大分别摄论注释巴利
Mahāvibhaṅgasaṅgahakathāvaṇṇanā
4 这样让听众投入听闻之后,为了显示先前所承诺的进一步判定,说道“淫欲”等。“有几种罪?”——这是五种提问中的欲说问,即已见相应、未见显示、疑惑断除、随许、欲说。简略回答那个问题:触犯三种罪。巴利
4. Evaṃ sotujanaṃ savane niyojetvā yathāpaṭiññātaṃ uttaravinicchayaṃ dassetumāha ‘‘methuna’’ntiādi. ‘‘Kati āpattiyo’’ti ayaṃ diṭṭhasaṃsandanā, adiṭṭhajotanā, vimaticchedanā, anumati, kathetukamyatāpucchāti pañcannaṃ pucchānaṃ kathetukamyatāpucchā. Tisso āpattiyo phuseti tassā saṅkhepato vissajjanaṃ.
5 像这样,通过计数的方式已经显示之后,接着“于有”等则是从自相上直接显示。“于田”是指在三条道中任何一处湿润的地方,哪怕只有芝麻种子那么大的地方。对于行淫欲的人,就成立巴拉基格罪,这是前后关联。“说为土喇咤亚”是句义上的连接。“于大部分消失时”这一句只是举例说明,因为在半消失时也说土喇咤亚,这在前面已经说过了。“在圆形口中,未触碰而入生支者,说为恶作”,这是句义上的连接。巴利
5. Evaṃ gaṇanāvasena dassitānaṃ ‘‘bhave’’tiādi sarūpato dassanaṃ. Khetteti tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ allokāse tilabījamattepi padese. Methunaṃ paṭisevantassa pārājikaṃ bhaveti sambandho. ‘‘Thullaccaya’’nti vuttanti yojanā. ‘‘Yebhuyyakkhāyite’’ti idaṃ nidassanamattaṃ, upaḍḍhakkhāyitepi thullaccayassa heṭṭhā vuttattā. Vaṭṭakate mukhe aphusantaṃ aṅgajātaṃ pavesentassa dukkaṭaṃ vuttanti yojanā.
6 “取不与物”等句,也和前面说的一样。巴利
6.‘‘Adinnaṃādiyanto’’tiādayopi vuttanayāyeva.
7 对于“五马萨咖价值或”这句话:所谓“五马萨咖”,是指古代青色迦哈巴纳币的四分之一,也就是五马萨咖,或者价值相当于那么多的东西。“或更多”,是指超过五马萨咖,或者价值相当于那么多。“未给予”的情况下,用二十五种偷取方式中的任何一种取走,就构成巴拉基格罪。意思是这样的。如果是一马萨咖、不足一马萨咖,或者价值相当于那么多的东西,就是恶作。“从那个中间”,是指从五马萨咖的中间。五马萨咖合在一起,或者五马萨咖的合计,就叫五马萨咖;五马萨咖的价值,就叫五马萨咖价值;五马萨咖和五马萨咖价值,就是五马萨咖价值——这里用的是“一部分代表整体”的说法。“或一马萨咖”这里,本来应该说一马萨咖和一马萨咖价值,合称一马萨咖一马萨咖价值,但只说了“一马萨咖”,这也是“一部分代表整体”的用法,而且要知道后面那个词被省略了。巴利
7.Pañcamāsagghane vāpīti porāṇakassa nīlakahāpaṇassa catutthabhāgasaṅkhāte pañcamāse, tadagghanake vā. Adhike vāti atirekapañcamāsake vā tadagghanake vā. Adinne pañcavīsatiyā avahārānaṃ aññatarena avahaṭe parājayo hotīti attho. Māse vā ūnamāse vā tadagghanake vā dukkaṭaṃ. Tato majjheti pañcamāsakato majjhe. Pañca māsā samāhaṭā, pañcannaṃ māsānaṃ samāhāroti vā pañcamāsaṃ, pañcamāsaṃ agghatīti pañcamāsagghanaṃ, pañcamāsañca pañcamāsagghanañca pañcamāsagghanaṃ, ekadesasarūpekasesoyaṃ, tasmiṃ. Māse vāti etthāpi māso ca māsagghanakañca māsamāsagghanakoti vattabbe ‘‘māse’’ti ekadesasarūpekaseso, uttarapadalopo ca daṭṭhabbo.
