尼萨耆亚论释显示巴利原文
Nissaggiyakathāvaṇṇanā
551 五一、如是显示不定法之说已,今为显示尼萨耆之说,而说「麻布」等。『麻布』者,即以此命名之衣。『麻布』乃一种特殊灌木之名,以其纤维所制之衣,依原因与转借的言说方式,故称为『麻布』。『棉布』者,以棉线织成之衣,此亦依前述之理趣,称为『棉布』。『绢』者,名为蚕的虫所结之茧,由茧抽出之线名为绢线;然此处即指以此绢线所织成之衣,称为『绢』。『麻纱』者,以麻纱草之线织成之衣。此应依「麻布」之例而解。『杂织』者,以麻线等一切,或杂糅其中某些而制成之衣。此亦依制作方式而得名。复有一类说言:『杂织者,乃一种草类之名,以其纤维制成线而织成之衣。』于此说中,应准「麻布」之例而取解。『毛毯』者,除人毛与马尾毛外,以其余诸毛织成之衣,此处作如是说。此即依「衣者,谓六种衣中之任一衣」之分别句中,及注疏中所说『麻布、棉布、绢、毛毯、麻纱、杂织』而作解说。『从种类』者,此因将说尺寸等差别之故。『从种类』者,即从麻布等之总相而言。所谓总相,即说为『种类』。长短、粗细、柔软、青黄等种种差别不同之一切布料资具,其总摄之相——即以麻线等所成之性,即说为种类。于其余诸物亦然。显示巴利原文
551. Evaṃ aniyatakathaṃ dassetvā idāni nissaggiyakathaṃ dassetumāha ‘‘khoma’’ntiādi . Khomanti evaṃnāmakaṃ cīvaraṃ. Khomanti gacchavisesassa nāmaṃ, tassa vākehi katacīvaraṃ kāraṇopacāravohāravasena ‘‘khoma’’nti vuttaṃ. Kappāsanti kappāsasuttamayaṃ cīvaraṃ, idampi vuttanayeneva ‘‘kappāsa’’nti vuccati. Koseyyaṃ nāma kosakārakimikosaṃ, kosena nibbattaṃ suttaṃ koseyyaṃ. Idha pana tena koseyyasuttena nibbattaṃ cīvaraṃ ‘‘koseyya’’nti vuttaṃ. Sāṇanti sāṇavākasuttehi vāyitvā katacīvaraṃ. Idañca khomaṃ viya daṭṭhabbaṃ. Bhaṅganti khomasuttādīni sabbāni, ekaccāni vā missetvā katacīvaraṃ. Idampi karaṇappakārena laddhanāmakaṃ. ‘‘Bhaṅgaṃ nāma ekā gacchajāti, tassā vākamayasuttehi vāyitvā katacīvara’’nti keci. Imasmiṃ pakkhe khomaṃ viya gahetabbaṃ. Kambalanti manussalomavāḷalomaṃ vinā sesalomehi vāyitvā katacīvaraṃ vuttanti. Idaṃ ‘‘cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvara’’nti (pārā. 463) padabhājane ca ‘‘khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (pārā. aṭṭha. 2.462-463) aṭṭhakathāya ca vuttaṃ sandhāyāha. ‘‘Jātito’’ti idaṃ pamāṇādibhedassa vakkhamānattā vuttaṃ. Jātitoti khomādisāmaññato. Sāmaññañhi ‘‘jātī’’ti vuccati. Dīgharassathūlasukhumanīlapītādibhedabhinnānaṃ sabbesaṃ vatthāvayavānaṃ saṅgāhikakhomasuttamayatāsāmaññaṃ jātīti vuttaṃ hoti. Evaṃ sesesupi.
552 五二、『杜古喇』者,即以此命名之树皮纤维所成之衣。『巴吐那』者,产于巴吐那地方之布。于《词汇宝库》中说:『巴吐那是一种特殊的绢。』『支那』者,产于支那地方之布。『索马喇巴德咖』者,产于索马喇地方之布。或亦写作『索马喇支那巴德咖』,其义相同。『神变生』者,即对来比丘,以其福德神变之力所生之衣。『天所施』者,诸天人所施之衣。如彼从如意树所生之衣,又如织女天女施与阿那律长老之布一般。『彼之』者,即从种类而言的六种如法衣。此六种衣,各各与其相应者配合而说,是为此义。杜古喇与麻纱相应,因其同为纤维所成故;巴吐那等与绢相应,因其同为生物所作之线所成故;神变生亦属麻布等中之任一种,故与其相应者配合而说;天所施亦属麻布等所摄,故亦与其相应之衣配合而说,因其为其所摄故。显示巴利原文
552.Dukūlanti evaṃnāmakaṃ rukkhavākamayacīvaraṃ. Pattuṇṇanti pattuṇṇadese sañjātavatthaṃ. ‘‘Pattuṇṇaṃ koseyyaviseso’’ti abhidhānakose vuttaṃ. Cinanti cinadese uppannavatthaṃ. Somārapaṭṭakanti somāradese uppannavatthaṃ. ‘‘Somāracinapaṭaka’’ntipi likhanti, soyevattho. Iddhijanti ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattaṃ cīvaraṃ. Devadinnanti devatāhi dinnaṃ cīvaraṃ. Tañhi kapparukkhe nibbattaṃ, jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ. Tassāti jātito chabbidhassa kappiyacīvarassa. Idaṃ chabbidhacīvaraṃ yathārahaṃ anulomikaṃ vuttanti attho. Dukūlañhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā, pattuṇṇādīni koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā, iddhijampi khomādīnaṃyeva aññataraṃ hotīti tesaṃ anulomaṃ, devadinnampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesaṃ aññatarabhāvato. Yathāha –
麻纱之外有细布,神变所生天所施;
而麻布等中最胜者,则与绢布相应。
显示巴利原文 ‘‘Sāṇassa tu dukūlañhi, iddhijaṃ devadinnakaṃ; Khomādīnaṃvasiṭṭhaṃtu, koseyyassānulomika’’nti.
553 五五三、三衣的合集称为“三衣”,这是就尺寸相应、以僧伽梨等名称所确立的衣而言的,故只说此名。不可依件数而随便将任何三件衣称为三衣。正如大海的一部分也称为“大海”,在已确立的三衣中,任一件也称为“三衣”。“资具布”是指除了以僧伽梨等特定名称确立的布之外,未另立名称的布,以“诸比丘,我允许以善逝指为量的长八指、宽四指之后衣”所允许的后衣为限,是对已作与未作的一切衣的通称。显示巴利原文
553. Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāro ticīvaranti pamāṇayuttaṃ saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhitacīvarasseva nāmattā tadeva vuccati. Gaṇanavasena yaṃ kiñci cīvarattayaṃ na vattabbaṃ. Samuddekadesopi yathā ‘‘samuddo’’ti vuccati, evaṃ adhiṭṭhitesu tīsu cīvaresu aññataraṃ ‘‘ticīvara’’nti vuccati. Parikkhāracoḷanti saṅghāṭiādivisiṭṭhanāmehi anadhiṭṭhitaṃ ‘‘anujānāmi bhikkhave āyāmena aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvara’’nti (pārā. 358) anuññātaṃ pacchimacīvarapariyantaṃ katvā katākatassa yassa kassaci cīvarassa ruḷhisaññā.
“拭口布”者,即用以擦拭从口不断流出之涎的衣;为擦拭从颊不断流出之涎故,所允许的特别衣之名。“坐具”者,意为“于此而坐”,是允许诸比丘铺开而坐的衣之名。“应决意”者,依“此为疮疾覆”等将说的方法,指名而应决意,是其义。“及敷具”者,为免除以身体接触僧团床椅而犯的罪,为铺于彼处受用之目的,而允许的敷具衣。显示巴利原文
Mukhaṃ sandamānalālaṃ puñchati etenāti mukhapuñchananti kapolato niccaṃ sandamānalālānaṃ puñchanatthāya anuññātassa cīvaravisesassa nāmaṃ. Nisīdanti etthāti nisīdananti ca bhikkhūnaṃ attharitvā nisīdituṃ anuññātassa cīvarassa nāmaṃ. Adhiṭṭheyyāti ‘‘imaṃ kaṇḍuppaṭicchādi’’ntiādinā (vi. vi. 585) vakkhamānanayena nāmaṃ gahetvā adhiṭṭheyyāti attho. Paccattharaṇameva cāti saṅghike mañcapīṭhe sarīrasamphusanena āpajjitabbāya āpattiyā mocanatthāya tattha attharitvā paribhogatthāya anuññātaṃ paccattharaṇacīvarañca.
554 “一日”者,是表示与住之行为极度结合的对格用法。“三衣”者,指以三衣(而离宿)。“应离宿”者,因律中说“或僧伽梨、或上衣、或下衣”,这是以部分代整体的方式,由一支分而说整体,故也指三衣中的任何一件。“如是”者,以此指“无”。“决意”者,应取为“决意已”,如“如理省察”一般,此处“被受用”为余,若坐具已被决意受用,则无有(离宿的情况),不应住四月,此为连结。显示巴利原文
554.Ekāhanti vasanakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Ticīvaranti ticīvarena. Vippavaseyyāti ‘‘saṅghāṭiyā vā uttarāsaṅgena vā antaravāsakena vā’’ti (pārā. 476) vuttattā ekadese samudāyopacāravasena avayavassa vacanato tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññatarenātipi vuttaṃ hoti. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘vinā’’ti idaṃ paccāmasati. Adhiṭṭhāti adhiṭṭhāyāti gahetabbaṃ ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’ti (ma. ni. 1.22, 23; a. ni. 6.58) yathā, ettha ‘‘vaḷañjiyamāna’’nti seso, adhiṭṭhāya vaḷañjiyamānaṃ nisīdanaṃ tathā vinā catumāsaṃ na vaseyyāti yojanā.
555 “净”者,是令(衣)成净的作法,即作青等颜色的区别。而“净”一词,是依果指因的譬喻,应理解为因。“给了点”者,依“青、泥或黑褐”(波逸提 368)所说,以铁锈等任何物,给与如芒果核大小等的点后。“于彼”者,在所应决意的三衣等之中,是依止格表示别出。“三衣”者,是应被别出之物。“适当”者,即合适。“以量”者,以随后将说的量。“应决意”者,应如“我决意此僧伽梨”等将说的方法,称名后决意。而通过 eva 字,显示称名后不应分配。此法对于其余衣也相同。确实是世尊所说:“诸比丘,我允许决意三衣,不允许分配”等(《大品》358)。因此,在决意三衣等时,应称“我决意此僧伽梨”等名而决意。然而在分配时,不应取“此僧伽梨”等衣名,而应说“我分配此衣给你”来分配。无论三衣或其他衣,若取了彼彼之名而分配,则成为未分配,仍处于长衣状态。“彼衣”者,是关联词。显示巴利原文
555.Kappiyanti kappiyakāraṇaṃ nīlādivaṇṇabhedakaraṇaṃ. Kappiyanti ca kāraṇe kāriyūpacārena gahetabbaṃ. Binduṃ datvāti ‘‘nīlaṃ vā kaddamaṃ vā kāḷasāmaṃ vā’’ti (pāci. 368) vuttalohamalādinā yena kenacipi maṅgulapiṭṭhippamāṇādikaṃ binduṃ datvā. Tatthāti tesu adhiṭṭhātabbesu ticīvarādīsu, niddhāraṇe bhummaṃ. Ticīvaranti niddhāritabbaṃ. Upapannanti yuttaṃ. Pamāṇenāti anantaraṃ vakkhamānena pamāṇena. Adhiṭṭhātabbanti ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā vakkhamānanayena nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Evakārena pana nāmaṃ vatvā na vikappetabbanti dasseti. Esa nayo sesacīvaresupi. Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘anujānāmi bhikkhave ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ, na vikappetu’’ntiādi (mahāva. 358). Tasmā ticīvarādīni adhiṭṭhahantena ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Vikappentena pana ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’ntiādinā tassa cīvarassa nāmaṃ aggahetvā ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vikappetabbaṃ. Ticīvaraṃ vā hotu aññaṃ vā, yadi taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappeti, avikappitaṃ hoti atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhati. Taṃ cīvaranti sambandho.
556-7 “适当以量”者:为显明此处所言之量,故说“以后边”等。以缝合为义,称为“僧伽梨”。因由缝纫将布片缝合而成,故“僧伽梨”是衣的通名。然此处依惯用,指除下衣等别称之外的特定衣。“拳五”者:此处因一至十八等数词皆用于计数,故“五”字唯随衣量章节所得、名为“手肘”之量而转,因此“拳”字亦因后词省略而用于称拳肘。五之满数为第五,拳之第五为拳第五。拳第五是其量,应说“拳第五者”,略去ma字而说“拳五者”,意指僧伽梨。显示巴利原文
556-7. ‘‘Upapannaṃ pamāṇenā’’ti ettha vuttappamāṇaṃ dassetumāha ‘‘pacchimantenā’’tiādi. Saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭi. Vatthakhaṇḍāni sibbanakammena saṅghaṭetvā katattā ‘‘saṅghāṭī’’ti cīvarānaṃ sāmaññanāmaṃ. Idha pana ruḷhiyā antaravāsakādivisesanāmabyatiritte cīvaravisese vattati. Muṭṭhipañcakāti ettha ekādīnamaṭṭhārasantānaṃ saṅkhyāsaddānaṃ saṅkhyeyye vattamānattā pañcasaddo cīvarappamāṇappakaraṇato labbhamānahatthasaṅkhātarataneyeva pavattati, teneva muṭṭhisaddopi uttarapadalopena muṭṭhiratane vattati. Pañcannaṃ pūraṇo pañcamo, muṭṭhiyā pañcamo muṭṭhipañcamo. Muṭṭhipañcamo parimāṇametissāti ‘‘muṭṭhipañcamakā’’ti vattabbe ma-kāralopena ‘‘muṭṭhipañcakā’’ti saṅghāṭi vuttā.
“拳三”者:依上所说方式,此处用于计数的“三”字,唯随衣量章节所得、名为“手肘”之量而转,故“拳”字亦因后词省略而用于称拳肘。三之满数为第三,拳之第三为拳第三。拳第三是其量,应说“拳第三者”,略去tiya后缀而说“拳三者”,意指僧伽梨。于前文所述亦同。“横”者,谓横向。显示巴利原文
Muṭṭhittikāti ettha vuttanayena saṅkhyeyye vattamāno ti-saddo cīvarappamāṇappakaraṇato labbhamānahatthasaṅkhātarataneyeva vattati, teneva muṭṭhisaddopi uttarapadalopena muṭṭhiratane vattati. Tiṇṇaṃ pūraṇo tatiyo, muṭṭhiyā tatiyo muṭṭhitatiyo, muṭṭhitatiyo parimāṇametissāti ‘‘muṭṭhitatiyakā’’ti vattabbe tiya-paccayalopena ‘‘muṭṭhittikā’’ti saṅghāṭiyeva vuccati. Evamuparipi. Tiriyanti tiriyato.
“以后边”者:即以最高量为边限。“善逝衣以下亦”者:谓依《巴吉第》548所说之量——“此中,这是善逝的善逝衣量:长九搩手,依善逝搩手;横六搩手”——从此善逝衣量以下皆可。“亦”字表容许,以最高量作限定,即使如此之量亦可,若较此为少,自不待言。此乃是义。由显示两端,明应取两者中间适当、合宜之量。显示巴利原文
Uttamantenāti ukkaṭṭhaparimāṇantena. Satthuno cīvarūnāpīti ‘‘tatridaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇaṃ, dīghaso nava vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ cha vidatthiyo’’ti (pāci. 548) vuttappamāṇasugatacīvarato ūnāpi. Pi-saddo sambhāvane, ukkaṭṭhaparicchedena tattakampi vaṭṭati, tato ce ūnaṃ vattabbameva natthīti attho. Antadvayasandassanena ubhayamajjhe yaṃ pahonakaruccanakappamāṇaṃ, taṃ gahetabbanti dasseti.
558 “拳五”一词,依前文所说方式,此处指长边。其解释为“拳五是长边”或“于其量中”,即从长边来说,以拳五为量。也写作“拳第五”。“从横边”即从宽度边。“半手”即是“半”,因省略后词而取,于其量中应取,即成三肘半的量。“或二手”,即其量为二手,这是说二肘的量。而这也是根据注疏所说:“横量二手亦可,因以披覆亦能覆脐”(《巴拉基卡注》2.469)。“其余下衣”,是指以所说之量所限定的衣的例示。显示巴利原文
558.Muṭṭhipañcakasaddo pubbe vuttanayenidha dīghante vattati. Muṭṭhipañcako dīghanto yassa, yasmiṃ vā pamāṇeti viggaho, dīghantato muṭṭhipañcakappamāṇenāti vuttaṃ hoti. ‘‘Muṭṭhipañcama’’ntipi likhanti. Tiriyantatoti vitthārantato. Aḍḍhahattho aḍḍho uttarapadalopena, so teyyo tatiyo yassa pamāṇassāti gahetabbaṃ, taṃ, aḍḍhateyyaratanappamāṇaṃ hotīti attho. Dvihatthaṃ vāti dve hatthā yassa pamāṇassāti viggaho, dviratanappamāṇaṃ vā hotīti attho. Idañca ‘‘tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭati. Pārupanenapi hi sakkā nābhiṃ paṭicchādetu’’nti (pārā. aṭṭha. 2.469) aṭṭhakathāgatattā vuttaṃ. ‘‘Sese antaravāsake’’ti idaṃ yathāvuttaparimāṇena parimitacīvaranidassanaṃ.
559 “未打与已打之衣”:此处当补“衣”字。“未打之衣”,即新衣。“稍次于未打者为已打之衣”,意指那些近似新衣、已经数次洗涤的衣物。“僧伽梨”,即名为僧伽梨之衣。“二重”,指作成双层。显示巴利原文
559.Ahatāhatakappānanti ettha ‘‘vatthāna’’nti seso. Ahatānaṃ vatthānanti navavatthānaṃ. Ahatato kiñci ūnāni ahatakappāni, tesaṃ navavohārūpagānaṃ katipayadhotānaṃ vatthānanti vuttaṃ hoti. Saṅghāṭīti saṅghāṭināmakacīvaraṃ. Diguṇāti dupaṭṭakatā.
560 “时过之衣”:即已过时日、经长时穿着后舍弃之衣。或可解为:“从时节过后之衣”,即经历了三时节中任一时节而留存下来的旧衣。“衣”,指取为衣用的布料。“四重”,即四层折叠。“余二”,指下衣与上衣两者。“随意”,即随其所宜。“粪扫衣”,指在墓地等处拾取的破布衣。显示巴利原文
560.Utuddhaṭānanti atikkantadivasānaṃ, bahukālaṃ nivāsetvā pariccattānanti vuttaṃ hoti. Atha vā yāni ututo uddhaṭāni, tesaṃ vatthānanti gahetabbaṃ, tiṇṇaṃ utūnamaññataraṃ atikkamitvā ṭhitānaṃ purāṇavatthānanti vuttaṃ hoti. Cīvarānanti cīvaratthāni vatthāneva gahitāni. Catugguṇāti catupaṭṭā. Sesā duveti antaravāsakauttarāsaṅgā dve. Yathāsukhanti yathāruci. Paṃsukūlanti susānādīsu patitapilotikacīvaraṃ.
561 「三亦」等句中,在“作三衣时,一切裁断者不足”这一律文所涉的事缘中,由“诸比丘,我允许二裁断、一不裁断”(《大品》360)等语可知,此处应补足“衣”字。“应裁断”者,即裁断布料而缝制。“若足”者,指裁断布料制作时,布料足够。“于一切”者,于三衣。“若不足”者,指裁断布料缝制时布料不足。“随增”者,为去除布的不足或多余,在衣缘及中央如理贴补长短尺寸相应的布片,称为客来布片,这便是所说的随增。显示巴利原文
561.‘‘Tīṇipī’’tiādīsu ‘‘ticīvare kayiramāne sabbaṃ chinnakaṃ nappahotī’’ti pāḷiyaṃ āgatavatthumhi ‘‘anujānāmi bhikkhave dve chinnakāni ekaṃ achinnaka’’nti (mahāva. 360) ādivacanato ‘‘cīvara’’nti seso. Chinditabbanti vatthāni chinditvā sibbetvā kātabbaṃ. Pahoti ceti vatthāni chinditvā karaṇe yadi cīvarassa pahoti. Sabbesūti tīsu cīvaresu. Appahontesūti vatthānaṃ chinditvā sibbanena appahontesu. Anvādhikanti vatthe ūnātirekaṃ apanetvā āgantukapattasaṅkhātaṃ anuvātaṃ cīvarassa pariyante, majjhe ca yathārahaṃ dīgharassaparimāṇayuttaṃ alliyāpetabbanti vuttaṃ hoti.
562 「或不裁断」者,即依前述方式不裁断。“未取”者,指未取用的客来布片。“三衣”者,是说三衣中的每一件。“以恶用”者,指不当地使用,即如同所受用时令衣毁坏那般,在污秽时不作清洗等,而以穿着等方式使用。显示巴利原文
562.Acchinnaṃ vāti yathāvuttanayena acchinnaṃ vā. Anādinnanti anādinnaāgantukapattaṃ . Ticīvaranti tīsu cīvaresu ekekanti vuttaṃ hoti. Dubbhogenāti duṭṭhu paribhogena . Yathā paribhuttaṃ nassati, tathā kiliṭṭhānaṃ dhovanādimakatvā nivāsanādinā paribhogena.
563-4 「长布」者,指位于衣中央,在长度和宽度上与随增相同的长布片。这在《衣蕴注疏》中已说:“『长布』,是对在长度、宽度方面与随增相似的长布片的名称。”“半长布”者,指衣中央各处与随增相似的短布片。这也已说过:“『半长布』,是各处短布片的名称。”“圆”者,指各片段中的大圆形。这已说过:“『圆』,即五片衣各片中的大圆。”“半圆”者,是置于圆内的小圆形。这也已说:“『半圆』即小圆。”“开”者,是将圆与半圆合并缝制而成的中间片段。这已说过:“『开』,即合圆与半圆缝制成的中间片段。”“随开”者,指在中间片段两侧缝制的两个圆布片所构成的两片段。这也已说:“『随开』,即其两侧的两片段。”“外”者,指在随开外侧各一片段的外侧两片段。这已说过:“『外』,即在随开之外各一片段。”显示巴利原文
563-4.Kusinti āyāmato ca vitthārato ca anuvātaṃ cīvaramajjhe tādisameva dīghapattañca. Vuttañhetaṃ cīvarakkhandhaaṭṭhakathāyaṃ ‘‘kusīti āyāmato ca vitthārato ca anuvātādīnaṃ dīghapattānametaṃ adhivacana’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Aḍḍhakusinti anuvātasadisaṃ cīvaramajjhe tattha tattha rassapattaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘aḍḍhakusīti antarantarā rassapattānaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Maṇḍalanti ekekasmiṃ khaṇḍe mahāmaṇḍalaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘maṇḍalanti pañcakhaṇḍikacīvarassa ekekasmiṃ khaṇḍe mahāmaṇḍala’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Aḍḍhamaṇḍalanti maṇḍalassa anto nivesiyamānaṃ khuddakamaṇḍalaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘aḍḍhamaṇḍalanti khuddakamaṇḍala’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Vivaṭṭanti maṇḍalaṃ, aḍḍhamaṇḍalañcāti dve ekato katvā sibbitaṃ vemajjhe khaṇḍaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘vivaṭṭanti maṇḍalañca aḍḍhamaṇḍalañca ekato katvā sibbitaṃ majjhimakhaṇḍa’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Anuvivaṭṭanti majjhimakhaṇḍassa ubhosu passesu sibbitaṃ tatheva dvimaṇḍalapattaṃ khaṇḍadvayaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘anuvivaṭṭanti tassa ubhosu passesu dve khaṇḍānī’’ti (mahāva. aṭṭha. 345). Bāhantanti tesaṃ anuvivaṭṭānaṃ bāhirapasse sibbitaṃ bāhirakhaṇḍadvayaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘bāhantanti tesaṃ anuvivaṭṭānaṃ bahi ekekaṃ khaṇḍa’’nti (mahāva. aṭṭha. 345).
五者之集合称为“五”,以所指示的方式用五片段缝製之衣,名为五片衣。以“等”字,涵盖以七片段等方式缝製之衣。故此中说“应作三衣”。七片段衣的中间一片,唯称为“开”;其两侧各两片,分别称为“小随开”与“大随开”,唯是“随开”之名。这在注疏中已经说明:“或者‘随开’,这是‘开’的一侧两片、另一侧两片,即四片段的名称”。“外”者,指于两边缘应缝制的外侧两片段,因将其缝合而置于肩端之上,如“床作高举”等语中,以所依之依处转用,因为是衣的边缘部分,故称为“肩”与“端”。此中也已说明:“‘外’者,着量衣者收拢后,置于肩上两端向外而立者,此即为其名称”。此七片段衣在大注疏中有制定,今亦唯此适当。这同样也已说明:“此方法于大注疏中所说”。“比丘应作长布……乃至……外”者,示明一切规则后,应作裁断的五片等分别,这是适合沙门三衣的连结方式。显示巴利原文
Pañcannaṃ samāhāro pañcakaṃ, dassitappakārapañcakhaṇḍehi sibbitacīvaraṃ pañcakaṃ nāma. Ādi-saddena sattakhaṇḍādīhi sibbitacīvarānaṃ gahaṇaṃ. Tenevetthāha ‘‘kattabbaṃ tu ticīvara’’nti. Sattakhaṇḍassa cīvarassa ekaṃ majjhimakhaṇḍaṃ vivaṭṭanāmameva hoti, tassa ubhosu passesu dve dve khaṇḍāni cūḷānuvivaṭṭamahānuvivaṭṭasaṅkhātāni anuvivaṭṭanāmāneva honti. Vuttañcetaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atha vā anuvivaṭṭanti vivaṭṭassa ekapassato dvinnaṃ, ekapassato dvinnanti catunnampi khaṇḍānametaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Bāhantanti dvīsu pariyantesu sibbanīyaṃ bāhirakhaṇḍadvayaṃ, tañca saṅghaṭetvā bāhamatthake ṭhapiyamānattā ‘‘mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī’’tiādīsu viya ādheyye ādhāropacāravasena bāhāti ca cīvarassa pariyantāvayavattā ‘‘anta’’nti ca vuccati. Vuttampi cetaṃ ‘‘bāhantanti suppamāṇaṃ cīvaraṃ pārupantena saṃharitvā bāhāya upari ṭhapitā ubho antā bahimukhā tiṭṭhanti, tesaṃ etaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Idaṃ sattakhaṇḍacīvarameva mahāaṭṭhakathāyaṃ vihitanti idānipi tadeva vaṭṭati. Vuttampi cetaṃ ‘‘ayameva hi nayo mahāaṭṭhakathāyaṃ vutto’’ti. Bhikkhunā kusiṃ…pe… bāhantampicāti sabbaṃ vidhiṃ dassetvāva chinnaṃ pañcakādippabhedakaṃ samaṇasāruppaṃ ticīvaraṃ kattabbanti yojanā.
565-6 “依所说之法而不违越,对衣施与净点之后,以桑喀帝等名称确立而受用者,此确立如何破坏?”为了说明这一点,乃说“由施与”等语。“由施与”者,即由施与他人。“由断取”者,即由他人强断而取去。“由信取”者,即由对自己怀有信赖的他人取去。“由退转下”者,指不舍戒而趋向在家生活,如同所施与他人的衣,因无所依的性质而舍弃了。显示巴利原文
565-6. Yathāvuttavidhiṃ avirādhetvā cīvaraṃ kappabinduṃ datvā saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhāya paribhuñjantassa adhiṭṭhānaṃ kathaṃ bhijjatīti āha ‘‘dānenā’’tiādi. Dānenāti aññassa dānena. Acchijjagāhenāti aññena acchinditvā gahaṇena. Vissāsaggahaṇena cāti attani vissāsena aññassa gahaṇena. Hīnāyāvattanenāti sikkhaṃ appaccakkhāya gihibhāvūpagamanena aññassa dāne viya cīvare nirālayabhāveneva pariccattā.
然而,有些人将“‘由退转下’者,即由比丘尼趋向在家状态”取义之后,说道:“然而,比丘虽然还俗,只要未明言舍学,则仍是比丘,故其确立并未失去”。这种观点不应采纳,因为并未特别说明“由比丘尼之退转下”,而且比丘尼趋向在家状态时,其确立的舍弃本应另作说明,可是并没有这样的说法,因为她还俗便已非沙门女了。显示巴利原文
Keci pana ‘‘hīnāyāvattanenāti bhikkhuniyā gihibhāvūpagamanenāti evamatthaṃ gahetvā bhikkhu pana vibbhantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti, tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatī’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ ‘‘bhikkhuniyā hīnāyāvattanenā’’ti visesetvā avuttattā, bhikkhuniyā ca gihibhāvūpagamane adhiṭṭhānavijahanaṃ visuṃ vattabbanti natthi tassā vibbhamaneneva assamaṇibhāvato.
“于学”是指于比丘的学。“由舍弃”是指通过舍弃。此处所说的“舍弃学”,是为了显示:若仍住于比丘相而舍弃学,则连身上所著之衣的决意也会舍去。也有人写作“由舍弃学”,此在“由退堕,亦由舍弃学”的读诵次第中方才相应。然而,若依所说之读法,则在“由舍弃学,亦由退堕”的读诵次第中方才相应。无论何种,都无矛盾。显示巴利原文
Sikkhāyāti bhikkhusikkhāya. Pahānenāti paccakkhānena. Sikkhāpaccakkhānaṃ panettha sace bhikkhuliṅge ṭhito sikkhaṃ paccakkhāti, tassa kāyalaggampicīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti dassanatthaṃ gahitaṃ. ‘‘Sikkhāya ca pahānato’’ti ca likhanti, taṃ ‘‘hīnāyāvattanenāpi, sikkhāya ca pahānato’’ti pāṭhakkame sati yujjati. Yathāvutto pana pāṭho ‘‘sikkhāya ca pahānena, hīnāyāvattanenapī’’ti pāṭhakkame yujjati. Yathā tathā vā hotu, na koci virodho.
“由夺取”:即由衣被夺取。“由死亡”:据注疏之语“由死亡”,是指衣主命终。“由相转变”:指比丘转为女相、比丘尼转为男相,由此二种相之转变。所有九种衣。“确立”:此处应补足“由此八种”。此义注疏中已说:“于彼,由前八种,一切衣皆舍确立。”“破坏”:即舍弃。所谓“破之状态为破状态”,即如所说“有破时则生破”。“三衣”:指三衣中的任一件;或应理解为“唯三衣”。已说“然而由破状态,唯三衣”。显示巴利原文
Paccuddhārenāti cīvarassa paccuddharaṇena. ‘‘Kālakiriyāyā’’ti aṭṭhakathāvacanato vināsenāti cīvarasāmikassa jīvitavināsova vuccatīti. Liṅgassa parivattanāti bhikkhussa itthiliṅgaparivattanā, bhikkhuniyā purisaliṅgaparivattanāti evaṃ ubhayathā liṅgassa parivattanena. Sabbaṃ navavidhampi cīvaraṃ. Adhiṭṭhānanti ettha ‘‘imehi aṭṭhahī’’ti seso. Vuttovāyamattho aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tattha purimehi aṭṭhahi sabbacīvarāni adhiṭṭhānaṃ vijahantī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). Bhijjatīti pajahati. Chiddassa bhāvo chiddabhāvo, tasmiṃ, chidde sati chidde jāteti vuttaṃ hoti. Ticīvaranti tīsu cīvaresu aññataranti vuttaṃ hoti. Ticīvarameva vāti gahetabbaṃ. Vuttañca ‘‘chiddabhāvena pana ticīvarassevā’’ti.
567 问:“破洞生起时,其大小如何?”故说“最小”等。以“最小……乃至……摩沙迦”一句,显示下限。显示巴利原文
567. Kīvappamāṇe chidde jāteti āha ‘‘kaniṭṭhassā’’tiādi. ‘‘Kaniṭṭha…pe… māṇaka’’nti iminā heṭṭhimaparicchedaṃ dasseti.
568 “一经线”,即纵向或横向的一条线。显示巴利原文
568.Ekotantupīti dīghato vā tiriyato vā ekampi suttaṃ.
569 为了说明持三衣者于破损处缝补边条时应遵循的方法,故说“首先”等。“首先”,即在剪除破损处之前。“缝补边条后”,即贴合布片后。“守护”,此处应承接“决意”一词,得“持三衣比丘”之义;如此贴合布片的持三衣比丘即守护决意,这是如上所说的。反之,则得“破坏决意”之义。应连接为“首先将两端缝合”。“中间破旧”,即在切断已决意衣的中间部位之前,先将两端缝合在一起并缝好。“之后”,即在缝合两端之后。“切断”,即为了使中间成为两端而切断。“守护”,如前所述之方式。显示巴利原文
569. Jiṇṇaṭṭhāne aggaḷaṃ dentena tecīvarikena vattitabbavidhiṃ dassetumāha ‘‘paṭhama’’ntiādi. Paṭhamanti chinnaṭṭhānassa chindanato pubbeyeva. Aggaḷaṃ datvāti vatthakhaṇḍaṃ alliyāpetvā. Rakkhatīti ettha ‘‘adhiṭṭhāna’’nti anuvattate, ‘‘tecīvariko bhikkhū’’ti labbhati, evaṃ vatthakhaṇḍaṃ alliyāpento tecīvariko bhikkhu adhiṭṭhānaṃ rakkhatīti vuttaṃ hoti. Vipariyāyena adhiṭṭhānaṃ bhindatīti labbhati. Paṭhamaṃ dve koṭiyo ghaṭetvāti yojanā. Majjhe jiṇṇaṃ adhiṭṭhitacīvaraṃ majjhe chindanto tato pubbeyeva dve koṭiyo ekato ghaṭetvā sibbitvā. Pacchāti koṭighaṭanato pacchā. Chindatīti majjhaṃ ubhayakoṭiṃ kātuṃ chindati. Rakkhatīti vuttappakārameva.
570 为了说明三衣中何处生起的破洞会破坏决意,故说“四指”等。“四”与“八”并称“四八”,即四指或八指的总和,应这样理解。应当连接为“四指、八指”。“以内”,即内部。“一”与“二”合称“一二”,依上下文中的“衣”字,可知是指一件衣与两件衣。依数目指示,应连接为:一件衣横向四指以内,两件衣横向八指以内。两句中都应连接“破洞破坏”。显示巴利原文
570. Ticīvare kattha jātaṃ chiddamadhiṭṭhānaṃ bhindatīti āha ‘‘caturaṅgulā’’tiādi. Cattāri ca aṭṭha ca caturaṭṭhaṃ, catunnaṃ aṭṭhannaṃ vā aṅgulānaṃ samāhāro caturaṭṭhaṅgulaṃ, tasmāti gahetabbaṃ. Caturaṅgulā aṭṭhaṅgulāti yojanā. Oranti abbhantaraṃ. Ekañca dve ca ekadve, tesaṃ ekadvinnaṃ, ‘‘cīvarāna’’nti pakaraṇato labbhati, ekassa cīvarassa, dvinnañca cīvarānanti yojanā. Yathāsaṅkhyānuddesavasena ekassa tiriyato caturaṅgulato oraṃ, dvinnaṃ tiriyato aṭṭhaṅgulato oranti yojanā. Vākyadvayepi ‘‘chiddaṃ bhindatevā’’ti yojetabbaṃ.
"一件衣的",指下衣的。"横向",即宽度方向。"四指以内",指四指以内的破洞破坏决意。"两件",指上衣与僧伽梨的。"横向",即宽度方向。"八指以内",即八指以内。三件衣纵向一搩手以内的破洞,同样破坏决意。此处应取木匠搩手。如此,在所说范围以内出现破洞时,因该衣成为多余衣,若未超过十日而做针线缝补后,应重新决意;如果不这样做,则应决意为资具布。显示巴利原文
Ekassa cīvarassāti antaravāsakacīvarassa. Tiriyatoti vitthārato. Caturaṅgulaṃ oranti caturaṅgulato abbhantare chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati. Dvinnanti uttarāsaṅgasaṅghāṭīnaṃ. Tiriyatoti vitthārato. Aṭṭhaṅgulato oranti aṭṭhaṅgulato abbhantare. Tiṇṇampi dīghato vidatthiyā oraṃ chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindatevāti yojanā. Ettha vidatthi vaḍḍhakividatthi gahetabbā. Evaṃ vuttaparicchedabbhantare chidde jāte tassa cīvarassa atirekacīvarattā dasāhamanatikkamitvā sūcikammaṃ katvā adhiṭṭhātabbaṃ. Tathā akarontena pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbaṃ.
571 "坐具的",应视为省略了后面的词,完整应说"坐具衣的"。"二搩手半",此处所应限定的搩手,依"二搩手"与"善逝的搩手"的文势可得。以半为第二,故说"二搩手半",即第二为半,应说"第二半",但省略了tiya后缀而说为"二搩手半",意为半为第二。由于已制定"善逝的搩手"的量度,木匠搩手的三搩手为一善逝搩手。此坐具衣,纵向以木匠肘量为三肘,横向为二肘加六指。因说到"缘为搩手",应知缘为二肘半。显示巴利原文
571.‘‘Nisīdanassā’’ti ‘‘nisīdanacīvarassā’’ti vattabbe uttarapadalopena vuttanti daṭṭhabbaṃ. Diyaḍḍhāti ettha visesitabbā vidatthi ‘‘dve vidatthiyo’’ti ca ‘‘sugatassa vidatthiyā’’ti ca vuttasāmatthiyā labbhati. Aḍḍhena dutiyā diyaḍḍhā, dutiyaṃ aḍḍhametassāti ‘‘dutiyaḍḍhā’’ti vattabbe tiya-paccayalopena ‘‘diyaḍḍhā’’ti vuttaṃ, aḍḍhadutiyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Sugatassa vidatthiyā’’ti pamāṇaniyamassa katattā vaḍḍhakividatthiyā tisso vidatthiyo ekā sugatavidatthi hoti. Idaṃ nisīdanacīvaraṃ dīghato vaḍḍhakihatthena tihatthaṃ, vitthārato chaḷaṅgulādhikadvihatthappamāṇaṃ hoti. ‘‘Dasā vidatthī’’ti (pāci. 533) vuttattā diyaḍḍhahatthā dasāti veditabbā.
572 "四"者,此处亦依文势而得"搩手"之义。应以格位变化,连接为"疥疮覆盖衣的"纵向。显示巴利原文
572.Catassoti etthāpi ‘‘vidatthiyo’’ti sāmatthiyāva labbhati. ‘‘Kaṇḍuppaṭicchādiyā’’ti vibhattipariṇāmena dīghatoti yojanā.
573 取其半数为第三者,名为半第三,即所谓“半第三”之意。显示巴利原文
573. Aḍḍhaṃ teyyaṃ tatiyaṃ yassā sā aḍḍhateyyā, aḍḍhatatiyāti vuttaṃ hoti.
574 “从此以上”者,即更向上,指超过前述规定的量度。“超过的截断”者,意指对超过量度之余份的截断——此为该波逸提的宣说方式,故称“超过的截断”。即是于超过规定量度之处截断而宣说波逸提。“已说”者,意指已于圣典中说。显示巴利原文
574. Tato uttariṃ taduttariṃ, tassa tassa vuttappamāṇato atirekaṃ. Adhikacchedananti adhikassa pamāṇātirittaṭṭhānassa chedanaṃ assa pācittiyassa desanāyāti adhikacchedanaṃ, vuttappamāṇato adhikaṭṭhānaṃ chinditvā desetabbaṃ pācittiyaṃ. Udīritaṃ vuttaṃ pāḷiyāti attho.
575 “由无量”者,即由功德不可称量的正自觉者。显示巴利原文
575.Appamāṇenāti guṇavasena appamāṇena sammāsambuddhena.
576 “一切都允许”是说明与前面的关联。以“一切”这个词,涵盖了注释书中所提到的青色等。凡属大、小等差别的一切敷布衣都允许。显示巴利原文
576. Sabbaṃ vaṭṭatīti sambandho. ‘‘Sabba’’nti iminā aṭṭhakathāya āgataṃ nīlādiṃ saṅgaṇhāti. Mahantādibhedaṃ sabbaṃ paccattharaṇacīvaraṃ vaṭṭati.
577 “拭口布一条”是对文句的拆解。因为洗了一条之后,要等它晾干,在此期间应当有另一条拭口布可用,所以才会说“两条也完全允许”。显示巴利原文
577. ‘‘Mukhapuñchanacoḷaṃ eka’’nti padacchedo. Ekaṃ dhovitvā yāva sukkhāpīyati, tāva aññena mukhapuñchanena bhavitabbattā āha ‘‘dvepi vaṭṭanti sabbathā’’ti.
579 “超越量度与计数”,即超越了量度与计数。以“超越量度”这一语,显示持律者们具有不可限量的功德;以“超越计数”这一语,显示他们的数量不可称计。“知本制”是指那些知道律中由佛世尊最初所制定的规制之人,也就是持律者,他们即名为知本制者。由具足无量功德宝珠庄严的优波离长老等大长老师承相传、超越计数的这些持律者们,即如是说。显示巴利原文
579. Pamāṇato, gaṇanato ca atītāti pamāṇagaṇanātītā. ‘‘Pamāṇātītā’’ti vacanena vinayadharānaṃ appamāṇaguṇataṃ dasseti, ‘‘gaṇanātītā’’ti iminā atikkantagaṇanataṃ. Pakataṃ vinaye paṭhamaṃ kataṃ buddhena bhagavatā paññattaṃ jānantīti pakataññū, vinayadharā, te pakataññuno. Aparimāṇaguṇamaṇigaṇabhūsitaupālidāsakādimahātherācariyaparamparāgatā saṅkhyāpathātītā vinayadharāti vuttaṃ hoti.
580 “善逝八指长”者,指依木匠尺所量之长度。“四指宽”者,指依木匠搩手所量之宽度。此即为可入于分与的最下衣。“最下衣”者,乃滤水布等的限定语,即所说的最下衣之量度。显示巴利原文
580.Sugataṭṭhaṅgulāyāmanti vaḍḍhakiratanappamāṇadīghaṃ. Caturaṅgulavitthatanti vaḍḍhakividatthippamāṇavitthāraṃ. Vikappanupagaṃ pacchimaṃ cīvaraṃ nāma hoti. Pacchimaṃ cīvaranti parissāvanapaṭādīnaṃ visesanaṃ, pacchimacīvarappamāṇanti vuttaṃ hoti.
581 “滤水布”者,指用作滤水之布。“钵袋”者,指钵的覆袋。“经袋”者,指经书的覆袋。以“等”字所摄者,包括符合最下量等任何布料,以及杖布。显示巴利原文
581.Parissāvapaṭanti udakaparissāvanatthaṃ paṭaṃ. Pattatthavikanti pattakañcukaṃ. Potthakatthavikanti potthakakañcukaṃ . Ādiggahaṇena pacchimappamāṇādiṃ yaṃ kiñci paṭaṃ, daṇḍapaṭañca saṅgaṇhāti.
