。’尊者,这……我也忆持为世尊的稀有未曾有法。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti, na hevaṃ bodhisattaṃ bodhisattamātā vijāyati. Ṭhitāva bodhisattaṃ bodhisattamātā vijāyatī’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨从母胎出生时,天人们先接住他,随后人们才接住他。’尊者,这……我也将它作为世尊的稀有未曾有法而忆持。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā , ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, devā naṃ paṭhamaṃ paṭiggaṇhanti pacchā manussā’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨从母胎出生时,菩萨尚未触地,便有四位天子接住他,将他安放在母亲面前,说道:“天后,请欢喜吧!您生了一位有大威力的儿子。”’尊者,这……我也将它作为世尊的稀有未曾有法而忆持。
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, appattova bodhisatto pathaviṃ hoti, cattāro naṃ devaputtā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti – attamanā, devi, hohi; mahesakkho te putto uppanno’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,当菩萨从母胎出生时,他洁净地出生,不被胎水所染,不被粘液所染,不被血液所染,不被任何不净物所染,是清净、洁净的。阿难,犹如将一颗摩尼宝珠放置在迦尸绢布上,摩尼宝珠不会染污迦尸绢布,迦尸绢布也不会染污摩尼宝珠。这是什么缘故呢?因为两者皆是清净的。同样地,阿难,当菩萨从母胎出生时,他洁净地出生,不被胎水所染,不被粘液所染,不被血液所染,不被任何不净物所染,是清净、洁净的。’尊者,这……我也将它作为世尊的稀有未曾有法而忆持。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado . Seyyathāpi, ānanda, maṇiratanaṃ kāsike vatthe nikkhittaṃ neva maṇiratanaṃ kāsikaṃ vatthaṃ makkheti nāpi kāsikaṃ vatthaṃ maṇiratanaṃ makkheti. Taṃ kissa hetu? Ubhinnaṃ suddhattā. Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,此是我在世尊面前亲闻亲受的:‘阿难,当菩萨从母胎中出生时,空中便现出两股水流——一股清凉,一股温暖,以此水为菩萨及母亲沐浴。’尊者,此……我亦忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, dve udakassa dhārā antalikkhā pātubhavanti – ekā sītassa, ekā uṇhassa; yena bodhisattassa udakakiccaṃ karonti mātu cā’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲闻、亲受的:‘阿难,菩萨刚刚降生,便以两足平稳地立于大地之上,面朝北方,迈出七步。当白色的伞盖为他撑起时,他周遍观察一切方向,发出如牛王般的语言:“我是世间的最上者,我是世间的最高者,我是世间的最胜者。这是最后一生,如今不再有后有。”’尊者,……这亦是我所忆持的世尊稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘sampatijāto, ānanda, bodhisatto samehi pādehi pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati, setamhi chatte anudhāriyamāne, sabbā ca disā viloketi, āsabhiñca vācaṃ bhāsati – aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa. Ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo’ti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremi.
200“尊者,这是我从世尊面前亲自听闻、亲自领受的:‘阿难,每当菩萨从母胎中出时,于包含天、魔、梵的世间,在含摄沙门、婆罗门、天人、人类的众生界中,便有无量、广大的光明显现于世,此光明远远超胜诸天的天威神力。乃至那些处在世界中间、黑暗无光、幽深晦暗之处——即使具有如此大威神力、如此大威德力的日月,其光明也不能照及——在那里,同样会有无量、广大的光明显现于世,远远超胜诸天的天威神力。往生其处的众生,也借着那光明而彼此相认:“原来还有其他众生在此投生啊!”而且,此一万世界震动、剧烈震动、极剧震动,无量、广大的光明显现于世,远远超胜诸天的天威神力。’尊者,这……我也忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti. Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāva’nti. Yampi, bhante…pe… idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremī’’ti.
208“阿难,因此,你也应当忆持如来这稀有未曾有法。阿难,于此,如来有受被了知而生起,被了知而现起,被了知而灭去;有想被了知而生起,被了知而现起,被了知而灭去;有寻被了知而生起,被了知而现起,被了知而灭去。阿难,这如来的稀有未曾有法,你也应当忆持。” —— “尊者,世尊有受被了知而生起,被了知而现起,被了知而灭去;有想……有寻被了知而生起,被了知而现起,被了知而灭去。尊者,我也将此忆持为世尊的稀有未曾有法。”
‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, idampi tathāgatassa acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhārehi. Idhānanda, tathāgatassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Idampi kho, tvaṃ, ānanda, tathāgatassa acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhārehī’’ti. ‘‘Yampi, bhante, bhagavato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā… viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Idaṃpāhaṃ, bhante, bhagavato acchariyaṃ abbhutadhammaṃ dhāremī’’ti.
