不调伏品第四
4. Adantavaggo
31“诸比丘,我不见有任何其他一法,会像未防护的心那样导向大不利。诸比丘,心若未防护,便导向大不利。第七。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ asaṃvutaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, asaṃvutaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Sattamaṃ.
32“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像这已防护的心那样导向大利益。诸比丘,心已防护,便导向大利益。第八。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ saṃvutaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, saṃvutaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
33“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像这已调御、已守护、已防护、已律仪的心那样导向大利益。诸比丘,心已调御、已守护、已防护、已律仪,便导向大利益。第十。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ dantaṃ guttaṃ rakkhitaṃ saṃvutaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ . Cittaṃ, bhikkhave, dantaṃ guttaṃ rakkhitaṃ saṃvutaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Dasamaṃ.
34“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像这已调御的心那样导向大利益。诸比丘,心已调御,便导向大利益。第二。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ dantaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, dantaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ.
35“诸比丘,我并未见到有其他任何一法,像这未加守护的心那样,会招致如此大的不利。诸比丘,未加守护的心,会招致大不利。第三”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ aguttaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, aguttaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Tatiyaṃ.
36“诸比丘,我并未见到有其他任何一法,像这已受守护的心那样,会带来如此大的利益。诸比丘,已受守护的心,会带来大利益。第四”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ guttaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, guttaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Catutthaṃ.
37“诸比丘,我并未见到有其他任何一法,像这未调御、未受守护、未加防护、未行律仪的心那样,会招致如此大的不利。诸比丘,心若未调御、未受守护、未加防护、未行律仪,便会招致大不利。第九”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Navamaṃ.
38“诸比丘,我不见有其他任何一法,如这未防护的心,能导致如此大不利。诸比丘,心未防护,则导致大不利。第五”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ arakkhitaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, arakkhitaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Pañcamaṃ.
39“诸比丘,我不见有其他任何一法,如这未调御的心,能导致如此大不利。诸比丘,心未调御,则导致大不利。第一”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ adantaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, adantaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Paṭhamaṃ.
40“诸比丘,我不见有其他任何一法,如这已防护的心,能带来如此大利益。诸比丘,心已防护,则带来大利益。第六”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ rakkhitaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, cittaṃ. Cittaṃ, bhikkhave, rakkhitaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
未调御品第四
Adantavaggo catuttho.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
本组围绕“心”这一法,反复宣说心在未调御、未守护、未防护、未律仪时,会导向极大的不利益;反之,心若被调御、守护、防护、律仪,则能带来极大的利益。十部短经层层递进,分别从“调御”“守护”“防护”“律仪”四个侧面强调心的驯服是修行的核心,没有其他任何一法能与之相比。
出场人物 / 对告众
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 说法者 |
| bhikkhave | 诸比丘 | 对告众 |
核心法义(白话+重点)
整组经文的法义朴素而锋利:修行不是向外抓取什么,而是在心上做功夫;一颗未经训练的心,是所有不利益、痛苦、灾祸的根源,而一旦心被调伏,一切利益与安乐都会自然流现。佛陀用一个排他性的强调——“我见不到另一法……如这心”——把修行者全部的注意力直接砸回自己的心。
以第九经为例:“诸比丘,我不见另一法,如此未调御、未守护、未防护、未律仪,导向大不利益,如这心。”
→ 拆开看:四个否定词(未调御、未守护、未防护、未律仪)不是四件不同的事,而是从不同角度在说同一个事实——心处于不受掌控的状态。这状态本身就是“大不利益”的直接因。
→ 要旨:调心即得一切利,放逸心即是一切不利。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 易错提醒 |
|---|
| citta | 心 | 泛指一切心理活动的集合,不是“意根”(mano),也不同于“识”(viññāṇa);这里是能动、可被调御的主体。 |
| adanta / danta | 未调御 / 已调御 | 词根 dam,意为驯服、调伏,像调伏一头野象,不是一般意义上的“控制”。 |
| asaṃvuta / saṃvuta | 未防护 / 已防护 | 也译“不律仪 / 律仪”,强调感官与心念的收摄、节制,不同于戒(sīla)的外在条文。 |
| arakkhita / rakkhita | 未守护 / 已守护 | 与防护近义,但更偏向持续的警觉与保护,跟正念(sati)紧密相关。 |
| anattha / attha | 不利益 / 利益 | 这里的“利益”指真实的、深的福祉,非世俗利害,可理解为趋向善法、趋向解脱。 |
代表经(本组重点)
1. 第一(Paṭhama)——未调御心导向大不利益
2. 第二(Dutiya)——已调御心导向大利益
3. 第五(Pañcama)——未防护心导向大不利益
4. 第六(Chaṭṭha)——已防护心导向大利益
5. 第九(Navama)——四重否定:未调御、未守护、未防护、未律仪的心
6. 第十(Dasama)——四重肯定:已调御、已守护、已防护、已律仪的心