582 “应决意”者,指应对资具衣作出决意。“放置”者,指未作决意而予以放置。然而《大注疏》中说“无罪”。“无过失性”者,过失即是过失性。他们说:“《大注疏》所说的无罪,是就脱离了自身所有物的状态而放置的情况而言。”若心想“我将以此买药,我将以此给母亲”而放置者,便应作出决意。若能明确区分“此是药的,此是母亲的”,从而脱离了对该物的自身所有,则决意便不再起作用,这是其中的意趣。在此有:显示巴利原文
582.Adhiṭṭhātunti parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ. Ṭhapiteti anadhiṭṭhāya ṭhapite. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) āha. Natthi dosatāti doso eva dosatā. ‘‘Attano santakabhāvato mocetvā ṭhapitaṃ sandhāya mahāpaccariyaṃ anāpatti vuttā’’ti vadanti. ‘‘Iminā bhesajjaṃ cetāpessāmi, idaṃ mātuyā dassāmī’’ti ṭhapentena adhiṭṭhātabbaṃ. ‘‘Idaṃ bhesajjassa, mātuyā’’ti vibhajitvā sasantakabhāvato mocite adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti adhippāyo. Hoti cettha –
比丘所获得的衣,若已作母亲等所有物想,
则不犯尼萨耆,通达律者如是说。
显示巴利原文 ‘‘Yaṃ vatthaṃ bhikkhunā laddhaṃ, kataṃ mātādisantakaṃ; Nissaggiyaṃ na hotīti, tamāhu vinayaññuno’’ti.
583 「雨季四月」者,即雨季中的四个月;为表示由决意所作的四个月全无间断,故于「相续不断」的意义上用对格。雨季四月中所应穿着的衣,即是雨季雨浴衣。显示巴利原文
583.Vassamāse caturoti vassāne caturo māse, adhiṭṭhānakiriyāya cattāro māse avicchedoti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Vassike cattāro māse nivāsetabbā sāṭikā vassikasāṭikā.
584 “覆疮”者,即覆疮衣,这是为患有疮病的比丘遮盖疮处而听许之衣的名称。于此有颂:显示巴利原文
584. Kaṇḍuṃ paṭicchādetīti kaṇḍuppaṭicchādi, kaṇḍurogāturassa bhikkhuno tappaṭicchādanatthamanuññātacīvarassetamadhivacanaṃ. Honti cettha –
对于此论母之注释,及覆疮衣等,
未说超过时限时的决意舍弃。
由于在决意与舍断支中已特别说过,
“智者应当审察,其中可能存在何种因缘。”
显示巴利原文 ‘‘Mātikaṭṭhakathāyassā, kaṇḍucchādikasāṭiyā; Na kālātikkame vuttaṃ, adhiṭṭhānavivaṭṭanaṃ. Adhiṭṭhānapahānaṅge-su vuttattā visesato; Vīmaṃsitabbaṃ viññūhi, tattha yaṃ kāraṇaṃ siyā’’ti.
586 以“不在面前”等语本身,即能了知在面前者为“此”。有智者应将其提取出来——这是句义的连结。显示巴利原文
586.‘‘Asammukheetanti cā’’ti vacaneneva sammukhe ‘‘ima’’nti viññāyati. Vicakkhaṇo paccuddhareyyāti yojanā.
587 「已决意」:即决意。显示巴利原文
587. Adhiṭṭhitanti adhiṭṭhānaṃ.
588 「如是一切此」:即上述这一切,是关于三衣等尺寸等一切规定。「三衣比丘」:指通过决意三衣而成为律藏意义上受持三衣的比丘。三件衣的集合称为三衣;三件三衣的集合原本应说为「三三衣」,但依部分相似而省略的语法规则,简称为「三衣」。新衣也包含在内。心系三衣者即被称为三衣者,亦即律藏所说的三衣者。头陀行的三衣者也适用于此规定,因此他同样包含在内。或者,在其余六种衣中,若有一块资具布,仅作肩衣的大小即可。如此说明之后,便以「我决意此资具布」等方式而说。此即资具布。拥有此资具布,或心系于彼,故称为资具布者。显示巴利原文
588.Iti sabbamidanti evaṃ vuttaṃ idaṃ ticīvarādīnaṃ pamāṇādisabbavidhānaṃ. Tecīvarikabhikkhunoti ticīvarādhiṭṭhānena adhiṭṭhitatecīvarikassa vinayatecīvarikassa. Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāro ticīvaraṃ, tiṇṇaṃ ticīvarānaṃ samāhāroti ‘‘titicīvara’’nti vattabbe ekadesasarūpekasesanayena ‘‘ticīvara’’nti navacīvarāni saṅgahitāni, ticīvare niyutto tecīvarikoti vinayatecīvariko vuccati. Dhutaṅgatecīvarikassāpi ticīvare idameva vidhānanti sopi saṅgayhati. Aññesu vā pana chasu cīvaresu parikkhāracoḷaṃ ekaṃ aṃsakāsāvameva vaṭṭati. Tathā vatvāvāti ‘‘imaṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nayena vatvā. Taṃ parikkhāracoḷaṃ. Parikkhāracoḷamassa atthi, tattha vā niyuttoti parikkhāracoḷiko.
589 对「三衣与资具布可否决意」进行追问之后,因注释书(波罗夷注 2.469)中说「可行」,所以此处所说的「三衣」唯指三件衣。基于「为安乐守护故,亦应分配一件」之语,依总体假名,在个别衣上,也应当分配一件。显示巴利原文
589. ‘‘Ticīvaraṃ pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati, na vaṭṭatī’’ti anuyogaṃ katvā ‘‘vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) aṭṭhakathāya vuttattā idha ‘‘ticīvara’’nti cīvarattayameva vuttaṃ. ‘‘Sukhaparihāratthaṃ ekampi vikappetabba’’nti vacanato ekadese samudāyopacāravasena ekampi vikappetabbameva hoti.
「可作资具布」者:住于结界之外的独住三衣比丘,若于黎明前,三衣不在手臂可及范围内,即犯舍堕。然而,能共作律羯磨的同法者难得,且为安乐守护故,可将三衣中的一件、多件或全部,先以三衣之名决意,然后收回,再以资具布之名决意而用,此亦可行。如是所说。显示巴利原文
Parikkhāracoḷaṃ kātumpi vaṭṭatīti baddhasīmato bahi vasantena ekakena tecīvarikena antoaruṇe asatiyā tīsu cīvaresu hatthapāse akatesu nissaggiyaṃ pācittiyaṃ hotīti, vinayakammaṃ kātuṃ sabhāgapuggalānaṃ dullabhattā ca sukhaparihāratthaṃ tīsu ekaṃ vā sabbāni eva vā ticīvaranāmena katādhiṭṭhānāni paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātumpi vaṭṭatīti vuttaṃ hoti.
如此执取之后,有说:「若三衣允许作资具布决意,则村内学处中所说的守护规则将成为无义。」(《波罗夷注释》2.469)这是为了显示大莲华长老的见解,故说「如是于村内」等。「如是」者,即若将三衣决意为资具布而持守,是可行的。「村内」者,即此学处之次第,第二咖提那学处。「所说的守护」者,是指如「一家之村,有围墙,于村内置衣,应住于村内」(《波罗夷》478)等,在句分别之末所宣说的,而在此以「于村等处所」等方式,接下来将要说明的三衣守护规则。「无义」者,因若以资具布之名决意衣,则即使不依此规则守护三衣的比丘也无有犯,故彼规则成为无用。显示巴利原文
Evaṃ aggahetvā ‘‘sace ticīvaraṃ parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ labheyya, udositasikkhāpade parihāro niratthako bhaveyyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) vuttaṃ mahāpadumattherassa mataṃ dassetumāha ‘‘evaṃ cudosite’’tiādi. Evaṃ ceti evaṃ ticīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā pariharituṃ vaṭṭati ce. Udositeti imassa sikkhāpadassa anantare dutiyakathinasikkhāpade. Vutto parihāroti ‘‘ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca. Antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā antogāme vatthabba’’ntiādinā (pārā. 478) nayena padabhājanāvasāne vutto, idha ca ‘‘gāmādīsu padesesū’’tiādinā nayena anantaraṃ vakkhamāno ticīvarassa pariharaṇavidhi. Niratthakoti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhitacīvarassa tena vidhinā ticīvaraṃ apariharantassāpi bhikkhuno anāpattibhāvato nippayojanoti attho.
590 590. 为守护彼,故说「非」等。「非无义」即其联结之义。为说明理由,故说「唯三衣者」等。凡不舍弃以三衣之名所作的决意,正念现前,在黎明时不使衣离开手臂范围,而让黎明到来,如此的三衣比丘,对于该学处——村内的守护——才是世尊所宣说的,这是它的意义。因为只有这样的三衣比丘,才有村内学处的守护规定。「彼一切亦」者,是指那九种一切衣。「资具布之」者,是说若有人欲以资具布之名决意而受用衣,则可以资具布之名作决意。显示巴利原文
590. Tappariharitumāha ‘‘na’’iccādi. Na niratthakoti yojanā. Hetuṃ dassetumāha ‘‘tecīvarikassevā’’tiādi. Yo ticīvaranāmena adhiṭṭhānaṃ apaccuddharitvā satiṃ upaṭṭhapetvā antoaruṇe cīvaraṃ hatthapāsato amocetvā aruṇaṃ uṭṭhāpeti, tādisassa tecīvarikasseva tasmiṃ sikkhāpade udositaparihārassa bhagavatā desitattāti attho. Yasmā tādisasseva tecīvarikassa udositasikkhāpade parihāro vutto, tasmā. Taṃ sabbampīti taṃ navavidhaṃ sabbampi cīvaraṃ. Parikkhāracoḷassāti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahitvā cīvaraṃ paribhuñjitukāmassa parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati.
591 由此证明了伍多西德守护并非无义之后,现在为了显示“三衣亦可以资具布之名作决意”这一增上义——此义为大悲者所允许,并由“允许其他行为”的增上语作为表显之因,故说“决意”等。就在这一学处本身的无犯分中,于“无犯,于十日内决意、分配”的文段里,就无犯性而言,仅凭“决意”的这一程度,由“分配”所允许的其他行为,便已在律中表显出以其他方式亦无过失的意趣,这就是它的含义。显示巴利原文
591. Iminā udositaparihārassa aniratthakabhāvaṃ sādhetvā idāni ‘‘ticīvaraṃ parikkhāracoḷanāmenāpi adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī’’ti imassa adhikatthassa mahākāruṇikena anuññātabhāve kiriyantarānujānanasaṅkhātaadhikavacanassa ñāpakahetubhāvaṃ dassetumāha ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādi. Imasmiṃyeva sikkhāpade anāpattivāre ‘‘anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭheti, vikappetī’’ti pāṭhe anāpattibhāve ‘‘adhiṭṭhetī’’ti ettakeneva pariyatte (pārā. 469) ‘‘vikappetī’’ti kiriyantarānujānanena pakārantarenāpi doso natthīti adhippāyassa viññāpitattāti attho.
592 “如是作者”:指舍弃以三衣之名所作之决意,转而以资具布之名作决意者。现在为了显示那位欲指出过度延伸的诘问者之意趣,故说“如是”等。因为即使舍弃了根本决意,仍存在其他可行的方式,所以即使将三衣听许之后,作拭口等用,再作决意,也不应有罪,为何不犯?这就是它的义趣。而“不”字,则是遮止过度延伸。显示巴利原文
592.Evaṃ karontassāti ticīvaranāmena adhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahantassa. Idāni atippasaṅgaṃ dassetukāmassa codakassa adhippāyaṃ dassetumāha ‘‘eva’’ntiādi. Mūlādhiṭṭhānaṃ pahāya kātabbappakārantarassāpi vijjamānattā ticīvaraṃ paccuddharitvā mukhapuñchanādikaṃ katvā adhiṭṭhahatopi doso na siyāti kasmā nāpajjatīti attho. Naiti atippasaṅganivāraṇe.
593 “依于所作事”:因为那些拭口布等各自成就自己的作用,意趣是:不依赖于如是特定事,便不适合以其各自之名决意。“无事者”:指没有拭口等事者。“多余者”:由于听许之后,先前之决意已被舍离,故成多余者。“之”:指三衣之。“然而决意是合适的”:即不超过十日,以资具布之名作决意则是合适的。显示巴利原文
593.Kiccavidhānatoti tesaṃ mukhapuñchanādīnaṃ attano attano kiccassa sādhanato, tādisaṃ kiccavisesāpekkhaṃ vinā taṃtaṃnāmena adhiṭṭhātuṃ na yujjatīti adhippāyo. Akiccassāti mukhapuñchanādikiccarahitassa. Adhikassāti paccuddharitvā paṭhamaṃ adhiṭṭhānassa vijahitattā atirekassa. Assāti ticīvarassa. Adhiṭṭhānaṃ tu yujjatīti dasāhaṃ anatikkamitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhānaṃ pana yujjati.
594 “储藏口的方便”即储藏口,意思是:除下衣等各自以衣之名决意外,任何多余的衣,若放置如法而不犯,这便是储藏的方便。此即杂用布决意。关于“大波阇利”:在婆罗门帝萨恐惧之际,为带领比丘僧团前往赡部洲,奉帝释天王之命,由毗首羯磨建造了大波阇利船,众人坐于其中书写,故律注释中以其名,也写作“大波阇利等”。显示巴利原文
594. Nidhānassa mukhaṃ upāyoti nidhānamukhaṃ, antaravāsakāditaṃtaṃcīvaranāmena adhiṭṭhānato atirekaṃ yaṃ kiñci cīvaraṃ yathā ṭhapitaṃ āpattiṃ na karoti, tathā nidhānassa upāyoti attho. Etaṃ parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ. Mahāpaccariyanti brāhmaṇatissabhaye bhikkhusaṅghaṃ jambudīpaṃ netuṃ sakkassa devānamindassa āṇattiyā visukammena nimmitamahāpaccariyaṃ nisīditvā likhitattā taṃnāmakāyaṃ vinayaṭṭhakathāyaṃ, ‘‘mahāpaccariyādisū’’tipi likhanti.
595 “以杂用布之名决意的规定,所说的量度是什么?”因此说“衣”等。“在因缘中从生起”,这是句子分解。“衣圆满”:在因缘中,“三衣圆满,此多余衣应如何处置?”这是比丘们告知世尊之事。“从生起”:因为杂用布决意已生起,意思是已被允许。“那时,比丘们三衣圆满,又需要滤水布及袋。他们向世尊告知此事。世尊说:诸比丘,我允许杂用布。”在此经文中,为了离衣宿的安乐,将已以名决意的三衣,舍弃决意后,以杂用布之名决意是适合的。以此成就故,即使一件衣也适合做净施,这已宣说。因此注释中说:“如是,若有人于三衣中想以一件衣而离衣宿,舍弃三衣决意后,为了离衣宿的安乐,净施的途径已被给予。”显示巴利原文
595. Parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhānavidhānassa vuttappamāṇaṃ katamanti āha ‘‘cīvara’’ntiādi. ‘‘Nidāne uppattito’’ti padacchedo. ‘‘Cīvaraṃ paripuṇṇa’’nti nidāne ‘‘ticīvaraṃ sampuṇṇaṃ vijjati, idamatirekacīvaraṃ kiṃ kātabba’’nti bhikkhūhi bhagavato ārocitavatthumhi . Uppattitoti parikkhāracoḷādhiṭṭhānassa uppannattā, anuññātattāti attho. ‘‘Tena kho pana samayena bhikkhūnaṃ paripuṇṇaṃ hoti ticīvaraṃ, attho ca hoti parissāvanehipi thavikāhipi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi bhikkhave parikkhāracoḷaka’’nti (mahāva. 357) ettha pāḷiyaṃ evaṃ vippavāsasukhatthaṃ nāmenādhiṭṭhitaticīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatīti sādhanena tadekasādhanattā eva ekampi cīvaraṃ vikappetuṃ vaṭṭatīti vuttameva hoti. Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘evañca sati yo ticīvare ekena cīvarena vippavasitukāmo hoti, tassa ticīvarādhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā vippavāsasukhatthaṃ vikappanāya okāso dinno hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469).
596-8 至此显示了如法衣及其中应作之事后,现在为显示不如法衣,而说“古萨瓦咖等”。“古萨”:草。“瓦咖”:树等之树皮。以“等”字包含木板,“吉拉”一词是衣的同义词,此适用于以古萨等编织而成的衣。“人发所成之毯”:以人发编织的毯。“兽毛所成之毯”:以马尾、牦牛尾编织的毯。“猫头鹰翅”:即鸮鸟之翅,但此处应取其编织而成之衣。“兽皮”:羚羊皮、豹皮等。“持用者得偷兰遮”,各各分别相连。显示巴利原文
596-8. Ettāvatā kappiyacīvarañca tattha kattabbañca dassetvā idāni akappiyacīvaraṃ dassetumāha ‘‘kusavākādī’’tiādi. Kusanti dabbatiṇaṃ. Vākanti rukkhādīnaṃ vākaṃ. Ādi-saddena phalakaṃ gahitaṃ, cīra-saddo cīvarapariyāyo, imasmiṃ kusādayo ganthetvā kate cīvareyeva vattati. Kesajaṃ kambalanti manussakesehi vītakambalañca. Vālajaṃ kambalanti assavālacamaravālehi vītakambalañca. Ulūkapakkhanti kosiyasakuṇapattaṃ. Idha pana taṃ ganthetvā katacīvarameva gahetabbaṃ. Ajinakkhipeti ajinadīpicamme. ‘‘Dhārayato thullaccaya’’nti paccekaṃ sambandho.
「咖达离布」,即芭蕉树皮所成之布。「诶拉咖布」,即诶拉草所成之布。「阿咖布」,即取阿咖茎或其纤维织成的布。「波塔咖」,即麻树皮所成之布。「帝离德或」,即此名所指的树皮。「韦塔那」,即头巾。「咖准咖」,即铠甲。显示巴利原文
Kadalidusseti kadalivākamayavatthe. Erakadusseti erakamayavatthe. Akkadusseti akkadaṇḍe vā tesaṃ suttāni vā gahetvā katavatthe. Potthaketi makacivākamayavatthe. Tirīṭe vāti evaṃnāmake rukkhatace. Veṭhaneti sīsaveṭhane. Kañcuketi kavace.
「全青」,即纯然青色。此理对于紫红等色亦同。「大名红」,即薄莲花瓣之色那样的红。「大染红」,即百足虫之色那样的红。显示巴利原文
Sabbanīlaketi kevalanīlake. Esa nayo mañjeṭṭhādīsu. Mahānāmaratteti tanupadumadalavaṇṇaratte. Mahāraṅgaratteti satapadivaṇṇaratte.
599 「不断缝十」,指那些缝线未断的衣。此理对于「长缝十」也相同。「果缝十」,指那些缝线被系结为果实形状的衣。「花缝十」,意指那些缝线系出花蕊之后再展开而制成的衣。「被夺衣者」,指被强盗剥去衣服而赤身露体的人。「在此处」指:在古萨瓦咖等及全青等布之中。「任何」:意即连一件不如法或不相合的也不存在。「赤身露体者从这些不如法的布料中不论获得哪一种,先用它遮蔽羞处,后来得到如法衣时,受持如法衣后,此不如法衣即应舍离。若得全青等布料,则以如法染料染之,或去除彼色,或在两面贴附如法布料,或加以遮蔽后,方可着用。此为允许。」这段内容出自注疏。显示巴利原文
599.Acchinnadasaketi acchinnā dasā yassa, tasmiṃ cīvare. Esa nayo dīghadasepi. Phaladaseti phalasadisaganthitā dasā yassa, tasmiṃ. Pupphadaseti kaṇṇikaṃ bandhitvā vikāsetvā katā dasā yassa, tasmiṃ cīvareti attho. Acchinnacīvarassāti naggaṃ katvā corehi viluttacīvarassa . Etthāti kusavākādīsu, sabbanīlādīsu ca. Kiñcīti ekampi akappiyaṃ natthi ananulomikaṃ natthi. ‘‘Naggena etesu akappiyacīvaresu yaṃkiñci laddhaṃ, tena hirikopinaṃ paṭicchādetvā pacchā kappiyacīvare laddhe taṃ adhivāsetvā idaṃ akappiyacīvaraṃ pariccajitabbaṃ. Sabbanīlakādivatthesu laddhesu kappiyarajanena rajitvā, taṃ vaṇṇaṃ nāsetvā vā kappiyavatthāni ubhayapassesu alliyāpetvā, paṭicchādetvā vā nivāsetuṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
600 “十日内”应与“受持”等一切语句相连。“施与”即给予他人。此处施与有两种:当面施与与背面施与。见到受者后说“我把这个给你”的施与,名为当面施与。背面说“我把这个给某某人”而给与,是背面施与。若说“你拿这个”或“为你拿”,对方说“我为自己拿”,则施与和领受两者皆清净。若施者说“你把这个变成你的所有物,成为你的所有物,是你的所有物”,受者取用时也说“我变成我的所有物,成为我的所有物,是我的所有物”,则施与和领受皆不清净。然而,若施者说“你变成你的所有物”时,受者说“萨度,尊者,我为自己拿”后取用,则领受清净。若施者说“你拿这个”,他回答“我不拿”,施者又说“我已施与,你拿”,对方再次拒绝,那么那件衣便不属于任何人,即使超过十日也不构成舍堕罪。因此,之后那两人中谁想要,即可由他受持后受用。这一切皆如注疏中(与《波罗夷义注》2.469义理相同)所说。显示巴利原文
600.‘‘Antodasāha’’nti idaṃ ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādīhi sabbapadehipi yojetabbaṃ. Vissajjetīti aññassa deti. Idha dānaṃ duvidhaṃ sammukhādānaṃ, parammukhādānanti. Paṭiggāhakaṃ disvā ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’ti dānaṃ sammukhādānaṃ nāma. Parammukhā ‘‘idaṃ itthannāmassa dammī’’ti dinnaṃ parammukhādānaṃ. ‘‘Idaṃ tvaṃ gaṇhāhī’’ti vā ‘‘tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vā vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti sace vadati, dānagahaṇadvayampi suddhaṃ. ‘‘Idaṃ tava santakaṃ karohi, tava santakaṃ hotu, tava santakaṃ hotī’’ti dāyakena vutte gaṇhantopi ‘‘mama santakaṃ karomi, mama santakaṃ hotu, mama santakaṃ hotī’’ti vadati ce, dānaṃ, gahaṇañca asuddhaṃ hoti. ‘‘Tava santakaṃ karohī’’ti vutte pana ‘‘sādhu bhante mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vatvā gaṇhāti, gahaṇaṃ suddhaṃ. ‘‘Idaṃ tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘ahaṃ na gaṇhāmī’’ti vadati, puna ‘‘dinnaṃ mayā, tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte itaropi puna paṭikkhipati, taṃ cīvaraṃ kassaci asantakattā dasāhātikkamenāpi nissaggiyaṃ na hotīti pacchā tesu dvīsu yo icchati, tena adhiṭṭhāya paribhuñjitabbanti sabbamidaṃ aṭṭhakathāya (pārā. aṭṭha. 2.469 atthato samānaṃ) vuttaṃ.
对于已受持之衣,若于受持时生疑,应先表明自己的疑惑,思惟“如果未受持,这样做是否如法”后,再行舍弃并作律仪羯磨,如是行者不犯妄语罪。如注疏中说:“因为这样告知后而行律仪羯磨者,不构成妄语。”又,注疏中还说:“有些人说:那样的疑衣,由他人以信任取走后,应再给与。这种说法不善。”此即同处所说。显示巴利原文
Adhiṭṭhitacīvare adhiṭṭhāne vematikena attano vimatiṃ paṭhamaṃ āvi katvā ‘‘sace anadhiṭṭhitaṃ, evaṃ kate kappiyaṃ hotī’’ti cintetvā nissajjetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādadoso nāpajjati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na hi evaṃ jānāpetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādo hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). ‘‘Keci ‘tathā vematikacīvaraṃ aññena vissāsena gahetvā puna dātabba’nti vadanti, taṃ na sundara’’nti (pārā. aṭṭha. 2.469 thokaṃ visadisaṃ) tattheva vuttaṃ.
“失坏”指因盗贼等而失坏。“失”“烧”“断取”等,以其属于失坏之类别,故仅以“失坏”一词即已统摄。其中,“失”是针对盗贼等夺走而言,“失坏”是针对鼠咬等而言,“烧”是针对火烧而言。“信任”在此指对具足五支——现见、亲交、交谈、存活、取时心喜——的自己信赖之人,由他人取走。“已说明”者,是以“无罪,十日内受持”等方式所说。显示巴利原文
Vinassatīti corādīhi vinassati. ‘‘Nassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhantī’’ti imānipi vināsappakārattā ‘‘vinassatī’’ti imināva saṅgayhanti. Tattha ‘‘nassatī’’ti idaṃ corādīhi haṭaṃ sandhāya vuttaṃ, ‘‘vinassatī’’ti idaṃ undūrakhāyitādiṃ sandhāya vuttaṃ, ‘‘ḍayhatī’’ti agginā daḍḍhaṃ sandhāya. Vissāseti ettha sandiṭṭho ca sambhatto ca ālapito ca jīvati ca gahite cattamano hotīti pañcaṅgasamannāgatena attani vissāsena aññena gahiteti attho. Pakāsitāti ‘‘anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭhetī’’tiādinā (pārā. 469) nayena vuttā.
601 此所谓“起源”,即是指咖提那的起源。此咖提那起源,由身与语,或由身、语、意而生起。即便没有假名的了知心,由于有知道有多余衣的心,也会生起犯戒,故为“无心”;因无受持、无分配,故为“无作”。若修习业处,或礼拜佛塔等,而令第十一日的黎明生起者,是以善心犯;若沉溺于争论等,或明知违越而令其生起者,是以不善心犯;而漏尽者因失念或不知规定而如此作者,是以无记心犯,故有三心。依所说方式,修习业处等者,具喜心者为乐受,具舍心者为舍受;沉溺于争论等者,具忧心者为苦受,故有三受。此道理于后亦应如此连接。显示巴利原文
601. Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ nāmena kathinasamuṭṭhānaṃ nāmāti attho. Idaṃ kathinasamuṭṭhānaṃ nāma kāyavācato ca kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Atirekacīvarabhāvassa jānanacittena paṇṇattijānanacitte asatipi āpattisambhavato acittaṃ. Anadhiṭṭhānato, avikappanato ca akriyaṃ. Kammaṭṭhānamanuyuñjanto vā cetiyādiṃ vandanto vā ekādasamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeti, kusalacitto āpajjati, kalahādipasuto vā vītikkamaṃ jānanto vā uṭṭhāpeti, akusalacitto āpajjati, khīṇāsavo pana asatiyā vā paṇṇattiṃ ajānanto vā tathā karonto abyākatacitto āpajjatīti ticittaṃ. Vuttanayena kammaṭṭhānādimanuyuñjantassa somanassacittasamaṅgino sukhavedanā, upekkhācittasamaṅgino upekkhāvedanā, kalahādipasutassa domanassacittasamaṅgino dukkhavedanā hotīti tivedanaṃ. Esa nayo uparipi evarūpe ṭhāne yojetabbo.
602 为说明于村落等之处,放置三衣或五衣后离宿的罪及生起之处,以“村落为一界”等方式,在圣典中宣说了十五种衣的放置处,即:村落、住处、货物堆积处、楼阁、殿堂、宫殿、宫室、船、商队、田地、打谷场、园林、精舍、树下、露地。此中,村落,是指单屋村等村落。显示巴利原文
602.Gāmādīsupadesesu tipañcasūti ticīvarāni nikkhipitvā vippavāsena dosaṃ, uppajjanaṭṭhānañca dassetuṃ ‘‘gāmo ekūpacāro’’tiādinā (pārā. 477) nayena pāḷiyaṃ vuttagāmanivesanaudositaaṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsatthakhettadhaññakara- ṇaārāmavihārarukkhamūlaajjhokāsasaṅkhātesu pannarasasu cīvaranikkhepaṭṭhānesūti vuttaṃ hoti. Ettha gāmo nāma ekakuṭikādigāmo.
住处者,谓村外之四厅堂等房屋。故于义疏中说:「说村落与住处之差别者言:『再者,作一界限而住之多屋,名为住处』,故此住处等一切应取为『村外』。」又于彼处说:「若住处等在村内,因得村中所说之守护,应取为『村内之外』。」显示巴利原文
Nivesanaṃ nāma gāmato bahi catusālādiko geho. Tenāha gaṇṭhipade ‘‘gāmanivesanānaṃ visesaṃ vadantā ‘puna ekaparicchedaṃ katvā nivesitā bahugehā nivesanaṃ nāma hontī’ti vadanti, tasmā idaṃ nivesanādi sabbaṃ ‘gāmato bahī’ti gahetabba’’nti. Idañca tattheva vuttaṃ ‘‘nivesanādikaṃ antogāme ce hoti, gāme vuttaparihārasseva labbhanato antogāmato bahī’ti gahetabba’’nti.
注疏中说:「货物堆积处,是指存放车乘等物品的厅堂。」具备如此特征者,名为货物堆积处。又说:「楼阁,是为防御敌王等而以砖砌成、墙壁厚实、有四层或五层的特殊建筑。」具备如此特征者,名为楼阁。又说:「殿堂,是指顶部收聚一尖、四角方正的宫殿。」如此所说含摄一角之方形屋宇,名为殿堂。宫殿,指长形的宫殿。宫室,指平顶的宫殿。船,指用于交通的船只。商队,分步行的商队与车行的商队两种人群,又各依定居与非定居再分为两类。其中,定居者的驻地也有篱笆等围绕。显示巴利原文
Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘udositoti yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.482-487) vuttasarūpaṃ udositaṃ nāma. ‘‘Aṭṭoti paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso’’ti (pārā. aṭṭha. 2.482-487) vuttasarūpo aṭṭo nāma. ‘‘Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo’’ti (pārā. aṭṭha. 482-487) vutto ekakaṇṇikasaṅgahito caturassageho māḷo nāma. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti muṇḍacchadanapāsādo. Nāvāti yānappatti. Satthanti jaṅghasatthasakaṭasatthavasena duvidho janasamūho, so ca niviṭṭhāniviṭṭhavasena paccekaṃ duvidho. Tattha niviṭṭhe vatiādiparikkhepopi hoteva.
田地,指大麦田等田地。谷场,是处理谷物的地方。园林,指花园与果园。精舍,即使只是一座单独的住所,也称作精舍。「树,指正午时分四周能散布树荫者」(波罗夷 494),依此所说的量度来确定界限的,称为树。露地,指七寻之内的区域。它存在于藤林、密林等非村的荒野中,也存在于渔夫无法到达路径的海岛中。渔夫无法到达的路径,指的是从水路前往,当天无法返回家中的遥远海域。显示巴利原文
Khettanti yavakhettādikhettaṃ. Dhaññakaraṇaṃ khalaṃ. Ārāmo pupphārāmo, phalārāmo ca. Vihāroti ekampi senāsanaṃ vuccati. ‘‘Rukkho nāma yaṃ majjhantike kāle samantā chāyā pharatī’’ti (pārā. 494) vuttappamāṇaparicchanno rukkho. Ajjhokāso nāma sattabbhantaro, so viñcāṭaviādiagāmakāraññe ca macchabandhānaṃ agamanapathe samuddadīpe ca labbhati. Macchabandhānaṃ agamanapatho nāma udakapiṭṭhiyā gantvā puna tadaheva gehaṃ āgantuṃ asakkuṇeyyatāya dūro samuddappadeso vuccati.
村落等各自可分为一界与非一界两类。其中,除露地外,若村落等属于同一位国王或同一位地主等所有者家族,即为一界;若分属不同家族所有,则为非一界。正如所说:「一界村落,是指单一家族的村落」等(波罗夷 478)。注疏中也说:「单一家族的村落,是指一位国王或一位地主的村落。」又说:「不同家族的村落,则指分属不同国王或不同地主的村落,如毗舍离、拘尸那等。」(波罗夷注疏 2.479)显示巴利原文
Ayaṃ gāmādiko paccekaṃ ekūpacāro, nānūpacāroti duvidho. Tattha ajjhokāsaṃ vinā gāmādiko taṃtaṃrājādisāmikakulānaṃ ekatthanānatthavasena ekakulasantako ce hoti, ekūpacāro. Nānākulasantako ce, nānūpacāro hoti. Vuttañhetaṃ ‘‘gāmo ekūpacāro nāma ekakulassa gāmo hotī’’tiādi (pārā. 478). Aṭṭhakathāyampi vuttaṃ ‘‘ekakulassa gāmoti ekassa rañño vā bhojakassa vā gāmo’’ti ca ‘‘nānākulassa gāmoti nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā gāmo vesālīkusinārādisadiso’’ti (pārā. aṭṭha. 2.479) ca.
由同一家族建造的精舍为同一界,由不同家族建造的则为非同一界。正如《义疏》中所说:‘精舍中同一家族与不同家族之说,是依建造者而说。’然而对于露地,界的差别应依据‘寻内’而了知。圣典中亦说:‘一界露地,是指无村的荒野中,四周七寻内为一界;超出此范围则为非一界。’此处,一寻内等于二十八肘。如《注疏》中说:‘一寻内为二十八肘’(《巴拉基咖注疏》2.489)。如上所述,为了显示其相状与分类的十五处略说,故说‘在村落等处所中,或三或五’。此为此处之略说,广说则应从圣典、注疏与复注中了知。显示巴利原文
Ekakulena kārāpito vihāro ekūpacāro, nānākulehi kārāpito nānūpacāro hoti. Yathāha gaṇṭhipade ‘‘vihāre ekakulanānākulavohāro kārāpakānaṃ vasena vutto’’ti. Ajjhokāse pana upacārabhedo abbhantaravasena veditabbo. Vuttañcetaṃ pāḷiyaṃ ‘‘ajjhokāso ekūpacāro nāma agāmake araññe samantā sattabbhantarā ekūpacāro. Tato paraṃ nānūpacāro’’ti. Idha ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatiratanaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatihattha’’nti (pārā. aṭṭha. 2.489). Evaṃ saṅkhepato vuttasarūpappabhedāni pannarasa ṭhānāni dassetumāha ‘‘gāmādīsu padesesu tipañcasū’’ti. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana pāḷiaṭṭhakathāvaṇṇanato veditabbo.
‘应与三衣分离’,指与僧伽梨、上衣或下衣分离。依据‘将衣置于村内’等语句(《巴拉基咖》476, 478),此处的‘三衣’应理解为三衣中的任何一衣。‘一夜’,是就分离行为究竟关联而言的业格用法。而‘亦’字则引出这样的问题:那么,二夜等又是如何呢?显示巴利原文
‘‘Ticīvarena vippavāseyyāti saṅghāṭiyā vā uttarāsaṅgena vā antaravāsakena vā. Antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā’’ti (pārā. 476, 478) vacanato ettha ticīvaranti tiṇṇaṃ cīvarānamaññatarameva cīvaraṃ vattabbaṃ. Ekarattanti vippavāsakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Api-saddena kiṃ pana dirattādikanti dasseti.
‘除僧团许可外’,是指除了僧团所授予的不离衣许可之外。即:无力持守三衣的病比丘,礼敬僧团后,蹲坐合掌,三次如此乞求:‘诸尊者,我有病,不能持三衣出行,我向僧团乞求不离三衣的许可。’由僧团以一白二甘马语所授予的不离三衣的许可,便是此‘许可’。如此获得许可的病比丘,于彼病尚未痊愈期间,或于病虽痊愈但已到达置衣之处期间,或于另外生起的疾病尚未痊愈期间,依此许可皆无过失。显示巴利原文
Saṅghasammutiyā vināti ticīvaraṃ pariharituṃ asamatthena gilānena bhikkhunā saṅghaṃ vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggayha ‘‘ahaṃ bhante gilāno, na sakkomi ticīvaraṃ ādāya pakkamituṃ, sohaṃ bhante saṅghaṃ ticīvarena avippavāsasammutiṃ yācāmī’’ti tikkhattuṃ yācitena saṅghena tassa ñattidutiyāya kammavācāya dinnaṃ avippavāsasammutiṃ vināti vuttaṃ hoti. Tathā laddhasammutikassa gilānassa bhikkhuno tasmiṃ gelaññe avūpasante vā vūpasantepi cīvaranikkhepaṭṭhānaṃ āgamanakāle vā uppanne aññepi roge avūpasante tāyayeva sammutiyā na doso.
603 “比丘”,指未得许可的比丘。“与彼衣”。“不应分离而住”,即不应离衣而住。其意为何?即如经中所说:“若村为同一家族且有围障,将衣置于村内,即应住于村内;若无围障,则应住于置衣的屋中,或不应离手掷距离。若村为多家族且有围障,应住于置衣的屋中、或集会所、或门口,或不应离手掷距离”等(波罗夷 478)。依此所说,在开许之处以外,不应让黎明升起,这便是所言之意。显示巴利原文
603.Bhikkhunoti aladdhasammutikassa bhikkhuno. Tena cīvarena. Vippavatthuṃ na vaṭṭatīti vinā vasituṃ na vaṭṭati. Kiṃ vuttaṃ hoti? ‘‘Ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca, antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā antogāme vatthabbaṃ. Aparikkhitto hoti, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vatthabbaṃ, hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Nānākulassa gāmo hoti parikkhitto ca, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vatthabbaṃ sabhāye vā dvāramūle vā, hatthapāsā vā na vijahitabba’’ntiādinā (pārā. 478) nayena pāḷiyā vuttaṭṭhānato bahi aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭatīti vuttaṃ hoti.
本文中“有围障”,是指以墙、篱笆或壕沟围障而言。“或手掷距离”:此处的手掷距离为二肘半。如注疏中说:“不应离彼屋周围的手掷距离,即不应离开二肘半范围之外”,此即所说(波罗夷注疏 2.477–478)。显示巴利原文
Imasmiṃ pāṭhe ‘‘parikkhitto’’ti idaṃ pākārena vā vatiyā vā parikhāya vā parikkhittaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthapāsā vāti ettha hatthapāsā nāma aḍḍhatiyaratanaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘taṃ gharaṃ samantato hatthapāsā na vijahitabbaṃ, aḍḍhateyyaratanappamāṇā padesā uddhaṃ na vijahitabbanti vuttaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.477-478).
“分离者有何过?”因此说“有……乃至……于黎明升起时”。确实,若在开许之处以外,离衣而住至黎明升起,则该衣应舍,以此因缘亦犯波逸提罪,这便是其义。由此下文将说:“舍已……乃至……由智者”。显示巴利原文
Vippavasantassa ko dosoti āha ‘‘hoti…pe… aruṇuggame’’ti. Anuññātaṭṭhānato hi bahi cīvarena vinā aruṇaṃ uṭṭhāpentassa taṃ cīvaraṃ nissajjitabbaṃ hoti, taṃhetukā pācittiyāpattipi hotīti attho. Teneva vakkhati ‘‘nissajjitvā…pe… viññunā’’ti.
604 “正沐浴者”是说在距离衣的手掷范围之外沐浴者;此处用了不敬的主格形式。显示巴利原文
604.Nhāyantassevāti cīvarassa hatthapāsato dūre nahāyantasseva, anādare sāmivacanaṃ.
606 “断坏衣者”是指衣已被割断、被掠夺的比丘。此比丘的住处称为“断坏衣处”。于该处。显示巴利原文
606. Acchinnaṃ viluttaṃ cīvaraṃ yassa so acchinnacīvaro, bhikkhu, tassa ṭhānaṃ acchinnacīvaraṭṭhānaṃ, tasmiṃ.
607 “着下衣后”在此处意指“……之后”;“取”在此处指“取其餘衣”,此处是省略。这是在没有人潮拥挤的地方,于所应前往之处及邻近道路时应作的示现。若在其他地方,则应着下衣、披上衣,并将桑喀帝搭在肩上而行。若在精舍中找不到同法者,也应前往集会堂,于同法者近处行律之羯磨,这在义注中已有说明。“舍弃后”是指依此句——“诸位尊者,此衣我离夜而住,除非得到比丘的许可,否则应予以舍弃,我今将此衣舍与僧团”——而对僧团说;或“诸位尊者,此衣……我今舍与诸具寿”而对三人或二人说;或“友,此衣……我今舍与具寿”而对一人说。如此说后而舍弃,这就是它所说的意思。“有智者”是指以智慧如此了知应舍物的舍弃等各种作法规定的人。显示巴利原文
607.Nivāsetvāti ettha ‘‘antaravāsaka’’nti ca gahetvāti ettha ‘‘itarānī’’ti ca seso. Idañca gantabbaṭṭhāne, āsanne magge ca manussasambādhe asati kattabbadassanaṃ. Itarattha nivāsetvā, pārupitvā ca saṅghāṭiṃ aṃse katvāva gantabbaṃ hoti. Vihāre sabhāgesu alabbhamānesu āsanasālampi gantvā sabhāgassa santike vinayakammaṃ kattabbanti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.495 atthato samānaṃ) vuttaṃ. ‘‘Nissajjitvā’’ti iminā ‘‘idaṃ me bhante cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti saṅghe vā ‘‘idaṃ me bhante cīvaraṃ…pe… ahaṃ āyasmantānaṃ nissajjāmī’’ti tiṇṇaṃ, dvinnaṃ vā santike vā ‘‘idaṃ me āvuso…pe… imāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti ekassa santike vā vatvā nissajjitvāti vuttaṃ hoti. Viññunāti evaṃ nissaggiyavatthunissajjanādinānappakāravidhijānanakena ñāṇavatāti attho.
608 那件应舍弃之衣。显示巴利原文
608.Taṃ nissaggiyacīvaraṃ.
609 “若不将已舍弃衣退还给该比丘,则得恶作”——这句话的意思是:应由一位贤能、能胜任的比丘领受其罪,并将已舍弃之衣退还。因此,了知此规定的贤能者、有能力依规定而行者,应依《小品》中所说的方法,先领受其罪,再亲手取过已舍弃之衣,让那比丘坐下。若是僧团,则说:“尊者僧伽,请听我说:这件衣是某比丘的应舍弃物,已舍与僧伽。若僧伽同意,僧伽可将此衣退还给那位比丘。”若是三人,则说:“诸具寿,请听我说:这件衣是某比丘的应舍弃物,已舍与诸具寿。若诸具寿同意,诸具寿可将此衣退还给那位比丘。”若是一人,则说:“我将此衣退还给具寿。”如此退还。若他以“这衣已经退还给我了”的清净想而取走已舍弃之衣,却不退还,则得恶作。这便是所说的道理。显示巴利原文
609.‘‘Adentassa ca nissaṭṭhaṃ dukkaṭa’’nti iminā ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā, nissaṭṭhacīvaraṃ dātabba’’nti vuttattā imaṃ vidhiṃ jānanatāya byattena yathāvidhiṃ kātuṃ samatthatāya paṭibalena khandhake (cūḷava. 239) āgatanayena āpattiṃ paṭiggahetvā nissaṭṭhacīvaraṃ hatthena gahetvā nisīdāpetvā sace saṅgho hoti, ‘‘suṇātu me bhante saṅgho, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā’’ti, sace tayo honti, ‘‘suṇantu me āyasmantā, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ āyasmantānaṃ nissaṭṭhaṃ, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, āyasmantā imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyu’’nti, sace ekako hoti, ‘‘imaṃ cīvaraṃ āyasmato dammī’’ti dātabbaṃ, nissaṭṭhacīvaraṃ ‘‘attanoyeva dinna’’nti suddhasaññāya gahetvā adentassa dukkaṭaṃ hotīti vuttaṃ hoti.