即使笼统地说“五马萨咖的价值”,也应当依据古代青咖哈巴纳的四分之一来判定五马萨咖的限量。因为世尊在制定第二条巴拉基格时,问一位曾做过旧司法大臣、后来出家的比丘:“摩揭陀王频婆娑罗以价值多少的东西捉住盗贼后,或杀、或绑、或驱逐?”那位比丘回答:“以巴达,或相当于巴达价值的东西。”世尊就依这个标准,制定了取不与物的戒条。注释书里也说:巴利
‘‘Pañcamāsagghane’’ti sāmaññena vuttepi porāṇakassa nīlakahāpaṇasseva catutthabhāgavasena pañcamāsaniyamo kātabbo. Tathā hi bhagavatā dutiyapārājikaṃ paññāpentena bhikkhūsu pabbajitaṃ purāṇavohārikamahāmattaṃ bhikkhuṃ ‘‘kittakena vatthunā rājā māgadho seniyo bimbisāro coraṃ gahetvā hanati vā bandhati vā pabbājeti vā’’ti pucchitvā tena ‘‘pādena vā pādārahena vā’’ti vutte teneva pamāṇena adinnaṃ ādiyantassa paññattaṃ. Aṭṭhakathāyañca –
把“五摩沙迦是一波陀”这句话引出来之后,解释说:“当时在王舍城,二十摩沙迦等于一迦利沙槃,所以五摩沙迦就是一波陀。”按照这个标准,应该知道在各地,迦利沙槃的四分之一就叫作“波陀”。而且这是按古代蓝色迦利沙槃来算的,不是按其他那些兜拉达摩钱之类的来算。正是用这个波陀作标准,过去诸佛也制定了巴拉基格,未来诸佛也会制定。因为一切诸佛在巴拉基格的事相上或巴拉基格本身都没有差别,就是这四种巴拉基格事相,就是这四种巴拉基格,比这更少或更多都没有。所以世尊呵责了檀尼迦之后,正是依波陀来制定第二条巴拉基格时,说出了“若比丘以盗心取不与物”等话。巴利
‘‘Pañcamāsako pādoti pāḷiṃ ulliṅgitvā ‘tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hoti, tasmā pañcamāsako pādo’. Etena lakkhaṇena sabbajanapadesu kahāpaṇassa catuttho bhāgo ‘pādo’ti veditabbo. So ca kho porāṇakassa nīlakahāpaṇassa vasena, na itaresaṃ dudradāmakādīnaṃ. Tena hi pādena atītā buddhāpi pārājikaṃ paññapesuṃ, anāgatāpi paññapessanti. Sabbabuddhānañhi pārājikavatthumhi vā pārājike vā nānattaṃ natthi, imāneva cattāri pārājikavatthūni, imāneva cattāri pārājikāni, ito ūnaṃ vā atirekaṃ vā natthi. Tasmā bhagavāpi dhaniyaṃ vigarahitvā pādeneva dutiyapārājikaṃ paññapento ‘yo pana bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhāta’ntiādimāhā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.88) vuttaṃ.
《萨罗他迪波尼》中也这样说:巴利
Sāratthadīpaniyañca –
“第四分就是波陀,应当这样理解。”——通过这句话本身,就已经说明了:在一切地方,迦利沙槃的二十分之一就是摩沙迦,这一点也已经被说到了,应当这样看待。应当知道:按照古代论典铸造、具备相好特征的,就是青色迦利沙槃。用兜陀罗摩尼造成的,就是兜陀罗摩尼钱。据说它的价值相当于青色迦利沙槃的三分之一。接着又说:“在那些没有青色迦利沙槃的地方,也应当完全依照青色迦利沙槃来判定。怎么判定呢?取与青色迦利沙槃等价的物品——不论是在流通青色迦利沙槃的地方,还是不流通的地方,只要是以等价流通的物品——取与青色迦利沙槃等值之物,再取它的四分之一价值,就判定为青色迦利沙槃的波陀价值,应当这样作出裁决。”这里说的就是这个意思。巴利
‘‘Catuttho bhāgo pādoti veditabboti imināva sabbajanapadesu kahāpaṇasseva vīsatimo bhāgomāsakoti idañca vuttameva hotīti daṭṭhabbaṃ. Porāṇasatthānurūpaṃ lakkhaṇasampannā uppāditā nīlakahāpaṇāti veditabbā. Dudradāmena uppādito dudradāmako. So kira nīlakahāpaṇassa tibhāgaṃ agghatī’ti vatvā ‘yasmiṃ padese nīlakahāpaṇā na santi, tatthāpi nīlakahāpaṇavaseneva paricchedo kātabbo. Kathaṃ? Nīlakahāpaṇānaṃ vaḷañjanaṭṭhāne ca avaḷañjanaṭṭhāne ca samānaagghavasena pavattamānaṃ bhaṇḍaṃ nīlakahāpaṇena samānagghaṃ gahetvā tassa catutthabhāgagghanakaṃ nīlakahāpaṇassa pādagghanakanti paricchinditvā vinicchayo kātabbo’’ti (sārattha. ṭī. 2.88) ayamatthova vutto.