尊者阿难说了这番话。导师表示了认可。那些比丘对尊者阿难所说内心满意,感到欢喜。
Idamavoca āyasmā ānando. Samanuñño satthā ahosi; attamanā ca te bhikkhū āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinandunti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
人物名册
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 佛陀,教导者,开示并印可阿难所说 |
| Sambahulā bhikkhū | 众多比丘 | 发起讨论者,在讲堂中议论如来的不可思议 |
| Ānanda | 阿难 | 佛陀侍者,本经主要叙述者,亲从佛闻并忆持稀有未曾有法 |
| Cattāro devaputtā | 四位天子 | 菩萨入胎时前来守护四方,防护菩萨与菩萨的母亲 |
| Bodhisattamātā | 菩萨的母亲 | 怀胎及生产菩萨时示现种种稀有;菩萨生后七日辞世生兜率天 |
事件
比丘们聚集在讲堂,议论如来能知过去诸佛种姓、名字、戒、法、慧、住、解脱等种种细节的不可思议大神通。阿难尊者附和说,诸如来确实具足不可思议与未曾有之法。世尊到来得知话题后,鼓励阿难让更多如来的稀有未曾有法显现;于是阿难逐一忆述他从佛亲闻的、关于菩萨从兜率天投胎到出世的十八种稀有未曾有事迹,最后世尊补充了如来对自己内心活动(受、想、寻)生灭分明了知的稀有法,并得到阿难忆持和大众欢喜信受。
经文摘要
比丘赞叹佛能知过去佛诸事(背景)→ 佛让阿难宣说更广的稀有未曾有法 → 阿难详述菩萨入胎出世的十八种神迹(核心列举)→ 佛补充内心觉知的根本稀有法(点睛升华)。
中心思想(白话 + 重点拆解)
第一层:从“外求神通”转向“内观觉知”
比丘们最初讨论的,是如来能宛如亲眼所见般知晓久远过去佛的种种细节,这种广大的“宿命通”让他们惊叹不已。这确实不可思议,但还是关于“知他人”的外在神通。世尊到来后,引导话题转向“如来自身”的稀有法,从更切身的角度展示何为真正的不可思议。
第二层:历历分明的正念贯穿出生入死
阿难列举的十八件稀有法,从菩萨住兜率天、入母胎,到出胎、行走七步、狮子吼「这是最后的生,现在不再有后有」,全程贯穿着一个关键词:“具念、正知”。菩萨不是迷迷糊糊地转世,也不是被动地被业力推着走,而是在每一刻都保持着清晰的觉知:
>「菩萨具念、正知地投生于兜率天身……具念、正知地从兜率天身死没后入母胎。」
→ 拆开看:这打破了我们对“投胎必定昏迷”的想象,揭示了一位修行成满者连转换生命形态这种最微细、最深沉的时刻,心都完全清醒,完全做主。这是真正的大自在。
要点:从外在奇迹到内在正知的升华
最后,世尊亲自补充了一件表面看起来最“不神异”,实则最深的稀有法:
>「如来的受被了知地生起,被了知地现起,被了知地消失;想被了知地生起……寻被了知地生起,被了知地现起,被了知地消失。」
→ 拆开看:天摇地动、光明无量固然是稀有,但真正的核心稀有在于——如来对每一个生起的感受(受)、每一个内心的取相(想)、每一个发起的心念(寻),都像看手掌上的宝石一样,从生起到停留到灭去,全程明明了了。这不再是出生时的惊天动地,而是日常生活每一刹中,心对自身运作的彻底清醒。
→ 一句话要旨:真正的不可思议,不在于知过去诸佛或示现神变,而在于每个念头生灭的当下,那份全然的、不被打失的觉知。
关键术语锚
- dhamma=法:经文中比丘说“如来是这样的法”,指佛陀的教法特质与功德;后文“未曾有法”指“属性、事物”。易错在于一词多义,需根据语境区分是指“教义”还是“事物/性质”。
- saññā=想:五蕴之一,心对境界的取相、标记功能(如认出这是蓝色)。易错译成“思想”(那是寻/伺的范畴),这里专指感知上的辨认功能。
- vitakka=寻:将心投向目标的心理活动,如初始的思维方向或专注力。易错以为只是“思考”,实则指心念朝向目标的那个“投”的动作,是禅那的初始禅支。
- vedanā=受:五蕴之一,对体验的苦、乐、不苦不乐的感受基调。易错混为“情感情绪”(那是行的范围),它只是感受本身的质地。
- mano=意:第六根,心识活动的门户。文中菩萨母“对男子不生起与欲相应的心意”中的“心意”即指此。易错当成灵魂或主宰者,实则只是认知功能中的意门。
- deva=天:包括天人及其住处。文中“兜率天”、“天威力”指此。易错将其等同于全知全能的“神”,佛教中天人仍是有生灭的轮回众生。