然而,若明知是他人物品,却以诡计抢夺,则视物品价值而犯恶作、偷兰遮、波罗夷罪。如注释书所说:“若明知是他人物品,以诡计抢夺者,应评估物品价值后予以治罪。”所谓“已遍说”,即“诸比丘,不应不退还已舍弃之衣,若不退还者得恶作罪”——这便是圣典中所说的意思。显示巴利原文
Tassa santakabhāvaṃ ñatvā lesena vilumpantassa pana bhaṇḍagghavasena dukkaṭathullaccayapārājikāpattiyo honti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tassa santakabhāvaṃ pana ñatvā lesena acchindanto bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). Pariyāputanti ‘‘na bhikkhave nissaṭṭhacīvaraṃ na dātabbaṃ, yo na dadeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 470) pāḷiyaṃ vuttanti attho.
610-1 “长老与年少”一语,应配合“于道路行走时”来贯通二者:以“长老”表示无依止的状态,以“年少”表示有依止的状态。“放下”即退后。若那位长老是依止老师,基于此意趣而称之为“尊重者”。对于那位年少比丘,“衣”是指放置在他手中的衣。“不轻安”是指在行走时尚未放下重担,因仍旧存有精勤,故依止不轻安——这是意趣所在。由此而说“须臾”等。显示巴利原文
610-1. There dahare cāti etesu ubhosupi maggaṃ gacchantesūti yojanā. ‘‘There’’ti iminā anissitabhāvamāha, ‘‘dahare cā’’ti iminā nissitabhāvaṃ. Ohīneti osakkite. Sace so thero nissayācariyo bhaveyyāti adhippāyenāha ‘‘garu’’nti. Tasmiṃ dahare. Vatthanti tassa hatthe ṭhitacīvaraṃ. Na passambhatīti dhuranikkhepaṃ akatvā gamane saussāhattā nissayapaṭippassaddhi na hotīti adhippāyo. Teneva ‘‘muhutta’’ntiādimāha.
614 “于回收时,在天明之前”与此相连。意思是:了知年少比丘尚在远方,而且天将破晓,为了此衣不致成为应舍之物,便觉察到衣仍在他手中,于是赶在天明之前将其收回。“令舍弃”是指将衣给予他人。“灭失”是指遭盗贼等而失去。显示巴利原文
614. Paccuddhāre antoyevāruṇeti iminā sambandho, daharabhikkhuno dūrabhāvañca aruṇuggamanañca ñatvā cīvarassa anissaggiyatthaṃ tassa hatthe ṭhitabhāvaṃ sallakkhetvā purāruṇā paccuddhareti attho. Vissajjetīti aññassa deti. Vinassatīti corādīhi nassati.
616 “非时衣”者,依律所说:“所谓非时衣,即于咖提那未展开时,在十一个月中所生起者;于咖提那已展开时,在七个月中所生起者;以及在应时中指定而给予者。”在咖提那未展开的住处,所谓“衣月”是指从前咖提那黑分初日起,直至后咖提那满月日之间的一个月;从那时之后,在十一个月中所生起的衣,即为非时衣。在咖提那已展开的住处,除去衣月及冬季四个月,在其余七个月中所生起的衣,为非时衣。此外,在咖提那已展开时,于如此限定的五月期间,若对僧团说“我施此非时衣”,或对个人说“我以此施汝”而给予者,亦属非时衣。此处“生起”一词有所省略,依律“应生起,或从僧团、或从众、或从亲属、或从朋友、或从粪扫衣、或从自己之财物”之语,是指由僧团给予,或由众人以“我等施此予经师众,我等施此予阿毗达摩师众”等方式施予,或从依自己戒腊所得,或从亲属等处所得,或从墓地等粪扫衣处所得,或由自己所有的线、棉花等如法布料所生起的衣。显示巴利原文
616.Akālacīvaranti ‘‘akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ, atthate kathine sattamāse uppannaṃ, kālepi ādissa dinna’’nti (pārā. 500) vacanato anatthatakathine vihāre ‘‘cīvaramāso’’ti yo pubbakattikakāḷapakkhapāṭipadato paṭṭhāya yāva aparakattikapuṇṇamī, tāva māso vuccati, tato paresu ekādasasu māsesu uppannañca atthatakathine vihāre yo cīvaramāso, hemantā ca cattāro māsāti pañcamāsato bahi sattasu māsesu uppannañca atthatakathine pañca māsā yathāparicchinnakāle saṅghassa ca ‘‘idaṃ akālacīvaraṃ dammī’’ti puggalassa ca ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’ti dinnañceti idaṃ akālacīvaranti attho. ‘‘Uppanna’’nti seso, ‘‘uppajjeyya saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlato vā attano vā dhanenā’’ti (pārā. 500) vacanato saṅghassa vā ‘‘idaṃ suttantikagaṇassa dema, idaṃ ābhidhammikagaṇassa demā’’tiādinā nayena gaṇassa vā dinnato attano vassaggena vā ñātiādito vā susānādipaṃsukūlakhettato vā attano santakena suttakappāsādikappiyavatthuto vā uppannacīvaranti attho.
“最多保存一月”者,以一个月为最大期限,即此保存以月为限量,故称“最多一月”。“保存”应作为行为的修饰语,即应作最多一月的保存,如此说。依“若比丘希望,应受取;受取后应速作;若不圆满,为令不足者圆满,彼比丘应将彼衣最多保存一月”之语,如此生起的衣,希望者受取后,若能作成,不应超过十日;若不能,为令不足者圆满,应保存最多一月。这是其义。显示巴利原文
Māsaparamaṃ nikkhipeti māso paramaṃ pamāṇaṃ etassa nikkhipanassāti māsaparamaṃ, nikkhipananti kiriyāvisesanaṃ kātabbaṃ, māsaparamaṃ nikkhipanaṃ kareyyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā khippameva kāretabbaṃ, no cassa pāripūrī, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ ūnassa pāripūriyā’’ti (pārā. 500) vacanato evaṃ uppannaṃ cīvaraṃ icchantena paṭiggahetvā sace pahoti, dasāhamanatikkāmetvā kāretabbaṃ. Sace nappahoti, ūnassa paripūraṇatthaṃ māsaparamaṃ ṭhapetabbanti attho.
何时应如此存放?答:“当有期待时。”“期待”是指:或从僧团、或从众、或从亲属、或从朋友、或从粪扫衣、或从自己的财物,如所说从僧团等处、从自己雨安居结束时等可得到衣,怀着“我将以此补足或令圆满”的期待,此时应如此存放,这是其义。超过此之后,即超过一个月的时间,便不得再存放,犯舍堕,这是其义。显示巴利原文
Kadā evaṃ nikkhipitabbanti āha ‘‘sati paccāsāyā’’ti, ‘‘paccāsā hoti saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlato vā attano vā dhanenā’’ti (pārā. 500) vuttasaṅghādito attano vassaggādito labheyya, tena ‘‘imassa ūne paripuṇṇe kāressāmī’’ti paccāsāya sati evaṃ nikkhipitabbanti attho. Tato uddhaṃṭhapetuṃna vaṭṭatīti māsato atirekakālaṃ nikkhipituṃ na vaṭṭati, nissaggiyapācittiyaṃ hotīti attho.
若如此,为何又说“于当日生起的根本衣,若期待衣生起,应于十日内作成……乃至……于第二十日生起的根本衣,若期待衣生起,应于十日内作成”?因为期待衣超过十日而存放是不适当的,而根本衣以彼期待衣为所依,故如此说。如注疏中说:“从根本衣生起之日,直至第二十日,于此期间生起的期待衣,令根本衣成为自己的所依。”显示巴利原文
Yadi evaṃ ‘‘tadahuppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ…pe… vīse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabba’’nti (pārā. 500) kasmā āhāti? Paccāsācīvarassa dasadivase atikkamma ṭhapetuṃ ayuttattā, mūlacīvarassa taggatikattā evaṃ vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘mūlacīvarassa uppannadivasato yāva vīsatimo divaso, tāva uppannaṃ paccāsācīvaraṃ mūlacīvaraṃ attano gatikaṃ karotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.500).
618-9 “令比丘尼洗”一句是承接上文。根据“比丘尼是指在两众僧团中受具足戒者”的经语,在比丘尼僧团以白四甘马、在比丘僧团以白四甘马,合计以八语而受具足戒者,名为比丘尼。“已用”是指比丘已自受用、已染、已作持的衣,也就是说,即使只是将衣放在头上、作为卧具用过,也成为旧衣,这是它的含义。正如注疏中所说:“染后作持,一次已穿著或已披著,乃至于受用之始置于肩上或头上而行道,或作为头枕而卧,这也算是旧衣。”“布”是以因喻的方式,在应作之中指称衣本身。显示巴利原文
618-9. Bhikkhuniyā yo dhovāpetīti sambandho. ‘‘Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā’’ti (pārā. 500) vacanato bhikkhunisaṅghe ñatticatutthāya kammavācāya, bhikkhusaṅghe ñatticatutthāya kammavācāyāti aṭṭhavācikāya upasampannā bhikkhunī nāma. Bhuttanti bhikkhunā attanā paribhuttaṃ rajitaṃ ādinnakappaṃ, ‘‘paribhogaṃ karissāmī’’ti antamaso sīsaṃ ṭhapetvā sayanamattenāpi purāṇabhūtaṃ cīvaranti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘rajitvā kappaṃ katvā ekavārampi nivatthaṃ vā pārutaṃ vā antamaso paribhogasīsena aṃse vā matthake vā katvā maggaṃ gato hoti, ussīsakaṃ vā katvā nipanno hoti, etampi purāṇacīvaramevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Vatthanti kāriye kāraṇopacāravasena cīvarameva āha.
“非亲族女”:根据“非亲族是从母方或父方起,直至第七代祖父辈皆不相关联者”的经语,对自己或该女子,或从母方、父方递相传承,乃至第七代之间,若与任何亲族皆无联系,便为非亲族女,这是它的含义。如注疏中所说:“祖父辈即指祖父辈。自彼以上,一切先辈之人皆以‘祖父’这一范畴所涵摄。如此乃至第七代,与此人不相系属者。”“令捶打”即令击打。显示巴利原文
Aññātikāyāti ‘‘aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā’’ti vacanato attano vā tassā vā mātu vā pitu vā paramparāya yāva sattamā yugā, etthantare yena kenaci ñātakena asambaddhabhāvena aññātikāyāti attho. Yathā cāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘pitāmahoyeva pitāmahayugaṃ. Tato uddhaṃ sabbepi pubbapurisā pitāmahaggahaṇeneva gahitā. Evaṃ yāva sattamo puriso, tāva yā asambaddhā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Ākoṭāpetīti paharāpeti.
由“令洗”等而来。“舍堕罪”是指:舍堕的罪,即借着名为应舍衣而别立的波逸提罪生起,这是其义。这是显示在三种行为的终了时应犯之罪。应理解为:依比丘的命令而做洗涤等事的比丘尼,为了此事,在一切前行行为的计数中,比丘皆得恶作。正如注疏中所说:“乃至洗涤并拿起该衣,在那时,比丘尼的每一个行为,比丘皆得恶作。”“以第一”是指:若命令做三件事,便以所命令的第一件事定罪,这是其义。“已显示”如同所说:“对非亲族女有非亲族女想,令浣洗旧衣、令染、令捶打,犯舍堕罪,并犯二恶作。”依此方式,命令做两件事时,由第一事犯舍堕罪,由第二事犯恶作,这一意义即被含摄。显示巴利原文
Tato dhovāpanādito. Nissaggiyāpattīti nissaggiyassa āpatti nissaggiyāpatti, nissaggiyassa cīvarassa nāmena visiṭṭhā pācittiyāpatti hotīti attho. Idañca tiṇṇaṃ payogānaṃ ante āpajjitabbāya āpattiyā dassanaṃ. Tassa niyogena dhovanādiṃ karontiyā bhikkhuniyā tadatthaṃ sabbapubbapayogagaṇanāya bhikkhuno dukkaṭaṃ hotīti gahetabbo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yāva naṃ dhovitvā ukkhipati, tāva bhikkhuniyā payoge payoge bhikkhussa dukkaṭa’’nti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Paṭhamenāti tīṇipi kārāpentassa yaṃ paṭhamaṃ kārāpeti, tenāti attho. Dīpitanti ‘‘aññātikāya aññātikasaññī purāṇacīvaraṃ dhovāpeti rajāpeti ākoṭāpeti, nissaggiyena āpatti dvinnaṃ dukkaṭāna’’ntiādinā (pārā. 506) desitaṃ. Iminā nayena dve kārāpentassa paṭhamena nissaggiyāpatti, dutiyena dukkaṭanti ayamattho saṅgayhati.
620 “为洗涤而给与”一句,是依“已受用衣”这一主题而得的。显示巴利原文
620.‘‘Dhovanatthāya detī’’ti iminā ‘‘bhuttaṃ vattha’’nti adhikārato labbhati.
621 “于沙弥的指示中亦”这句中,所谓“沙弥的指示”,是指在此指示中也同样连接:自己曾受用的衣,为洗涤而给与;其意思是:将自己曾受用的衣,为洗涤而给与沙弥。“亦”字表示合集之义。“受具已”一词,表示先行动作——“洗涤”之后续动作,此义据文理可得。显示巴利原文
621.Sāmaṇeraniddesepīti ‘‘sāmaṇerā’’ti niddeso nāma yassa, tasmimpi, attanā paribhuttaṃ vatthaṃ dhovanatthāya detīti yojanā, attano paribhuttaṃ cīvaraṃ dhovanatthāya sāmaṇerassa detīti attho. Pi-saddo samuccayattho. Upasampajjāti pubbakiriyāya ‘‘dhovatī’’ti aparakiriyā sāmatthiyā labbhati.
622 “较年轻的比丘们”一句,是指比自己戒腊更浅的比丘们。“于已交出而给与时”。所谓“此方法”,是指这样一种处理方式:若以其中之一方式犯波逸提,而以其余二者或一者在一切行为中,则犯恶作。显示巴利原文
622.Daharānañca bhikkhūnanti attano navakatarānaṃ bhikkhūnaṃ. Niyyādite dinne. Esa nayoti ‘‘ekena pācittiyaṃ, avasiṭṭhehi dvīhi vā ekena vā sabbapayogesu dukkaṭaṃ hotī’’ti nayo.
623 「衣」者,指已受用的衣。显示巴利原文
623.Cīvareti paribhuttacīvare.
624 「仅为洗涤之缘故」者,以此说明其余二者因非由彼所命而作,故于彼无犯。显示巴利原文
624.‘‘Dhovanappaccayāyevā’’ti iminā itaradvayassa tassa anāṇattiyā katattā tato anāpattibhāvamāha.
626 「亲族尼」者,此处如「如理审思」等词,因偈颂韵律而有 ya 音之省略,意为“从亲族比丘尼”。「对亲族尼有非亲族想」一句,为其分解。「敷具」者,即应敷设于床椅的敷具衣。显示巴利原文
626.Ñātikāti ettha ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’tiādīsu (ma. ni. 1.22-23, 422; a. ni. 6.58; 8.9; mahāni. 206; dha. sa. 1355; vibha. 518) viya gāthābandhavasena ya-kāralopo, ñātikāya bhikkhuniyāti attho. ‘‘Ñātikā aññātisaññissā’’ti padacchedo. Paccattharaṇanti mañcapīṭhe attharitabbaṃ paccattharaṇacīvarañca.
627 「依比丘尼之方式」者,这是说若也在比丘僧团中受具足戒,便有波逸提的可能。如义注所说:「然而在比丘处受具足戒者,则如其事。」若先在比丘尼僧团受具足戒,后在比丘僧团受具足戒,则不称为仅在比丘僧团受具足戒,因此他们被称为世尊住世时最初出家的五百释迦女。如义注所说:「在比丘处受具足戒者,名为五百释迦女。」由于比丘性转变时,其受具足戒的羯磨是被允许的,故彼亦应被摄。显示巴利原文
627.‘‘Bhikkhunīnaṃ vasenā’’ti idaṃ bhikkhusaṅghepi upasampannā ce, pācittiyasambhavā vuttaṃ . Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukamevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.506). Bhikkhunisaṅghe paṭhamaṃ upasampajjitvā pacchā bhikkhusaṅghe ce upasampajjati, kevalaṃ bhikkhusaṅghe upasampannāti na vuccatīti tā bhagavati dharamāne paṭhamaṃ pabbajitā pañcasatā sākiyāniyo vuccanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannā nāma pañcasatā sākiyāniyo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.506). Bhikkhuno liṅge parivatte tasseva upasampannakammassa anuññātattā sopi gahetabboyeva.
628 「未说而洗涤」:若未被吩咐「洗这件衣」,见到衣有污秽,默然无声地从放置处取衣,或自行开口以乞求等方式,或未经任何差使便取衣,进行洗衣等事。「或未使用」:依前文所述方式,尚未使用过的衣。「或其他」:指鞋袋、钵袋、布书袋、床、椅等任何资具。显示巴利原文
628.Avuttā dhovatīti ‘‘imaṃ cīvaraṃ dhovā’’ti avuttā cīvaraṃ kiliṭṭhaṃ disvā avatvā ṭhapitaṭṭhānato cīvaraṃ gahetvā vā sayameva vatvā yācanādinayena vā anāṇattiyā ca gahetvā cīvaradhovanādiṃ kareyya ce. Aparibhuttaṃ vāti heṭṭhā vuttanayena aparibhuttaṃ cīvaraṃ. Aññaṃ vāti upāhanatthavikapattatthavikapotthakatthavikamañcapīṭhādiṃ yaṃ kiñci parikkhāraṃ.
629 「取任何堪作净着的最低量衣」是连接。这里,由「从非亲比丘尼手中」「从亲比丘尼而对非亲有想」「从一处受具戒者手中取」等后续文句的语力可知,其义为:依前文所述方式,从非亲的、于二部僧团受具足戒的比丘尼手中,取走堪作净着的、从染过色的最低一搩手量布开始的任何衣。虽以总说而言「有犯」,但由上下文及将说「舍堕犯」可知,此处正是「舍堕犯」。「除了交换」:由「交换者,或以少换多、以多换少」的语句,以及大义注中说「乃至以诃梨勒果片」可知,从最低限度起,即使只给了诃梨勒果片也应收下,三衣名为交换物,除此之外而说。「交换」:有交换,以其为交换物,义为应以买卖的方式获取之衣。显示巴利原文
629. Vikappanupagaṃ pacchimaṃ upādāya kiñci cīvaraṃ gaṇhatoti yojanā, ettha ‘‘aññātikāya bhikkhuniyā hatthato’’ti ca ‘‘ñātikāya aññātikasaññissā’’ti ca ‘‘ekatoupasampannāya hatthato gaṇhātī’’ti ca vakkhamānavacanasāmatthiyā labbhamānato pubbe vuttanayena aññātikāya ubhatosaṅghe upasampannāya bhikkhuniyā hatthato vikappanupagaratanavidatthippamāṇavatthato paṭṭhāya yaṃ kiñci cīvaraṃ gaṇhantassāti attho. ‘‘Āpattī’’ti sāmaññena vuttepi ‘‘nissaggiyā pācittiyāpattī’’ti pakaraṇato ca ‘‘nissaggiyāpattī’’ti vakkhamānato ca labbhati. Ṭhapetvā pārivattakanti ‘‘pārivattakaṃ parittena vā vipulaṃ, vipulena vā paritta’’nti (pārā. 514) vacanato mahāpaccariyaṃ ‘‘antamaso harītakakhaṇḍenāpī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.514) vuttattā ca heṭṭhimantato harītakakhaṇḍampi datvā gahetabbaṃ ticīvarañca pārivattakaṃ nāma hoti, taṃ ṭhapetvāti vuttaṃ hoti. Parivattanaṃ parivattaṃ, taṃ etassa atthīti pārivattakaṃ, kayavikkayena gahetabbaṃ cīvaranti attho.
630 “为取的努力”,是指为了拿取而伸手等的努力。“已包围”,是指如所教示的“在努力时犯恶作”。显示巴利原文
630.Gahaṇatthāyapayogeti gaṇhituṃ hatthapasāraṇādippayoge. Pariyāputanti ‘‘paṭiggaṇhāti payoge dukkaṭa’’nti (pārā. 512) desitaṃ.
631 “未达上者之手”:除比丘、比丘尼之外,其余一切未达上者皆属此列。如注疏所说:“若送至在学尼、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷手中而受取,则无犯。”显示巴利原文
631.Anupasampannahattheti bhikkhubhikkhunito aññe sabbe anupasampannā gahitā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace pana sikkhamānāsāmaṇerasāmaṇeriupāsakaupāsikānaṃ hatthe pesitaṃ paṭiggaṇhāti, anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.512).
632 “一方”:此处应理解为比丘尼僧团一方。若在另一方,则仅犯波逸提罪。如注疏所说:“若向比丘方的已受具戒者索求,则仅犯波逸提。”显示巴利原文
632.Ekatoti ettha bhikkhunisaṅghatoti gahetabbaṃ. Aññasmiṃ pakkhe pācittiyameva. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana pācittiyamevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.513).
633 心中作意“我将给予交换物”而受取,便无过失——这是文句的连贯解释。显示巴利原文
633. ‘‘Pārivattakaṃ dassāmī’’ti ābhogaṃ katvā gaṇhāti, doso na vijjatīti yojanā.
634 “其余资具”是指袋、腰带等,即不可分之物,或不适用于分与羯磨的资具。然而,可适用于分与羯磨之物则不得行。如注疏所说:“可适用于分与羯磨之物,乃至最后一件袈裟尺寸的滤水布也不行。”受取袈裟是“作”,未给交换物是“不作”;因为此罪须由“作”与“不作”共同成就,故称为“作与不作”之罪。显示巴利原文
634.Aññaṃ parikkhāranti thavikakāyabandhanādi avikappiyaṃ vā avikappanupagaṃ vā parikkhārameva gahetabbaṃ. Vikappanupagaṃ pana na vaṭṭati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vikappanupagaṃ pacchimacīvarappamāṇaṃ pana paṭaparissāvanampi na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.514). Cīvarapaṭiggaṇhanaṃ kiriyā, pārivattakassa adānaṃ akiriyāti kiriyāya ca akiriyāya ca āpajjitabbato kriyākriyaṃ.
635 “非亲属、未受邀请”是经断句所得。“居士或居士妇”则是经文中的省略。因为世尊确曾说:“非亲属之居士或居士妇”。依前述之理,由于乃至追溯至七代祖父辈仍无亲属关系,故称“非亲属”。以“凡我家中所有,我悉奉献”等方式而未被邀请者,则称“未受邀请”。“居士”是指任何居家之人,这就是巴利原文所说的居士。“居士妇”是指任何居家之女性,这就是巴利原文所说的居士妇。此即其义。显示巴利原文
635. ‘‘Aññātakaṃ appavārita’’nti padacchedo. ‘‘Gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti pāṭhaseso. Vuttañhi bhagavatā ‘‘aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti (pārā. 516, 518). Pubbe vuttanayena yāva sattamā pitāmahayugā sambaddhaññātikatāya abhāvato aññātakaṃ. ‘‘Yaṃ mayhaṃ gehe atthi, taṃ pavāremī’’tiādinā nayena appavāritaṃ. ‘‘Gahapati nāma yo koci agāraṃ ajjhāvasatī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttaṃ gahapatiṃ vā. ‘‘Gahapatānī nāma yā kāci agāraṃ ajjhāvasatī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttaṃ gharaṇiṃ vāti attho.
“舍堕罪”者,巴利原文中说:“非时乞求,于前行时结恶作,因获得而结舍堕。”此即于一切前方便中,与恶作罪一并结成舍堕罪。“非时”者,依本母所示:“此时,谓有比丘衣被夺、或衣遗失”;复于词释中说:“衣被夺者,指比丘之衣被国王、盗贼、歹徒或任何人所夺;衣遗失者,指比丘之衣被火烧、被水漂、被鼠或蚁所啮”——其意为除上述所指明的时之外。显示巴利原文
Hoti nissaggiyāpattīti ‘‘aññatra samayā viññāpeti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hotī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttesu sabbesu pubbapayogesu dukkaṭena saddhiṃ nissaggiyapācittiyaṃ hotīti vuttaṃ hoti. Aññatra samayāti ‘‘tatthāyaṃ samayo, acchinnacīvaro vā hoti bhikkhu naṭṭhacīvaro vā’’ti (pārā. 518) mātikāya, ‘‘acchinnacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ acchinnaṃ hoti rājūhi vā corehi vā dhuttehi vā yehi kehici vā acchinnaṃ hoti. Naṭṭhacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vūḷhaṃ hoti, undūrehi vā upacikāhi vā khāyitaṃ hotī’’ti (pārā. 519) padabhājane ca niddiṭṭhasarūpakālato aññatrāti attho.
636 “三波逸提已说”者,“于非亲属作非亲属想,或疑,或作亲属想,除时外乞衣,舍堕”,此三波逸提为世尊所说。“于亲属作非亲属想者”,此为句读。“于彼”者,指对于那位亲属。“疑者”者,即于“是亲属耶?非亲属耶?”而生疑者。“二恶作亦如是”者,此为连接。“如是”者,衔接“已说”之义,即“于亲属作非亲属想,或疑,除时外乞衣,犯恶作”,此为所说之义。显示巴利原文
636.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘aññātake aññātakasaññī, vematiko, ñātakasaññī aññatra samayā cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 520) pācittiyattayaṃ bhagavatā vuttaṃ. ‘‘Ñātake aññātisaññissā’’ti padacchedo. Tatthāti tasmiṃ ñātake. Vematikassāti ‘‘ñātako nu kho, aññātako’’ti vematikassa. Dvikadukkaṭaṃ tathevāti yojanā. ‘‘Tathevā’’ti ‘‘vutta’’nti idaṃ ākaḍḍhati, ‘‘ñātake aññātakasaññī, vematiko aññatra samayā cīvaraṃ viññāpeti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 520) desitanti attho.
637-8 “于时乞求者无犯”,此为连结。此处应引来“衣为非亲属未请者”而连结,意为:于所限定的二时中任一时,向非亲属未请者乞衣,无犯。“或于亲属所邀请者”,此处亦应补入“自己的”,以“于时”连结,意为:对于自己亲属所邀请者,即使非时乞衣,亦无犯。“为他之利益”者,此处省略“自己的”,连结为:为自己亲属或所邀请者乞衣者无犯,意为:依止另一比丘,为自己亲属或所邀请者乞衣,无犯,此为所说。显示另一方面:“或于彼之亲属或所邀请者”。“彼”者,即所说“另一”,应与“乞求者无犯”连结。“或”者,是观待前一种分别而言。即依止彼而乞衣者,对于彼之亲属或所邀请者,依彼而乞衣,无犯,此为所说。显示巴利原文
637-8. Samaye viññāpentassa anāpattīti yojanā. Ettha ‘‘cīvaraṃ aññātakaappavārita’’nti ānetvā sambandhitabbaṃ, yathāparicchinnakāladvayato aññatarasmiṃ kāle aññātakaappavāritaṃ cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti attho. Ñātake vā pavāriteti etthāpi ‘‘attano’’ti ajjhāhāro, ‘‘samaye’’ti iminā yojetabbaṃ, attano ñātakapavārite asamayepi cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti attho. Aññassatthāyāti ettha ‘‘attano’’ti seso, attano ñātake, pavārite vā viññāpentassa anāpattīti yojanā, aññaṃ bhikkhuṃ nissāya attano ñātake vā pavārite vā cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti. Itaraṃ pakkhaṃ dasseti ‘‘tassa ñātake vā pavārite vā’’ti. Tassāti ‘‘aññassā’’ti vuttassa, ‘‘viññāpentassa anāpattī’’ti iminā yojetabbaṃ. Vāti purimavikappāpekkhaṃ. Yaṃ sandhāya cīvaraṃ viññāpeti, tassa ñātake vā pavārite vā taṃyeva sandhāya cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti.
「或以自己之财」:所说无犯的支分中,包括癫狂者等,这里的「等」字含摄:若有人将自己的线、棉花等如法物品施予对方后,想再取回,而以不如法的言辞乞求,亦无犯。显示巴利原文
‘‘Attano vā dhanenā’’ti vuttaṃ anāpattiaṅgaṃ ummattakādinoti ettha ādi-saddena saṅgayhati , attano santakaṃ suttakappāsādikaṃ kappiyavatthuṃ datvā gaṇhitukāmatāya akappiyavohārena yācantassa ca anāpattīti attho.
639 「非所邀请之非亲属」:此处「居士或居士女」,是由义理而得的。「从彼更超出」:应取义为「从此更超出、乃至最上之超出」,因为经文说「彼比丘应从彼受用最上以内衣上衣为限」,意即无失衣比丘应受用的量,以内衣、上衣之量为更超出。显示巴利原文
639.Appavāritamaññātinti ettha ‘‘gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti idaṃ sāmatthiyā labbhati. Tatuttarinti tato santaruttaraparamato uttarinti gahetabbaṃ, ‘‘santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabba’’nti (pārā. 523) vuttattā acchinnacīvarena sāditabbaantaravāsakauttarāsaṅgamattena adhikanti attho.
从「若从彼受用更超出」这句话,理应说「受用者」,既然如此,为何却说「乞求者」呢?因为在无失衣诸比丘与六群比丘乞衣的事缘中,世尊呵责六群比丘说:「诸愚人!你们为何不知量而乞求多衣?」并由此制定了这条学处。因此,这里的「应受用」有「应乞求」的意思。所以,在句分别中说「若从彼受用更超出,即是从彼更超出而乞求」,并在显示犯相之处说「于非亲属作非亲属想,从彼更超出而乞衣,舍堕」等。
如果这样,在学处本身以及「应受用」、「若受用」这两处,为何不直接说「应乞求」、「若乞求」呢?知道了无失衣的状态,即使未经乞求而持来施与,随顺者也应照此受用,这并不是在禁止如法受用。而且,为了禁止过量乞求才如此说,却以「若彼非亲属居士或居士女以多衣邀请,彼比丘应从彼受用最上以内衣上衣为限」来显示应以应受用的限定为主。因此,无失衣比丘——无论是自己乞求、由他人代乞求,还是不借乞求——在受用所施与的衣时,都不应超出内衣上衣最上之量。这是在本学处中应该观察的义理。为了使这一义理得以了知,故不说「受用者」而说「乞求者」,这应知是阿阇梨的意趣。显示巴利原文
‘‘Tato ce uttari sādiyeyyā’’ti (pārā. 523) vacanato ‘‘sādiyantassā’’ti vattabbaṃ, evaṃ vattabbe ‘‘viññāpentassā’’ti kasmā vuttanti? Acchinnacīvarānaṃ bhikkhūnaṃ chabbaggiyehi bhikkhūhi cīvaraviññāpanavatthusmiṃ ‘‘kathañhi nāma tumhe moghapurisā na mattaṃ jānitvā bahuṃ cīvaraṃ viññāpessathā’’ti (pārā. 522) chabbaggiye bhikkhū garahitvā imassa sikkhāpadassa paññattattā ‘‘sāditabba’’nti ettha viññāpetabbanti attho hoti, teneva imasmiṃ padabhājane ‘‘tato ce uttari sādiyeyyāti tatuttari viññāpetī’’ti (pārā. 524) ca āpattibhedasandassanaṭṭhāne ‘‘aññātake aññātakasaññī tatuttari cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’ntiādivacanato (pārā. 525) ca vuttaṃ. Yadi evaṃ sikkhāpadeyeva ‘‘sāditabbaṃ, sādiyeyyā’’ti ca ubhayattha ‘‘viññāpetabbaṃ, viññāpeyyā’’ti ca kasmā na vuttanti? Acchinnacīvarabhāvaṃ ñatvā aviññāpitepi abhiharitvā diyyamānampi adhivāsentena evameva sāditabbanti na vuttaṃ. Imasseva ca adhikaviññāpananisedhanatthaṃ vadantenāpi ‘‘tañce aññātako gahapati vā gahapatānī vā bahūhi cīvarehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabba’’nti sāditabbaniyamappadhānaṃ vuttaṃ. Tasmā acchinnacīvarena attanā vā taṃ sandhāya aññena vā viññāpentenapi aviññāpentepi diyyamānaṃ sādiyantenāpi santaruttaraparamataṃ nātikkamitabbanti imasmiṃ sikkhāpade sandhāya bhāsitatthoti sallakkhetabbanti ettakaṃ ñāpetuṃ ‘‘sādiyantassā’’ti avatvā ‘‘viññāpentassā’’ti vuttanti ācariyābhisandhi veditabbā.
640 今为显示在乞求与随顺中,这两处的限定,即说明句分别中所说的抉择:“若三件失坏,则受用两件;两件失坏,则受用一件;一件失坏,则不应受用任何东西。”为说明此义而说“若有……”等。其连接为:“若有人三件全失坏,或两件失坏,或一件失坏”,按次第对应“他应受用两件,应受用一件,不应受用任何东西”。意思是:若谁的衣有三件失坏,且大众施与众多衣物,他应仅受用两件;若两件失坏,则受用一件;若一件失坏,则不应受用,其余应通过法、平等、所得的努力去获取。如注释所说:“其余的应从相似处寻求。”然而注释中说:“对于比丘尼,五衣失坏时,应受用两件;四衣失坏时,应受用一件;三衣失坏时,不应受用任何东西。”显示巴利原文
640. Idāni viññāpane ca adhivāsane ca ubhayattheva niyamaṃ dassetuṃ ‘‘sace tīṇi naṭṭhāni honti, dve sāditabbāni. Dve naṭṭhāni, ekaṃ sāditabbaṃ. Ekaṃ naṭṭhaṃ, na kiñci sāditabba’’nti (pārā. 524) padabhājane vuttavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘yassā’’tiādi. ‘‘Yassa tīṇipi naṭṭhāni, dve vā naṭṭhāni, ekaṃ vā naṭṭha’’nti sambandhitvā yathākkamaṃ ‘‘tena dve sāditabbāni, ekaṃ sāditabbaṃ, na kiñcipi sāditabba’’nti yojanā kātabbā. Yassa tīṇipi cīvarāni naṭṭhāni, bahu ca diyyati, tena dveyeva cīvarāni sāditabbāni. Dve cīvarāni naṭṭhāni, ekaṃ sāditabbaṃ. Ekañce naṭṭhaṃ, na sāditabbaṃ, avasiṭṭhaṃ pacchā dhammena samena laddhanīhārena gahetabbanti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sesaṃ sabhāgaṭṭhānato pariyesissatī’’ti. ‘‘Bhikkhuniyā pana pañcasupi naṭṭhesu dve sāditabbāni, catūsu naṭṭhesu ekaṃ sāditabbaṃ, tīsu naṭṭhesu kiñci na sāditabba’’nti (pārā. aṭṭha. 2.522-524) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
641-2 应知此处连接为“取回剩余物者无犯”。上文中也应如此连接。意思是:将衣料组合以后,拿回多余的布料,心想“我会布施”,即使取了很多布料去,也并无犯。即使是取用了别人所给的“多余的你们也拿去吧”这样的布施,也并无犯。此处连接为“这不是因为衣被抢等原因而施与的”,意思是:并非以失衣的状态为因缘,即使是以多取衣为因缘,也并无犯。如此,“非因失坏而施与”的情况也已显示。因为,学处的制定是针对在衣未失坏的情况下,乞求更多衣者,所以,在无犯的条款中,并没有列出“为他人利益”一项。显示巴利原文
641-2. Sesakaṃ āharantassa anāpattīti ñātabbanti yojanā. Evamuparipi yojetabbaṃ. Cīvaraṃ yojetvā atirekaṃ vatthaṃ paccāharitvā ‘‘dassāmī’’ti bahumpi gahetvā gacchantassa anāpattīti attho. Atirekampi tumheyeva gaṇhathāti dinnaṃ gaṇhatopi anāpatti. Na acchinnakāraṇā dinneti yojanā, acchinnacīvarabhāvaṃ anuddissa bahūnaṃ cīvarānaṃ gahaṇanimittenāpi anāpattīti attho. Evameva ‘‘na naṭṭhakāraṇā dentī’’ti idampi dassitameva. Acchinnacīvare nissāya tatuttaricīvaraviññāpanavatthumhi imassa sikkhāpadassa paññattattā anāpattivāre ‘‘aññassatthāyā’’ti na gahitaṃ.
643 “因欲求美好之故”,连接为“因贪求美好、昂贵之衣,可能犯衣的分别”。意思是:在先前并未受邀“尊者,您需要怎样的衣”的情况下,却提出了句分别中所说的殊胜规制以外的额外要求,如“要长的,或要宽的,或要厚实的,或要细软的”。由此额外要求的获得,便成就尼萨耆亚:“因他的获得”,即由未被请求而作额外要求所成办的衣,因获得的这一行为,而成恶作、尼萨耆亚、波逸提。显示巴利原文
643.Kalyāṇakamyatāhetūti sundarassa mahagghassa kāmataṃ paṭicca cīvare vikappanaṃ āpajjeyyāti yojanā, ‘‘kīdisena te bhante cīvarena attho’’ti pubbe appavārito ‘‘āyataṃ vā hotu vitthataṃ vā appitaṃ vā saṇhaṃ vā’’ti (pārā. 529) padabhājane vuttavisiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ karotīti attho. Tassa lābhā nissaggiyaṃ bhaveti tathā appavāritena hutvā katena adhikavidhānena nipphannacīvarassa lābhappayogena dukkaṭanissaggiyapācittiyā honti.
644 「高价……乃至……请求」者:当优婆塞欲施价值二十之衣时,却说:“这于我已足够,请给我价值十或更低者。”显示巴利原文
644.Mahagghaṃ…pe… viññāpetīti vīsatiagghanakaṃ cīvaraṃ dātukāmamhi upāsake, ‘‘alaṃ mayhaṃ etena, dasagghanakaṃ vā appagghanakaṃ vā dehī’’ti vadati.
645 「于亲戚有非亲戚想」,这是词句分解。显示巴利原文
645. ‘‘Ñātake aññātisaññissā’’ti padacchedo.
646 在第一学处中,由一位优婆塞而得逼迫;在此则由两位,差别仅此而已。其余部分与第一学处相同,因此说“第二……乃至……决断”。以“预备”一词标示的学处名为“预备”,且因其是第二项的预备,故称“第二预备”,在此第二预备中。“其”者,即指第二预备。显示巴利原文
646. Paṭhamasikkhāpade ekena upāsakena pīḷā laddhā, idha dvīhīti ettakaṃ nānākaraṇaṃ. Sesaṃ paṭhamasikkhāpadasadisamevāti āha ‘‘dutiyo…pe… vinicchayo’’ti. Upakkhaṭapadena lakkhitaṃ sikkhāpadaṃ upakkhaṭaṃ, dutiyañca taṃ upakkhaṭañcāti dutiyopakkhaṭaṃ, tasmiṃ dutiyopakkhaṭe. Assāti dutiyopakkhaṭassa.
647 “或由王”者,即从王。因为从王处有应受用的资具,故称为“王资具”,其关联是:从王处由饭食工资所得,或从任何施主处携来。“不许可”:此处应补充“因为是舍堕罪故”。更详细的内容,将在“三次”等偈颂中(《分别》671)说明。显示巴利原文
647.Raññā vāti rājato vā. Rājato bhoggaṃ bhuñjitabbaṃ assa atthīti ‘‘rājabhoggo’’ti vutto, rājato bhattavettanalābhito yato kutoci dāyakā ābhatanti sambandho. Na ca vaṭṭatīti ettha ‘‘nissaggiyapācittiyabhāvato’’ti ajjhāharitabbaṃ. Idha uttarikaraṇīyaṃ ‘‘tikkhattu’’ntiādigāthāya (vi. vi. 671) vakkhati.
648 为了说明以衣资名义所得的银等,无论任何方式都不应接受,故说“银或”等。以其白色自性而称为银,即白银。“这是有颜色处的生色”,因此称为生金,即黄金。“任何”:即使极少量。无论为自己还是为他人而给予的任何物品,都不应接受,这是这里的关联。显示巴利原文
648. Cīvaracetāpannavasena adhigatarajatādi yena kenaci pariyāyenāpi na sāditabbanti dassetumāha ‘‘rajataṃ vā’’tiādi. Dhavalasabhāvatāya rājatīti rajataṃ, sajjhu. Jātaṃ rūpaṃ vaṇṇāyatanametassāti jātarūpaṃ, suvaṇṇaṃ. Kiñcīti appamattakampi. Attano vā atthāya parassa vā atthāya diyyamānaṃ kiñci gaṇhituṃ na vaṭṭatīti yojanā.
649 由于自己接受时的犯行将在受取金银学处中说明,此处为了显示为他人利益而接受时的犯行,故说“为他人之利”等。其中,“为他人之利”是指为其他个人、团体、僧团、塔庙或新建工程的利益。“被指定之物”:即被带来后说“拿这个吧”的银、生金,或其他任何应舍且会导致恶作罪的物品。若比丘接受,则有恶作。这是《大注疏》中所说,也是这里的关联。显示巴利原文
649. Attano paṭiggahaṇe āpattiyā rūpiyagahaṇasikkhāpade vakkhamānattā aññassa atthāya gahaṇe āpattidassanatthamāha ‘‘aññassatthāyā’’tiādi. Tattha aññassatthāyāti aññassa puggalassa, gaṇassa, saṅghassa, cetiyassa, navakammassa vā atthāya. Niddiṭṭhanti āharitvā ‘‘imaṃ gaṇhathā’’ti vuttaṃ rajataṃ, jātarūpaṃ vā aññaṃ vā yaṃ kiñci nissaggiyadukkaṭavatthuṃ paṭiggaṇhato tassa bhikkhuno dukkaṭaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttanti yojanā.
650-1 为具体阐明已说之义,故说‘带来’等语。‘带来’者,即取来。‘不净物品’者,即如所说‘银或生金’这样的不净物品。‘如此’者,即以下文将说明的方式。‘且不允许’中,此处的‘且’字,表示‘允许’即已获得许可。如注疏中所说——显示巴利原文
650-1. Vuttamevatthaṃ sarūpato vibhāvetumāha ‘‘netvā’’tiādi. Netvāti ānetvā. Akappiyaṃ bhaṇḍanti ‘‘rajataṃ jātarūpaṃ vā’’ti yathāvuttameva akappiyabhaṇḍaṃ. Itthanti vakkhamānappakārena. Na ca vaṭṭatīti ettha ca-kārena vaṭṭati cāti anuññātaṃ katanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ –
若拒绝说‘这不适合比丘们接受’后,又说‘那将会在工匠或工人手中,你们只需知道善作恶作即可’,随后便交予他们手中而离去,这是允许的。又或者,说‘那将会在我的人手中,或者在我自己手中,你们只需为应得者的利益而派遣使者’,如此也是允许的。显示巴利原文
‘‘Sace pana ‘nayidaṃ bhikkhūnaṃ sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’ti paṭikkhitte ‘vaḍḍhakīnaṃ vā kammakarānaṃ vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe sukatadukkaṭaṃ jānāthā’ti vatvā tesaṃ hatthe datvā pakkamati, vaṭṭati. Athāpi ‘mama manussānaṃ hatthe bhavissati, mayhameva vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe yaṃ yassa dātabbaṃ, tadatthāya peseyyāthā’ti vadati, evampi vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).
652 ‘寺院的’一语在此,由于注疏中已说为‘新建工程的’,本应说明,但因偈颂的结构而未说。显示巴利原文
652.Vihārassāti ettha ‘‘navakammassā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā vattabbaṃ gāthābandhavasena na vuttaṃ.