在这里,人们制作迦利沙槃时,有用金做的,有用银做的,有用铜做的,也有用金、银、铜混合做的。这些当中,哪一种迦利沙槃才叫青色迦利沙槃呢?有些人说,是金迦利沙槃;有些人说,是混合迦利沙槃。其中,主张是金迦利沙槃的人,他们的意思是:巴拉基格事件所依据的波陀,应当在任何地方都保持同一个标准;因为时间、地点、受用方式等不同而造成的价值差异,只是波陀本身的不同。因为世尊制定不与取巴拉基格时,是配合如法诸王对这类罪行所施加的杀、缚、驱逐等惩罚方式,而不是依别的什么。所以,这个标准在任何时候、任何地方都不会变动,因此应当以金迦利沙槃的四分之一作为波陀。巴利
Ettha kahāpaṇaṃ nāma karontā suvaṇṇenapi karonti rajatenapi tambenapi suvaṇṇarajatatambamissakenapi . Tesu kataraṃ kahāpaṇaṃ nīlakahāpaṇanti? Keci tāva ‘‘suvaṇṇakahāpaṇa’’nti. Keci ‘‘missakakahāpaṇa’’nti. Tattha ‘‘suvaṇṇakahāpaṇa’’nti vadantānaṃ ayamadhippāyo – pārājikavatthunā pādena sabbattha ekalakkhaṇena bhavitabbaṃ, kāladesaparibhogādivasena agghanānattaṃ pādasseva bhavitabbaṃ. Bhagavatā hi dhammikarājūhi hananabandhanapabbājanānurūpeneva adinnādāne pārājikaṃ paññattaṃ, na itarathā. Tasmā esā sabbadā sabbattha abyabhicārīti suvaṇṇamayassa kahāpaṇassa catutthena pādena bhavitabbanti.
不过,那些说“混合迦利沙槃”的人,他们的意思是:巴利
‘‘Missakakahāpaṇa’’nti vadantānaṃ pana ayamadhippāyo –
当时在王舍城,二十摩沙迦等于一迦利沙钵那,所以五摩沙迦就是一波陀。按照这个标准,在各地应当知道,迦利沙钵那的四分之一就是“波陀”。而且这是依据古代的青色迦利沙钵那来算的,不是依据其他杜德拉达摩迦之类的钱币。巴利
‘‘Tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hoti, tasmā pañcamāsako pādo. Etena lakkhaṇena sabbajanapadesu kahāpaṇassa catuttho bhāgo ‘pādo’ti veditabbo. So ca kho porāṇakassa nīlakahāpaṇassa vasena, na itaresaṃ dudradāmakādīna’’nti (pārā. aṭṭha. 1.88) –
因为前面已经说过,而且《萨罗他迪波尼》中也说:巴利
Vuttattā, sāratthadīpaniyañca –
应当知道:按照古代论典的标准,具备特征而制造出来的,就是青色迦利沙钵那。巴利
‘‘Porāṇasatthānurūpaṃ lakkhaṇasampannā uppāditā nīlakahāpaṇāti veditabbā’’ti (sārattha. ṭī. 2.88) –
因为已经这样说过,而且根据“到了律的抉择时,应当站在重者一边”这句话,所以混合迦哈巴那本身就是青色迦哈巴那。就在这一点上,确实能看到古师所制定的特征。如何呢?五摩娑的黄金、同样五摩娑的白银、十摩娑的铜,把这二十摩娑混合起来,为了让它结合,再放入米粒大小的铁,然后刻上文字以及大象等任何一种图案,这样制成的,因为没有过失,所以就叫作青色迦哈巴那。巴利
Vuttattā ca ‘‘vinayavinicchayaṃ patvā garuke ṭhātabba’’nti vacanato ca missakakahāpaṇoyeva nīlakahāpaṇo. Tattheva hi porāṇasatthavihitaṃ lakkhaṇaṃ dissati. Kathaṃ? Pañca māsā suvaṇṇassa, tathā rajatassa, dasa māsā tambassāti ete vīsati māse missetvā bandhanatthāya vīhimattaṃ lohaṃ pakkhipitvā akkharāni ca hatthiādīnamaññatarañca rūpaṃ dassetvā kato niddosattā nīlakahāpaṇo nāma hotīti.