654 “以银或生金供养僧团”一句,此处省略了“(说:)你们用以受用四种资具”这段话。正如注疏中所说:“假如有人拿来许多金银,说‘我将此物供养僧团,你们用以受用四种资具’,若僧团接受了,在接受和受用时皆犯过失。”对于这样带来的财物,若该僧团中有比丘拒绝说“这不净”,那么,对说“此人障碍了僧团的利益”的人,便有过失。正如注疏所说:“因此呵责那位(拒绝的比丘)的人,自己反而犯下过失,但由这一人,能使众多人免于过失。”此处所说的“自己反而犯下过失”,在《义疏》中说明:“指的是恶作的过失。”在这首偈颂中,若写作“比丘的”而不写作“僧团的”,则不妥当。现在,根据所引的注疏文提到“僧团接受”,因此“僧团的”读法才为妥当。显示巴利原文
654.Rajataṃ jātarūpaṃ vā saṅghassāti ettha ‘‘cattāro paccaye paribhuñjathāti dinna’’nti seso. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace pana koci bahumpi hiraññasuvaṇṇaṃ ānetvā ‘idaṃ saṅghassa dammi, cattāro paccaye paribhuñjathā’ti vadati, taṃ ce saṅgho sampaṭicchati, paṭiggahaṇepi paribhogepi āpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Evaṃ ābhataṃ tasmiṃ saṅghe yo koci bhikkhu ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti sace paṭikkhipati, ‘‘ayaṃ saṅghassa lābhantarāyaṃ karotī’’ti vadantasseva āpatti hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yo hi taṃ codeti, sveva sāpattiko hoti, tena pana ekena bahū anāpattikā katā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Idha sveva sāpattikoti ettha ‘‘dukkaṭāpattikoti vuttaṃ hotī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Imissā gāthāya ‘‘saṅghassā’’ti alikhitvā ‘‘bhikkhuno’’ti ca likhanti, taṃ na sundaraṃ. Idāni dassitaaṭṭhakathāpāṭhe ‘‘saṅgho sampaṭicchatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) vuttattā ‘‘saṅghassā’’ti pāṭho sundaro.
655 “池沼”一词,是指蓄水池。由于谷物生产的来源,池沼便属于田地,因此获取或受用它都是不许可的,应作这样连结理解。在“及池沼”这句中,通过“及”字,涵盖了田地之事。而在“不许可”这里,通过“及”字也显示了“亦有许可”之义。显示巴利原文
655.Taḷākassāti vāpiyā. Sassuppattinidānato taḷākaṃ khettaṃ, tato tassa gahaṇaṃ vā paribhogo vā na ca vaṭṭatīti yojanā. Taḷākassa cāti ettha ca-kārena khettavatthu saṅgahitaṃ. Na ca vaṭṭatīti ettha cakārena vaṭṭati cāti dassitaṃ hoti.
656 “那是什么?”由此便说出“四种”等语。“一切”则是指池沼、莲池、田地等所有一切。显示巴利原文
656. Taṃ katamanti āha ‘‘cattāro’’tiādi. Sabbampīti taḷākapokkharaṇikhettādi sabbampi.
658-9 “于未划分份额者”:是指先前并未如此规定——“对此地段所作之业,应给予这样的份额”——的地段。“未曾作过者”,名为新谷。“给予如是份额”者,即给予如许迦哈巴纳的份额。“使生起”者,即令其产生。显示巴利原文
658-9.Aparicchinnabhāgasminti ‘‘imasmiṃ bhūmibhāge katassa kammehi ettako bhāgo deyyo’’ti evaṃ pubbe aniyamitaāye bhūmibhāge. Akatapubbaṃ navasassaṃ nāma. Ettakaṃ bhāgaṃ dethāti ettakaṃ kahāpaṇabhāgaṃ detha. Uṭṭhāpetīti uppādeti.
“汝等耕作、播种”者:即说了不许可之语,此是连缀。“及播种”中的“及”字,将此处未说、而于那时作业时所说的另一不许可之语也统合进来。“及所生起者”中的“及”字,则统合了迦哈巴纳(钱币)。“一切”者:即如此所生起的迦哈巴纳,以及以不许可言词所生起者,这一切。显示巴利原文
‘‘Kasatha vapathā’’ti akappiyaṃ vācaṃ vatvāti yojanā. Vapathāti cāti ettha ca-saddo idha avuttaṃ taṃkattuyogakāle vuccamānaṃ akappiyavacanantaraṃ samuccinoti. Uppāditañcāti ettha ca-saddo kahāpaṇaṃ samuccinoti. Sabbanti tathā uppāditakahāpaṇañca evaṃ akappiyavohārena uppāditañcāti sabbaṃ.
660 不说“耕作”等语,而以“于若干土地,有若干份额”的方式确立土地者,对他才是不许可的——此应与下文连接。而“及”字,则有待于下文“又”所将说的另一人。显示巴利原文
660. Kasathādikaṃ vacanaṃ avatvā ‘‘ettikāya bhūmiyā ettako nāma bhāgo’’ti bhūmiṃ yo ca patiṭṭhāpeti, tassevetamakappiyanti vakkhamānena yojetabbaṃ. Ca-saddo ‘‘yo panā’’ti vakkhamānapuggalantarāpekkho.
661-2 “为了自己知道土地的量度”一句,应作此连结:耕作者说“我们在这些地块上种了庄稼,你们可取如此份额”时,比丘因不信他们的话,而想自己了解田地的实际量度,这是它的含义。“又”字正是为了显示这一差别。“又,凡量度者”,应与下文“那对他是不允许的”相连。“以绳或以杖”:此处有说“以足量度亦不允许”。“守护”等动词,也应以同样方式连结。显示巴利原文
661-2. Bhūmiyā sayameva pamāṇassa jānanatthaṃ tūti yojanā, ‘‘ettake bhūmibhāge amhehi sassaṃ kataṃ, ettakaṃ nāma bhāgaṃ gaṇhathā’’ti kasakehi vutte tesaṃ vacanaṃ asaddahitvā sayameva khettabhūmiyā pamāṇaṃ ñātukāmatāyāti attho. Tu-saddo imameva visesaṃ joteti. Yo pana mināti, tassevetamakappiyanti vakkhamānena yojetabbaṃ. Rajjuyāpi ca daṇḍenāti ettha pādenāpi minituṃ na vaṭṭatīti vadanti. ‘‘Rakkhatī’’tiādikiriyāpadehipi evameva yojetabbaṃ.
“站在谷场守护”:即站在谷场,不让他人取走而加以守护。怎样守护是允许的,怎样守护是不允许的?如果以这样的方式守护那稻谷——说“不要取这个”、“不要取那么多”、“不能取这个”,或“从这里移开”、“在这里堆积”等,这是不允许的。如果只是以“我站在此处即是守护”而守护,或见到有人取走时说“你在做什么”,则是允许的。在金银受持学处中说“关闭门户而守护住处是允许的”,此处应依《结文》中所说的方式来理解。在另一《结文》中也说:“当有人偷取时,允许反问:‘贤者,我应向比丘僧团报告此事吗?’”“令取出”一句,此处若以间接方式说,则是允许的,这是他们所说。“那对他是不允许的”,此说见于两部《结文》,因为对于从事测量田地等的人来说,并没有新产生的财物可得,因此对其他人是允许的。显示巴利原文
Khaleṭhatvā rakkhatīti dhaññakaraṇe ṭhatvā aññe gaṇhituṃ adatvā pāleti. Kathaṃ rakkhituṃ vaṭṭati, kathaṃ rakkhituṃ na vaṭṭatīti? Taṃ pana vīhiṃ ‘‘idaṃ vā ettakaṃ vā mā gaṇha, idaṃ gahetuṃ na labbhatī’’ti vā ‘‘ito apanehi, idha puñjaṃ karohī’’ti vā evamādinā payogena ce rakkhati, taṃ akappiyaṃ. Sace ‘‘mayi ṭhite rakkhitaṃ hotī’’ti rakkhati, gaṇhante vā passitvā ‘‘kiṃ karothā’’ti bhaṇati, vaṭṭati. Rūpiyapaṭiggahaṇasikkhāpade dvāraṃ pidahitvā rakkhantena vasitabbanti hi vuttanti gaṇṭhipade vuttanayena veditabbo. Aññasmimpi gaṇṭhipade vuttaṃ ‘‘thenetvā gaṇhante sati etaṃ bho pavattiṃ bhikkhusaṅghassa kiṃ ārocessāmīti paṭipucchituṃ vaṭṭatīti vadantī’’ti. Nīharāpetīti etthāpi sace pariyāyena vadati, vaṭṭatīti vadanti. Tassevetamakappiyanti idaṃ khettaminanādiṃ karontena laddhabbato aññassa abhinavuppāditassa abhāvā aññesaṃ vaṭṭatīti dvīsu gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
663 “若被告知‘以这么多稻谷换取这个’而换取”,应这样连结。此处“那对他是不允许的”,是就谷物已被处理(交换)而言。如注释书中所说:“对他是不允许的。为何?因为谷物被处理(交换)所致。”显示巴利原文
663. ‘‘Ettakehi vīhīhi idaṃ āharathā’’ti vuttā sace āharantīti yojanā. Ettha ‘‘tassevetamakappiya’’nti idaṃ dhaññassa vicāritattā vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tasseva akappiyaṃ. Kasmā? Dhaññassa vicāritattā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).
664 “以金钱”者,即以金币。言“彼为不净”者,此乃因金币已转手而论。如注疏中所说:“于一切人皆为不净。何以故?因金币已转手故。”显示巴利原文
664.Hiraññenāti kahāpaṇena. ‘‘Tamakappiya’’nti idaṃ kahāpaṇānaṃ vicāritattā vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sabbesaṃ akappiyaṃ. Kasmā? Kahāpaṇānaṃ vicāritattā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).
665 “或织工奴仆”者,即称为织工的奴仆,所谓织工便是织布者。“以净人之名义供养”者,即以“我供养净人”“我供养执事人”等方式而供养。显示巴利原文
665.Pesakārakadāsaṃ vāti pesakārakasaṅkhātaṃ dāsaṃ vā, pesakāro tantavāyo. Ārāmikānaṃ nāmena denteti ‘‘ārāmikaṃ dammi, veyyāvaccakaraṃ dammī’’tiādinā nayena dente.
666 “乳、酪、酸乳、酥、生酥”者,即牛乳五品。显示巴利原文
666. Khīraṃ dadhi takkaṃ sappi navanītanti pañcagorasā.
667 “在山羊等中”:此“等”字兼摄水牛。显示巴利原文
667.Ajikādīsūti ādi-saddena mahisaṃ saṅgaṇhāti.
669 “即使被禁止”:即纵然遭到拒绝。“给予资具”:即施与净物之资。至于鸡等,应以“愿安乐住”之语放归山林。正如注疏中所说:“鸡与猪,以‘愿安乐活’之语放归山林,这是允许的。”对于猪、孔雀等,若得到它们,也应在与其相应的处所放归。显示巴利原文
669.Paṭisiddhepīti paṭikkhittepi. Mūlaṃ datvāti kappiyabhaṇḍamūlaṃ datvā. Kukkuṭādayo pana ‘‘sukhena vasantū’’ti araññeyeva vissajjetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘kukkuṭasūkare ‘sukhaṃ jīvantū’ti araññe vissajjetuṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Sūkaramayūrādīsupi laddhesu tesaṃ anurūpeyeva visaye vissajjetabbā.
671 “三次”等偈颂,其关联如何?依“由王或王臣”等偈颂所总摄的方式:若王、王臣、婆罗门、家主等任何人,或由自己,或由衣资助者令制衣后,说“以此衣覆某甲比丘”,给予那称为衣资的衣资根本;或派遣使者至比丘处,说:“尊者,此衣资是为尊者带来,愿尊者接受衣资。”比丘则应答:“贤友,我等不接受衣资,我等唯于适时接受如法之衣。”若彼人说:“尊者有执事人吗?”那需衣之比丘若指示:“贤友,此人是诸比丘的执事人。”指出净人或优婆塞。若彼人自携去,嘱咐道:“若此比丘有衣之需,请以此令制衣后覆之。”然后去比丘处说:“尊者,尊者所指示的执事人,我已告知。愿尊者适时前往,他将以衣覆尊者。”此时,那需衣之比丘应如何作?世尊如是说。这便是此混合偈颂的关联。显示巴利原文
671. ‘‘Tikkhattu’’ntiādigāthāya ko sambandho? ‘‘Raññā vā rājabhoggenā’’tiādigāthāya saṅgahitanayena rājarājāmaccabrāhmaṇagahapatādīsu yena kenaci attanā vā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā ‘‘itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarena acchādehī’’ti vatvā taṃ cīvaracetāpannasaṅkhātaṃ cīvaramūlaṃ datvā pahitadūtena vā bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘idaṃ kho bhante āyasmantaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpanna’’nti yadi vucceyya, bhikkhunā ‘‘na kho mayaṃ āvuso cīvaracetāpannaṃ paṭiggaṇhāma, cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāma kālena kappiya’’nti vutte sace tena ‘‘atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro’’ti vutte cīvaratthikena bhikkhunā ‘‘eso kho āvuso bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti ārāmike vā upāsake vā dassite yadi so tassa attanā āharitvā ‘‘imassa bhikkhuno cīvarena atthe sati iminā cīvaraṃ cetāpetvā acchādehī’’ti vatvā taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘yaṃ kho bhante āyasmā veyyāvaccakaraṃ niddisi, saññatto so mayā, upasaṅkamatu āyasmā kālena, cīvarena taṃ acchādessatī’’ti yadi vadeyya, tena cīvaratthikena bhikkhunā kiṃ kātabbanti bhagavatā vuttanti āhāti ayamimissā gāthāya sambandho.
已说“三次催促”者,即:“诸比丘,需衣的比丘应前往执事人处,作两三次催促、提醒:‘友,我需要衣。’应作三次催促。”如是已说。显示巴利原文
Tikkhattuṃ codanā vuttāti ‘‘cīvaratthikena bhikkhave bhikkhunā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo ‘attho me āvuso cīvarenā’’ti tikkhattuṃ codanā kātabbāti vuttā.
已说“六次站立处”者:因说“两三次催促、提醒而使那衣成就,这是善的;若不成就,则四次、五次、最多六次,应为其默然而立。”三次前往作“友,我需要衣”这样的催促后,若衣仍不成就,再去时便不言不语。因有“不应坐于座处,不应接受食物,不应说法”的规定,因此不作坐等任何破坏站立的事。若被问“为何而来”,仅答“友,你当知”而已。以最多六次站立处,由正法轮王世尊所教示。如是已说。显示巴利原文
Chakkhattuṃ ṭhānamabravīti ‘‘dvattikkhattuṃ codayamāno sārayamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce abhinipphādeyya, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabba’’nti (pārā. 538) vuttattā tikkhattuṃ upasaṅkamitvā ‘‘attho me āvuso cīvarenā’’ti katāya codanāya na nippajjeyya, tena puna gantvā yaṃ kiñci avatvā ‘‘na āsane nisīditabbaṃ, na āmisaṃ paṭiggahetabbaṃ, na dhammo bhāsitabbo’’ti (pārā. 539) vacanato ṭhānabhañjanakaṃ nisajjādiṃ kiñci akatvā ‘‘kiṃ kāraṇaṃ āgatosī’’ti pucchite ‘‘jānāhi , āvuso’’ti ettakamattaṃ vatvā ukkaṭṭhaparicchedena chakkhattuṃ ṭhānaṃ saddhammavaracakkavattinā bhagavatā desitanti vuttaṃ hoti.
“若仅催促”者,若不作站立而唯作催促,“六次他说”是连接,“催促”由义理而得,是说六次催促后,一次也不应站立。如是已说。显示巴利原文
Yadi codetiyevāti sace ṭhānaṃ akatvā codanāmattaṃ karoti, cha abravīti yojanā, ‘‘codanā’’ti sāmatthiyato labbhati, chakkhattuṃ codetvā sakimpi na ṭhātabbanti vuttaṃ hoti.
若不作六次催促,仅作站立,应作多少次站立?因此说:‘站立是催促等的倍数。’‘应作’是补充之词,应与‘他说’相连。律中有言:‘四次催促后,应站立四次;五次催促后,应站立两次;六次催促后,则不须站立。’又言‘最多六次’,故六次催促的二倍即十二次站立。因此,若仅作站立而不作催促,即应如所说方式站立十二次。以上已说。此处不再开示后续应作之事,仅以此应答即可。为令人了知此理,而作开示:‘若从此更行努力而成就彼衣,努力期间犯恶作,获得衣时犯尼萨耆亚。’如所说方式有罪。显示巴利原文
Chacodanaṃ akatvā yo ṭhānameva karoti, tena kati ṭhānāni kātabbānīti āha ‘‘codanādiguṇā ṭhitī’’ti, ‘‘kātabbā’’ti seso, ‘‘abravī’’ti iminā yojetabbaṃ, ‘‘catukkhattuṃ codetvā catukkhattuṃ ṭhātabbaṃ, pañcakkhattuṃ codetvā dvikkhattuṃ ṭhātabbaṃ, chakkhattuṃ codetvā na ṭhātabba’’nti (pārā. 539) vacanato, ‘‘chakkhattuparama’’nti (pārā. 539) vacanato ca chakkhattuṃ codanāya diguṇā dvādasakkhattukā ṭhiti hotīti siddhattā codanameva akatvā ṭhānamattameva karontassa dvādasakkhattuṃ vuttanayena ṭhātabbamevāti vuttaṃ hoti. Tato paraṃ kātabbaṃ adassetvā ettakeneva nivattetabbanti ñāpento ‘‘tato ce uttari vāyamamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiya’’nti (pārā. 539) vuttanayā āpatti hotīti dasseti.
672 ‘不催促而得’一句,是用作标示,因为其中也包含了‘不站立而得’的含义。显示巴利原文
672.‘‘Acodetvā laddhe’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ ‘‘aṭṭhatvā laddhe’’ti ca gayhamānattā.
673 ‘即使以一根’这句话,是开示‘以二根、以多根又如何’的含义。‘混合’,乃至连被风吹来的蚕丝线也算混合。‘毡’,在词句分析中解释为:‘毡者,名为铺展而作,并非织造。’注疏中说:‘在平整的地面上,将蚕丝线一层层铺展,撒上米汁等,以此方法铺展丝线,增厚至所需厚度,为坐卧等用途而制成。’这就是毡的含义。‘丝绸线’指蚕虫之丝,此丝为线,即彼线之纤维,故名丝绸线。‘令作’一词,因其有标示作用,故‘作’也应包含在内。如说:‘即使以一根丝绸线混合而作或令作,应作或令作。’因此说‘为他人作、或令作’。显示巴利原文
673.‘‘Ekenāpī’’ti iminā kiṃ pana dvīhi, bahūhi vāti vuttaṃ hoti. Missetvāti antamaso vātena āhaṭenāpi kosiyaṃsunā missetvā. Santhatanti ‘‘santhataṃ nāma santharitvā kataṃ hoti avāyima’’nti (pārā. 544) padabhājane ca ‘‘same bhūmibhāge kosiyaṃsūni uparūpari santharitvā kañjikādīhi siñcitvā kataṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.542) aṭṭhakathāya ca vuttasarūpaṃ kañjikaṃ siñcitvā kosiyaṃsūni attharitvā yāva bahalamicchati, tāva vaḍḍhetvā nisīdananipajjanādiatthaṃ kātabbaṃ santhatanti attho. Kosiyaṃsunāti kosiyakimikosiyassa idanti kosiyaṃ, suttaṃ, tassa suttassa aṃsu, tena kosiyaṃsunāti attho . Kārāpentassāti upalakkhaṇattā ‘‘karontassā’’tipi gahetabbaṃ. Vuttañhetaṃ ‘‘kārāpeyyāti ekenāpi kosiyaṃsunā missetvā karoti vā kārāpeti vā’’ti (pārā. 544). Tenevāha ‘‘paratthāya karontassa kārāpentassā’’ti.
675 “地敷”:为保护皮肤而应铺设于已整治地面上的敷具。“褥”:指床褥与椅褥两类。“枕”:即头枕。显示巴利原文
675.Bhūmattharaṇanti parikammakatāya bhūmiyā chavirakkhanatthāya attharitabbaṃ attharaṇaṃ. Bhisi nāma mañcabhisi, pīṭhabhisīti dvayaṃ. Bibbohanaṃ upadhānaṃ.
676 “黑羊毛”:依“黑有二种,天生黑或染成黑”所说,指这样的黑色羊毛。“纯”:不与其他颜色的羊毛混合。如注疏中所说:“纯黑,即纯粹的黑色,不与其他杂色混合之黑的意思。”“应作”:此处说明自作与令作之义,如说“应作者,自作或令作”。“有罪”:如巴利中所说“于方便时恶作,于获得时舍堕”,此即前行方便之恶作与舍堕罪。显示巴利原文
676.Kāḷakeḷakalomānanti ‘‘kāḷakaṃ nāma dve kāḷakāni jātiyā kāḷakaṃ vā rajanakāḷakaṃ vā’’ti (pārā. 549) vacanato evaṃ kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ. Suddhānanti itaravaṇṇehi eḷakalomehi amissānaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘suddhakāḷakānanti suddhānaṃ kāḷakānaṃ, aññehi amissitakāḷakānanti attho’’ti (pārā. aṭṭha. 2.547). Kareyyāti karontassa ca kārāpentassa cāti vuttaṃ hoti. Yathāha ‘‘kārāpeyyāti karoti vā kārāpeti vā’’ti. Āpatti hotīti ‘‘payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiya’’nti pāḷiyaṃ vuttaṃ pubbapayogadukkaṭañca nissaggiyapācittiyañca āha.
677 “取白色、褐色、或多、或全部”,这是文句的连接。“褐色亦”:于此也应如此连接。“全部或”:指应取作毡用的全部毛。“作者”:此处依所论“毡”而得出其义。“新”:则依“作者”一词的语力而得,即指“作新毡者”,并与“无罪”相连。“褐色亦”:此中“或”字也包含以其他方式制作而无罪的情况。即如何呢?“然比丘作新毡时,应取二分纯黑羊毛,第三分白色,第四分杂色”,这在篇目中应知是所允许的方式。显示巴利原文
677. Odātaṃ tulaṃ vā bahuṃ vā sabbameva vā gahetvānāti yojanā. Kapilampi vāti etthāpi evameva yojetabbaṃ. Ettha sabbameva vāti santhatassa gahetabbaṃ sabbameva vā lomaṃ. Karontassāti ettha ‘‘santhata’’nti adhikārato labbhati. ‘‘Nava’’nti idaṃ ‘‘karontassā’’ti padasāmatthiyena labbhati, navaṃ santhataṃ karontassāti attho, ‘‘anāpattī’’ti iminā sambandho. Kapilampi vāti vākārena pakārantarenāpi karontassa anāpattiṃ saṅgaṇhāti. Seyyathidaṃ? ‘‘Navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārayamānena dve bhāgā suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ ādātabbā tatiyaṃ odātānaṃ catutthaṃ gocariyāna’’nti (pārā. 553) mātikāya anuññātappakāro veditabbo.
此处的“白色、褐色亦或”,以“多或”作为限定,显示超过所说二分的黑羊毛亦不应取,因为纯黑羊毛不应取已由第一学处本身说明。“全部或”同样如前学处,显示这些白色等一切纯色者皆不应取、了不可得之义。“无罪”则是通过差别显示,若不如此作而以其他方式作,则有罪。显示巴利原文
Ettha ‘‘odātaṃ kapilampi vā’’ti etassa ‘‘bahuṃ vā’’ti visesanena kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ yathāvuttabhāgadvayato adhikaṃ eḷakalomampi na gahetabbanti dīpeti kevalānaṃ kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ aggahetabbatāya paṭhamasikkhāpadeneva vuttattā. ‘‘Sabbameva vā’’ti imināpi purimasikkhāpade viya ime odātādayo sabbe kevalā na gahetabbā na hontīti dassitaṃ hoti. ‘‘Anāpattī’’ti iminā evaṃ akatvā aññena pakārena karontassa āpatti hotīti byatirekato dīpitaṃ hoti.
如何?此乃世尊所说:“若比丘不取旧坐卧具的一部分,以纯黑羊毛二分、白色第三分、褐色第四分制作新坐卧具者,犯舍堕。”欲以若干量的羊毛制作新坐卧具者,应将那些羊毛称量为四分,取二分或少于二分的黑羊毛;以一分白色、一分褐色或一分黑色补足至二分,或令其超出二分。舍弃黑羊毛后,于二分中取一分,或全取二分,由自己制作或令他人制作,皆属许可。如是所说。以显示无犯的方式,应知一切学处之义皆已摄入。显示巴利原文
Seyyathidaṃ? Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘anādā ce bhikkhu dve bhāge suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ tatiyaṃ odātānaṃ catutthaṃ gocariyānaṃ navaṃ santhataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti. Yattakappamāṇehi eḷakalomehi navaṃ santhataṃ kātukāmo hoti, te lome catubhāgaṃ tulayitvā dve tule vā ūne vā kāḷakalome gahetvā ekaṃ tulaṃ odātehi vā ekaṃ tulaṃ gocariyehi vā kāḷakehi vā ūne katvā dvīhipi adhike vā katvā kāḷakalome vajjetvā dvīsu ekaṃ vā dve eva vā gahetvā kātuñca kārāpetuñca vaṭṭatīti vuttaṃ hoti . Evaṃ anāpattidassanena sabbopi sikkhāpadattho saṅgahitoti daṭṭhabbo.
678 “依次第”,以此显示:不取此学处本身,而应取前面紧接所说的两个学处。应连接为“舍弃后所得之”。以“亦”字,如“受用他人所作物,犯恶作”之说,以及“不舍弃应舍之衣而受用,犯恶作”,即如第一舍堕学处所说方式,此处亦说“不舍弃应舍之坐卧具而受用,犯恶作”。法集结者以省略方式予以简略,应知该恶作与此二者皆已摄入。显示巴利原文
678.‘‘Anukkamenā’’ti iminā imameva aggahetvā purimānantaraṃ vuttasikkhāpadadvayañca gahetabbanti dīpeti. Nissajjitvā laddhānipīti yojanā. ‘‘Apī’’ti iminā ‘‘aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 555) vuttadukkaṭañca ‘‘nissaggiyaṃ cīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 468) paṭhamanissaggiyasikkhāpade vuttanayena ihāpi ‘‘nissaggiyaṃ santhataṃ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti vuttampi dhammasaṅgahakārakehi peyyālavasena saṃkhittaṃ taṃ dukkaṭañcāti idaṃ dvayaṃ saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ.
679 第三则为作与不作。此第三学处,不取「二分纯黑色」等所述之方式,而是以过度取用黑色、以不被允许的方式制作,故称为作与不作。如注疏中所说:「由于取与不取而制作,故为作与不作。」显示巴利原文
679.Tatiyaṃ tu kriyākriyanti idaṃ tatiyasikkhāpadaṃ pana ‘‘dve bhāgā suddhakāḷakāna’’ntiādinā (pārā. 554) vuttanayena aggahetvā kāḷakānaṃ atirekaggahaṇavasena ananuññātappakārena karaṇato kiriyākiriyaṃ nāma. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ādāya ca anādāya ca karaṇato kiriyākiriya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.552).
680 「六年之内」:义为从先前坐卧具制成之日起,向上六年之内。「有应舍罪」:义为六年内所制成的坐卧具为应舍物,制作者得波逸提罪。「比丘之许可除外」:义为除去僧团以白二甘马在适当处所给予的许可,即使在六年之内亦可制作坐卧具。此许可乃为那些因病无法携带坐卧具上路游行的比丘;他于僧团中合掌三乞:「尊者,我有病,不能携带坐卧具离去,我向僧团乞求坐卧具之许可。」显示巴利原文
680.Channaṃvassānaṃ orenāti pubbe santhatassa katadivasato paṭṭhāya upari channaṃ vassānaṃ abbhantareti attho. Hoti nissaggiyāpattīti chabbassantare katasanthataṃ nissaggiyaṃ hoti, kārakassa ca pācittiyaṃ hotīti attho. Bhikkhusammutiṃ ṭhapetvāti santhataṃ gahetvā addhānamaggaṃ paṭipajjituṃ asamatthassa gilānassa ‘‘ahaṃ bhante gilāno na sakkomi santhataṃ ādāya pakkamituṃ, sohaṃ bhante saṅghaṃ santhatasammutiṃ yācāmī’’ti (pārā. 559) saṅghamajjhe nisajja añjaliṃ paggahetvā tikkhattuṃ yācite ñattidutiyāya kammavācāya gataṭṭhāne chabbassānaṃ antopi santhataṃ kātuṃ saṅghena dinnasammutiṃ vināti attho.
682 「作六年者」:此处应补入「当圆满时,则」,义为:六年圆满时制作坐卧具者。如注疏中所说:「当六年圆满时,则制作坐卧具。」「从彼以上」:即从六年以上。「帐幕」:指为作帐幕相而制作者。「麻布围墙」:指作如围墙般遮蔽相而制作者。「舍弃后所作亦」:应连接为:将旧坐卧具给与他人后,另一坐卧具即使于六年内所作亦无犯。此无犯段既不见于圣典,亦不见于诸注疏,故应知此乃由师长传承、师长所示。然共通之判定将说:「对于无间者,不得特殊。」显示巴利原文
682.Chabbassāni karontassāti ettha ‘‘yadā paripuṇṇāni, tadā’’ti seso, chabbassesu paripuṇṇesu santhataṃ karontassāti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yadā chabbassāni paripuṇṇāni honti, tadā santhataṃ karotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.557). Taduddhampīti chabbassato uparipi. Vitāneti vitānanimittaṃ karontassa. Sāṇipākāreti pākārasadisatirokaraṇīyanimittaṃ karontassa. Nissajjitvā katepi cāti purāṇasanthate aññassa datvā aññasmiṃ santhate orato channaṃ vassānaṃ katepi ca anāpattīti yojanā. Ayamanāpattivāro neva pāḷiyaṃ, na aṭṭhakathāsu dissati, tasmā so ācariyaparamparābhato ācariyena dassitoti viññāyati. Sādhāraṇavinicchayaṃ pana ‘‘anantarassimassāpi, viseso nupalabbhatī’’ti vakkhati.
683 「不取」:制作新坐具的比丘,为使其变色,圣典中这样说:「应从旧坐卧具的边缘取一佛张手的量,以作坏色。」这里所说的应取之量,若未从旧坐卧具的断缘取足一佛张手,便是此处所指。何以知道是这样说的呢?由下文将说「以不取的方式,佛张手之量」可以了知。「坐卧具」一词,此处应补入「旧」字;而在「令作与所作」之处,则应补入「新坐具」。当没有旧坐卧具时,未从边缘取一佛张手的量而制作新坐具者,无犯。应当这样会通:为他人利益而令作新坐具,以及取得他人所作的新坐具来受用,皆无犯。显示巴利原文
683.Anādāyāti navaṃ nisīdanasanthataṃ karontena bhikkhunā tassa vivaṇṇakaraṇatthāya pāḷiyaṃ ‘‘purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāyā’’ti (pārā. 567) yā ādātuṃ vuttā, taṃ purāṇasanthatassa chinnamukhāvattato sugatavidatthiṃ adatvā. Evametaṃ vuttanti kathaṃ viññāyatīti? ‘‘Anādānavasenassa, sugatassa vidatthiyā’’ti vakkhamānena viññāyati. Santhateti ettha ‘‘purāṇe’’iti ca kāretuṃ katañcāti ettha ‘‘navaṃ nisīdanaṃ santhata’’nti ca seso , purāṇe santhate asante sāmantā sugatavidatthiṃ anādāya navaṃ nisīdanasanthataṃ karontassa anāpatti. Aññassatthāya navaṃ nisīdanasanthataṃ kāretuṃ, navaṃ nisīdanasanthataṃ aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjituñca anāpattīti yojanā.
「为他人利益而作」这一句,在这里应理解为是就波逸提罪而显示的无犯情况。因此,由于注疏中说「为他人利益而作,或令作,犯恶作罪」,而此说在他们注释中并未得见,故不应再提。或者,观察前一个学处中所说「作六年……乃至为他人利益而作或令作」,并因恶作罪已由此制定,当知此处是就波逸提罪的无犯情形而写的。「已作而受用」句中,此处应补上「由他人」这一层含义,由此便显示了「得他人所作而受用,无犯」的文句。显示巴利原文
‘‘Aññassatthāyakāretu’’nti idamettha pācittiyeneva anāpattidassananti gahetabbaṃ. Tasmā ‘‘aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 569) vuttattā ca aṭṭhakathāya, tabbaṇṇanāsu ca adissamānattā vā taṃ na vattabbaṃ. ‘‘Anāpatti chabbassāni karoti…pe… aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā’’ti (pārā. 564) anantarasikkhāpade vuttamoloketvā vā dukkaṭassa ca vihitattā pācittiyena anāpattibhāvaṃ sandhāya likhitanti viññāyati. Katañca paribhuñjitunti ettha ‘‘aññenā’’ti vattabbaṃ, iminā ‘‘aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, anāpattī’’ti pāṭhova dassito.
684 由于未取佛张手之量,以及由于制作了那样的坐具,导师将此学处说为兼具「应作」与「不应作」之义,这便是此处的连结。显示巴利原文
684. Sugatassa vidatthiyā anādānavasena ca assa santhatassa karaṇena ca satthārā etaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ vuttanti yojanā.
685 然而,此学处的注释中说:“起因等,因有作与不作故,此学处与二分学处相似。”此处为何又说“与行筹相同”呢?答:二分学处中,注释说“起因等亦唯与绢学处相似”,而绢学处中已说起因等与行筹的相同性;为忆念根本而特显作与不作之差别,故应知就其余判定而作此说。舍弃此差别,为显示以其余判定在二学处中共同判定的无差别性,故说“前一”等。显示巴利原文
685. Nanu ca imassa sikkhāpadassa aṭṭhakathāya ‘‘samuṭṭhānādīni kiriyākiriyattā imassa sikkhāpadassa dvebhāgasikkhāpadasadisānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.567) vuttāni, iha ‘‘sañcarittasamā’’ti kasmā vuttānīti? Vuccate – dvebhāgasikkhāpade ‘‘samuṭṭhānādīnipi kosiyasikkhāpadasadisānevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.552) aṭṭhakathāya vuttāni, kosiyasikkhāpade samuṭṭhānādīnaṃ sañcarittena samabhāvassa vuttattā, mūlameva saritvā kiriyākiriyasaṅkhātavisesassa visuṃ dassitattā avasiṭṭhavinicchayamattaṃ sandhāya evaṃ vuttanti gahetabbaṃ. Imaṃ visesaṃ muñcitvā avasiṭṭhavinicchayena dvīsu sikkhāpadesu sādhāraṇavinicchayassa avisesataṃ dassetumāha ‘‘anantarassā’’tiādi.
686-7 “行者”,超越三由旬满处而行。“车乘”,牛车等。“毛”,羊毛。“主人的”,车乘等主人的。“不知”,于不关心时用主人语。然而,行于旅途的比丘获得羊毛后,因“最多三由旬应亲手携带”已蒙允许,故在三由旬内虽可亲手携带,若在超越三由旬时,主人们不知车乘等,心想“这些将携带”而放置,这就是所说的义。“于他们”,于放置羊毛之处,当他们车乘等超越三由旬时,即使没有比丘的努力,在超越三由旬时,彼比丘即得罪,这是连结。彼比丘“第一足超越三由旬,犯恶作罪;第二足超越,犯舍堕”,如是所说,故有恶作与波逸提罪,这就是所说的义。显示巴利原文
686-7.Gacchanteti tiyojanapūraṇaṭṭhānaṃ atikkamma gacchante. Yāneti sakaṭādike. Lomānīti eḷakalomāni. Sāmikassāti yānādisāmino. Ajānatoti anādare sāmivacanaṃ. Addhānamaggapaṭipanno yo pana bhikkhu eḷakalomaṃ labhitvā ‘‘tiyojanaparamaṃ sahatthā hāretabbānī’’ti (pārā. 573) anuññātattā tiyojanabbhantare sahatthenāpi haritvā tiyojanātikkame paresaṃ yānādīsu sāmikesu ajānantesu ‘‘ete harissantī’’ti cintetvā yadi ṭhapeyyāti attho. Tesūti yesu eḷakalomāni ṭhapitāni, tesu yānādīsu tiyojanamatītesu bhikkhussa payogaṃ vināpi tiyojanaṃ atikkantesu tassa bhikkhuno āpatti hotīti yojanā, tassa bhikkhuno ‘‘paṭhamaṃ pādaṃ tiyojanaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 573) vuttattā dukkaṭapācittiyā hontīti attho.
“此法”,指没有比丘的努力,于放置羊毛之处,当那些车乘等超越三由旬时便得罪,这一道理应当看到,这就是它的意义。显示巴利原文
Ayaṃ nayoti bhikkhuno payogaṃ vinā yattha eḷakalomāni ṭhapitāni, tesu yānādīsu tiyojanaṃ atikkamantesu āpatti hotīti ayamattho daṭṭhabboti attho.
688 「不行者」:安住于三由旬之内。「登上后」:这是为了显示无犯的原因之一。注疏中说:「站在地上给予,或者呼唤着在前面行走,这就是正确的方式。」在无犯部分,由「令他人携带」的语句,为了显示自己派遣他人携带时是许可的,故说「若令携带,则允许」。因此说「然而令他人携带,则与这句话相违」。显示巴利原文
688.Agacchanteti tiyojanabbhantare ṭhite. ‘‘Abhirūhitvā’’ti idaṃ anāpattikāraṇesu ekaṃ dassetumāha. ‘‘Bhūmiyañhi ṭhatvā dento, avhāyanto vā purato gacchati, esevanayo’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Anāpattivāre ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti vacanato attanā pesite aññasmiṃ harante vaṭṭatīti dassetumāha ‘‘sace sāreti vaṭṭatī’’ti. Tenevāha ‘‘taṃ panaññaṃ harāpeti, vacanena virujjhatī’’ti.
690 「在耳孔中」:在自己的耳孔中。显示巴利原文
690.Kaṇṇacchiddesūti attano kaṇṇabilesu.
691 在无犯段落中说到「已制物品」,因此,乃至仅用线捆缚的,也属于已制物品,故说「以线缚之」。「作辫」:编成像库德鲁萨穗秆辫那样的辫子。「罪已显示」:注疏中说:「编成辫子而持去,这称为藏匿口,正是有罪。」显示巴利原文
691. Anāpattivāre ‘‘katabhaṇḍa’’nti vuttattā tattha antamaso suttakena baddhamattampi katabhaṇḍamevāti āha ‘‘suttakena ca bandhitvā’’ti. Veṇiṃ katvāti kudrūsasīsapalālaveṇisadisaṃ veṇiṃ katvā. Āpatti paridīpitāti ‘‘veṇiṃ katvā harati, idaṃ nidhānamukhaṃ nāma, āpattiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
692 “税关”:此处应补出“彼处”,连成“若彼处为税关”,意谓:若三由旬内之处是税关处。“未到达”:到达彼处。“被贼等侵扰而行,或被他指定而行”,如此连接。“有罪”:此处指“该行者有罪”。在此以“有罪”依本学处判罪。由于无心,这两种情况均有此罪。然而不与取的波罗夷罪,因有心故,此二情况无此罪。因此注疏中说:“彼处之罪,此处无犯;此处之罪,彼处无犯。”以偷心持去者,随物品价值,于波罗夷、偷兰遮、恶作中得一罪。故注疏中说:“然于不与取,于税关有罪。”显示巴利原文
692.Suṅkaghātanti ettha ‘‘taṃ ṭhāna’’nti seso, yadi taṃ ṭhānaṃ suṅkaghātanti yojanā, tiyojanosānaṭṭhānaṃ yadi suṅkaghātaṭṭhānaṃ bhaveyyāti attho. Anuppatvāti taṃ ṭhānaṃ patvā. Corādīhi upadduto vā gacchati, yo aññavihito vā gacchatīti yojanā. Āpattīti ettha āpatti tassa gacchatoti labbhati. Ettha ‘‘āpattī’’ti iminā sikkhāpadena āpattimāha. Imissā acittakatāya tesaṃ dvinnampi hoti. Adinnādānapārājikaṃ pana sacittakatāya etesaṃ na hoti. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yā hi tattha āpatti, sā idha anāpatti. Yā idha āpatti, sā tattha anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.572). Theyyacittena harato bhaṇḍagghavasena pārājikathullaccayadukkaṭesu ekaṃ hoti. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘adinnādāne pana suṅkaghāte āpatti hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.572).
693 “三由旬”:此处,在“持去”这一行为的直接对象上,用了业格。“持去者”的宾语,“毛”一词由上下文可知。“无犯已显示”,这应与下文一切处所说连接。“持他们回来者”,如此连接。“三由旬”此处指“唯彼三由旬”,意为:自己前往的三由旬处,再取他们的毛回来的人。显示巴利原文
693.Tiyojananti ettha haraṇakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. ‘‘Harantassā’’ti imassa kammadīpakaṃ ‘‘lomānī’’ti idaṃ pakaraṇato labbhati. ‘‘Anāpatti pakāsitā’’ti idaṃ sabbattha vakkhamānena sambandhanīyaṃ. Tāniyeva paccāharantassāti yojanā. Tiyojananti ettha taṃyeva tiyojananti labbhati. Attanā gataṃ tiyojanaṃ puna tāneva lomāni gahetvā paccāgacchantassāti attho.
694 “或为住而去”:为了在内三由旬或界内,想到某住处居住而去。“从彼处持去者”:意指在那个住处未得到教导等,又从那里为了想到另一住处居住,而再持出三由旬者。依此方式,从此处至他处,又从彼处至更他处,以清净心从所至之处,再依次第处而行,即便持出百由旬也无犯,此亦已说明。如注疏中说:“如是持百由旬者亦无犯。”“或得未断者而持去”:得到为贼所弃物品而持去者。在此,于一切“或为住而去”等无犯段中,当知:从最初所得之处起,持去超过三由旬亦无犯。“得舍弃者”:舍弃后,依律作羯磨而得所施之物品。显示巴利原文
694.Nivāsatthāya vā gantvāti tiyojanabbhantare vā sīmāya vā āvāse vasitukāmatāya gantvā. Tato paraṃ harantassāti tasmiṃ āvāse uddesādiṃ alabhitvā tato paraṃ aññasmiṃ āvāse vasitukāmatāya punapi tiyojanaṃ harantassāti attho. Imināva nayena tatopi aññaṃ ṭhānaṃ, tatopi aññanti suddhacittena gatagataṭṭhānato punapi paramparaṃ ṭhānaṃ gamanavasena yojanasatampi harato doso natthīti idampi vuttaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘evaṃ yojanasatampi harantassa anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575). Acchinnaṃ vāpi labhitvā haratopīti ‘‘corāvahaṭapariccattaṃ labhitvā harantassa. Idha sabbattheva ‘‘nivāsatthāya vā gantvā’’tiādike anāpattivāre paṭhamaladdhaṭṭhānato pabhuti atirekatiyojanampi harantassa anāpattīti attho viññāyati. Nissaṭṭhaṃ labhitvāti nissajjitvā vinayakammaṃ katvā dinnaṃ labhitvā.
695 「由他」者,指取走那些物品的他人。「已制物品」者,义注中说:「毛毯、毡垫、卧具等,乃至仅以线系缚之物」,即由羊毛所制的物品。显示巴利原文
695.Aññenāti tāni hārinā aññena. Katabhaṇḍakanti ‘‘kambalakojavasanthatādiṃ yaṃ kiñci antamaso suttakena baddhamattampī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575) aṭṭhakathāyaṃ vuttaeḷakalomehi katabhaṇḍakaṃ.
696 「此起源」者,指此羊毛学处的起源。由于不了知规定,或虽了知却不知羊毛会附着于衣等资具,因而超过三由旬者,即使是阿拉汉也有犯此罪的可能,故说为「无心」。显示巴利原文
696.Idaṃ samuṭṭhānanti idaṃ eḷakalomasamuṭṭhānaṃ. Paṇṇattiṃ ajānanatāya vā ñatvāpi cīvarādiparikkhāresu lomassa allinabhāvaṃ ajānitvāpi vā tiyojanaṃ atikkāmentassa arahatopi imāya āpattiyā sambhavato ‘‘acitta’’nti āha.
697 羊毛洗涤事之解释极为明了。显示巴利原文
697. Eḷakalomadhovāpanakathā uttānāyeva.
698 “应取或”者:此处省去了“若”字。由“应取或应令取”一语,以及下文将说“为彼自己之利益”,又依“舍弃后”等言,可知是为自身利益而应自取或应令人取。而“或”字则含摄了“或应受用所寄托者”,意思是若受用了以“愿此物属于尊者”之意而寄托的物品。显示巴利原文
698.Gaṇheyya vāti ettha ‘‘yo’’ti seso. ‘‘Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya vā’’ti iminā ‘‘tatthattano panatthāyā’’ti vakkhamānattā ca ‘‘nissajjitvā’’tiādivacanato ca attano atthāya uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vāti vuttaṃ hoti. Vākārena ‘‘upanikkhittaṃ vā sādiyeyyā’’ti idaṃ saṅgaṇhāti, ‘‘idaṃ ayyassa hotū’’ti upanikkhittaṃ ce sādiyatīti attho.
“银”者:在别处指的是金银之银,然而在此处,则是指作为流通手段的咖哈巴纳等。正如圣典中所说:“所谓银,即是咖哈巴纳、铜马萨咖、木马萨咖、胶马萨咖,凡作为交易媒介而流通者。”关于此处咖哈巴纳等的具体形态,注疏中说明:显示巴利原文
Rajatanti aññattha sajjhu vuccati, idha pana vohārūpagakahāpaṇādi vuccati. Vuttañhetaṃ pāḷiyaṃ ‘‘rajataṃ nāma kahāpaṇo lohamāsako dārumāsako jatumāsako, ye vohāraṃ gacchantī’’ti (pārā. 584). Idha kahāpaṇādīnaṃ sarūpaṃ aṭṭhakathāyaṃ –
“其中,咖哈巴纳,或以金制,或以银制,或以普通材质制成。铜马萨咖,是以赤铜等金属制成的马萨咖。木马萨咖,是以坚木或竹片,乃至在多罗树叶上切割出形状而制成的马萨咖。胶马萨咖,是以紫胶或树脂塑造出形状而制成的马萨咖。然而,以‘凡流通者’这句话,则囊括了在一切国土、一切时代中实际流通的货币,乃至以骨、以皮、以树木果实种子制成,无论有无造出形状的物品,这一切都涵盖在内。”显示巴利原文
‘‘Tattha kahāpaṇoti sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā. Lohamāsakoti tambalohādīhi katamāsako. Dārumāsakoti sāradārunā vā veḷupesikāya vā antamaso tālapaṇṇepi rūpaṃ chinditvā katamāsako. Jatumāsakoti lākhāya vā niyyāsena vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā katamāsako. ‘Ye vohāraṃ gacchantī’ti iminā pana padena yo yo yattha yattha janapade yadā yadā vohāraṃ gacchati, antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo saṅgahito’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) –
应如前文所说而了知。显示巴利原文
Vuttanayena veditabbaṃ.
此处,「普通的」是指当今通用的普通迦哈巴纳币。「树果种子所成」,指以丁提尼迦等树的果实种子制成的。显示巴利原文
Ettha ca pākatiko nāma etarahi pakatikahāpaṇo. Rukkhaphalabījamayoti tintiṇikādirukkhānaṃ phalabījena kato.
「生金」即是黄金。如律文所说:「生金,是说如师的金色。」「舍弃后」一词,此处应补足「由彼」二字,与「比丘」相应,意为「由曾受用的比丘」。「舍弃后」者,指自己取受的、令他人取受的,或以受用方式受用他人寄存的银或生金;由那位比丘依律文所说「前往僧团,偏袒上衣,顶礼长老比丘们的足,蹲踞而坐,合掌……」,即前往僧团,顶礼长老比丘们的足,蹲下合掌,说道:「尊者们,我受取了银,这是我应舍弃之物,我今将它舍弃。」如此舍弃后,便如上面所说。显示巴利原文
Jātarūpakaṃ suvaṇṇaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘jātarūpaṃ nāma satthuvaṇṇo vuccatī’’ti (pārā. 584). Nissajjitvāti ettha ‘‘tenā’’ti labbhati, ‘‘bhikkhunā’’ti iminā yujjati, evaṃ sāditabhikkhunāti attho. Nissajjitvāti attanā uggahitaṃ vā parena uggahāpitaṃ vā upanikkhipitassa sādiyanavasena sāditaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā ‘‘tena bhikkhunā saṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā’’ti (pārā. 584) vacanato saṅghamajjhe upasaṅkamitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggayha ‘‘ahaṃ bhante rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me nissaggiyaṃ, imāhaṃ nissajjāmī’’ti nissajjitvāti vuttaṃ hoti.
“应告罪”者,指自己所犯的舍堕罪,应在彼僧团中如法就座而告白。如此告白的罪,应由僧团所认可、善巧、有能力的比丘接受。如经中已说:“罪应由善巧、有能力的比丘接受。”显示巴利原文
Āpattidesetabbāvāti attanā eva āpannaṃ nissaggiyaṃ pācittiyaṃ tasmiṃ saṅghamajjhe evameva nisīditvā desetabbā. Evaṃ desitā āpatti saṅghānumatena byattena paṭibalena bhikkhunā paṭiggahetabbā. Vuttañhetaṃ ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā’’ti (pārā. 584).
699 “银”者,银钱。“生金”者,黄金。以此二词涵盖已制成与未制成的一切。“二者的钱币”,是说生金钱币与银钱币。此中“银钱币”,即在“银”字诠解中所说的迦利沙波拏等五种钱币,皆被摄入。如注疏所说:“所说的一切种类皆为银钱币。”其中,因“生金钱币”已单独摄入,故“迦利沙波拏”一词,除金迦利沙波拏外,唯指其余二种。“导致舍堕”者,这是针对为自利而自取、令取、受用者所说。依照“在彼处”等随后将说之式,亦确招致恶作。显示巴利原文
699.Rajatanti rūpiyaṃ. Jātarūpanti suvaṇṇaṃ. Iminā padadvayena katākataṃ sabbaṃ saṅgaṇhāti. Ubhinnaṃ māsakoti jātarūpamāsako, rajatamāsakopi cāti vuttaṃ hoti. Idha rajatamāsakoti ‘‘rajata’’nti padabhājane (pārā. 584) vuttakahāpaṇādi pañcappakāro māsako gahito. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vuttappakāro sabbopi rajatamāsako’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584). Idha ‘‘jātarūpamāsako’’ti visuṃ gahitattā kahāpaṇapadena suvaṇṇakahāpaṇaṃ vajjetvā itaradvayameva vattabbaṃ. ‘‘Nissaggiyāvaha’’nti idaṃ attano atthāya uggaṇhanauggaṇhāpanasādiyanāni karontaṃ sandhāyāha. ‘‘Tatthā’’tiādinā vakkhamānanayena dukkaṭāvahañca hoteva.
700-1 “珍珠等”,虽在此时学处分别中未加说明,然于波逸提品第九品第二宝物学处的文句分别中说:“宝物者,谓珍珠、摩尼、琉璃、螺贝、宝石、珊瑚、银、生金、红玉、猫眼石。”此十种宝物中,摄于此学处作为舍堕事而说的银与生金除外,其余八种宝物,此注疏中已判为恶作事。为显示此义,故说“珍珠……乃至……猫眼石”。此处琉璃虽因偈颂结构而省略,但当总摄同说的七种宝物时即已摄入。珍珠等之性状,如所示。为显明对于以《梵网经》等方式已定为“不许可”的七种谷物等之受取罪,故说“谷物”等。显示巴利原文
700-1.Muttādīnaṃ imasmiṃ sikkhāpadavibhaṅge avuttattepi pācittiyakaṇḍe navamavagge dutiyassa ratanasikkhāpadassa padabhājane ‘‘ratanaṃ nāma muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavālaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅko masāragalla’’nti (pāci. 506) vuttānaṃ dasannaṃ ratanānaṃ imasmiṃ sikkhāpade nissaggiyavatthuṃ katvā vuttaṃ rajataṃ, jātarūpañca vajjetvā avasiṭṭhānaṃ aṭṭhannaṃ ratanānaṃ dukkaṭavatthubhāvo imassa aṭṭhakathāyaṃ vavatthāpitoti dassanatthamāha ‘‘muttā…pe… masāragalla’’nti. Ettha veḷuriyo gāthābandhavasena na vutto , so ekayoganiddiṭṭhānaṃ sattannaṃ ratanānaṃ gahaṇeneva gayhati. Muttādayo yathādassitasarūpāyeva. Brahmajālādisuttantavasenāpi ‘‘akappiyā’’ti siddhānaṃ sattadhaññādīnaṃ paṭiggahaṇe āpattiṃ dassetumāha ‘‘dhaññānī’’tiādi.
702 为显示在宝学处中已说为“被认可为宝物”的许物,受取者不犯,故说“绿豆、摩沙豆等”。显示巴利原文
702.Ratanasikkhāpadeyeva ‘‘ratanasammata’’nti āgataṃ kappiyavatthuṃ paṭiggaṇhato anāpattibhāvaṃ dassetumāha ‘‘muggamāsādika’’ntiādi.
703-4 为了显示以如是三种方式安立的事物,因取者意图差异而产生的犯相分别,故说“其中”等。“其中”者,在那三种尼萨耆等事物中。“僧团等”者,僧团、众、个人、塔庙等。“彼”者,尼萨耆物。“为一切之利益”者,解释为“为一切人之利益”。若为自利及为僧团等利益而取恶作物者,亦唯得恶作,此为义。此处,以“及”字涵摄了注释书中所述而未明言的集合性特殊抉择,即:“凡为储藏而以库藏主的名义接受一切,依前述宝学处中所说方式,得波逸提。”显示巴利原文
703-4. Evaṃ tippakārena ṭhitaṃ vatthuṃ gaṇhato adhippāyanānattena sambhavantaṃ āpattippabhedaṃ dassetumāha ‘‘tatthā’’tiādi. Tatthāti tesu tīsu nissaggiyādivatthūsu. Saṅghādīnanti saṅghagaṇapuggalacetiyādīnaṃ. Tanti nissaggiyavatthuṃ. Sabbatthāyāti sabbesaṃ atthāyāti viggaho. Attano atthāya ca saṅghādīnamatthāya ca dukkaṭavatthuṃ gaṇhantassāpi dukkaṭameva hotīti attho. Avuttasamuccayenettha ca-saddena ‘‘sabbampi nikkhipanatthāya bhaṇḍāgārikasīsena sampaṭicchato upari ratanasikkhāpade āgatavasena pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) aṭṭhakathāya vuttavinicchayavisesassa saṅgaho kato.
705 “迦利沙波拏等”者,以“等”字含摄黄金等。“千”者,此为举例,意谓即使千数亦然。显示巴利原文
705.Kahāpaṇādīnanti ādi-saddena suvaṇṇādīnaṃ saṅgaho. ‘‘Sahassa’’nti idaṃ upalakkhaṇaṃ, sahassampīti vuttaṃ hoti.
706 “于皮袋等”:以“等”字摄松散填充之容器。以“于松散系缚者”为限定,通过排除的方式显示注疏之余义,即“若为紧密系缚或紧密填充,则唯有一罪”。显示巴利原文
706.Thavikādīsūti ādi-saddena sithilapūritāni bhājanāni gahitāni. ‘‘Sithilabaddhesū’’ti visesanena byatirekavasena ‘‘ghanabaddhe, pana ghanapūrite vā ekāva āpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) aṭṭhakathāsesaṃ dīpeti.
707 为显示放置后接受之羯磨,故说“此”等。“欲取者亦”:此处应补入“即使”。“应当禁止”:即以身或语表示“此事不许”而予以拒绝,如此则无罪,此即其义。此义在注疏中已言:“即使不以身语拒绝,若以清净心‘此事我等不许’而不接受,亦无罪”。显示巴利原文
707. Upanikkhittasādiyanakammaṃ dassetumāha ‘‘ida’’ntiādi. Gaṇhitukāmopīti ettha ‘‘hotū’’ti seso. Nisedhetabbamevāti kāyena vā vācāya vā ‘‘idaṃ na kappatī’’ti paṭikkhipitabbameva, evaṃ sati anāpattiyevāti attho. Ayamattho aṭṭhakathāyaṃ ‘‘kāyavācāhi vā appaṭikkhipitvāpi suddhacitto hutvā ‘nayidaṃ amhākaṃ kappatī’ti na sādiyati, anāpattiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) āgatoyeva.
708 “彼事物”:即如是被拒绝之事物。“除非若去”:若他说“你们取或不取,所施即已施”之后,除非如此放下而去。应连贯理解为:应以令彼物不坏失之方式守护。依注疏所说:“另有他人来到彼处询问……”等,当净人来到彼处问“此是何物”时,示以实情后,若说“尊者,我将守护,请指示守护处”,即意为不说“取此而来”;即便登上七层楼阁,也不说“置于此处”,而是指示善守护处说“此为守护处”,置于彼处后,交付门闩而应守护。显示巴利原文
708.Taṃvatthunti tathā paṭikkhittaṃ vatthuṃ. Ṭhapetvā yadi gacchatīti ‘‘tumhe gaṇhatha vā, mā vā, dinnaṃ dinnamevā’’ti sace so ṭhapetvāva gacchati. Yathā taṃ na vinassati, tathā taṃ gopayitabbanti yojanā. ‘‘Añño tattha āgantvā pucchatī’’tiādinā aṭṭhakathāya vuttanayena tatthāgatena kappiyakārakena ‘‘kimida’’nti pucchite sarūpaṃ āvi katvā ‘‘gopayissāmahaṃ bhante, guttaṭṭhānaṃ dassethā’’ti vutte ‘‘imaṃ gahetvā ehī’’ti avatvā sattabhūmikampi pāsādaṃ abhiruhitvā ‘‘idha ṭhapehī’’ti avatvā ‘‘idaṃ guttaṭṭhāna’’nti surakkhitaṭṭhānaṃ dassetvā tattha ṭhapite aggaḷaṃ datvā rakkhitabbanti vuttaṃ hoti.
709 为了说明前往守护处的净人不该说的话,而说“把这个带来”等。“不许可”,此处指“话语”。这样,不说那不许可的话语,取来放在妥善守护处之后,该做什么呢?如果带来可出售的钵、衣等如法物品,说“我们需要这个,它有这个价值,但没有净人”,若他说“我是净人,请告诉我”,同意之后,开了门,不说“拿这个”,而示意“放在这里”。如果他拿了等值的物品给与,可以接受。如果拿得过多,便把他赶出去,说“我们不拿你们的东西,走吧”,给他门闩。有了净人后,说“我们需要某某物品,这叫作价值”,他买回来后给与,可以接受。应依照注释书所说的方式而行。显示巴利原文
709. Guttaṭṭhānaṃ gahetvā gacchantassa kappiyakārakassa avattabbavohāraṃ dassetumāha ‘‘āharedamida’’ntiādi. Akappiyanti ettha ‘‘vacana’’nti labbhati. Evaṃ akappiyavacanaṃ avatvā surakkhitaṭṭhāne āharitvā ṭhapite kiṃ kātabbanti? Vikkāyike pattacīvarādikappiyabhaṇḍe āhaṭe ‘‘amhākaṃ iminā attho, imassa evarūpaṃ mūlampi atthi, kappiyakārako eva natthī’’ti vatvā tena ‘‘ahaṃ kappiyakārako, mayhaṃ dassethā’’ti vutte sace ruccati, dvāraṃ vivaritvā ‘‘idaṃ gaṇhā’’ti avatvā ‘‘ettha ṭhapita’’nti dassetvā tasmiṃ tassa agghappamāṇaṃ gahetvā dente adhivāsetabbaṃ. Atirekaṃ gaṇhante ‘‘mayaṃ tumhākaṃ bhaṇḍaṃ na gaṇhāma, gacchathā’’ti nīharitvā aggaḷaṃ datvā kappiyakārake laddhe ‘‘amhākaṃ evarūpena attho, idaṃ nāma mūlaṃ atthī’’ti vatvā tena kiṇitvā dinne adhivāsetabbanti aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena paṭipajjitabbaṃ.
710 “除了受持金钱者”:即接受了紧接着的学处中所说的金、银等货币,舍弃并发露了罪过的人,应除去不算。“所舍物转换所得”:在此,舍弃并发露罪过后,依“若园丁或优婆塞来到那里”等(波罗夷584)句分解释所说的方式,对来到那里的净人说:“贤友,你知道这个。”当他说“用这个要拿什么来”时,不说“拿这个或那个来”,因为说“应告知净物:酥、油、蜜或糖”(波罗夷584),所以比丘们只告知净物,由净人将所舍物换取净物后拿来,这就是它的意思。显示巴利原文
710.Ṭhapetvā rūpiyaggāhanti anantarasikkhāpade vakkhamānasarūpaṃ suvaṇṇādirūpiyaṃ paṭiggahetvā nissajjitvā desitāpattikaṃ puggalaṃ ṭhapetvā. Nissaṭṭhaparivattitanti ettha nissajjitvā āpattiyā desitāya ‘‘sace tattha āgacchati ārāmiko vā upāsako vā’’tiādinā (pārā. 584) padabhājane vuttanayena tatthāgataṃ kappiyakārakaṃ ‘‘āvuso imaṃ jānā’’ti vatvā ‘‘iminā kiṃ āhariyyatū’’ti tena vutte ‘‘imaṃ vā imaṃ vā āharā’’ti avatvā ‘‘kappiyaṃ ācikkhitabbaṃ sappi vā telaṃ vā madhu vā phāṇitaṃ vā’’ti (pārā. 584) vuttattā bhikkhūnaṃ kappiyavatthumatte ācikkhite tena nissaṭṭhavatthuṃ parivattetvā āhaṭaṃ kappiyabhaṇḍanti attho.
711 “自己应得的份额也不可”:当那取来的如法物品在僧团中分配时,依自己的戒腊所得的那份也不可。“受持货币的比丘”:指受了货币、犯了罪、舍弃并发露了罪过的比丘,不可接受此物,这是关联。“他人”:指除自己以外的其他出家人、人、非人、畜生、外道、男子中的任何一种。“所得”:由他们从自己所得份额中以布施方式给与的物品。显示巴利原文
711.Attanopattabhāgampīti tathā āhaṭe kappiyabhaṇḍe saṅghassa bhājiyamāne attano vassaggena attano pattakoṭṭhāsampi. Paṭiggāhakabhikkhunoti rūpiyaṃ paṭiggahetvā āpajjitvā nissajjitvā desitāpattikassa bhikkhuno na vaṭṭatīti sambandho. Aññatoti attato aññasmā pabbajitamanussāmanussatiracchānagatitthipurisānaṃ aññatarato. Laddhanti tehi attanā laddhakoṭṭhāsato dinnavasenapi laddhaṃ taṃ vatthuṃ.
712 「任何资具」:指将那物品转换后,所取得的四种资具中的任何一种。乃至掘地所得之水、以木所燃之火、以油点燃之灯、树上或屋中的自然荫凉、多罗叶,以及其余一切堪受用、可享用的物品——依注疏所说之理,当知皆为此处所摄。如注疏中说:「乃至由猴等从彼处取走而弃于林中,或从其手中掉落而为畜生所有的粪扫衣,亦不许可」等(波罗夷注疏2.583-584),又说:「然而,对于接受金钱者,以任何方式从彼所生的资具,其受用皆不许可」(波罗夷注疏2.585)。「比丘」:指接受金钱的比丘。显示巴利原文
712.Yaṃ kiñci paccayanti taṃ vatthuṃ parivattetvā gahitesu catūsu paccayesu aññatarampi paccayaṃ. Antamaso pathaviṃ khaṇitvā uppāditodakampi dārūhi ādittaaggimpi telena jalitapadīpampi rukkhe vā gehe vā pakatichāyampi tālapaṇṇampi upabhogaparibhogārahaṃ aññampi yaṃ kiñcīti aṭṭhakathāya vuttanayaṃ imināva saṅgahitanti gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘antamaso makkaṭādīhi tato haritvā araññe ṭhapitaṃ vā tesaṃ hatthato gaḷitvā tiracchānapariggahitampi paṃsukūlampi na vaṭṭatiyevā’’tiādi (pārā. aṭṭha. 2.583-584), ‘‘rūpiyapaṭiggāhakassa pana kenaci pariyāyena tato uppannapaccayaparibhogo na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.585) cāti. Bhikkhunoti rūpiyapaṭiggāhakassa bhikkhussa.
713 「在寺院内」:指由下文将说明的特征所界定的寺院界内。「那金钱」一句,省略了「见到掉落」等语。「在住处内亦」:指具有将说明之特征的住处内。「放置者」:当说「将属于谁,他便取走」时,于该处对该物品作计数与标记后放置者。显示巴利原文
713.Ajjhārāme vāti upari vakkhamānalakkhaṇena paricchinne ajjhārāme vā. Taṃ rūpiyaṃ, ‘‘patitaṃ disvā’’ti seso. Ajjhāvasathepi vāti vakkhamānalakkhaṇe antoāvāse ca. Nikkhipantassāti ‘‘yassa bhavissati, so harissatī’’ti vutte ṭhāne tasmiṃ vatthusmiṃ gaṇanañca upalakkhaṇañca sallakkhetvā ṭhapentassa.
714 「三句波逸提已说」:世尊已说波逸提:「若于金钱作金钱想、有疑、作非金钱想而接受金钱,舍堕」。「恶作」:在此,依义理可得「二恶作」。显示巴利原文
714.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘rūpiye rūpiyasaññī, vematiko, arūpiyasaññī rūpiyaṃ paṭiggaṇhāti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 586) bhagavatā pācittiyaṃ vuttaṃ. Dukkaṭanti ettha ‘‘dvikadukkaṭa’’nti sāmatthiyā labbhati.
715 “作与不作”:以接受而犯,故名为“作”;以不拒绝而不犯,故名为“不作”。显示巴利原文
715.Kriyākriyanti gahaṇena āpajjanato kiriyaṃ. Paṭikkhepassa akaraṇato akiriyanti.
716-7 “尼萨耆的对象”:即“舍堕的对象”,指在第一学处中所说的银等四种中的任何一种对象。“恶作的对象”:指前所示之珍珠等恶作对象中的任何一种,此处依因果关系的属格而说。“净物的对象”:指如前所示之绿豆、马萨迦等净物对象中的任何一种,此处依部分与整体的关系的属格而说。虽部分与整体无别,但依分别假说,如称“石像的身体”,故说“净物的对象”,因将说“以净物的对象”。于此应知:因以恶作的对象、净物的对象来交换尼萨耆的对象,故有罪。连接为:以尼萨耆的对象交换者,有罪。显示巴利原文
716-7.Nissaggiyassāpivatthunti ‘‘nissaggiyapācittiyassa vatthū’’ti paṭhamasikkhāpade niddiṭṭhesu rajatādīsu catūsu aññataraṃ vatthuṃ. Dukkaṭassa ca vatthuṃ vāti paṭhamaṃ dassitamuttādidukkaṭavatthūsu aññataraṃ vā, ihobhayattha hetuphalasambandhe sāmivacanaṃ. Kappiyassa ca vatthuṃ vāti yathādassitesu eva muggamāsādikappiyavatthūsu aññataraṃ vā, iha avayavāvayavisambandhe sāmivacanaṃ. Avayavāvayavīnaṃ abhedepi bhedūpacāravasena yathā ‘‘silāputtakassa sarīra’’nti kappiyavatthunti vuttaṃ hoti ‘‘kappiyena vatthunā’’ti vakkhamānattā. Idānettha dukkaṭavatthuno, kappiyavatthuno ca nissaggiyavatthunā parivattitattā āpatti hotīti gahetabbaṃ. Nissaggiyavatthunā yo parivatteti, tassa āpattīti yojanā.
连接为:以恶作的对象及以净物的对象,交换尼萨耆的对象,有罪。此中,于两种情况下,因被交换物具有尼萨耆对象的性质,故有罪。如是在三处,以“有罪”之总称,唯指舍堕——此义依上下文可得。显示巴利原文
Dukkaṭassa vatthunā, kappiyena ca vatthunā vatthuṃ nissaggiyassa parivatteti, āpattīti yojanā. Idha ubhayatthāpi parivattitassa nissaggiyavatthuttā āpatti hoti. Evaṃ tīsupi ṭhānesu ‘‘āpattī’’ti sāmaññavacanena nissaggiyapācittiyameva vuttanti pakaraṇato labbhati.
718 释义:仅以恶作之物交换恶作之物,即犯恶作。‘或净物之物’——此亦如前所述,指净物。应知:此净物因被恶作之物所交换,亦成恶作。显示巴利原文
718. Dukkaṭasseva vatthunā dukkaṭassa ca vatthuṃ vā parivatteti, dukkaṭanti yojanā. ‘‘Vatthuṃ vā kappiyassā’’ti idaṃ vuttanayameva, kappiyavatthunti vuttaṃ hoti. Imassa kappiyavatthunopi dukkaṭavatthunā parivattitattā dukkaṭaṃ hotīti gahetabbaṃ.
719 ‘以净物之物’——此亦如前所述。所言‘同样’,即虽以净物交换,但由依于恶作之物故,亦成恶作。显示巴利原文
719.‘‘Vatthunā kappiyassā’’ti idampi vuttanayameva. Kappiyavatthunāpi parivattite dukkaṭavatthuvasena dukkaṭaṃ hotīti āha ‘‘tathā’’ti.
720 以‘同样’一词,引出‘物’。以‘尼萨耆’一词,指波逸提。‘前’即第一,是指先前所说的‘接受银学处’。‘以此’者,指‘银交易学处’。应作此连结:交换即被遮止。显示巴利原文
720. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘vatthuno’’ti idaṃ ākaḍḍhati. ‘‘Nissaggiyassā’’ti iminā pācittiyamāha. Pubbanti paṭhamaṃ, pubbe vuttarūpiyapaṭiggahaṇasikkhāpadeti vuttaṃ hoti. Imināti rūpiyasaṃvohārasikkhāpadena. Parivattanaṃ vāritanti sambandho.
721 “银”即是“想为(银)”之意。在义注的文句分别中,于那些被想为银的物品里:“所谓银,是指金、金币、铜摩沙迦、木摩沙迦、胶摩沙迦——凡是用于交易的东西。”其中,“任一”即是“想为”的意思。“非银”则指粗叶等物品。以那非银。“若以非银使之交换”,这是词句的划分。由于提到“若于非银有银想而令人交换银,犯舍堕”,而在银交易中不犯恶作,但有犯波逸提的可能,因此不应受持银。归结而言:若于非银有银想,或于此事有疑,而令人交换非银,则犯两个恶作。显示巴利原文
721.Rūpiyanti ca saññissāti ‘‘rūpiyaṃ nāma satthuvaṇṇo kahāpaṇo lohamāsako dārumāsako jatumāsako, ye vohāraṃ gacchantī’’ti (pārā. 589) padabhājane vuttesu rūpiyasaññitesu vatthūsu ‘‘aññatara’’nti saññissa. Arūpiyeti kharapattādimhi. Tena arūpiyena. ‘‘Cetāpentassa arūpiya’’nti padacchedo. ‘‘Arūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṃ cetāpeti , nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 591) vuttattā rūpiyaparivattane dukkaṭassa abhāvato, pācittiyassa ca sambhavato rūpiyaṃ na gahetabbaṃ. Arūpiye rūpiyaṃ iti saññissa ca vimatissa ca arūpiyaṃ cetāpentassa tena dve dukkaṭāni hontīti yojanā.
722 “于非银有非银想者”一句:此处应补足“转换非银者”等省略之文。“以五”:这是工具格,应补足“与同法者”即与五种同法者一起的意思。“说”:指从事言说,即进行买卖的意思。总体意思是:与比丘、比丘尼、沙弥、沙弥尼、在学尼这五种同法者交换非银,无罪。显示巴利原文
722.Arūpiye arūpiyanti saññissāti ettha ‘‘arūpiyaṃ parivattentassā’’ti seso. Pañcahīti sahatthe karaṇavacanaṃ, ‘‘sahadhammikehī’’ti seso, pañcahi sahadhammikehi saddhinti attho. Vadatoti voharato, kayavikkayaṃ karontassāti attho. Bhikkhubhikkhunisāmaṇerasāmaṇerisikkhamānāsaṅkhātehi pañcahi sahadhammikehi arūpiyaṃ parivattentassa anāpattīti attho.
723 就交易而言,从生起的方式来看,属于行作生起。显示巴利原文
723. Saṃvohārena samuṭṭhānato kriyasamuṭṭhānaṃ.
724 “净”者:即于句分别中所述的衣、食、卧具、病缘药资具,乃至药粉团、齿木、针线等净物。如注疏所说:“依衣等净物而有多种”。“唯以净”:即唯以这些净物。由“作买卖者,以‘以此给此、以此取此、以此换此、以此令取此’而行”之语,故“转换者”即“作买卖者”的同义语。显示巴利原文
724.Kappiyaṃ nāma ‘‘cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā, antamaso cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti padabhājane vuttāni kappiyavatthūni. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidha’’nti. Kappiyenevāti teneva kappiyena vatthunā. ‘‘Kayavikkayaṃ samāpajjeyyāti ‘iminā imaṃ dehi, iminā imaṃ āhara, iminā imaṃ parivattehi, iminā imaṃ cetāpehī’ti ajjhācaratī’’ti (pārā. 595) vacanato ‘‘parivattayato’’ti imassa ‘‘kayavikkayaṃ samāpajjato’’ti pariyāyo.
其中,从他人手中以净物交还而取,称为“买”;从自己手中以净物交还而施,称为“卖”。如注疏说:“以‘以此给此’等方式,取他人净物者,即作买;给予自己净物者,即作卖。”由于有“除同法者”之说,所以此处“转换者”涉及与他人共事。此处的“他人”是指在家男女、外道出家者。因此,这种买卖,即使是对父母也不应作。如注疏所说:“此买卖,除五同法者外,与其余在家出家者乃至父母,亦不允许。”显示巴利原文
Tattha aññassa hatthato kappiyavatthunā parivattetvā gahaṇaṃ kayo nāma. Attano hatthato kappiyavatthuṃ parivattetvā dānaṃ vikkayo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘iminā imaṃ dehī’tiādinā hi nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati, attano kappiyaṃ dento vikkaya’’nti. ‘‘Ṭhapetvā sahadhammike’’ti vuttattā parivattayatoti ettha aññehi saddhinti labbhati. Ettha aññe nāma gihino itthipurisā, sāsanato bāhirā pabbajitā ca. Tasmā ayaṃ kayavikkayo antamaso mātāpitūhipi na kātabboyeva. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ayañhi kayavikkayo ṭhapetvā pañca sahadhammike avasesehi gihipabbajitehi antamaso mātāpitūhipi saddhiṃ na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.595).
725 “非净物”:是指此学处中所说衣等净物之外的其他物品,即涉及舍堕与恶作之物。“以彼”:即以非净物。应补入“及净”之语,即以彼非净物交换净物,如此连结。若不这样补文,以非净物交换净物便应归入买卖中,这并不合理,因为那已归在金钱交易中,且此处已限定“唯以净物交换净物为买卖”。“已说”:意为在注疏中已说明“非净物的交换不属买卖所摄”。显示巴利原文
725.Akappiyassa vatthussāti imasmiṃ sikkhāpade vuttacīvarādikappiyavatthuto aññassa nissaggiyadukkaṭavatthussa. Tenevāti akappiyavatthunāyeva. ‘‘Kappiyassa cā’’ti pāṭhaseso, teneva akappiyena vatthunā kappiyassa vatthussa parivattanañcāti yojanā. Evañhi pāṭhasese akate akappiyena vatthunā kappiyassa parivattanaṃ kayavikkaye saṅgahetabbaṃ siyā, taṃ na yujjati tassa rūpiyasaṃvohāreyeva saṅgahitattā, idha ca ‘‘kappiyavatthusseva kappiyavatthunā parivattanaṃ kayavikkayo’’ti niyamitattā. Niddiṭṭhanti ‘‘akappiyabhaṇḍaparivattanañhi kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.594) aṭṭhakathāyaṃ niddiṭṭhanti attho.
726 所以:因为除了同法者之间,净物的买卖也不允许;非净物以及以非净物交换净物,已摄于金钱交易中,故不入买卖所摄,是故。显示巴利原文
726.Tasmāti yasmā aññatra sahadhammikehi kappiyavatthussāpi kayavikkayo na vaṭṭati, akappiyassa, kappiyassa ca vatthuno akappiyeneva vatthunā parivattanañca rūpiyasaṃvohāre saṅgahitattā kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchati, tasmā.
729 「此名」者,指饭等净物。显示巴利原文
729.Idaṃ nāmāti odanādikappiyavatthumeva āha.
730-1 为示「取」等偈颂中事相特征的实例,进而说明罪的差别,故说「残食」等。「树皮」:树的表皮。「藤」:蔓草。「薪」:作燃料的木材。「木」:用于房舍资具等的木材。亦可以倒序说:「藤或树皮,木或薪」。「诸物」:如此说后让人取来的树皮等物品。于买卖有罪,以此为连接,即犯舍堕罪。显示巴利原文
730-1. ‘‘Gahetvā’’tiādigāthāya vatthulakkhaṇassa udāharaṇaṃ dassetvāva āpattibhedaṃ dassetumāha ‘‘vighāsāda’’ntiādi. Challinti rukkhatacaṃ. Vallinti lataṃ. Kaṭṭhanti indhanadāruṃ. Dārunti gehasambhārādidāruṃ. Vipallāsenāpi vattabbaṃ ‘‘valliṃ vā pana challiṃ vā, dāruṃ vā kaṭṭhameva vā’’ti. Vatthūnanti tathā vatvā āharāpitānaṃ challiādivatthūnaṃ. Kayavikkaye āpattiyo hontīti yojanā, nissaggiyapācittiyāpattiyo hontīti vuttaṃ hoti.
732 “如是”者,此为分词。如同“饮”等的作法,前时未将所制资具结尾置于前时,即以所说方式为义。显示巴利原文
732. ‘‘Iti evā’’ti padacchedo, ‘‘pivitvā’’tiādinā nayena pubbakāle vihitapaccayantaṃ akatvā vuttanayenevāti attho.
733 “涂地”者,于造句配释中,指以黑色等颜色涂抹住处之地,作为围边庄严。“洗物”者,指洗濯衣等诸物。“于此”者,即于所说诸种情形中。因列举这些为标示,故亦适用于其他类似之处。显示巴利原文
733.Bhūmiyā limpaneti yojanāyaṃ pana senāsanabhūmiyaṃ paribhaṇḍakaraṇakāḷakādivaṇṇakaraṇavasena lepane. Vatthudhovaneti cīvarādivatthūnaṃ dhovane. Etthāti tesu vuttappakāresu. Etesaṃ gahaṇassa upalakkhaṇattā evarūpesu aññesu ṭhānesu.
734 “此”者,即由清扫地面等事,所犯下的巴吉帝亚罪。显示巴利原文
734.Ayanti bhūmisodhanādivasena āpannā pācittiyāpatti.
735 “除物主”:在此,依简别而得“其他净作者”之义。显示巴利原文
735.Ṭhapetvā bhaṇḍasāmikanti ettha byatirekavasena aññassa kappiyakārassāti labbhati.
736 “说时无罪”:此为连接。其余此处极为明了。显示巴利原文
736. Bhāsato anāpattīti yojanā. Sesamettha uttānameva.
737 “如法之钵,有陶制与铁制两种,就种类而言”:此为连接。“色”即量度。正如注疏中所说:“钵的三色,即钵的三种量度。”因此说“上等、中等、下等”。显示巴利原文
737. Kappiyā pattā mattikāyomayā jātito duveti yojanā. Vaṇṇāti pamāṇāni. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tayo pattassa vaṇṇāti tīṇi pattassa pamāṇānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602). Tenāha ‘‘ukkaṭṭho majjhimomako’’ti.
738 「二那离米」是指应取二那离善舂、未破碎、陈旧的沙离米。如注疏中所述:「未损坏的陈旧沙离米,善舂且清净。」「饭」是指未流散、无散粒、不黏腻、不成团、极清净、犹如茉莉花蕾堆一般善煮的饭。如注疏中所述:「无散粒、不黏腻、不成团、极清净、犹如茉莉花蕾堆的未流散之饭。」「摩揭陀那离」是指摩揭陀国的那离,此一那离可容纳八巴萨特的胡麻。因此古人说:显示巴利原文
738.Dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnanti sukoṭṭitānaṃ akhaṇḍānaṃ purāṇasālitaṇḍulānaṃ dve nāḷiyo gahetabbā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anupahatapurāṇasālitaṇḍulānaṃ sukoṭṭitaparisuddhāna’’nti (pārā. aṭṭha. 2.602). Bhattanti avassāvitaṃ anuttaṇḍulaṃ akilinnaṃ apiṇḍitaṃ suvisadaṃ kundamakularāsisadisaṃ supakkodanameva gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anuttaṇḍulaṃ akilinnaṃ apiṇḍitaṃ suvisadaṃ kundamakularāsisadisaṃ avassāvitodana’’nti (pārā. aṭṭha. 2.602). Magadhanāḷiyāti magadharaṭṭhe nāḷiyā, sā nāḷi tilānaṃ aṭṭhapasatāni gaṇhāti. Tenāhu porāṇā –
‘‘Khāridasadvayaṃ vāho, khārī doṇaṭṭhakadvayaṃ; Dviaṭṭhanāḷiyo doṇo, nāḷekā pasataṭṭhakaṃ; Lakkhaṃ tilānaṃ pasataṃ, etaṃ vuttaṃ pamāṇato’’ti.
所谓「摩揭陀那利,有十二波罗又半」此说,出自安达伽义注。对其注释则说「应以摩沙计为十二波罗又半」。然而,有些人说——显示巴利原文
‘‘Magadhanāḷi nāma aḍḍhaterasapalā hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602) andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Tabbaṇṇanāya ‘‘aḍḍhaterasapalāni māsehi gahetabbānī’’ti vuttaṃ. Keci panāhu –
四百分量为一握,一波罗则为此之四倍;
库杜瓦为百,那离则为四。
此即为巴托,四巴托名为阿喇咖;
四阿喇咖,称为‘多那’。
显示巴利原文 ‘‘Catuppasatikā muṭṭhi, palañcetaṃ catugguṇaṃ; Kuḍuvappasatañceva, cattāri ceva nāḷi tu. ‘‘Soyeva pattho cattāro, patthā aḷhakamuccate; Aḷhakānampi cattāri, ‘doṇo’ti parikittito’’ti.
然而,诸师唯认可前说——「八把为一摩揭陀那离」。显示巴利原文
Ācariyā pana ‘‘aṭṭhapasatā māgadhanāḷī’’ti pubbapakkhameva rocayanti.
「副食为四分之一」者:谓将饭食分作四份,取其中一份量,作不稠不稀、手持可取、具足一切配料的绿豆汤,此即是义。正如注疏所说:「应投入约为米饭四分之一量、不稠不稀、手持可取、具足一切配料的绿豆汤。」显示巴利原文
Khādanañca catubbhāganti tasmiṃ bhatte catudhā vibhatte ekabhāgamattaṃ hatthahāriyaghanamuggasūpanti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tassa odanassa catutthabhāgappamāṇo nātighano nātitanuko hatthahāriyo sabbasambhārasaṅkhato muggasūpo pakkhipitabbo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602).
「与其相配的菜肴」:意指直至最后一口,与每一口食物相配的鱼肉等菜肴。正如注疏所说:「应投入与每一口食物相配、足供至最后一口的鱼肉等菜肴。」此处,「与每一口食物相配」者,因《梵天寿经》注疏中说「菜肴之量,即米饭的四分之一」,故应解为「与一口食物相配的菜肴,即一口食物的四分之一量」。然而于此处,唯示绿豆汤为米饭四分之一量;既示此相,其余亦例示已,故未别立菜肴之量。至于应投入米饭中的酥油、油、酪、粥等,则不在此计。显示巴利原文
Byañjanañca tadūpiyanti yāva carimālopaṃ, tāva sabbālopānurūpaṃ macchamaṃsādibyañjanañca. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ālopassa ālopassa anurūpaṃ yāvacarimālopappahonakaṃ macchamaṃsādibyañjanaṃ pakkhipitabba’’nti. Ettha ca ālopassa ālopassa anurūpanti ‘‘byañjanassa mattā nāma odanacatutthabhāgo’’ti (ma. ni. aṭṭha. 2.387) brahmāyusuttassa aṭṭhakathāyaṃ vuttattā ālopassa catutthabhāgappamāṇaṃ byañjanaṃ ālopassa anurūpanti gahetabbaṃ. Idha pana sūpasseva odanacatutthabhāgappamāṇaṃ dassetvā etassa lakkhaṇe dassite itarassāpi dassitameva hotīti byañjanassa tathā visesetvā pamāṇaṃ na dassitaṃ. Odane pakkhipitabbāni sappitelatakkarasakañjikādīni gaṇanūpagāni na honti.
739 “彼一切”者,即如前所述的饭食等,无有剩余。“取”者,即依接下来所说的三种方式而取。“其”者,指最上钵。“半”者,在那个钵中,取用能容纳物料之钵,因其相伴随的关系,故称为“半”。“其半”者,此处道理亦同,即指中等钵的半量为其半。显示巴利原文
739.Taṃ sabbanti yathāvuttabhattādiniravasesaṃ. Gaṇhatīti vakkhamānehi tīhi pakārehi gaṇhāti. Tassāti ukkaṭṭhassa pattassa. Upaḍḍhoti tasmiṃ patte gaṇhanakadabbasambhāragāhī patto taṃsahacariyena ‘‘upaḍḍho’’ti vutto. Tadupaḍḍho cāti etthāpi eseva nayo. Tassa majjhimassa pattassa upaḍḍho tadupaḍḍhoti gahetabbaṃ.
740 在这三种钵中,将所说最上钵的米饭等一切食物投入某一钵时,若堆积于其口缘顶端的食物堆触及下缘,此钵即名为“最上中等”;若堆积的食物超出边缘而耸立,则名为“最上小”;若在钵内尚未触及口缘下端而耸立,则名为“最上最上”。同样地,中等钵与小钵亦各自有三种,如此总共有九种钵。为了说明此理,故说“最上之”等语。“其”者,即最上之。“小与中等”者,即小、中等。在此处,中等与小是对最上所作的细分。此道理于其余二者亦然。以“如是”一词,显示如同“最上最上、最上小、最上中等”这样的次第连接,以及中等、小等的次第连接:“中等、中等最上、中等小,小最上、小中等、小小”。显示巴利原文
740. Imesu tīsu pattesu ukkaṭṭhassa vuttaṃ odanādi sabbaṃ yasmiṃ patte pakkhittaṃ, tassa mukhavaṭṭimatthake puñjiyamānaṃ hīrakaṃ heṭṭhābhāge phusati, so ukkaṭṭhamajjhimo nāma, hīrato atirekaṃ tiṭṭhati, so ukkaṭṭhomako nāma, antopatte mukhavaṭṭiyā heṭṭhimantaṃ appatvā tiṭṭhati, so ukkaṭṭhukkaṭṭho nāma, evaṃ majjhimo ca omako ca paccekaṃ tividho hotīti sabbe nava pattā hontīti dassetumāha ‘‘ukkaṭṭhassā’’tiādi. Tassevāti ukkaṭṭhasseva. Omako ca majjhimo cāti omakamajjhimā. Idha majjhimo ca omako ca ukkaṭṭhasseva bhedo. Esa nayo itaradvayepi. ‘‘Eva’’nti iminā yathā ‘‘ukkaṭṭhukkaṭṭho ukkaṭṭhomako ukkaṭṭhamajjhimo’’ti yojetabbo, evaṃ majjhimomakānampi yathākkamayojanaṃ dasseti ‘‘majjhimo majjhimukkaṭṭho majjhimomako, omakukkaṭṭho omakamajjhimo omakomako cā’’ti.
741 “于他们”者,即于九种钵中。“因此”者,因为不是钵的缘故。“不成”者,这是预想“最上最上”与“小小”这两种情况,故而使用了复数表达。这些应以容器的受用方式而受用。如注疏中所说:“因此,这些应以器物的受用方式而受用。”显示巴利原文
741.Tesūti navasu pattesu. Tasmāti apattabhāvato. Na gacchantīti ukkaṭṭhukkaṭṭhañca omakomakañcāti dve apekkhitvā bahuvacanaṃ kataṃ. Ete bhājanasaṅkhepena paribhuñjitabbāti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tasmā ete bhājanaparibhogena paribhuñjitabbā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602).
742 “具钵相”者:此处所谓钵相有五种,即如所说之量具足;“铁钵经五次烧制而成,陶钵经两次烧制而成”所说的烧制成就;若以购买而得,则是所应给付之价已完全给付的状态;无孔洞;无裂纹。以上为五种。随之有偈云:显示巴利原文
742.Pattalakkhaṇasaṃyutanti ettha pattalakkhaṇaṃ nāma yathāvuttapamāṇayuttatā, ‘‘ayopatto pañcahi pākehi pakko mattikāpatto dvīhi pākehi pakko’’ti (pārā. aṭṭha. 2.608) vuttā pākasampatti, kiṇitvā gaṇhāti ce, tassa dātabbamūlassa asesetvā dinnabhāvo, chiddābhāvo, chinnarājīnaṃ abhāvoti pañcavidhaṃ. Hoti cettha –
量具足,烧制成就,已给价;
无孔、无裂纹——此即钵之五相。
显示巴利原文 ‘‘Pamāṇayuttatā pāka-sampatti dinnamūlatā; Acchiddārājitā ceti, pattalakkhaṇapañcaka’’nti.
“决意或作净分别”中,应配上“或”字。“决意”:若已有先曾使用的钵,便将它取出。若应决意的钵处于伸手可及的范围,可按以下将说的方法,以言语宣说“我决意此钵”作言说的决意,或不作言说而仅以心念如此作意,再用手拿起钵来摇动;若钵不在伸手可及处,则观察其放置处,应以言语宣说“我决意此钵”,按注疏中所说方式而作。或者在独处时,或者在未来忘失时能令他忆起、能消除追悔的人面前决意。如是称为“决意”。“在他人面前决意,有这样的好处——若生起‘我已决意?还是未决意?’的疑惑,他人可令忆起,从而断疑。”此义出自注疏。“不得决意二钵”,出自结文。显示巴利原文
‘‘Adhiṭṭhāya vā vikappetvā vā’’ti vā-saddo yojetabbo. Adhiṭṭhāyāti paṭhamaṃ paribhutte patte sati taṃ paccuddharitvā adhiṭṭhātabbapatto hatthapāse ce hoti, vakkhamānanayena ‘‘imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti vacībhedakaraṇavasena vācāya vā vacībhedaṃ akatvā evameva cintetvā hatthena gahetvā phandāpentena kāyena vā dūre ce hatthapāsā hoti, ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbāti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.608 atthato samānaṃ) vuttanayena ekakena vā pacchā satisammose sarāpetvā kukkuccaṃ vūpasametuṃ samatthassa puggalassa sannidhāne vā adhiṭṭhāyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Aññassa santike adhiṭṭhāne ayamānisaṃso – sacassa ‘adhiṭṭhito nu kho me, no’ti vimati uppajjati, itaro sāretvā vimatiṃ chindissatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.608) ayamattho aṭṭhakathāyaṃ vutto. ‘‘Dve patte adhiṭṭhātuṃ na labhatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
“作净分别”:在此,应先辨明所分别的钵是单数还是复数、在面前还是不在面前。若是一钵且在面前,便以“我将此钵净分别与你”或“我将此钵净分别与提舍比丘”等类似方式,对一钵作净分别。如是称为“作净分别”。此中因为说到“可受用”,义即“你可受用我的所有物,或舍弃,或随意处理”,但在对方尚未取出时不宜使用,因此应知“作净分别”是令其取出的特别方式。显示巴利原文
Vikappetvāti (pāci. 373; pārā. aṭṭha. 2.608; kaṅkā. aṭṭha. vikappanasikkhāpadavaṇṇanā) ttha vikappetabbassa pattassa ekattabahuttaṃ, sannihitāsannihitattañca sallakkhetvā ekaṃ ce sannihitaṃ, ‘‘imaṃ pattaṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vā ‘‘imaṃ pattaṃ tissassa bhikkhuno vikappemī’’ti vā ādinā nayena ekaṃ vikappetvāti vuttaṃ hoti. Ettha ‘‘paribhuñjeyyā’’ti vuttattā, ‘‘mayhaṃ santakaṃ paribhuñjehi vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti tena apaccuddhaṭe paribhuñjituṃ ayuttattā ‘‘vikappetvā’’ti paccuddhaṭaviseso gahetabbo.
743 “持有”:即不决意、不分别而加以使用。应连接为“令超过那时之钵”。由“尼萨耆”一词,可知亦与“钵”相呼应。“钵”字在摩揭陀语中是双性词,故如此说。显示巴利原文
743.Dhāreyyāti anadhiṭṭhahitvā, avikappetvā ca paribhuñjitabbo. Taṃ kālaṃ pattaṃ atikkāmayatoti yojanā. ‘‘Nissaggiya’’nti imināpi ‘‘patta’’nti idaṃ yujjati. Patta-saddo māgadhikānaṃ dviliṅgako, tasmā evaṃ vutto.
744 为显示在已决意与已作净者中,因不包含于内而成为超出者,故说「凡钵」等。显示巴利原文
744. Adhiṭṭhitavikappitesu anantogadhattā atirekabhāvaṃ dassetumāha ‘‘yaṃ patta’’ntiādi.
745 「现前」者,指置于一肘半距离之内的钵。「远处」者,指从一肘半距离之外,乃至「在内室中、或在楼阁上、或在周边住处」等处,即如注疏中所说的远处情形。无论于何处作净,近处与远处的语词差别,亦应如此配合而说。结文中所说:「然而,可对多个进行作净」,此方法即「我取回此钵」等方法。显示巴利原文
745.Sammukheti aḍḍhateyyahatthappadesato anto ṭhitaṃ pattaṃ. Dūrasminti aḍḍhateyyaratanato parabhāge ‘‘antogabbhe vā uparipāsāde vā sāmantavihāre vā’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttappakāre dūrepi. Yattha katthaci vikappanakālepi santikadūravacanabhedā evameva yojetvā vattabbā. ‘‘Vikappetuṃ pana bahūnipi labbhatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Ayaṃ nayoti ‘‘imaṃ pattaṃ paccuddharāmī’’tiādinayo.
746 在语与身二种决意中,说明了语决意之后,为说明身决意而说「意向」等。「意向」者,即「我决意此钵」的意向。「以心」一语,是说并非以言语。「身变化」即身变化,指以手摇动等身业。由此显示:身决意不应在手无法触及的远处进行。显示巴利原文
746. Vācākāyavasena duvidhe adhiṭṭhāne vācādhiṭṭhānaṃ dassetvā kāyādhiṭṭhānaṃ dassetumāha ‘‘ābhoga’’ntiādi. Ābhoganti ‘‘imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti ābhogaṃ. ‘‘Manasā’’ti iminā na vacasāti vuttaṃ hoti. Kāyavikārova kāyavikārakaṃ, hatthena phandāpanādikāyakiriyāti attho. Eteneva kāyādhiṭṭhānaṃ hatthena apattabbe dūre na kātabbanti dasseti.
747-8 “舍弃决意”为此句的分析。“以施”指施与他人;“以破坏”指破碎;“以失”指钵主死亡;“以还俗”指不舍戒而返回在家状态;“以取回”指取回;“以舍戒”指舍学;“以转变”指性别转变;“以取”指以信任而取,或以截断而取。显示巴利原文
747-8. ‘‘Jahati adhiṭṭhāna’’nti padacchedo. Dānatoti aññassa dānena. Bhedakatoti bhijjanena. Nāsatoti pattasāmikassa kālakiriyāya. Vibbhamatoti sikkhaṃ apaccakkhāya gihibhāvūpagamanena. Uddhāratoti paccuddharaṇena. Paccakkhatoti sikkhāpaccakkhānena. Parivattanatoti liṅgaparivattanena. Gāhatoti vissāsaggahaṇena, acchinditvā gahaṇena ca.
“以稗子粒之量”指以七种谷物中较小的稗子粒之量。“以孔”指在口缘下方二指处开孔。“或以钉”指或以铁钉为之。显示巴利原文
Kaṅgusitthappamāṇenāti sattannaṃ dhaññānaṃ khuddakatarassa kaṅguno sitthappamāṇena. Khenāti mukhavaṭṭiyā dvaṅgulato heṭṭhā ākāsapariyāyena chiddena. Āṇiyā vāti ayomayāya āṇiyā vā.
750-1 “摩尼所成”指以摩尼宝制成;“琉璃所成”指以绿宝石制成;“水晶所成”指以水晶石制成;“玻璃所成”指以玻璃土制成;“青铜所成”指以青铜制成;“锡所成”指以黑锡制成;“铅所成”指以白锡制成,对此也有颠倒而说的;“银所成”指以银制成。显示巴利原文
750-1.Maṇipattoti maṇinā kato. Veḷuriyubbhavoti marakatamaṇimayo. Phalikubbhavoti phalikapāsāṇena kato. Kācamayoti kācamattikāmayo. Kaṃsamayoti kaṃsalohena kato. Tipumayoti kāḷatipumayo. Sīsamayoti setatipumayo. Vipallāsena ca vadanti. Sajjhumayoti rajatamayo.
752 “瓦钵”指陶片。“头骨钵”指死人的头骨片。“葫芦”指瓢葫芦。“非”指十一种钵中的不如法者。“随顺”指在不如法的情况下随顺开许。“于彼”指在那十一种当中。应这样连接:“然而铜制、金属制的盘是许可的。”意思是钵本身不被许可,但铜制、金属制的盘则被许可。显示巴利原文
752.Ghaṭakaṭāhoti ghaṭakapālaṃ. Sīsakaṭāhoti chavasīsakapālaṃ. Tumbanti alābu. Assāti ekādasavidhassa pattassa. Anulomikanti akappiyavasena anulomaṃ. Tatthāti tasmiṃ ekādasavidhe. Tambamayaṃ lohamayaṃ thālakaṃ pana vaṭṭatīti yojanā, pattoyeva na vaṭṭati, tambalohamayā thālakā pana vaṭṭantīti attho.
753 “塔提咖等”:以“等”字包含瓦塔咖等。“瓦塔咖”指半月形,用铁等制成的特殊器皿。“补嘎喇萨”指比丘的。“在家众与僧团”:指在家人与僧团,他们之所有物称为在家众僧团物。显示巴利原文
753.Taṭṭikādīnīti ādi-saddena vaṭṭakādīnaṃ saṅgaho. Vaṭṭakanti ca aḍḍhacandākāro lohādimayo bhājaniyaviseso. Puggalassāti bhikkhussa. Gihī ca saṅgho ca gihisaṅghā, tesaṃ santakā gihisaṅghikā.
754 “任何钵”指七种钵中的任意一种。“令无水”指让水离去、将其弄干。“应收藏”指应放置于适合收藏的地方,或者放入袋中并系好而加以保存。显示巴利原文
754.Yaṃ kiñci pattanti sattasu pattesu yaṃ kiñci pattaṃ. Vodakaṃ katvāti vigatodakaṃ katvā. Paṭisāmeyyāti nikkhepārahaṭṭhāne nikkhipanavasena, thavikāya pakkhipitvā bandhanavasena vā saṅgopeyya.
755 “令曝晒”,即置於日光中或火中,使令加热。“于热”,即于其时令热。“不应烧焦”,即不应令其焚烧。即使是仅除去湿气也不许可,此义由“不应烧焦”这一额外的遮止可以得知。显示巴利原文
755.Otāpetunti ātape, aggimhi vā tāpetuṃ. Uṇheti tasmiṃyeva uṇhe. Na nidahetabboti na jhāpetabbo. Sīsāpanayanameva na vaṭṭatīti na nidahetabboti attho adhikanivāraṇeneva viññāyati.
756 “于粪堆边”,即于粪堆的边缘。“于围绕处”,即于前方大粪堆的边缘。“展开”,有师说:“至少展开两个钵量的空间。”而“许置放”是衔接句,意为即使没有环等承载器,也允许置放。他们说:“于粪堆前方、于粪堆及粗糙地面等处、于环顶上,许置放。”显示巴利原文
756.Miḍḍhanteti miḍḍhiyā ante. Paribhaṇḍanteti pamukhe mahāmiḍḍhiyā ante. ‘‘Vitthiṇṇeti antamaso dvipattamattokāsavitthāre’’ti keci. Ṭhapetuṃ pana vaṭṭatīti yojanā, valayādiādhārena vināpi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti attho. ‘‘Miḍḍhiyā pamukhe miḍḍhiyā ca kharabhūmipadesādīsu ca valayamatthake ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti.
757 “木支持”,即置于类似臼的木制支架上。“亦许置放二钵”,即通过将一个钵叠放在另一钵顶上的方式,也允许放置两个钵。以“亦”字显示,于此一处更无余事须说。“此即方法”,是说“亦许置放二钵”,这就是方法。“于杖支持与地支持等”:此中,“杖支持”,即名为以众多杖所作之支架;“地支持”,即名为于地面所作、围栏环形的石制支架。有师说:“地支持是以象牙、藤、蔓等所制之支架。”显示巴利原文
757.Dāruādhāraketi udukkhalasadise dārumaye ādhāre. Dve patte ṭhapetumpi vaṭṭatīti pattamatthake aparassāpi pattassa ṭhapanavasena dve patte ṭhapetumpi vaṭṭati. Api-saddena ekasmiṃ vattabbameva natthīti dasseti. Ayameva nayoti ‘‘dvepi patte ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti ayaṃ nayo. Daṇḍabhūmiādhārakesūti ettha daṇḍādhāro nāma bahūhi daṇḍehi kato. Bhūmiādhārako nāma bhūmiyaṃ kato ālavālavalayākāro siliṭṭhādhāro. ‘‘Dantavettalatādimayo bhūmiādhārako’’ti keci.
758-9 「塔提咖」指用多罗叶等做成的塔提咖。「布」指用树皮纤维或树皮制成的敷具。「咖德萨拉咖」指用多罗叶等编织的敷具。「于涂抹处」指已涂抹牛粪的地方。以「亦」字表明:在已涂灰、用石块磨光的平滑地面上,则无可指责。「于砂上」指在混杂土块、石、碎石、瓦片等的细滑砂上,如所说。因此他说「于如是处」等。不论有尘土或无尘土,因已说‘不应置于粗糙地面’,所以此处‘有尘土’指尘土充满的细滑地面。「于粗糙地面」指粗硬的地面。显示巴利原文
758-9.Taṭṭikāyāti tālapaṇṇādīhi katataṭṭikāya. Potthaketi makacivākamaye vā rukkhavākamaye vā attharaṇe. Kaṭasāraketi tālapaṇṇādīhi vīte attharaṇe. Paribhaṇḍakatāyāti katagomayaparibhaṇḍāya. Api-saddena sudhākammaṃ katvā pāsāṇena ghaṃsitvā maṭṭhakatāya bhūmiyā vattabbameva natthīti dasseti. Vālukāsu vāti leḍḍupāsāṇasakkharakapālādiamissāsu saṇhasukhumavālukāsūti vuttaṃ hoti. Tenevāha ‘‘tathārūpāsū’’tiādi. Rajamhi santepi asantepi visuṃyeva ‘‘kharabhūmiyā na ṭhapetabba’’nti vuttattā ‘‘sarajāyā’’ti iminā rajokiṇṇaṃ saṇhabhūmimāha. Kharabhūmiyāti pharusabhūmiyā.
760 「应悬挂」指应垂挂。以杖端、象牙端将钵口插入而安置,也名为悬挂。「于伞、膝、床座」指在伞上、膝上、床座上。显示巴利原文
760.Laggetunti olambetuṃ. Daṇḍakoṭiyā, nāgadantakoṭiyā ca pattamukhena pakkhipitvā ṭhapanampi lagganaṃ nāma. Chattaṅkamañcapīṭhesūti chatte, aṅke, mañcapīṭhe ca.
761 「于横档」指在横档上。「系缚后」指以袋、肩带等任意方式系缚之后。「亦应垂挂」指也应悬挂。句读为「安置于上方」。显示巴利原文
761.Aṭanīsūti aṅgesu. Bandhitvāti thavikāya aṃsavaddhanakādinā yena kenaci bandhitvā. Olambetumpīti laggetumpi. ‘‘Ṭhapetuṃ uparī’’ti padacchedo.
762 所谓“床座架”,是指为了让安放在床座上的钵不致掉落,而在横档顶端用木板围起的装置。允许将钵安放在这样的床座架上,这是它的含义。“亦食满”,指食物的充满。以“亦”字,也包含了粥、油等所充满的。空钵的判断如前所说。“满”即充满,食满即食物的充满。显示巴利原文
762.Mañcapīṭhaṭṭaketi mañcapīṭhesu ṭhapitapattā yathā na patanti, tathā aṭanimatthake dārunā parikkhepe kate mañcapīṭhaṭṭakā nāma honti, tādise mañcapīṭhaṭṭake ṭhapetuṃ vaṭṭatīti attho. Bhattapūropīti bhattassa pūropi. Api-saddena yāgutelaparipūritassāpi saṅgaho. Tucchapatte vinicchayo yathāvuttoyeva. Pūraṇaṃ pūro, bhattassa pūro bhattapūro.
763 “门扇”,指门的门扇板。在“住所的门扇、窗扇等”等说法中,门板被称为“门扇”。“不应推开”,即不应移动、不应摇动,不应关闭的意思。手持钵者称为“持钵手”,这是一个异依主复合词,如同“执金刚”等。句读应作“应推开门”。显示巴利原文
763.Kavāṭanti dvārakavāṭaphalakaṃ. ‘‘Senāsane dvārakavāṭavātapānakavāṭādī’’tiādīsu dvāraphalakaṃ ‘‘kavāṭa’’nti hi vuttaṃ. Na paṇāmeyyāti na nāmeyya na cāleyya, na ca pidaheyyāti attho. Pattaṃ hatthe yassa so pattahatthoti bhinnādhikaraṇoyaṃ bāhiratthasamāso ‘‘vajirapāṇī’’tiādīsu viya. ‘‘Paṇāmeyya assā’’ti padacchedo.
764 “不应以钵取出可动物”,指喝完汁后吐出的蜜果核等弃物,不应以钵取出而丢弃到外面。“或骨”,指波罗蜜果核、枣核等骨核。“残水”,指漱口等的残水。应连接为“以钵取出者”,即将其倒入钵中拿出去丢弃,这是所说的意思。此外,清洗残钵的水也不应用那个钵端出去倒掉。显示巴利原文
764.Na nīhareyya pattena calakānīti rasaṃ pivitvā pātitamadhukaphalaṭṭhikādi chaḍḍitāni bahi chaḍḍetuṃ pattena na nīhareyya. Aṭṭhikāni vāti panasaṭṭhikolaṭṭhiādiaṭṭhikāni vā. Ucchiṭṭhamudakanti mukhadhovanādikaṃ ucchiṭṭhamudakaṃ. Pattena nīharantassāti yojanā, bahi chaḍḍetuṃ taṃ patte āsiñcitvā harantassāti vuttaṃ hoti. Itarathā ucchiṭṭhapattadhovanodakampi teneva pattena bahi na nīharitabbaṃ siyā.
765 “受取”:指承接漱口水的容器,即唾壶。“从口取出”:指从口中吐出的任何东西,如肉块等。显示巴利原文
765. Paṭiggaheti mukhadhovanodakanti paṭiggaho, kheḷamallakova. Mukhato nīhaṭanti mukhena chaḍḍitaṃ maṃsakhaṇḍādi yaṃ kiñci.
766 “坏失”:即因还俗、舍学或命终而坏失。又,“其”(ya)是主格,此处转作属格“其之”(yassa)之义,即:某比丘的钵因破裂、断裂或被偷而丢失时,该比丘无罪。这便是文句的关联。显示巴利原文
766.Vinassatīti vibbhamena vā sikkhāpaccakkhānena vā kālakiriyāya vā vinassati. Atha vā yoti paccattavacanaṃ ‘‘yassā’’ti sāmivasena pariṇāmetvā yassa bhikkhuno patto bhedena vā acchedena vā corikāya haraṇena vā nassati, tassa anāpattīti yojanā.
767 “第一之”:因被收入钵品的第一,故为第一之。“钵之”:指钵学处之。“以第一”:因被收入衣品的第一,故与第一咖提那衣相关联。“大仙”:因已寻求广大戒蕴等诸德,故名大仙。凡第一钵的起源等在此未作说明的断定,皆与第一咖提那衣相同、相似,此为大仙之所思、所认、所许。应作此连结。显示巴利原文
767.Paṭhamassāti pattavaggassa paṭhamaṃ saṅgahitattā paṭhamassa. Pattassāti pattasikkhāpadassa. Paṭhamenāti cīvaravaggassa paṭhamaṃ saṅgahitattā paṭhamena kathinenāti sambandho. Mahesināti mahante sīlakkhandhādayo guṇe esi gavesīti mahesi. Paṭhamassa pattassa samuṭṭhānādayo sabbe idha aniddiṭṭhavinicchayā paṭhamena kathinena samā sadisā iti mahesinā matā anumatā anuññātāti yojanā.
768 五种系缚不足者,即五系缚不足之钵。其中,无系缚以及一、二、三、四系缚都被摄为“五系缚不足”。如圣典所说:“五系缚不足之钵者,即无系缚、或一系缚、或二系缚、或三系缚、或四系缚之钵。”即使系缚未作,但应作系缚、具有将说特相的边缘者,亦应视为“五系缚不足”。此中,无系缚者,即其系缚完全不存在者。因此注疏中说:“对于无系缚之钵,五种系缚不能满足,因完全不存在故。”从二指量起边缘不足、无系缚之处者,亦应视为“无系缚”。如圣典所说:“无系缚之处者,即其边缘不足二指的钵。”显示巴利原文
768. Pañca bandhanāni ūnāni yassa so pañcabandhanaūno, patto, tasmiṃ, abandhanañca ekadviticatubandhanañca ‘‘pañcabandhanaūna’’nti gahitaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘ūnapañcabandhano nāma patto abandhano vā ekabandhano vā dvibandhano vā tibandhano vā catubandhano vā’’ti (pārā. 613). Bandhane akatepi bandhanāraho vakkhamānalakkhaṇarājiyuttopi ‘‘ūnapañcabandhanoyevā’’ti gahetabbo. Ettha abandhano nāma yassa bandhanameva natthi, so. Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yasmā abandhanassapi pattassa pañca bandhanāni na pūrenti sabbaso natthitāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613). Dvaṅgulappamāṇato ūnarājiyutto abandhanokāsopi ‘‘abandhanoyevā’’ti gahetabbo. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘abandhanokāso nāma patto yassa dvaṅgulā rāji na hotī’’ti (pārā. 613).
769 “已说”者,即于词句分析中所说的:“系缚之处者,即其边缘有二指的钵。”以二指边缘及一系缚,此为连结。从注疏的语句“从口缘向下烧制”,“一切边缘皆应从口缘开始向下烧制而取”,这是无疑的。除口缘外,若于他处有五系缚不足或五系缚不足之处,该钵也不能称为五系缚不足,因此注疏中限定说“从口缘开始”之语,应予以审察。然而此处并未如此显示限定,故此决断以一般所说的圣典与他处相合、相应。由于“及”字具有未明说的合集之义,以每二指为一处的两处,而有二系缚及三系缚,此亦已说。如注疏所说:“若有二边缘,或仅一处四指,应给予二系缚。若有三处,或仅一处六指,应给予三系缚。”显示巴利原文
769.Uddiṭṭhanti ‘‘bandhanokāso nāma patto yassa dvaṅgulā rāji hotī’’ti (pārā. 613) padabhājane vuttaṃ. Dvaṅgulāya rājiyā ekañca bandhananti yojanā. ‘‘Mukhavaṭṭito heṭṭhā bhaṭṭhā’’ti aṭṭhakathāvacanato (pārā. aṭṭha. 2.612-613) ‘‘sabbāpi rājiyo mukhavaṭṭito paṭṭhāya heṭṭhā bhaṭṭhāyeva gahetabbā’’ti nissandehe vuttaṃ. Mukhavaṭṭiṃ vinā aññatthāpi ūnapañcabandhane vā ūnapañcabandhanokāse vā sati sopi patto ūnapañcabandhano na hotīti na sakkā vattuṃ, tasmā ‘‘mukhavaṭṭito paṭṭhāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613) aṭṭhakathāyaṃ niyametvā vacanaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Idha pana tathā niyamo na dassito, tasmā ayameva vinicchayo sāmaññena vuttāya pāḷiyā aññadatthu saṃsandati sameti. Ca-kārassa avuttasamuccayatthattā dvaṅguladvaṅgulāhi dvīhi dve bandhanāni ca tīṇi bandhanāni cāti idampi vuttameva hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yassa pana dve rājiyo, ekāyeva vā caturaṅgulā, tassa dve bandhanāni dātabbāni. Yassa tisso, ekāyeva vā chaḷaṅgulā, tassa tīṇi bandhanāni dātabbānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613).
为显示五系缚不足诸钵中最后钵的分别,说“及诸系缚”等。即从口缘起八指量的四边缘有四系缚,此已说。“及”字是合集前已说者。“以八指边缘,如是”者,即从口缘开始,向下伸展的八指长度边缘,在每二指量处,以相同方式系缚,由此有四系缚,这是它的含义。显示巴利原文
Ūnapañcabandhanapattesu antimapattassa vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘bandhanāni cā’’tiādi. Mukhavaṭṭiyā aṭṭhaṅgulappamāṇānaṃ catunnaṃ rājīnaṃ cattāri bandhanāni cāti vuttaṃ hoti. Cakāro pubbe vuttasseva samuccayaṃ karoti. Aṭṭhaṅgularājiyā tathāti mukhavaṭṭito paṭṭhāya aṭṭhaṅgulāyāmaṃ bhaṭṭhāya rājiyā dvaṅguladvaṅgulamatte ṭhāne teneva nīhārena baddhāni cattāri bandhanāni cāti attho.
770 像这样,在说明了不足五系缚的钵之后,现在为了说明具足五系缚的钵,而说「或五」等。从口缘向下延伸,每条长约二指的五条边缘。藉由「或」字说明五系缚的不同情况。所谓「或一处十指」,是指从口缘向下量取十指长的一条边缘。以「亦」字显示该边缘的系缚属于五系缚一类。所谓「此钵」,即指具有五条边缘,或其上具有这些系缚——亦即五系缚——的钵;或是有一条十指长的边缘,其上具足五系缚,这样的钵即称为五系缚。显示巴利原文
770. Evaṃ ūnapañcabandhanapattaṃ dassetvā idāni paripuṇṇapañcabandhanapattaṃ dassetumāha ‘‘pañca vā’’tiādi. Mukhavaṭṭiyā dvaṅguladvaṅgulāyāmaṃ otiṇṇā pañca rājiyo ca. Vā-saddena pañcabandhanavikappā dassitā. Ekā vāpi dasaṅgulāti mukhavaṭṭito dasaṅgulāyāmā ekā vā rāji hoti. Api-saddena tassā rājiyā bandhano pañcabandhanapakkho dassito. Ayaṃ pattoti yassa pañca rājiyo vā tattha bandhanāni pañcabandhanāni vā, dasaṅgulā ekā rāji vā tattha bandhanāni pañcabandhanāni vā santi, ayaṃ patto pañcabandhano nāma.
771 如此,在说明了陶钵的判定之后,现在为了说明铁钵而说「铁钵」等。为了遮盖破洞而应绑上的铁片,称为铁圆片,「邦帝」是其同义语。即使已用邦帝绑缚遮盖了孔洞,若因表面粗糙不平而有食物滞留,那样的钵也仍然不是合格的钵,因此说「唯许光滑者」。在「用铁粉涂抹」一句中,同样也应联系「唯许光滑者」这一句。显示巴利原文
771. Ettāvatā mattikāpatte vinicchayaṃ dassetvā idāni ayopatte dassetumāha ‘‘ayopatto’’tiādi. Chiddāni paṭicchādetuṃ bandhitabbāni ayopaṭṭāni lohamaṇḍalakāni nāma. ‘‘Bhaṇḍī’’tipi tasseva pariyāyo. Bhaṇḍitabbaṃ bandhitvā chidde paṭicchāditepi yattha asaṇhatāya āmisaṃ tiṭṭhati, tādisopi apattoyevāti āha ‘‘maṭṭho vaṭṭatī’’ti. Ayocuṇṇena vāṇiyāti etthāpi ‘‘maṭṭho vaṭṭatī’’ti sambandhanīyaṃ.
772 「其应舍的钵,已舍与僧团,而僧团对此不取」,应作这样的连接:根据「应于僧中舍」的语句,这个已在僧中舍出的钵,僧团出于对那施舍钵者的怜悯而不取回。显示巴利原文
772. Tassa nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ taṃ pattaṃ tasmiṃ anukampāya agaṇhantassāti yojanā, ‘‘saṅghamajjhe nissajjitabbo’’ti (pārā. 613) vacanato saṅghamajjhe nissaṭṭhaṃ tassa taṃ pattaṃ tasmiṃ pattanissajjake puggale anukampāya agaṇhantassa.
773 “于钵被给与时”:当一位以不足五缀之钵请求新钵的比丘,在僧团中舍弃该钵、说罪后坐下,由具足不往四不应行处、了知已取与未取等五支的比丘,先向僧团请求,僧团通过白二甘马授权他为取钵者和认可者。他用手拿起所舍弃的钵,在僧团中从长老开始依次巡行,说明所请求的功德后,即被授予新钵。“于谁”:指在僧众中坐着的某位比丘,是表喜悦义的与格。那被授予的钵,即彼被给与之钵。显示巴利原文
773.Dīyamāne tu pattasminti ūnapañcabandhanena pattena viññāpitanavapatte bhikkhumhi taṃ pattaṃ saṅghamajjhe nissajjitvā āpattiṃ desetvā nisinne catasso agatiyo agamanaṃ, gahitāgahitajānananti imehi pañcahi aṅgehi samannāgatena bhikkhunā paṭhamaṃ saṅghaṃ yācitvā ñattidutiyāya kammavācāya saṅghena pattagāhakaṃ katvā sammatena nissaṭṭhapattaṃ hatthena gahetvā tasmiṃ saṅghe saṅghattherato paṭṭhāya anukkamena upasaṅkamma viññāyamānaṃ guṇaṃ vatvā paṇāmite. Yassāti tasmiṃ saṅghamajjhe nisinnassa yassa bhikkhuno, rocanatthayoge sampadānavacanaṃ. So dīyamāno patto. Taṃ dīyamānaṃ pattaṃ.
774 “已说”:即“不应给予无钵之人”这话已说。“于彼处”:在那比丘众中。“钵之边际”:此处,因注疏中说“如此转换后,停在边际的钵”,所以由转换钵而带来的那个钵,或因所有人都未取而到来的那个钵本身,便称为边际,这是其含义。“彼比丘之”:指舍弃钵后坐着的那位比丘的。显示巴利原文
774.Dīpitoti ‘‘apattakassa na gāhetabbo’’ti (pārā. 615) vutto. Tatthāti tassaṃ bhikkhuparisāyaṃ. Pattapariyantoti ettha ‘‘evaṃ parivattetvā pariyante ṭhitapatto’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā tena pattaparivattanena āgato vā sabbehi aggahitattā āgato so eva vā patto pariyanto nāma hotīti attho. Tassa bhikkhunoti pattaṃ nissajjitvā nisinnassa tassa bhikkhuno.
775 “彼”:指自己给出、已到达边际的那个钵。“置于非处”:放在床、椅等地方。正如注疏中所说:“放在床、椅、伞、象牙钉等非处”。“舍弃”:即给予他人。注疏中说:不自己令他人给与,而由他人自行取走那个钵后,接受别人给予的其他合适之钵,是允许的。“以非受用而受用”:指以煮粥等方式使用。如注疏所说:“以非受用者,指煮粥、染色、煮等”。又因注疏说:“然而,若在途中生病时,没有其他容器,以泥涂抹钵后煮粥或加热水,是允许的”,所以在这些情况下,以这种方式使用也是允许的,这是差别所在。显示巴利原文
775.Tanti attano dinnaṃ taṃ pariyantapattaṃ. Appadeseti mañcapīṭhādiaṭṭhāne. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘mañcapīṭhachattanāgadantādike adese’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615). Vissajjetīti aññassa deti. Attanā adāpetvā aññena taṃ pattaṃ sayameva attano gahetvā aññaṃ anurūpaṃ pattaṃ diyyamānaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Abhogena paribhuñjatīti yāgurandhanādivasena paribhuñjati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘abhogenāti yāgurandhanarajanapacanādinā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615). ‘‘Antarāmagge pana byādhimhi uppanne aññasmiṃ bhājane asati mattikāya limpitvā yāguṃ vā pacituṃ udakaṃ vā tāpetuṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā tādise ṭhāne tathāpi paribhuñjituṃ vaṭṭatīti ettha viseso.
776 「失」:自己正在使用的钵因被盗贼夺取等原因而丢失。「破」:钵遭到破损。「无罪」:乞求另一钵者无罪。「已显示」:如经中所说:“失钵者、破钵者、从亲戚、从已邀请者、为他人、以自己之财等,无罪。”由于此处说“为他人”,因此即使自己有在使用的钵,为了他人而乞求钵也是允许的。“从亲戚等取”于此是指获得“所有物”之义,应连结“以自己之财”。这里的“财”指的是线、布等如法物品。显示巴利原文
776.Naṭṭheti attano paribhuñjiyamāne patte coraggahaṇādinā naṭṭhe. Bhinneti bhedamupagate. Anāpattīti aññaṃ pattaṃ viññāpentassa anāpatti. Pakāsitāti ‘‘anāpatti naṭṭhapattassa bhinnapattassa ñātakānaṃ pavāritānaṃ aññassatthāya attano dhanenā’’tiādinā (pārā. 617) nayena pāḷiyaṃ desitā. Idha ‘‘aññassatthāyā’’ti vuttattā attano vaḷañjiyamāne patte satipi aññassatthāya pattaṃ viññāpetuṃ vaṭṭati. Ñātakādīnaṃ gaṇhatoti ettha ‘‘santaka’’nti labbhati. Attano dhanenāti yojanā. Ettha dhanaṃ nāma suttavatthādi kappiyavatthu.
777 在此,“请求”即是行为本身。显示巴利原文
777. Ettha viññāpanaṃ kriyaṃ.
778 「酥等药」:经中先举出“即:熟酥、生酥、油、蜜、糖”,然后解释“熟酥,就是牛熟酥、山羊熟酥或水牛熟酥,即那些肉可食用的动物的熟酥”;又解释生酥为“他们的生酥”;解释油为“胡麻油、芥子油、蜜树油、蓖麻油、动物脂油”;解释蜜为“蜜蜂之蜜”;解释糖为“从甘蔗所生者”以及糖浆等。在这五种药类中,凡是作为药物的,即为此处之义。「食前」:在进食之前。「受取」:受取之后。显示巴利原文
778.Sappiādiṃ bhesajjanti ettha pāḷiyaṃ ‘‘seyyathidaṃ? Sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇita’’nti (pārā. 622) uddisitvā ‘‘sappi nāma gosappi vā ajikāsappi vā mahiṃsasappi vā, yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappī’’ti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ ghatañca ‘‘tesaṃyeva navanīta’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ navanītañca ‘‘tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍakatelaṃ vasātela’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ telañca ‘‘madhu nāma makkhikāmadhū’’ti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ madhuñca ‘‘phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbatta’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ guḷādiphāṇitañcāti etasmiṃ pañcabhesajjarāsimhi yaṃ yaṃ bhesajjanti attho. Purebhattanti purebhatte. Paṭigayhāti paṭiggahetvā.
779 彼食前受取之药。于「七日」此处,「允许」是与行为有绝对关系的业格。应分解句为「对超过七日者」。或有读本作「于七日超过时,对彼」。七日之超过为七日超过,于彼七日超过时。「对彼」者,对受取药之比丘。以「尼萨耆亚」此语,仅显示波逸提。尼萨耆亚物以容器的计数而构成罪。即使在一个容器中,分别放置的生酥团、糖团、砂糖、蜜饼等,亦以各自的计数而构成罪。显示巴利原文
779.Taṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ bhesajjaṃ. Sattāhanti ettha ‘‘vaṭṭatī’’ti kiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. ‘‘Sattāhaṃ atikkamantassā’’ti padacchedo. ‘‘Sattāhātikkame tassā’’ti vā pāṭho. Sattāhassa atikkamo sattāhātikkamo, tasmiṃ sattāhātikkame. Tassāti bhesajjapaṭiggāhakassa bhikkhuno. ‘‘Nissaggiya’’nti iminā pācittiyameva dassitaṃ. Nissaggiyavatthu bhājanagaṇanāya āpattiṃ karoti. Ekasmiṃ bhājanepi visuṃ visuṃ ṭhapitāni navanītapiṇḍaguḷapiṇḍasakkaramadhupaṭalānipi attano gaṇanāya āpattiṃ karonti.
780 “取”者,即受取之后。“贮藏”指储藏、已储藏之物,其行为、方式是为随后的日子而放置。如此之后,对食后所受取之物,使其能延至第二日,如此放置,即是其义。“不杂食而用”者,指未与食物混合而食用者。显示巴利原文
780.Gaṇhitvāti paṭiggahetvā. Sannidhīyatīti sannidhi, sannihitavatthu, tassa kārakaṃ karaṇaṃ aparāparadivasatthāya ṭhapanaṃ, taṃ katvā, pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ yathā aparaṃ divasaṃ gacchati, tathā katvā nikkhipitvāti attho. Nirāmisaṃ sāyatoti āmisena amissetvā bhuñjantassa.
781 “拿取”者,未使如法受取,仅以手抓取。“身体受用”者,仅作身体的受用。显示巴利原文
781.Uggahitanti appaṭiggahāpetvā hatthena gahitaṃ. Sarīrabhogeti bahi sarīraparibhogeneva.
782 「已取」者,即已受取。「令热」者,即令其融化。显示巴利原文
782.Gahitaṃ paṭiggahitaṃ. Tāpetvāti vilīyāpetvā.
783 「自己煮……则不成立」者,这是就善洗之生酥而说。然而,若是未善洗者,或是混有凝乳团等物者,则自己煮确实成立。对于生酥而言,所谓的自己煮,是指那种自己煮的情况不成立——这是连结合义。显示巴利原文
783.‘‘Sayaṃ tāpeti…pe… na hoti so’’ti idaṃ sudhotanavanītaṃ sandhāya vuttaṃ, duddhotena pana dadhiguḷikādisahitena sāmaṃpāko hoteva. Navanītassa yaṃ sayaṃ tāpanaṃ, so sāmaṃpāko na hotīti yojanā.
784 「以任何」者,以已受具足戒者,或以未受具足戒者。显示巴利原文
784.Yena kenacīti upasampannena, anupasampannena vā.
785 “自作者”,以此排除未达上者。然而由彼所制作,若在当日食前,即使含有食物,亦得允许。如注疏中说:“食前以所受取的乳或酪所制成的熟酥,由未达上者制作,即使含有食物,于当日食前亦得允许。”显示巴利原文
785.‘‘Sayaṃ karotī’’ti iminā anupasampannaṃ nivatteti. Tena kataṃ pana tadahu purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘purebhattaṃ paṭiggahitakhīrena vā dadhinā vā katasappi anupasampannena kataṃ sāmisampi tadahu purebhattaṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.622).
786 “有根本者”,此处“根本”是指乳与酪。显示巴利原文
786.Savatthukassāti ettha vatthu nāma khīradadhi.
787 “对彼”,是指以所受取的乳与酪所制成的熟酥。“受取它们”这一表述,即是就“然而,诸病比丘可服用的药——即熟酥、生酥、油、蜜、糖,受取它们”这一母论句中的“它们”而说熟酥等。因为是说“受取它们”,(其中)并未涉及乳与酪——这是其意趣所在。显示巴利原文
787.Assāti paṭiggahitakhīradadhīhi katasappimāha. ‘‘Paṭiggahetvā tānī’’ti vuttattāti idaṃ ‘‘yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ? Sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, tāni paṭiggahetvā’’ti (pārā. 622) imasmiṃ mātikāpāṭhe ‘‘yānī’’ti vuttasappiādīnameva ‘‘tāni paṭiggahetvā’’ti vuttattāti vuttaṃ hoti, tattha khīradadhīnaṃ avuttattāti adhippāyo.
788 “于净熟酥中”者,即于净肉众生之熟酥中。“于不净熟酥中”者,即于不净肉众生之熟酥中,谓受取后已过七日。显示巴利原文
788.Kappiyasappimhīti kappiyamaṃsānaṃ sattānaṃ ghate. Akappiyasappimhīti akappiyamaṃsānaṃ sattānaṃ ghate, paṭiggahetvā sattāhe atikkanteti vuttaṃ hoti.
789 “以此酥为不净”——此恶作如何成立?为说明此义,故说“一切”等。所谓“不净肉”者,指他们之肉不净,即人类等;凡这些一切肉皆不净,故称“一切不净肉者”,即他们。显示巴利原文
789. Tena sappinā akappiyena bhavitabbanti idaṃ dukkaṭaṃ kathaṃ hotīti āha ‘‘sabbā’’tiādi. Akappiyaṃ maṃsaṃ yesaṃ te akappiyamaṃsā, manussādayo, sabbe ca te akappiyamaṃsā cāti sabbākappiyamaṃsā, tesaṃ.
790-1 若如此即合理,为何于圣典中说“凡其肉可食者,他们之酥亦净”?提出此诘难后,为作解答而说“他们”等。其中,“凡其肉可食者,他们之酥”一语,成就何等目的?乃如是说。今为显示名为限定与规定之此目的及其所涉内容,故说“上等食之”等。上等食的限定与规定,应如是理解。于七日药中,五种药,于抉择中以处格显示。“尼萨耆亚之事物”者,显示应抉择之义。于此,“尼萨耆亚”意为“由此为因之波逸提”;“事物”则唯指熟酥与生酥二种。七日药中之舍堕事物,即这些熟酥与生酥;而上等食亦仅指他们之乳、酪、熟酥、生酥。为显示此义而如是说,并非为了遮止不净肉有情之酥等而说。此为圣典中如来所隐含之义,如是说也。显示巴利原文
790-1. Evaṃ ce vaṭṭati, ‘‘yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappī’’ti kasmā pāḷiyaṃ vuttanti codanaṃ samuṭṭhāpetvā taṃ pariharitumāha ‘‘yesa’’ntiādi. Tattha ‘‘yesañhi kappati maṃsaṃ, tesaṃ sappī’’ti idaṃ vacanaṃ kiṃ payojanaṃ sādhetīti vuttaṃ hoti. Idāni paricchedaniyamanasaṅkhātaṃ taṃpayojanañca tabbisayañca dassetumāha ‘‘paṇītabhojanassā’’tiādi. Paṇītabhojanassa paricchedaniyāmananti yojanā. Sattāhakālike pañcavidhe bhesajjeti vuttaṃ hoti, niddhāraṇe bhummaṃ. Nissaggiyassa vatthūnanti niddhāritabbadassanaṃ. Nissaggiyassāti ettha taṃhetukassa pācittiyassāti attho. Vatthūnanti sappinavanītadvayameva vuttaṃ. Sattāhakālike nissaggiyapācittiyassa vatthu nāma etesameva sappinavanītāni, paṇītabhojanañca tesameva khīradadhisappinavanītānīti dassetuṃ tathā vuttaṃ, na akappiyamaṃsasattānaṃ sappiādinivāraṇatthaṃ vuttanti ayaṃ pāḷiyaṃ tathāgatā dhippeto atthoti vuttaṃ hoti.
792 在取与未取等情形中,以及在已取与已受取等情形中,关于生酥的一切判别,都应依酥中所说的方法来理解,这样即可了知。以“等”字,摄入了食前、食后由已受取乳酪所制的生酥,由已取乳酪所制的生酥,以及类似的不应食用之肉生酥。“一切判别”是说涵盖了有罪无罪等一切判别,如义注所说:“一切有罪与无罪、可用与不可用的方式”。显示巴利原文
792.Gahituggahitādike uggahitapaṭiggahitādike navanītepi sabbo vinicchayo sappimhi vuttanayeneva veditabboti yojanā. Ādi-saddena purebhattaṃ, pacchābhattaṃ paṭiggahitakhīradadhīhi, uggahitakhīradadhīhi ca kataṃ navanītaṃ, tādisameva akappiyamaṃsanavanītañca saṅgahitaṃ. Sabbo vinicchayoti āpattiādikaṃ sabbavinicchayaṃ saṅgaṇhāti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sabbo āpattānāpattiparibhogāparibhoganayo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.622).
793-4 “向比丘们洒”这一句,依文势可得“在钵中”的意思。“日光熟”指在日光下融化者。“混合”指滤出的汁液。显示巴利原文
793-4.Bhikkhūnaṃ ākirantīti ettha ‘‘patte’’ti sāmatthiyā labbhati. Ādiccapakkanti ātape vilīnaṃ. Saṃsaṭṭhaṃ parissāvitaṃ.
795-6 胡麻油、芥子油、蜜蜡油、蓖麻油。所说的“取”,就是“已受取”。食前,无论是有肉味的还是无肉味的,都可以涂抹,应这样理解。“依照他们”的意思,是指依据那些超过七日的油的做法,也就是在油器计算中所说。显示巴利原文
795-6. Tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍakatelaṃ. Gahitanti paṭiggahitaṃ. Purebhattaṃ sāmisampi nirāmisampi sāyitabbanti yojanā. Tesaṃ vasāti sattāhātikkantānaṃ tesaṃ telānaṃ vasena, telabhājanagaṇanāyāti vuttaṃ hoti.
798 『他们三者』:指蓖麻、末度迦、芥子三种种子。显示巴利原文
798.Tesaṃ tiṇṇampīti eraṇḍamadhukasāsapabījānaṃ tiṇṇaṃ.
799 舍堕显示巴利原文
799.Nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
800 『芥子等』:此中以『等』字,逆次包括末度迦与蓖麻。『取得』:即已接受。应这样理解:比丘若为了油而取得并储存芥子等种子,超过七日,则犯恶作。显示巴利原文
800.Sāsapādīnanti ettha ādi-saddena paṭilomena madhukeraṇḍakānaṃ gahaṇaṃ. Gahetvāti paṭiggahetvā. Bhikkhunā telatthāyeva gahetvā ṭhapitānaṃ sāsapādīnaṃ sattāhātikkame dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
801-2 “椰子与迦兰阇”者,即椰子、迦兰阇及其果,以及诃梨勒核所榨之油,如此连结。“咖儒瓦咖”者,即阿德西籽之油。“楝与国桑巴咖”者,即楝与国桑巴咖;此指布吉曼德籽与潘德纳籽之油,如此连结。“帕喇德咖”者,即彼名之树籽所出之油。“时限过”者,即超过七日。显示巴利原文
801-2. Nāḷikerañca karañjañca nāḷikerakarañjāni, tesaṃ, nāḷikeraphalānaṃ, nattamālaṭṭhīnañca telanti sambandho. Kuruvakassāti atasibījassa. Nimbañca kosambakañca nimbakosambakāni, tesaṃ, pucimandabījassa ca phandanabījassa ca telanti sambandho. Bhallātakassāti evaṃnāmakassa rukkhabījassa. Samayaccayeti sattāhātikkame.
803 “时分之分别”中,“时分”是分别,是对“此为所依”的简别;也是对应受用、可作简别对象的简别。“尽寿”同样是对它的简别。“其余”者,是指在注疏中所说“自煮所依、午前午后已受持已执受的所依、贮藏之规定等一切”之外,另说特殊的一类。“此中亦”者,即指在这油的抉择中亦复如是。显示巴利原文
803.Yāvakālikabhedañcāti ettha ‘‘yāvakālika’’nti bhedo visesanaṃ yassāti viggaho, ‘‘idaṃ vatthu’’nti etassa ajjhoharaṇīyavisesitabbassa visesanaṃ. Yāvajīvikantipi tasseva visesanaṃ. Sesanti ‘‘sāmaṃpākasavatthuka purebhattapacchābhattapaṭiggahitauggahitakavatthuvidhānaṃ sabba’’nti (pārā. aṭṭha. 2.622) aṭṭhakathāyaṃ dassitaṃ sesaṃ visesappakārajātamāha. Etthāpīti imasmiṃ telavinicchayepi.
804 “熊”者,即伊萨。“鱼”者,即水生之类。“野猪”者,即猪。“名为苏苏咖”者,即摩咖拉。摩咖拉虽已包含于“鱼”的名目之下,但因其为猛鱼之故,而特别列出,注疏中作如是说。“驴”者,即卡拉。依这五种有情,五种脂油也对应为五种,这便是它的意思。显示巴利原文
804.Acchassa isassa. Macchassa jalajassa. Varāhassa sūkarassa. Susukāsaṅkhātassa makarassa. Macchavacaneneva makarassa saṅgahitattepi vāḷamacchabhāvena visuṃ gahaṇanti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Gadrabhassa kharassa. Imesaṃ pañcannaṃ sattānaṃ vasena pañcavidhānaṃ vasānaṃ telañca pañcappakāraṃ hotīti attho.
805 所谓“净与不净”,是针对净与不净肉的有情而言,这与“一切脂油皆许可”相关联。在“诸比丘,我允许脂药:熊脂、鱼脂、苏苏咖脂、猪脂、驴脂”这一许可的文句中,举出熊脂,实则是除人以外,其余不净肉有情的脂都获得许可。因此,“不净的摄取”这一表述正是为了涵盖它们,应当这样理解。如注疏所说:“以‘熊脂’之语,除人脂外,一切不净肉者的脂都许可。”此中,关于不净肉有情的肉之不净性,应据注疏之语而了知:“于肉中,十种为不净:人、象、马、犬、蛇、狮、虎、豹、熊、鬣狗。于脂中,唯有人脂不净。于乳等中,没有任何名为不净者。”因为“不净”一词也会涵盖人脂,为排除它,特意说“除”。显示巴利原文
805.Kappiyākappiyassa cāti kappiyākappiyamaṃsassa sattassāti vuttaṃ hoti, sabbameva vasātelaṃ vaṭṭatīti iminā sambandho. Ettha ‘‘anujānāmi bhikkhave vasāni bhesajjāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasa’’nti (mahāva. 262) anuññātapāṭhe acchavasāggahaṇena manussehi aññesaṃ sabbākappiyamaṃsasattānaṃ vasāya anuññātattā taṃ saṅgahetuṃ akappiyaggahaṇaṃ katanti daṭṭhabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘acchavasa’nti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Ettha akappiyamaṃsasattānaṃ maṃsānaṃ akappiyabhāvo ‘‘maṃsesu hi dasa manussahatthiassasunakhaahisīhabyagghadīpiacchataracchānaṃ maṃsāni akappiyāni. Vasāsu ekā manussavasāva. Khīrādīsu akappiyaṃ nāma natthī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623) aṭṭhakathāvacanato veditabbo. Akappiyavacanena manussavasāyapi gayhamānattā tasmiṃ nīharitumāha ‘‘ṭhapetvā’’ti.
806 “午前”,即午前时分。“混合”,指渗入汁液。“午前”一词应分别与“受取后”、“未煮熟”、“混合”这些词语连结。如律典所说:“于时受取、于时未煮熟、于时混合,可作为油来受用。”显示巴利原文
806.Purebhattanti purebhatte. Saṃsaṭṭhaṃ parissāvitaṃ. ‘‘Purebhatta’’nti idaṃ ‘‘paṭiggahetvāna, pakkaṃ, saṃsaṭṭha’’nti imehi padehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti (mahāva. 262).
807 “作彼而给”的意思是:取未受持的脂,煮熟后给出油。因此注疏中说:“由未受具足戒者所作、熬炼出的脂油,若在食前受持,则食前即使夹杂肉末也允许。”之后应持“不超过七日”。如注疏所说:“从食后起,七日之内唯无杂肉的才允许。”在此,于时与非时两种情况下,当涉及许与不许的肉、脂之油时,细如微尘的肉末等是不计在内的。如注疏所说:“然而其中若有如微尘般的肉、筋、骨或血,那是不算数的。”显示巴利原文
807.Taṃ katvā detīti apaṭiggahitavasaṃ gahetvā pacitvā telaṃ detīti attho. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anupasampannehi kataṃ nibbaṭṭitavasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Tato uddhaṃ sattāhamanatikkammāti gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Idha ubhayatthāpi kāle, vikāle ca kappiyākappiyamaṃsavasānaṃ telaṃ diyyamānaṃ sukhumamaṃsacuṇṇādikaṃ abbohārikaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yaṃ pana tattha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti, taṃ abbohārika’’nti (pārā. aṭṭha. 2.623).
808 “受持”在此处,依上下文可得“脂”;“作”在此处可得“油”。“作”在此处意为“煮”与“滤”两者。“不允许”一语,是指受持等三种操作各别犯恶作而说。如律典所说:“诸比丘,若非时受持、非时煮熟、非时混合,而受用彼者,犯三个恶作。”以此三种操作,有三个恶作。“其余”者,是说应知的差别:即关于取来物、受持物、以脂为基的范围判定,以及依容器计数的犯相差别等。显示巴利原文
808.Paṭiggahetunti ettha ‘‘vasa’’nti ca kātunti ettha ‘‘tela’’nti ca pakaraṇato labbhati. Kātunti ettha pacituṃ parissāvitunti ubhayamevāti attho. ‘‘Na vaṭṭatī’’ti idaṃ paṭiggahaṇādipayogattaye visuṃ visuṃ dukkaṭattā vuttaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘vikāle ce bhikkhave paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭāna’’nti (mahāva. 262). Imāni hi tīhi payogehi tīṇi dukkaṭāni honti. Sesoti uggahitakapaṭiggahitakasavatthukavisayo vinicchayo ca bhājanagaṇanāya āpattibhedo cāti evaṃpakāro vattabbaviseso.
809 “取”者,受持。“由蜜蜂所造”者,是由蜜蜂、小蜜蜂、大黄蜂这三种蜜蜂所造。显示巴利原文
809.Gahitanti paṭiggahitaṃ. Madhukarīkatanti madhumakkhikākhuddakamakkhikābhamaramakkhikāsaṅkhātāhi tīhi madhukarīhi kataṃ.
810 “诸物之计数”的意思是:若蜜呈层状,则依层计数;若压榨后置于容器中放置,则依容器计数;若如树脂般凝结,则依大黄蜂的蜜块、蜜团计;若各别作成,则依他们之数量计。显示巴利原文
810.Vatthūnaṃ gaṇanāti madhupaṭalena ṭhitaṃ ce, paṭalagaṇanāya, pīḷetvā bhājane pakkhipitvā ṭhapitaṃ ce, bhājanagaṇanāya, silesamiva patthinnaṃ ce, mahābhamaramadhukhaṇḍapiṇḍavasena, visuṃ visuṃ kate tesaṃ gaṇanāyāti attho.
811 “浓与稀”者,此处将糖块及种种糖称为浓熟,将煮熟之稀薄糖浆称为稀熟。甘蔗汁胶称为未煮之浓,从甘蔗茎压榨的汁液称为未煮之稀。根据“糖浆者,名为从甘蔗生”这一共通律典语,以及“糖浆者,名为依甘蔗汁”这一注释书语,此处亦包含甘蔗汁等甘蔗饮。有人解说甘蔗有四时性,这种说法不应作为核心义而接受。显示巴利原文
811.Ghanāghananti ettha guḷañca nānappakārā sakkarā ca ghanapakkaṃ nāma. Pakkatanukaṃ phāṇitaṃ aghanapakkaṃ nāma. Ucchusileso apakkaghanaṃ nāma. Ucchudaṇḍato pīḷitaraso apakkāghanaṃ nāma. ‘‘Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbatta’’nti (pārā. 623) sādhāraṇapāḷivacanato, ‘‘phāṇitaṃ nāma ucchurasaṃ upādāyā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā; vi. saṅga aṭṭha. 98) aṭṭhakathāvacanato ca iha rasādīhi ucchupānampi saṅgahitaṃ. Keci ucchuno catukālikattaṃ vaṇṇayanti, taṃ na sārato paccetabbaṃ.
812 “糖浆”者,指前述种类中的某一种糖浆。“取”者,即已受持。显示巴利原文
812.Phāṇitanti vuttappakāre tasmiṃ phāṇite aññataraṃ. Gahitaṃ paṭiggahitaṃ.
813 “以未混合的”者,即以未过滤的。“已制糖浆”者,指过滤后自己制作的糖浆。“以食前所取的”者,即以食前所受持的。因在“自己制作”中已说,故“制作”应理解为取甘蔗汁。显示巴利原文
813.Asaṃsaṭṭhenāti aparissāvitena. Kataphāṇitanti parissāvetvā attanā kataphāṇitaṃ. Purebhattaṃ gahitenāti purebhattaṃ paṭiggahitena. ‘‘Sayaṃ kata’’nti (pārā. aṭṭha. 2.623) vuttattā katanti ucchuraso gahetabbo.
816 「制作后」者,即熬煮后制成糖浆。显示巴利原文
816.Katvāti pacitvā phāṇitaṃ katvā.
817 「及食后所制」者,指食后自己所制的,以及由未受具足戒者所制的糖浆。显示巴利原文
817.Pacchābhattaṃ katañcāpīti pacchābhattaṃ attanā ca kataṃ anupasampannena ca kataṃ phāṇitampi.
818 「制作……乃至……以冷水」者,将摩头花投入冷水中放置,揉碎后,以过滤所得之汁制成的摩头花糖浆。显示巴利原文
818.Kataṃ…pe… sītavārināti sītudake madhukapupphāni pakkhipitvā ṭhapetvā madditvā parissāvitarasena kataṃ madhukaphāṇitaṃ.
819 “其”者,指马杜咖糖浆。“恶作”者,依其所依容器的数目而得恶作。若加入牛奶制成的马杜咖糖浆是时限药,为何块糖所制成的却是七日药呢?对此疑义,他们这样回避:因为(块糖是)反复洗涤牛奶凝乳后而取用的,所以允许。正如注释书中所说:“然而块糖因洗除牛奶凝乳而得清净,故为允许。”注释书中还说:“除了从种子起即不被允许的马杜咖花酒外,生的与熟的马杜咖花在食前允许。”显示巴利原文
819.Assāti madhukaphāṇitassa. Dukkaṭanti tadādhārabhājanagaṇanāya dukkaṭaṃ. Khīraṃ pakkhipitvā kataṃ madhukaphāṇitaṃ yāvakālikaṃ ce hoti, kathaṃ khaṇḍasakkarākataṃ sattāhakālikaṃ hotīti vicāraṇāyaṃ khīrajallikaṃ dhovitvā dhovitvā gayhamānattā vaṭṭatīti pariharanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘khaṇḍasakkaraṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā apanetvā sodhenti, tasmā vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). ‘‘Bījato paṭṭhāya na vaṭṭatī’’ti paṭikkhittamadhukapupphamerayaṃ vinā āmakañca pakkañca madhukapupphaṃ purebhattaṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
820 “一切果”者,即芭蕉果、椰枣果等诸果。显示巴利原文
820.Sabbesaṃ pana phalānanti kadalikhajjūriādiphalānaṃ.
821 为彰显共通性,即使在特殊情况下亦不转变,故由“时限药”一词,依“食后若有因缘”之语义,应取除尽形寿药外的三种时限药;依“食前随意”之语义,则应取全部四种。除尽形寿药外的三种时限药,若于食后非时,因渴等因缘,比丘或单独、或各别、或混合受用,皆为允许。四种时限药,于食前时分乃至正午,或单独、或混合,随宜受用,纵无因缘,比丘受用亦为允许——应如此连结。显示巴利原文
821. Sāmaññajotanāya visesepi avaṭṭhānato ‘‘kālikā’’ti iminā ‘‘pacchābhattaṃ sati paccaye’’ti vacanasāmatthiyā yāvakālikavajjā tayo kālikā gahetabbā , ‘‘purebhattaṃ yathāsukha’’nti vacanasāmatthiyā cattāropi gahetabbā. Yāvakālikavajjā tayo kālikā pacchābhattaṃ vikāle paccaye pipāsādikāraṇe sati kevalampi paccekampi missetvāpi paribhuñjituṃ bhikkhussa vaṭṭanti. Kālikā cattāropi purebhattaṃ kāle yāvamajjhanhā kevalampi missetvāpi yathāsukhaṃ asatipi paccaye paribhuñjituṃ bhikkhussa vaṭṭantīti yojanā.
822 “疮等”是指伤口等。由于“不允许涂抹”一语,外用的涂抹也被遮止。显示巴利原文
822.Aruādīnīti vaṇādīni. ‘‘Makkhetuṃ na vaṭṭatī’’ti iminā bāhiraparibhogopi nivārito.
823 在无犯的段落中,依“七日内”的限定,因为已述及“对未受具足戒者,以四者——舍弃物、呕吐物、排泄物——不怀期望地施与后,取回而受用”,所以此处“舍弃后”应理解为“七日内对未受具足戒者”。而“取得后”处,依“即使超过七日”之义理得以成立。因此大莲华长老说:“七日内所施之物,再受用确实无犯;但为了显示超过七日之物受用也无犯,故说此语。”“取得后”,是指由未受具足戒者,恭敬或不恭敬地施与而取得。在“储藏”处,“取得”是省略的说法。显示巴利原文
823.Anāpattivāre ‘‘antosattāha’’nti adhikāre ‘‘anupasampannassa cattena vantena muttena anapekkho datvā paṭilabhitvā paribhuñjatī’’ti (pārā. 625) vuttattā cajitvāti ettha ‘‘antosattāhaṃ anupasampannassā’’ti vattabbaṃ. Labhitvāti ettha ‘‘sattāhātikkamepī’’ti sāmatthiyā labbhati. Tenāha mahāpadumatthero ‘‘antosattāhe dinnassa hi puna paribhoge āpattiyeva natthi, sattāhātikkantassa pana paribhoge anāpattīti dassanatthamidaṃ vutta’’nti. Labhitvāti gahitatelena anupasampannena sakkaccaṃ, asakkaccaṃ vā dinnaṃ labhitvā. Sāyitunti ettha ‘‘labhatī’’ti seso.
824 在“无犯,决意”这两个词之间,“七日内”是省略语,并且与所有词都相应。“决意”,是指在七日之内决意:酥、油、脂将成为头上油或涂身油,蜜将成为疮药涂抹,糖将成为熏屋之物。若已决意之物与未决意之物混合,应再次决意。“转让”,是指在七日之内施与另一已受具者。若这样施与,由于未被对方接受,或者虽被对方接受,但因为是施与另一人,所以他们无犯——注疏中这样说。显示巴利原文
824.‘‘Anāpatti adhiṭṭhetī’’ti dvinnaṃ padānaṃ antare ‘‘antosattāha’’nti seso, sabbapadehipi yujjati. Adhiṭṭhetīti sattāhabbhantare sappiñca telañca vasañca muddhani telaṃ vā abbhañjanaṃ vā, madhuṃ arumakkhanaṃ, phāṇitaṃ gharadhūpanaṃ bhavissatīti adhiṭṭheti. Adhiṭṭhitena anadhiṭṭhitaṃ ce missaṃ hoti, punapi adhiṭṭhātabbaṃ. Vissajjetīti antosattāhe aññassa upasampannassa deti. Sace tathā dinnaṃ aññena appaṭiggahitattā , tena paṭiggahitampi itarassa dinnattā tesaṃ anāpattīti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.625 atthato samānaṃ) vuttaṃ.
「失坏」:指在七日之内,因任何缘故而变得不可受用,例如被偷走等而失坏。如注疏所说:「失坏者,即成为不可受用。」「夺取」:指他人在该七日之内,强行劫掠而取。「以信任而取」:指他人在该七日之内,凭信任而取。显示巴利原文
Vinassatīti sattāhabbhantare yena kenaci ākārena yathā aparibhogaṃ hoti, tathā corikāya haraṇādivasena nassati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vinassatīti aparibhogaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.625). Acchinditvā gaṇhatīti añño tasmiṃ sattāhabbhantare vilumpitvā gaṇhāti. Vissāsaṃ gaṇhatīti tasmiṃyeva sattāhabbhantare añño vissāsaṃ gaṇhāti.
825 「以未作咖提那衣之心,导师所制的等起等,一切皆与第一咖提那衣相同而被阐明」——这是文句的连接。「以未作咖提那衣之心」:即被大悲所浸润、不粗涩、乐于不害的心,这是所说之义。「导师」:以现法利、来世利等教诫含天世间,故为导师,即那位一切知者、十力者、正自觉者。显示巴利原文
825. Akathinacittena satthunā samuṭṭhānādayo sabbeva paṭhamena kathinena samā pakāsitāti yojanā. Akathinacittenāti mahākaruṇārasena tintatāya akakkasacittena, avihiṃsābhiratacittenāti vuttaṃ hoti. Satthunāti diṭṭhadhammikasamparāyikādīhi atthehi sadevakaṃ lokaṃ anusāsatīti satthā, tena sabbaññunā dasabalena sammāsambuddhena.
826 「热季诸月中」:此处依文势应知「诸月」是属格表简别,意义为「在热季四个月中」。所简别者为「余一月」,此处应补充「在应说之时」。从颇求那月黑分初日开始,直至揭德月满月为止,这三个月已经过去的意思。所谓余月,即从揭德月黑分初日开始,直至阿萨荼月满月为止。「热季之余一月」,意为「在应说之时」。显示巴利原文
826.Gimhānanti ettha ‘‘māsāna’’nti sāmatthiyā labbhati, niddhāraṇe sāmivacanaṃ, gimhesu catūsu māsesūti attho. Niddhāritabbaṃ dasseti ‘‘māso seso’’ti, ettha ‘‘vattabbe kāle’’ti seso. Phaggunamāsakaṇhapakkhapāṭipadato paṭṭhāya jeṭṭhamāsapuṇṇamipariyosānesu tīsu māsesu atikkantesūti attho. Sesamāso nāma jeṭṭhamāsassa kaṇhapakkhapāṭipadato paṭṭhāya āsāḷhimāsapuṇṇamipariyosāno. Gimhānaṃ māso sesoti vattabbe kāleti attho.
在热季的最后一月——揭德月黑分,若尚未获得雨季衣,寻求与制作为许可之时,决意与穿着为不许可之时。阿萨荼月前半月,寻求、制作、穿着为许可之时,决意为不许可之时。从阿萨荼月黑分第一日起,直至最后的迦提迦月满月为止,此期间四事皆为许可。此即此处之摄要。显示巴利原文
Imasmiṃ pacchime gimhamāse jeṭṭhamāsassa kaṇhapakkho vassikasāṭikā ce na laddhā, pariyesituṃ laddhaṃ kātuṃ khettaṃ, adhiṭṭhānanivāsanānaṃ akhettaṃ. Āsāḷhipurimapakkho pariyesanakaraṇanivāsanānaṃ khettaṃ, adhiṭṭhātuṃ akhettaṃ. Āsāḷhikaṇhapakkhapāṭipadato yāva pacchimakattikapuṇṇamī, idaṃ catunnampi khettanti ayamettha saṅkhepo.
“应寻求”者:如“那些人先前施与雨季衣”等句分别中所说方式,前往先前施与雨季衣者之处,不以“请施与我雨季衣之衣”等言语直接乞求,而应唯以“此时是雨季衣之时,是雨季衣的时节,其他人等亦施雨季衣”——以此唤起忆念的方式而寻求。显示巴利原文
Pariyeseyyāti ‘‘ye manussā pubbe vassikasāṭikaṃ dentī’’tiādinā (pārā. 628) padabhājane vuttanayena pubbe vassikasāṭikadāyakaṃ upasaṅkamma ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’’ntiādinā vacanena aviññāpetvā ‘‘kālo vassikasāṭikāya samayo vassikasāṭikāya, aññepi manussā vassikasāṭikaṃ dentī’’ti evaṃ satuppādamattakaraṇena pariyeseyya.
“衣”者,即雨季衣。“余半月”:此与“热季诸月中”相连接,其中当补入“于应说之时”,意为阿萨荼月前半月。“作已”:此处依文势可得“已得”之义。即依前所说方式,或以唤起忆念,或从其余具信家族之所得,经缝制、染色、作净、点净而成者,即名“作已”。“穿着”者,谓应当穿着。显示巴利原文
Sāṭikanti vassikasāṭikaṃ. ‘‘Addhamāso seso’’ti idaṃ ‘‘gimhāna’’nti imināva yujjati. Tattha ‘‘vattabbe kāle’’ti ajjhāharitabbaṃ, āsāḷhimāsassa purimapakkheti attho. Katvāti ettha ‘‘laddha’’nti sāmatthiyā labbhati. Yathāvuttanayena satuppādena vā avasesānaṃ saddhāsampannakulānaṃ vā santikā laddhaṃ sibbanarajanakappabindudānavasena niṭṭhāpetvāti vuttaṃ hoti. Paridaheti nivāseyya.
827-8 “于后时认可时”者,即于所示七个月中:“从咖提那月满月之黑分初日起,直至逝瑟吒月根本满月止,此七个月称为后时”。对亲族、非亲族等生起忆念——此乃连接。以“等”字囊括已邀请与未邀请者。如义注所说:“从非亲族及未邀请者处……”显示巴利原文
827-8.Piṭṭhisammate samayeti ‘‘kattikapuṇṇamāsiyā pana pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva jeṭṭhamūlapuṇṇamā ime satta māsā piṭṭhisamayo nāmā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628) evaṃ dassitesu sattasu māsesu. Ñātakāññātakādino satuppādaṃ katvāti yojanā. Ādi-saddena pavāritāpavāritānaṃ saṅgaho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññātakaappavāritaṭṭhānato’’ti.
“于他们”者,即于亲族、非亲族、已邀请、未邀请者。“如是”一词,显示“构成舍堕罪”之义。此罪于非亲族、未邀请者,依非亲族乞求学处而成。如义注中所说:“以‘请施我雨季衣’等语乞求并令作成者,依非亲族乞求学处构成舍堕。”若为亲族或已邀请者,依彼学处不犯,因已属后时而依此学处起罪。于非亲族、未邀请者,应知此罪与后述由方式及行为差别所生恶作一同生起。显示巴利原文
Tesuyevāti ñātakaaññātakapavāritaappavāritesu. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘hoti nissaggiyāpattī’’ti idaṃ dassitaṃ. Sā āpatti aññātakaappavāritesu aññātakaviññattisikkhāpadena hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’ntiādinā nayena viññattiṃ katvā nipphādentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.628). Ñātakapavāritesu tena sikkhāpadena anāpatti, piṭṭhisamayattā iminā āpatti hoti. Aññātakaappavāritesu ca vakkhamānanayena vattabhedadukkaṭena saddhiṃ hotīti daṭṭhabbaṃ.
829-30 “对非亲族等生起忆念”者——此乃连接。以“等”字摄取未邀请者。“于名为腹时之时”者,谓除去如前所述后时的七个月外,别示其余五个月。如义注中所说:“从逝瑟吒月满月之最后黑分初日起,直至咖提那月满月止,此五个月称为腹时。”“衣”者,即雨季衣。“于未施者”者,指于未曾施与雨季衣者,以此说明行为差别之因。此处行为差别者,由“他们先已施雨季衣”等语,对于曾施者应作之念想,而于未曾施者而行。以此简别显示曾施者中无此规定。显示巴利原文
829-30. Aññātakādino katvā pana satuppādanti yojanā. Ādi-saddena appavāritānaṃ saṅgaho. Kucchisaññite samayeti yathāvuttapiṭṭhisamaye sattamāse vinā itare pañca māsā vuttā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pana pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva kattikapuṇṇamā ime pañca māsā kucchisamayo nāmā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628). Vatthanti vassikasāṭikaṃ. Adinnapubbesūti yehi vassikasāṭikā na dinnapubbā, tesu, iminā vattabhedassa kāraṇamāha. Iha vattabhedo nāma ‘‘ye manussā pubbe vassikasāṭikacīvaraṃ dentī’’tiādivacanato (pārā. 628) dinnapubbesu kātabbassa satuppādassa adinnapubbesu karaṇaṃ. Byatirekato dinnapubbesu natthīti dīpitaṃ hoti.
「于此」是指非亲族等。以「尼萨耆」一词,说明由非亲族请求学处所犯之罪。如腹时四句中所说:「作请求并令织成者,依非亲族请求学处,成舍堕。」此波逸提罪对于通常的雨浴衣施者也成立,这从注疏中「然此于通常的雨浴衣施者,亦确实成立」之语可知。显示巴利原文
Tatrāti aññātakādimhi. ‘‘Nissaggiya’’nti iminā aññātakaviññattisikkhāpadena āpattiṃ āha. Yathāha kucchisamayacatukke ‘‘viññattimpi katvā nipphādentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiya’’nti. Ayaṃ pācittiyāpatti pakatiyā vassikasāṭikadāyakesupi hotīti idaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘idaṃ pana pakatiyā vassikasāṭikadāyakesupi hotiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628) vacanato viññāyati.
831 「令雨淋」是指仅用从空中降下的雨水湿润身体,以此显示「用瓶等器物浇洒是不允许的」。在义释中说「以无衣裹身的方式洗浴是允许的」。「虽有衣」是指即使有雨浴衣。「于终了时犯恶作」一语,说明依水滴数计罪。「露地」是指未被树木等任何物遮覆之处。显示巴利原文
831.Ovassāpetīti ākāsato patitaudakeneva kāyaṃ temeti, iminā ‘‘ghaṭādīhi osiñcituṃ vaṭṭatī’’ti dīpitaṃ hoti. ‘‘Nibbakosambunā nahāyituṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Satipi cīvareti vassikasāṭikāya satiyāpi. ‘‘Pariyosāne dukkaṭa’’nti iminā bindugaṇanāyāti dīpeti. Vivaṭaṅgaṇeti rukkhādinā kenaci anāvaṭaṭṭhāne.
832 「于月」是指热季的最后一个月。显示巴利原文
832.Māsasminti gimhānaṃ pacchimamāsasmiṃ.
833 《注疏》中说:“‘未断衣者’,唯就雨浴衣而说。”穿着雨浴衣洗浴时,盗贼的危险称为急难。“浴室”,指为沐浴而建造的房舍。“池”一词,涵盖了莲池、天然湖等。“浴者”,依文义指裸身而浴者。“仅以从空中降下之水”,注疏中即如此说。显示巴利原文
833. ‘‘Acchinnacīvarassāti etaṃ vassikasāṭikameva sandhāya vutta’’nti (pārā. aṭṭha. 2.630) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Vassikasāṭikaṃ nivāsetvā nahāyantassa corupaddavo āpadā nāma. Nhānakoṭṭhakanti nahānatthāya katakoṭṭhakaṃ. ‘‘Vāpī’’ti iminā pokkharaṇijātassarādayo upalakkhitā. Nhāyantassāti naggo hutvā nahāyantassāti pakaraṇato labbhati. ‘‘Ākāsato patitaudakenevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.629) aṭṭhakathāyameva vuttaṃ.
834 “作”者,因在非时寻求、制作、受持、穿着而犯,故称为作。凡是藉由身体和言语进行表白等,便有身业与语业。显示巴利原文
834.Kriyanti akāle pariyesanakaraṇaadhiṭṭhānanivāsanehi āpajjitabbato kiriyaṃ. Kāyena ca vācāya ca viññāpanādiṃ karontassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ hoti.
835 根据“若比丘自己给予比丘衣”这句话,其中“自己”一词,结合“比丘”与“给予”等语,可知是指“比丘”。“衣”,指六种衣中任何一件可作为净施的最后之衣。根据“愤怒、不满而夺取”一语,“夺取者”在此省略了“愤怒者、不满者”,意思是愤怒、不满者亲自夺取或令人夺取。“彼”是指自己所给的那件衣。由于“自己想”这一表述,显示了不构成波罗夷的情形。显示巴利原文
835. ‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhussa sāmaṃ cīvaraṃ datvā’’ti (pārā. 632) vacanato sāmanti ettha ‘‘bhikkhū’’ti ca datvāti ettha ‘‘bhikkhussa’’iti ca labbhati. Cīvaranti channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ. ‘‘Kupito anattamano acchindeyyā’’ti (pārā. 632) vacanato acchindantassāti ettha ‘‘kupitassa anattamanassā’’ti seso, kupitassa anattamanassa acchindantassa vā acchindāpentassa vāti attho. Tanti attanā dinnacīvaraṃ. ‘‘Sakasaññāyā’’ti iminā pārājikāya avatthubhāvaṃ dīpeti.
836 “如是”即显示只有一种罪。显示巴利原文
836.Tathāti ekāyeva āpattīti dīpeti.
837 “诸物”即诸衣;“彼者”即比丘。显示巴利原文
837.Vatthānanti cīvarānaṃ. Assāti bhikkhussa.
841 应作此连接:取僧伽梨,取上衣。显示巴利原文
841. Saṅghāṭiṃ gaṇha, uttarāsaṅgaṃ gaṇhāti yojanā.
842 关于“可作净施的、最后的”:此处有“衣”之语义可得。从长度上,以作人手宽为增,横向亦如此,方至一张手宽大小的布片,若从最低界限来说,即名为“可作净施”。应作如下连接:其他任何资具,乃至针线也含摄在内。“他人”指另一人。“令夺”意为令人夺取。对于令夺者,因有双重作者,故“他人”与“资具”为双取对象。“其他”是资具的定语。恶作,依事物数量和依言语数量而计算。显示巴利原文
842.Vikappanupagaṃ pacchimanti ettha ‘‘cīvara’’nti labbhati. Āyāmato vaḍḍhakihatthaṃ tiriyaṃ tathā vidatthippamāṇaṃ vatthakhaṇḍaṃ heṭṭhimaparicchedato vikappanupagaṃ nāma. Aññaṃ kiñci parikkhāranti yojanā, antamaso sucimpīti vuttaṃ hoti. Paraṃ puggalaṃ. Chindāpentassāti acchindāpentassa. Kāritantassa dvikammakattā ‘‘para’’nti ca ‘‘parikkhāra’’nti ca kammadvayagahaṇaṃ. Aññanti parikkhāravisesanaṃ. Dukkaṭaṃ vatthugaṇanāya, vacanagaṇanāya ca.
844 “如是”:此处应如此连结——如同对未受具足戒者有未受具足戒想者得恶作,同样,对未受具足戒者……乃至对疑者也生恶作。“正在夺取者”一辞,此处应如前面所说,将“未受具足戒者”通过格位变化转作属格,再补入“已给予”一词来连接,而“衣”一词则由上下文得知,意思是:正在夺取已给予未受具足戒者的衣的人。显示巴利原文
844.Evanti yathā anupasampanne anupasampannasaññino dukkaṭaṃ, evaṃ anupasampanne…pe… vematikassāpi dukkaṭanti yojanā. Acchindantassāti ettha yathāvuttaṃ ‘‘anupasampanne’’ti idaṃ vibhattivipariṇāmena sāmivacanaṃ katvā ‘‘dinna’’nti ajjhāhārena saha yojetabbaṃ, ‘‘cīvara’’nti pakaraṇato labbhati, anupasampannassa dinnaṃ cīvaraṃ acchindantassāti vuttaṃ hoti.
845 “或彼”:指衣已被给予的那个人,也就是那位比丘。应连接为:无论他(给予者)是欢喜还是瞋怒,他都给予。“或仅凭信任”:应连接为:凭信任而取。显示巴利原文
845.So vāti yassa cīvaraṃ dinnaṃ, so eva vā bhikkhu. Tuṭṭho vā duṭṭho vā so detīti yojanā. Vissāsameva vāti vissāsaṃ katvā gaṇhatoti yojanā.
846 「此中」者,指此学处中。显示巴利原文
846.Etthāti imasmiṃ sikkhāpade.
847 「令知后」者,指为了布匹纺织而请求之后。「六种线」:即词句分析中所说的「麻、棉、丝、毛、麻布、大麻」,这六种线。「毛」:即羊毛线。「麻布」等六种线,应依后文衣抉择中所说而了知。「为衣之布」称为「衣」。「由织布者」:即由如法或不如法的织工。诸本中,有「令织不许可」的读法,因其与「若」词不相应,故非正读;而「令织」的读法则相应,故应连结为「若令织」,意为:若为己利而令织。显示巴利原文
847.Viññāpetvāti vatthavāyāpanaṃ sandhāya yācitvā. Chabbidhaṃ suttanti padabhājane ‘‘khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (pārā. 638) āgataṃ chappakāraṃ suttaṃ. Kambalanti eḷakalomasuttaṃ. Sānulomāni chappakārasuttāni heṭṭhā cīvaravinicchaye vuttānusārena veditabbāni. Cīvaratthaṃ vatthaṃ ‘‘cīvara’’nti vuttaṃ. Tantavāyehīti kappiyākappiyehi pesakārehi. Potthakesu ‘‘vāyāpetuṃ na vaṭṭatī’’ti pāṭho dissati, ‘‘sace’’ti iminā ayujjamānattā so apāṭho. ‘‘Vāyāpeti na vaṭṭatī’’ti pāṭho yujjatīti sace vāyāpetīti yojanā, attano atthāya yadi vāyāpeyyāti attho.
848 如此即是不如法。是怎样的呢?答道:「非亲戚等」。「非亲戚等」者:即以非亲戚为首,亦即非亲戚等,以「等」字摄入了未受邀请者。意思是:若比丘对于织布者而言,既非其亲戚,也未受彼邀请,则该比丘若向这位称为「非亲戚等」的织布者令知,此织布者便是不如法。显示巴利原文
848.Tathā akappiyo. Kīdisoti āha ‘‘aññātakādiko’’ti. Aññātakādikoti aññātako ādi yassa so aññātakādiko. Ādi-saddena appavārito gahito. Yo bhikkhu tantavāyassa aññātako, tena appavārito ca, tassa aññātakādiko bhikkhunā viññatto so tantavāyo akappiyoti attho.
849 「由不如法者」:即由被通知者。「令织」一句,此处省略了「于一切加行有恶作,由获得时」之义。如律文所说:「若令织,于一切加行有恶作;由获得时成尼萨耆。」显示巴利原文
849.Akappiyenāti viññāpitena. Vāyāpentassāti ettha ‘‘payoge payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhenā’’ti seso. Yathāha ‘‘vāyāpeti, payoge payoge dukkaṭaṃ. Paṭilābhena nissaggiya’’nti (pārā. 638).
850 「织成多少时成尼萨耆?」因此说「一搩手量」等。「一搩手量」即一肘量。在分别句中虽说过「由获得时成尼萨耆」,此处为何说「织成时成尼萨耆」?因为义注中如此说。为何那里也如此说?因为紧接其后便成为自己所有,织成之处即已获得。分别句中也是依此意趣说「由获得时成尼萨耆」。因此,只要衣在增长,以此量的罪也增长。「在板上也」:此处「板」指织布之处,在那里收集纱线后安置。应如此连接:「于每一板上也说尼萨耆。」显示巴利原文
850. Kittake vīte nissaggiyaṃ hotīti āha ‘‘vidatthimatte’’tiādi. Hatthamatteti ratanamatte. Padabhājane ‘‘paṭilābhena nissaggiya’’nti vuttaṃ, idha ‘‘vīte nissaggiya’’nti kasmā āhāti? Aṭṭhakathāyaṃ vuttattā. Tatthāpi tathā kasmā vuttanti? Tadanantaraṃ attano santakattā vītavītaṭṭhānaṃ paṭiladdhameva hoti, padabhājanepi iminā adhippāyena paṭilābhena nissaggiyaṃ vuttaṃ, tasmā yāva cīvaraṃ vaḍḍhati, tāva iminā pamāṇena āpattiyo vaḍḍhanti. Phalakepi cāti ettha phalakaṃ nāma turivītaṭṭhānaṃ, yattha saṃharitvā ṭhapenti. Phalake phalakepi ca nissaggiyaṃ vuttanti yojanā.
851 「以彼」:即由那被通知的织工。「如法之线」:即未通过通知而获得的线。应这样连接:「若以如法的织工织不如法的线,同样有恶作。」显示巴利原文
851.Tenevāti viññattatantavāyeneva. Kappiyaṃ suttanti aviññattiyā laddhasuttaṃ. Kappiyena tantavāyena akappiyasuttaṃ vāyāpentassa tatheva dukkaṭanti yojanā.
852 应连释为:“或以间隔,仅以如法与不如法之线织成时,得恶作。”其义为:在各个间隔中,由展开不如法之线并织入而成,便犯恶作。应连释为:“或以纵向,或以横向,仅以如法与不如法之线织成时,得恶作。”其义为:纵向展开如法之线后,横向以不如法之线织入,便犯恶作。由“或”字所摄,也应连释相反的情况:纵向展开不如法之线后,横向以如法之线织入,正是此处的相反义。至于“已织成”,在此应随读“在每一块板上”。显示巴利原文
852. Ekantarikato vā kappiyākappiyeheva suttehi vīte dukkaṭanti yojanā, antarantarā akappiyasuttānaṃ pasāraṇena, vāyanena ca dukkaṭaṃ hotīti attho. Dīghato vā tiriyato vā kappiyākappiyeheva suttehi vīte dukkaṭanti yojanā, dīghato kappiyasuttaṃ pasāretvā tiriyaṃ akappiyasuttena vīte dukkaṭaṃ hotīti attho. Vāggahaṇena vuttavipariyāyatopi yojetabbaṃ. Dīghato akappiyasuttaṃ pasāretvā tiriyato kappiyasuttena vīteti ayamettha vipariyāyo. Vīteti ettha ‘‘phalake phalake’’ti anuvattetabbaṃ.
853 应连释为:“由如法与不如法的织工,混合如法与不如法之线而作,已织成时,在每一块板上,该比丘得恶作。”“韦”只是一小品词;或谓“韦”意指在已作成的那个织品之中。显示巴利原文
853. Kappiyākappiyehi tantavāyehi kappiyākappiyasuttaṃ missetvā kate vīte phalake phalake tassa bhikkhussa dukkaṭanti yojanā. Veti nipātamattaṃ, atha vā ve tasmiṃ kate vīteti attho.
854-5 应连释为:“显示了如法与不如法织工的差别后,若他们唯依往返次数织入不如法之线。”“由不如法的织工已织成”——为护持韵律故说“已织”。“在量时”,指在可作分别的最后限量时。“少于彼”,指少于那可分别的最后限量时。“以其余”,指以如法的织工。应连释为:“在两种情形”,即于限量时与少于彼时,唯得恶作。显示巴利原文
854-5.Te kappiyākappiyatantavāyā paricchedaṃ dassetvā vāreneva akappiyasuttaṃ sace vinantīti yojanā. Akappiyena tantavāyena vīte. Chandānurakkhanatthaṃ ‘‘vite’’ti vuttaṃ. Pamāṇasminti vikappanupagapacchimappamāṇasmiṃ. Tadūneti tato vikappanupagapacchimappamāṇato ūne. Itarenāti kappiyatantavāyena. Ubhayatthāti pamāṇasmiṃ, tadūne ca dukkaṭaṃ evāti yojanā.
856 应这样理解:若如法织者与不如法织者两人各持纬线的两端,从同一方向一起拉引。将横向的线穿入之后,以工具击打使其变得密实,那即是所谓的“纬线”。显示巴利原文
856. Sace kappiyākappiyatantavāyā dvepi vemaṃ ubhayakoṭiyā gahetvā ekatova vinanti vāti yojanā. Tiriyaṃ suttaṃ pavesetvā yena ākoṭento ghanabhāvaṃ sampādenti, taṃ vemaṃ vuccati.
857 “一切处破”是指:由如法线、不如法线以及织者所做,在如量、不足量、一肘间隔、长向、横向等一切类别中,对于各处所犯的差别。“罪破”是指:以不如法线,在纵、横向上由不如法织者所织之处,若符合所量,则犯波逸提;在其余情形,则犯恶作。这是罪相的差别。显示巴利原文
857.Sabbattha bhedeti kappiyākappiyasuttatantavāyehi kate pamāṇatadūnaekantarikadīghatiriyappakāre sabbattha vārabhede. Āpattibhedoti akappiyasuttehi āyāmavitthārato akappiyatantavāyena vītappadese pamāṇayutte pācittiyaṃ, itaratra dukkaṭanti bhedo.
858 “如法织者”是指:亲属,或已受邀请者,或以如法的方式雇用者。显示巴利原文
858.Kappiyo tantavāyo nāma ñātako vā pavārito vā kappiyamūlena payojito vā.
859 为了显示‘无罪:为缝衣、为轭、为腰带、为肩带、为钵袋、为滤水囊、为亲属、为已受邀请者、为他人之利益、以自己之财物’等无罪开许,故说‘无罪’等。于此,以所述之特征,未明说者亦应了知。此中,‘为缝衣’即:为缝衣而提供线,无罪。‘财物’指米等如法之物。在‘为滤水囊’等句中,处格表示目的义,意思是:为滤水囊等目的而提供线及织者,无罪。显示巴利原文
859. ‘‘Anāpatti cīvaraṃ sibbetuṃ, āyoge, kāyabandhane, aṃsabaddhake, pattatthavikāya, parissāvane, ñātakānaṃ, pavāritānaṃ, aññassatthāya, attano dhanenā’’tiādikaṃ (pārā. 640) anāpattivāraṃ dassetumāha ‘‘anāpattī’’tiādi. Idha niddiṭṭhova lakkhaṇena aniddiṭṭhampi veditabbaṃ. Ettha cīvaraṃ sibbetuṃ suttaṃ viññāpentassa anāpattīti yojanā. Dhanaṃ nāma taṇḍulādi kappiyavatthu. ‘‘Parissāvane’’tiādīsu nimittatthe bhummaṃ, parissāvanādinimittaṃ suttañca tantavāye ca viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti.
860 ‘未受邀请的非亲戚们’:指未受邀请的非亲戚,正如分别句中所说的方式:‘尊者,您需要什么样的衣?我为您织什么样的衣?’以此方式所摄的未受邀请的非亲戚们。‘亲自’:前往。‘特别指示’:指特别的指示,即额外的规定。‘犯’:即做。如说:‘友,此衣为我而织,请作长、作宽、作厚、善织、善展、善刮、善梳。’像这样,为了满足施者的心意而制定超长等的制作规定,便犯。显示巴利原文
860.Appavāritaññātīnanti appavāritānaṃ aññātīnaṃ, ‘‘kīdisena te bhante cīvarena attho, kīdisaṃ te cīvaraṃ vāyāpemī’’ti (pārā. 643) padabhājane vuttanayena appavāritānaṃ aññātīnanti attho. Sameccāti upagantvā. Vikappanti visiṭṭhaṃ kappaṃ adhikavidhānaṃ. Āpajjatīti karoti, ‘‘idaṃ kho āvuso cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati, āyatañca karotha, vitthatañca appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karothā’’tiādinā (pārā. 642) nayena dāyakānaṃ adhippāyato adhikataraāyatādikaraṇatthaṃ vidhānaṃ karotīti vuttaṃ hoti.
其中,‘长’即长;‘宽’即宽;‘厚’即密实。‘善织’:指善加织造,各处织得均匀。‘善展’:指善加展开,各处将经线均匀展开。‘善刮’:指用刮刀善加刮理。‘善梳’:指用梳子善加梳理,义为善加清净。显示巴利原文
Tattha āyatanti dīghaṃ. Vitthatanti puthulaṃ. Appitanti ghanaṃ. Suvītanti suṭṭhu vītaṃ sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā vītaṃ. Suppavāyitanti suṭṭhu pavāyitaṃ sabbaṭṭhāne samaṃ katvā tante pasāritaṃ. Suvilekhitanti lekhaniyā suṭṭhu vilikhitaṃ. Suvitacchitanti kocchena suṭṭhu vitacchitaṃ, suviniddhotanti attho.
861 为显示令线增长的方式,故说「因长、因宽、因厚」。由此,在分别句中:「依其语而制作长、或制作宽、或制作厚,于作务时犯恶作,于获得时犯尼萨耆」,这唯是就长等三种而言。所谓「于令线增长之作」,在此处,应与紧接着将说的「于作务时犯恶作,于获得时」的余句相连接,含义是:施者们通过秤量所施予的量而增加线,以此所作,比丘于一切作务时犯恶作,于获得时犯舍堕。显示巴利原文
861. Suttavaḍḍhanappakāraṃ dassetumāha ‘‘dīghāyatappitatthāyā’’ti. Tena ca padabhājane ‘‘tassa vacanena āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā karoti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hotī’’ti (pārā. 643) etaṃ āyatādittayameva vuttaṃ. Suttavaḍḍhanake kateti ettha anantaraṃ vattabbena ‘‘payoge dukkaṭaṃ paṭilābhenā’’ti pāṭhasesena saha yojanā kātabbā, dāyakehi tulayitvā dinnappamāṇato suttaṃ vaḍḍhituṃ tena katena sabbenāpi payogena bhikkhuno dukkaṭañca paṭilābhena nissaggiyapācittiyañca hotīti attho.
862 此处说明:于亲属等的织工处,当对衣作舍弃时,为无罪。「以自财物」一句,此处应补入「所雇用的」,作为「织工」的定语。此处的说明是:于以自己财物所雇用的织工处,当对衣作舍弃时,为无罪。意思是,取自己所有的如法物品,对那些织造者作舍弃时。应当看到与余句「当于为他人利益而织造者处作舍弃时」的衔接。显示巴利原文
862. Ñātakādīnaṃ tantavāyesu cīvare vikappaṃ āpajjantassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā. Attano dhanenāti ettha ‘‘payojitesū’’ti seso, tantavāyesūti etassa visesanaṃ. Attano dhanena payojitesu tantavāyesu cīvare vikappaṃ āpajjantassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā, attano santakaṃ kappiyavatthuṃ gahetvā vinantesu vikappaṃ āpajjantassāti attho. Aññassatthāya vinantesu vikappaṃ āpajjantassāti saha pāṭhasesena yojanā daṭṭhabbā.
863 此处说明:想要制作昂贵之衣,却让织工织造廉价之衣者,无罪。显示巴利原文
863. Mahagghaṃ kattukāmino tantavāyehi appagghaṃ vāyāpentassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā.
864 “为已度过雨安居的比丘们”:即为先前入雨安居的比丘们而施设之意。“在自恣之前所布施的衣”,是关联语。意思是:依律文所说“迦提月满月前十日到来”,正为在大自恣布萨日前,即前迦提月白分第五日——此处所获“名为急迫衣、将往军队”等语句的解说中——由将行者、病者、孕妇、新产者、新发信心者等任一者,遣使或亲来告言:“我当供养雨安居衣”而施予。此衣即为急迫衣,是名为急迫衣者。显示巴利原文
864.Vassaṃvutthe bhikkhū uddissāti purimikāya vassūpagate bhikkhū uddisitvā. Pavāraṇāya pubbeva yaṃ cīvaraṃ dīyatīti sambandho. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇama’’nti (pārā. 648) pāḷiyaṃ vuttaṃ mahāpavāraṇāuposathadivasassa puretarameva pubbakattikamāsassa juṇhapakkhapañcamiyaṃ yaṃ cīvaraṃ ‘‘accekacīvaraṃ nāma senāya vā gantukāmo hotī’’tiādinā (pārā. 649) padabhājanāgatesu gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhādīsu aññatarena dūtaṃ pesetvā vā attanā vā āgantvā ‘‘vassāvāsikaṃ dammī’’ti vatvā diyyatīti. Taṃ hotaccekacīvaranti taṃ accāyikacīvaraṃ nāma hoti.
865 “正在自恣之前”:即在大自恣日之前,从第五日起的任何一日。“分配后若取用”,此处应作“以何(人)”;“不应作”此处应作“以彼(人)”;“他破雨安居”此处由义理可得。若分配后由某比丘取用,彼不应破雨安居;若彼破雨安居,则彼分配后取用之衣便归僧团所有——这是前后连接。意思是:破雨安居者,应将此衣回施僧团本身。显示巴利原文
865.Pure pavāraṇāyevāti mahāpavāraṇāya puretarameva pañcamito paṭṭhāya yasmiṃ kismiñci divase. Bhājetvā yadi gayhatīti ettha ‘‘yenā’’ti ca na kātabboti ettha ‘‘tenā’’ti ca karoti ceti ettha ‘‘so vassaccheda’’nti ca sāmatthiyā labbhati. Bhājetvā yadi yena gayhati, tena vassacchedo na kātabbo. So vassacchedaṃ karoti ce, taṃ bhājetvā gahitacīvaraṃ saṅghikaṃ hotīti yojanā, chinnavassena taṃ cīvaraṃ saṅghasseva dātabbanti vuttaṃ hoti.
866 “正是在时限之内”:此应与“决意”等诸词分别连接。词句分析中言:“所谓衣时期间,若未展迦提那,即雨安居的最后月;若已展迦提那,则为五个月。”正是在此所说时限之内,该急迫衣方可受持。显示巴利原文
866.‘‘Antosamayamevā’’ti idaṃ ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādīhi padehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Padabhājane ‘‘cīvarakālasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā’’ti vuttasamayabbhantareyeva taṃ accekacīvaraṃ.
867 “在咖提那未敷展时”,意思是:在那个咖提那未敷展的住处。“但”字用来突出特别的意义。所谓“持守”,是指于此处未作决意、未作舍弃而持有的急迫衣,此即一个月;那唯一的一个月,称为“一月”。从前咖提那月初一日开始,直到后咖提那月的满月日为止,这被称作衣时期间的月。十日的集合为“十日”,那是最多的界限,超过于此则不可,即十日为最多的一月。在律典的语句中说“咖提那月满月前十日到来”,意思是前咖提那月满月为限的十日附加。然而,在咖提那未敷展时,仅仅以十日为最多的一月,是那急迫衣的持有期限,这是所持的观点,此即意义上的连接。显示巴利原文
867.Kathine tu anatthateti yasmiṃ kathinaṃ anatthataṃ, tasmiṃ vihāreti vuttaṃ hoti. Tu-saddo visesatthajotako. Anadhiṭṭhāya avikappetvā pariharīyati ettha accekacīvaranti parihāro, māso, eko ca so māso cāti ekamāso, pubbakattikamāsassa pāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva aparakattikamāsassa puṇṇamī, ayaṃ cīvarakālasamayoti vutto māso. Dasannaṃ ahānaṃ samāhāro dasāhaṃ, taṃ paramaṃ adhikaṃ etassāti dasāhaparamo, māso. ‘‘Dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇama’’nti (pārā. 648) pāḷiyaṃ vuttapubbakattikapuṇṇamipariyantadasāhādhikoti attho. Kathine anatthate tu dasāhaparamo ekamāsova tassa accāyikavatthassa parihāro matoti yojanā.
868 “已敷展咖提那时”,意思是:在咖提那已经敷展的住处。这是与“彼急迫衣”相关联。与“最多十日、五月”相关联。在咖提那未敷展的住处,从所说的衣时期间——亦即雨安居结束的那个月,以及从咖提那收取之日——亦即最后咖提那黑分初一日开始,直至颇勒窭那月满月日,此间冬季四月,共计五月。“已说明”的意思,就是如“未敷展咖提那时,是雨安居的最后月;已敷展咖提那时,是五月”这样来显示。“最多十日”,即如前所述的意思。连接起来便是:“已敷展咖提那时,最多十日、五月,是彼急迫衣的持有时间”,这是由牟尼主如此说明的。显示巴利原文
868.Atthate kathineti kathinatthatavihāreti vuttaṃ hoti. Tassa accāyikavatthassāti sambandho. Dasāhaparamā pañca māsāti sambandho. Anatthatakathine vihāre yathāvuttacīvarakālasamayasaṅkhātavassānāvasānamāso ca kathinuddhāradivasasaṅkhātapacchimakattikakāḷapakkhapāṭipadato yāva phaggunamāsapuṇṇamī, tāva hemantā cattāro māsā cāti pañca māsā. Pakāsitāti ‘‘anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañca māsā’’ti (pārā. 649) dīpitā. Dasāhaparamāti vuttatthoyeva. Atthate kathine dasāhaparamā pañca māsā tassa accāyikavatthassa parihāro kāloti munindena pakāsitāti yojanā.
此处就两种情况所说的“最多十日”,在注疏中有这样的文句:“未敷展咖提那时,是超过十一日的一个月;已敷展咖提那时,是超过十一日的五个月”。不应将此理解为与上述文句相违,而应思择其义,使之不相违而受持。依照这样的文句来理解,便不会相违:显示巴利原文
Ayamubhayattha vuttā dasāhaparamatā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anatthate kathine ekādasadivasādhiko māso, atthate kathine ekādasadivasādhikā pañca māsā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.650) vuttapāṭhena yathā na virujjhati, tathā vicāretvā gahetabbā. Evañhi pāṭhe sati na virujjhati –
于咖提那衣未作之时,彼急迫衣,
守护期最长为一月又十日。
显示巴利原文 ‘‘Tassaccāyikavatthassa , kathine tu anatthate; Parihārekamāsekā-dasāhaparamo mato. Atthate kathine tassa, pañca māsā pakāsitā; Parihāro dinenekā-dasāhaparamā panā’’ti.
869 「以第一咖提那」是连接语。「不作、不思」是分词。「不作」即于期限内不作决意等。显示巴利原文
869. Paṭhamena kathinenāti yojanā. ‘‘Akriyaṃ acitta’’nti padacchedo. Akriyanti antosamaye adhiṭṭhānādiakaraṇaṃ.
870-1 「诸比丘」指住在被视为有危险、有恐怖的阿兰若住处的比丘。如世尊所说:「凡是于被视为有危险、有恐怖的阿兰若住处,比丘住于如是住处」。「住过前迦提满月」是连接语。「前迦提满月」即阿萨尤迦月的白分第十五日;但此处依随顺法,将前三个雨安居月称为以彼为标志者。「满月」一词在此是受格,表示与住的动作紧密结合。意思是:进入前雨安居,成为不中断安居者,住了三个月。如注疏中说:「然凡进入雨安居而住至第一迦提满月者」。显示巴利原文
870-1.Bhikkhūti sāsaṅkasammate sappaṭibhaye āraññakasenāsane vasantaṃ bhikkhumāha. Yathāha ‘‘yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto’’ti (pārā. 653). Pubbakattikapuṇṇamaṃ vasitvāti sambandho. Pubbakattikapuṇṇamā nāma assayujamāsassa juṇhapakkhapannarasī, ettha pana sahacariyanayena tadupalakkhitā purimikā tayo vassānamāsā vuccanti. Puṇṇamanti ettha vāsakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Purimikāya vassaṃ upagantvā acchinnavasso hutvā tayo māse vasitvāti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yasmā pana yo vassaṃ upagantvā yāva paṭhamakattikapuṇṇamaṃ vasatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654).
“衣”:指三衣中的任何一件。“置于村中”与此相连,此处省略了“咖提那满月”与“希望者”,意思是:在后咖提那月,因咖提那月盗贼的危险而希望存衣的比丘,将衣放在阿兰若住处附近的施食村中。如所说:“在咖提那满月之后……乃至……希望者,可将三衣中的任何一件衣置于俗家。”显示巴利原文
‘‘Cīvara’’nti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ vuccati. Gāme ṭhapetvāti sambandho, ettha ‘‘kattikapuṇṇama’’nti ca ‘‘ākaṅkhamāno’’ti ca seso, aparakattikamāse kattikacorabhayena cīvaraṃ paṭisāmetukāmo bhikkhu āraññakasenāsanassa sāmantā gocaragāme nikkhipitvāti attho. Yathāha ‘‘upavassaṃ kho pana kattikapuṇṇamaṃ…pe… ākaṅkhamāno tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ antaraghare nikkhipeyyā’’ti (pārā. 653).
“附近施食村”:这是依据“可置于俗家中,即置于附近施食村”的词句分析而说的。“在后咖提那月”:也是依据“咖提那满月,即称为咖提那四月”的词句分析方式而说的。在此处,“咖提那满月”虽指后咖提那白半月的第十五日,但依伴随的法则,也指与之相伴的第四个月。显示巴利原文
‘‘Samantā gocaragāme’’ti idaṃ ‘‘antaraghare nikkhipeyyāti samantā gocaragāme nikkhipeyyā’’ti (pārā. 654) padabhājane vuttattā vuttaṃ. ‘‘Aparakattikamāse’’ti ca ‘‘kattikapuṇṇamanti kattikacātumāsinī vuccatī’’ti (pārā. 654) padabhājaniyavasena vuttaṃ. Idhāpi hi ‘‘kattikapuṇṇama’’nti aparakattikajuṇhapakkhapannarasiyā vuccamānāyāpi sahacariyanayena taṃsahacarito catuttho māso vutto.
至此,已显明了开许的义趣:于前安居入雨安居,在大自恣日自恣之后,安住于所说特征的阿兰若住处的阿兰若比丘,在后咖提那月有咖提那盗贼之险时,将三衣中的任意一件放置于施食村而圆满阿兰若支者,于该月中不与衣别离。为阐明此义,将开示安放的方便而说:“唯在咖提那月……乃至……是允许的。”显示巴利原文
Ettāvatā purimikāya vassaṃ upagantvā mahāpavāraṇāya pavāretvā vuttalakkhaṇe āraññakasenāsane vasantassa āraññakassa bhikkhuno pacchimakattikamāse kattikacorabhaye sati tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ gocaragāme ṭhapetvā āraññakaṅgaṃ pūrayato cīvarena vippavāso tasmiṃ māse na hotīti anuññātabhāvo dīpito. Tadeva pakāsetuṃ nikkhepopāyasandassanamukhena vakkhati ‘‘kattikeyeva māsasmiṃ…pe… vaṭṭatī’’ti.
现在,为阐明世尊在允许无犯状态时所说「若那位比丘……乃至……应与那件衣别离」之义——即在此月中,那位比丘因事前往他处,而与置于村中的那件衣别离——而说「有因缘……乃至……许可」。「有因缘时,如是」的意思是:从「可能有因缘,可能有应作事」之语,当有如是事务时。「最多六夜」者,其住的行为以六夜为极限,即那个最多六夜,这是行为的限定语,义为:应作最多六夜的住止行为。「应无彼而住」者,即应离开置于村中的那件衣,而住在相对于该住处的其他地方。为使此义明显,接着说「住在其他地方者,被认为最多六夜」。显示巴利原文
Idāni asmiṃyeva māse tato aññattha tassa bhikkhuno kenaci karaṇīyena gacchato gāme ṭhapitena tena cīvarena vippavasato niddosabhāvaṃ anujānantena bhagavatā ‘‘siyā ca tassa bhikkhuno…pe… tena cīvarena vippavasitabba’’nti (pārā. 653) vuttamatthaṃ dassetumāha ‘‘paccaye…pe… sammuti’’nti. Paccaye sati tādiseti ‘‘siyā paccayo, siyā karaṇīya’’nti (pārā. 654) vacanato tādise kicce satīti attho. Chārattaparamanti cha rattiyo paramā yassa vāsakammassa taṃ chārattaparamaṃ, kiriyāvisesanaṃ, chārattaparamaṃ vāsakammaṃ kātabbanti attho. Tena vinā vasitabbanti gāme nikkhittena tena cīvarena vinā tamhā āvāsā aññattha vasitabbaṃ. Tadeva pākaṭaṃ kātuṃ vakkhati ‘‘aññattheva vasantassa, chārattaparamaṃ mata’’nti.
「彼」者,指从六夜之后。「更住」者,令第七日晨曦升起而住之义。如云:「若从此更别离而住,于第七日晨曦升起时,犯尼萨耆亚」。「罪」者,尼萨耆亚波逸提。「除僧团之许可」,此所说为何?于优陀夷学处制定后,世尊在憍赏弥为病比丘开许:「诸比丘,我允许给予病比丘以三衣不离住之许可」,因此,除僧团先前以白二甘马授予病比丘的不离住许可之外而说。其意趣为:得此许可者,乃至病愈之前,即使长久离彼衣而住亦无犯。如注疏中云:「『除比丘之许可』者,即除优陀夷学处所开许的憍赏弥许可。若得此许可,超过六夜而别离而住亦无犯。」显示巴利原文
Tatoti chārattato. Uttari vasatoti sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpetvā vasantassāti attho. Yathāha ‘‘tato ce uttari vippavaseyyāti sattame aruṇuggamane nissaggiya’’nti (pārā. 654). Dosoti nissaggiyapācittiyaṃ. ‘‘Vinā saṅghassa sammuti’’nti iminā kiṃ vuttaṃ hoti? Udositasikkhāpade anupaññattiṃ katvā kosambiyaṃ gilānabhikkhuno ‘‘anujānāmi bhikkhave gilānassa bhikkhuno ticīvarena avippavāsasammutiṃ dātu’’nti (pārā. 473) anuññātattā gilānassa bhikkhuno saṅghena ñattidutiyāya kammavācāya purimameva yā avippavāsasammuti dinnā, taṃ vināti vuttaṃ hoti. Tena laddhasammutikena yāva rogo vūpasammati, tāva cirampi tena cīvarena vinā vasituṃ vaṭṭatīti adhippāyo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññatra bhikkhusammutiyāti yā udositasikkhāpade kosambakasammuti anuññātā, tassā sammutiyā aññatra. Sace sā laddhā hoti, chārattātirekampi vippavasituṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654).
872-3 为说明置衣之法,而说「唯在迦提月……乃至……已说明」。「唯在迦提月」者,于四个雨安居月的最末迦提月,此为第一支。「于初日自恣」者,第二支,此处应解为:于前雨安居入安居后自恣,即于大自恣日自恣之义。如注疏中云:「于前期入雨安居,而于大自恣日自恣」。「以后量相应」者,第三支。「住所」是其限定语。此中阿兰若住所的后量,名为:从以墙、围篱或壕沟围绕的村庄门柱所称村门角落,或未围绕的村庄应立标处的边屋近旁,由强壮中等身材者尽力掷石所及二次落处起;从围绕的寺院连同围绕物,或未围绕的寺院在村所在的方向,以村边住所或塔或菩提树为界,沿用以往寺院的常道所架设的一搩手深之教师弓所量五百弓之距离,应略取。显示巴利原文
872-3. Cīvaranikkhepaṃ dassetumāha ‘‘kattikeyeva…pe… pakāsito’’ti. Kattikeyeva māsasminti catunnaṃ vassānānaṃ māsānaṃ pacchime kattikamāseyeva idamekaṅgaṃ. Paṭhamāya pavāritoti dutiyamaṅgaṃ, idha paṭhamāya vassūpanāyikāya vassaṃ upagantvā pavāritoti yojanā, mahāpavāraṇāya pavāritoti vuttaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘purimikāya upagantvā mahāpavāraṇāya pavārito hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654). Pacchimena pamāṇena yutteti tatiyamaṅgaṃ. Senāsaneti etassa visesanaṃ. Iha āraññakasenāsanassa pacchimappamāṇaṃ nāma pākārena vā vatiyā vā parikhāya vā parikkhittassa gāmassa indakhīlasaṅkhātagāmadvārakoṭṭhakummārato vā aparikkhittassa gāmassa parikkhepārahaṭṭhānasaṅkhāte pariyantagehassa upacāre ṭhitassa thāmamajjhimassa purisassa balappamāṇena vissaṭṭhaleḍḍupātadvayato vā paṭṭhāya parikkhittassa vihārassa saparikkhepaṃ vā aparikkhittassa vihārassa yassaṃ disāyaṃ gāmo hoti, tattha gāmapariyantasenāsanaṃ vā cetiyaṃ vā bodhiṃ vā avadhiṃ katvā vihāragamanīyena pakatimaggena vidatthigambhīraṃ āropitena ācariyadhanunā pamitapañcadhanusatapamāṇadūranti saṅkhepato gahetabbaṃ.
‘有畏惧而认可’是第四支;‘此处有恐怖’是其余。因为经中说:‘有畏惧而认可、有恐怖者’。这两者都是对‘住所’的修饰语。在园林或园林附近,由于看见盗贼坐、卧、站立、饮食等处而产生畏惧;于彼处,因看见被殴打、杀害、抢劫的人,这些园林等处便尤其恐怖,意为在有恐怖的阿兰若住所。‘住’指比丘。‘住或’中的‘或’字在此处用得不当。因此,从彼取来应结合为‘只于四支和合’。‘只于四支和合’即只于所说的四支相会合时。此处‘只’字显示在那些支不存在时便不可得。‘已说明’是指‘于此有支具足’等注疏所说。显示巴利原文
Sāsaṅkasammateti catutthamaṅgaṃ, ‘‘iha sappaṭibhaye’’ti seso. ‘‘Sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayānī’’ti (pārā. 653) hi pāḷi. Idaṃ dvayampi ‘‘senāsane’’ti etassa visesanaṃ. Ārāmaārāmūpacāresu corānaṃ nisinnasayitaṭṭhitabhuttapītaṭṭhānādīnaṃ dissamānatāya āsaṅkāsahite tattheva ārāmādīsu pahaṭamāritaviluttamanussānaṃ dissamānatāya visesena sahabhayatāya sappaṭibhaye āraññake senāsaneti attho. Vasanto bhikkhu. Vasantovāti ettha evakāro aṭṭhānappayutto. Tasmā tato ānetvā caturaṅgasamāyoge evāti yojetabbo. Caturaṅgasamāyoge evāti yathāvuttānaṃ catunnaṃ aṅgānaṃ samāyoge sannipāte sati eva. Ettha evakārena tassa aṅgassa abhāve alabbhamānataṃ dīpeti. Pakāsitoti ‘‘tatrāyaṃ aṅgasampattī’’tiādikāya (pārā. aṭṭha. 2.653-654) aṭṭhakathāya vutto.
874 ‘彼衣’:‘一月’:即称为雨安居最后月的那一个月。若村庄位于先前所结的不离住界内,于彼处放置超过一月也是可以的。金刚觉长老如是说。显示巴利原文
874.Taṃ cīvaraṃ. Māsamekanti vassānassa pacchimamāsasaṅkhātaṃ ekaṃ māsaṃ. Yo gāmo sace purimabaddhāya avippavāsasīmāya anto hoti, tattha māsato atirekampi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti (vajira. ṭī. pārājika 653 atthato samānaṃ) vajirabuddhittherena vuttaṃ.
875 ‘于他处’:指衣放置在阿兰若住所的乞食村,而比丘从该阿兰若住所之外他处。‘此意趣’:即通过‘何村’等一颂半所阐明的两种含义所构成的意趣。‘有’:指属于此有疑学处。如此,由此学处允许‘于咖提那月中,可在阿兰若离衣而住’,因而‘彼比丘最多六夜可离彼衣而住’。当比丘将衣放置在乞食村而住在阿兰若住处,若因某事从该住处前往他处而于外住者,由于日数已限定可知,故说‘隐覆已说明’。显示巴利原文
875.Aññatthevāti yassa āraññakasenāsanassa gocaragāme cīvaraṃ nikkhittaṃ, tato āraññakasenāsanato bahi eva. Ayaṃ adhippāyoti ‘‘yaṃ gāma’’ntiādikāya diyaḍḍhagāthāya paṭipāditatthadvayasaṅkhāto adhippāyo. Assāti sāsaṅkasikkhāpadassa. Evaṃ iminā sikkhāpadena ‘‘cīvarena vinā kattikamāse araññe vaseyyā’’ti anuññātattā ‘‘chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabba’’nti (pārā. 653) iminā gocaragāme taṃ ṭhapetvā tasmiṃ āraññakāvāse vasitvā kenaci karaṇīyena tato āvāsato gantvā bahi vasato divasaparicchedassa viññāyamānattāyevāha ‘‘paṭicchanno pakāsito’’ti.
876 为了说明注释中“若住所在乞食村东方,而此人往西方”等所述行持的判别方式,故说“来到住所”等。“住所”指自己曾居住的阿兰若住所。“来到”指从外出的地方返回。将衣置于乞食村后,从该村前往东方阿兰若住所居住者,从寺院出来,又从该乞食村远去西方,后来回到这住所,由于路途遥远而无法在第七日晨曦现前,这样的比丘作了何种规定?此处正是解释此义。显示巴利原文
876. ‘‘Sace gocaragāmato puratthimāya disāya senāsanaṃ, ayañca pacchimaṃ disaṃ gato hotī’’tiādinā (pārā. aṭṭha. 2.656) aṭṭhakathāyaṃ kathitaniyāmena vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘senāsanamathāgantvā’’tiādi. Senāsananti attanā nivutthaṃ āraññakasenāsanaṃ. Āgantvāti bahi gataṭṭhānato āgantvā. Gocaragāme cīvaraṃ nikkhipitvā tato puratthimāya disāya āraññakasenāsane viharato vihārā nikkhamma tato gocaragāmato pacchimadisāya dūraṭṭhānaṃ gatassa āgataṭṭhānato taṃ senāsanaṃ āgantvā vidūrattā sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ asakkontassa bhikkhuno kiṃ vihitanti ayamettha yojanā.
877 “即使来到村界”是指,在放置衣的地方,即使于黎明前来到该村界。“于任何处”是指在会堂、神殿、门楼等任何如法处所。因为用了“于任何处”的通称,若于该村界内获得了值得守护头陀支的远处,不舍头陀支,便应在彼处令晨曦现前。即使头陀支尚存,为不犯戒,应知即使在村内令晨曦现前,也仅是为了衣现在前。如注释中所说:“进入村界,在会堂或任何处住宿,了知衣现在前之后离去,是允许的。”显示巴利原文
877.Gāmasīmampivāgantvāti yattha cīvaraṃ nikkhittaṃ, taṃ gāmasīmampi purāruṇāyeva āgantvā. Yattha katthacīti (pārā. aṭṭha. 2.656) sabhādevālayadvārakoṭṭhakādīsu yattha katthaci kappiyaṭṭhāne . ‘‘Yattha katthacī’’ti sāmaññena vuttattā tassā gāmasīmāya anto āraññakaṅgārakkhanārahaṃ dūraṭṭhānaṃ laddhaṃ ce, aṅgabhedaṃ akatvā tattha aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ. Dhutaṅge vijjamānepi āpattiṃ anāpajjituṃ antogāmepi aruṇaṃ uṭṭhāpetvā cīvarapavattiyeva ñātabbā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘gāmasīmampi okkamitvā sabhāyaṃ vā yattha katthaci vā vasitvā cīvarappavattiṃ ñatvā pakkamituṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.656).
878 “如此亦不能”指,不舍头陀支,或舍了头陀支,也不能前往村界内令晨曦现前。“知”指观察了自己衣的放置之处。“于彼处”此处应补“住”字。“速”是迅速,即“黎明前”的意思。应与“于过量处”连读,如注释中所说:“将住于过量衣处”,思惟“住于过量衣处”之义。显示巴利原文
878.Evañcāpi asakkontoti aṅgabhedaṃ akatvā, katvā vā antogāmasīmāya aruṇaṃ uṭṭhāpetumpi gantuṃ asakkonto. Ñatvāti attano cīvarassa ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā. Tatthevāti ettha ‘‘ṭhito’’ti labbhati. Khippanti sīghaṃ, purāruṇāti vuttaṃ hoti. Atireke ṭhāneti yojanā, yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.656), ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhatī’’ti cintetvāti attho.
879 「舍与」者,于第七日破晓之前即施舍予人。此后亦应同此说。显示巴利原文
879.Vissajjetīti sattamaaruṇuṭṭhānato puretarameva aññassa deti. Uparipi evameva vattabbaṃ.
880 于名为“有疑”的应敬学处中,其生起等一切因缘,皆与前述第二咖提那相同。此乃牟尼王所思维、所认可、所允准——当如此连结理解。显示巴利原文
880.Sāsaṅkasammate evaṃnāmake sikkhāpade samuṭṭhānādayo sabbe tena dutiyena kathinena samā iti munindena matā anumatā anuññātāti yojanā.
881 「知」者,即依“我等供养僧团”等言语,以任何方式了知已作归属之状。如分别所说:“自知”等。「已归属」者,此于分别中依“已归属,乃‘我将施、我将作’之言说已成办”所明之理,即指归属僧团。「利得」者,谓应得衣等诸物。如所说:“利得,即衣物、饮食、卧具、病者药具,乃至粉团、齿木、缝针线亦属之。”「取归己有」者,即如经中所出之理趣:“贤友!僧团有众多施主,僧团有众多供食者,我等依止汝等、随见汝等而住于此。若汝等不施我等,谁当施我等?贤友!施我等这些衣。”故说为取归己有。「其尼萨耆亚」者,此处“于加行时恶作,于得时”乃余处所明。「尼萨耆亚」者,此于所归属物作归属想而说。若心有疑,则犯恶作,如说:“于已归属物心有疑惑,取归己用,犯恶作。”若无所属想,则无罪,如说:“于已归属物无所属想,取归己用,无罪。”显示巴利原文
881.Jānanti ‘‘saṅghassa demā’’ti vacanena pariṇāmitabhāvaṃ yena kenaci ākārena jānanto. Yathāha padabhājane ‘‘sāmaṃ vā jānātī’’tiādi (pārā. 659). Pariṇatanti ettha padabhājane ‘‘pariṇataṃ nāma ‘dassāma karissāmā’ti vācā bhinnā hotī’’ti vuttaniyāmena saṅghassa pariṇatanti attho. Lābhanti labhitabbaṃ cīvarādi yaṃ kiñci. Yathāha ‘‘lābho nāma cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā, antamaso cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti. Attano pariṇāmeyyāti ‘‘bahū āvuso saṅghassa dāyakā, bahū saṅghassa bhattā, mayaṃ tumhe nissāya tumhe sampassantā idha viharāma. Tumhe ce amhākaṃ na dassatha, atha ko carahi amhākaṃ dassati. Dethāvuso amhākaṃ imāni cīvarānī’’ti (pārā. 657) pāḷiyā āgatanayena attano pariṇāmeyyāti vuttaṃ hoti. Tassa nissaggiyanti ettha ‘‘payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhenā’’ti seso. Nissaggiyanti idaṃ pariṇate pariṇatasaññiṃ sandhāya vuttaṃ. Vematikassa pana dukkaṭaṃ hoti. Yathāha ‘‘pariṇate vematiko attano pariṇāmeti, āpatti dukkaṭassā’’ti. Apariṇatasaññino anāpatti. Yathāha ‘‘pariṇate apariṇatasaññī attano pariṇāmeti, anāpattī’’ti.
882 「给与他人」:若他明知属于僧团的转属状态而说「给与他人」,若如此转属。「单纯波逸提」:指没有应舍弃的财物,唯独是波逸提罪。「以清净心」:指世尊以断尽一切烦恼与随眠的极清净心。「宣说波逸提」:指在诸波逸提中,第八如法品之末所说的:「若比丘明知已施予僧团的利得而转属给个人,波逸提。」显示巴利原文
882.‘‘Aññassa dehī’’ti sace pariṇāmetīti tathā saṅghassa pariṇatabhāvaṃ jānanto ‘‘aññassa dehī’’ti yadi pariṇāmeti. Suddhikaṃ pācittiyanti nissajjitabbavatthurahitaṃ kevalaṃ pācittiyamattanti attho. Suddhacittenāti savāsanānavasesakilesappahānena parisuddhacittena bhagavatā. Pācittiyamudīritanti pācittiyesu aṭṭhamassa sahadhammikavaggassa avasāne ‘‘yo pana bhikkhu jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, pācittiya’’nti (pāci. 490) desitaṃ.
883 「一件衣」:从已施予僧团的衣中取出一件衣。「或衣」:这里「或」字表示其他资具的选项。「或者」:此处的「或」字表示意义上的选项。合起来的意思是:将一件衣或其他资具给与他人,而将一件为自己转属。「同时」:即「同一刹那」的意思。合起来的意思是:「二波逸提同时生起」:由于转属给他人而有单纯波逸提,由于为自己转属而有舍堕,这两种波逸提在同一刹那生起,这是它的含义。显示巴利原文
883.Ekaṃcīvaranti saṅghassa pariṇatacīvarato ekaṃ cīvaraṃ. Cīvaraṃ vāti ettha vā-saddo paccayantaravikappattho. Vā panāti ettha vā-saddo atthavikappattho. Ekaṃ cīvaraṃ vā aññaṃ vā paccayaṃ parassa, ekaṃ pana attano vā pariṇāmeyya ceti yojanā. Saddhinti ekato, ekakkhaṇeti vuttaṃ hoti. Dve pācittiyo saddhiṃ siyunti yojanā, aññassa pariṇāmanena suddhapācittiyañca attano pariṇāmanena nissaggiyapācittiyañcāti dve pācittiyo ekakkhaṇe hontīti attho.
884 说明了转属后放置的裁决之后,为了说明舍弃后给予的裁决,而说「僧团的」等语。「波罗夷」:这是针对足以构成根本事而说的。然而,依具体事状,亦应说为恶作或偷兰遮。显示巴利原文
884. Pariṇāmetvā ṭhapite vinicchayaṃ dassetvā pariccajitvā dinne vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘saṅghassā’’tiādi. ‘‘Parājayo’’ti idaṃ pādappahonakaṃ vatthuṃ sandhāya vuttaṃ. Yathāvatthuvasena pana dukkaṭathullaccayāpi vattabbā.
885 此处连接为:已施与某塔的,若转属给其他塔、僧团或个人,僧团的、个人的,此二词亦应如是连接。如所说:已施与僧团的,若转属给其他僧团、塔或个人,犯恶作,等等。已施与某人的,若转属给其他人。显示巴利原文
885. Aññassa cetiyassa poṇaṃ pariṇataṃ aññassa cetiyassa vā saṅghassa vā puggalassa vāpi pana pariṇāmeyyāti yojanā. Saṅghassa puggalassāti padadvayepi evameva yojetabbaṃ. Yathāha ‘‘saṅghassa pariṇataṃ aññasaṅghassa vā cetiyassa vā puggalassa vā pariṇāmeti , āpatti dukkaṭassā’’tiādi (pāci. 492). Aññassa puggalassa poṇaṃ aññassa puggalassa pariṇāmeyyāti.
886 为了显示此是遍及一切有情,故说凡是等。显示巴利原文
886. Imassa sabbasattavisayataṃ dassetumāha ‘‘yo panā’’tiādi.
887 此是已转属学处。三起者,由身与心、语与心、身语与心这三种有心起中发起,故为三起。因转属之缘而应当犯,故为行。由于无僧团等已转属物之想而得解脱,故为想解脱。由身表与语表而应转属,故为身业、语业。显示巴利原文
887.Idaṃ pariṇatasikkhāpadaṃ. Tisamuṭṭhānanti kāyacittavācācittakāyavācācittasaṅkhātehi tīhi sacittakasamuṭṭhānehi samuṭṭhānato tisamuṭṭhānaṃ. Pariṇāmanapaccayā āpajjitabbato kriyaṃ. Saṅghādīnaṃ pariṇatantisaññāya abhāvena vimuccanato saññāvimokkhaṃ. Kāyaviññattivacīviññattīhi pariṇāmetabbato kāyakammaṃ vacīkammaṃ.
888 凡能渡此抉择者,即渡施设大海。所谓“施设大海”,即指名为施设的律藏本身,犹如大海。如是开示总体之后,为显示其支分而说“诸多”等。“诸多”指种种事,如房舍事等犍度中所说的高耸波浪;意谓具有种种犍度事的大波浪行列。戒即巴帝摩卡律仪等本身为内侧边际者,意谓巴帝摩卡律仪戒等四遍清净戒,由于应当奉行,故为内侧边际。罪指七罪聚,以及戒行、正见、活命之违犯,如鳄鱼等能捕捉者;意谓具有名为戒行、活命、正见之成就的柔和七灭,以及名为罪与违犯的凶猛有情,如鳄鱼等。如此应知,此偈以譬喻为庄严,建立了整体与支分的一切。显示巴利原文
888. Ye imaṃ vinicchayaṃ taranti, te paññattimahāsamuddaṃ tarantīti yojanā. Paññattisaṅkhātaṃ vinayapiṭakameva mahāsamuddo viyāti paññattimahāsamuddo, taṃ. Evaṃ samudāyaṃ dassetvā tadavayave dassetumāha ‘‘nekā’’tiādi. Nekāni nānappakārāni vattāni senāsanavattādīni khandhakāgatāni uggā uttuṅgā taraṅgamālā mahāvīciparamparā yassāti viggaho, nānappakārakhandhakavattasaṅkhātamahātaraṅgaparamparāya sajjitanti attho. Sīlaṃ pātimokkhasaṃvarādikameva anto velāvalayo yassa so sīlanto, taṃ, pātimokkhasaṃvarasīlādicatupārisuddhisīlameva paṭipādetabbatāya antaṃ velāvalayabhūtanti attho. Āpattiyo sattāpattikkhandhā, sīlācāradiṭṭhiājīvavipattiyo ca gāhakā makarādayo yassāti viggaho, sīlācārājīvadiṭṭhisampattisaṅkhātamudusattanāsakaāpattivipattisaṅkhā- tamātaṅgamakarādicaṇḍasattavantanti attho. Evaṃ ayaṃ gāthā samudāyāvayavānaṃ sabbesameva rūpakālaṅkārena viracitāti daṭṭhabbā.
律决择注释。显示巴利原文
Vinayavinicchayavaṇṇanāya