在《学处分别抉择》里,有些书写下了前派论者的观点:“所谓‘巴达’,就是五摩娑的黄金。”另一些书则依据第二派论者的观点,写下了“五摩娑的银钱”。可是,在古代用僧伽罗语写成的沙弥学处中——巴利
Sikkhābhājanavinicchaye ca kesuci potthakesu ‘‘pādo nāma pañca māsā suvaṇṇassā’’ti purimapakkhavādīnaṃ matena pāṭho likhito. Kesuci potthakesu dutiyapakkhavādīnaṃ matena ‘‘pañca māsā hiraññassā’’ti pāṭho likhito. Sīhaḷabhāsāya porāṇakehi likhitāya sāmaṇerasikkhāya pana –
对于“古代的青色迦哈巴纳”这句注疏用语,以及它与名为《宝经》的古代经典中所说的迦哈巴纳特征相符这一点,有人问:“把金、银、铜混合起来铸造的迦哈巴纳,就叫作迦哈巴纳。”又问:“沙弥和受具足戒的人在‘不与取巴拉基格’这件事上有什么区别?”回答是:“沙弥即使只用一根缝衣线也犯巴拉基格,而受具足戒的人则要用二十粒稻谷重量的黄金才犯。”巴利
‘‘Porāṇakassa nīlakahāpaṇassāti vuttaaṭṭhakathāvacanassa, porāṇake ratanasuttābhidhānakasutte vuttakahāpaṇalakkhaṇassa ca anurūpato ‘suvaṇṇarajatatambāni missetvā uṭṭhāpetvā katakahāpaṇaṃ kahāpaṇaṃ nāmā’ti ca ‘sāmaṇerānamupasampannānañca adinnādānapārājikavatthumhi ko viseso’ti pucchaṃ katvā ‘sāmaṇerānaṃ dasikasuttenāpi pārājiko hoti, upasampannānaṃ pana suvaṇṇassa vīsativīhimattenā’’ti –
并且显示了差别。巴利
Ca viseso dassito.
不过,按金马萨咖来算,它是两个半马萨咖;而世尊是以五个马萨咖来制定巴拉基格的。因此,由于具有上述特征的金币在各地都得不到,为了让各地居民都能受益,就以各地通用的混合金币中价值五马萨一巴达的金量,来界定巴拉基格事。这样一来,就用金来划定了巴拉基格事的界限。这一规定被僧伽罗诸师之说采纳为精要。所以,重视学处、处处贤善的持律者,应当把这一个判决当作精要来信受。这里还有偈颂——巴利
Taṃ pana suvaṇṇamāsakavasena aḍḍhatiyamāsakaṃ hoti, pañcamāsakena ca bhagavatā pārājikaṃ paññattaṃ. Tasmā tassa yathāvuttalakkhaṇassa kahāpaṇassa sabbadesesu alabbhamānattā sabbadesasādhāraṇena tassa missakakahāpaṇassa pañcamāsapādagghanakena suvaṇṇeneva pārājikavatthumhi niyamite sabbadesavāsīnaṃ upakārāya hotīti evaṃ suvaṇṇeneva pārājikavatthuparicchedo kato. Ayameva niyamo sīhaḷācariyavādehi sāroti gahito. Tasmā sikkhāgarukehi sabbattha pesalehi vinayadharehi ayameva vinicchayo sārato paccetabbo. Honti cettha –
“ 用金、银、铜三种材料,在论典中已经指出了它的特征;
不减少而制成的二十摩沙重的青色迦利沙波拏。
金足、银足并二铜足,
将形色混合敷上,为制作之则,诸论典中如是示出。
Elā 虽为过失之名,以无过故如是称;
金之四分之一,值二十粒稻谷。
若于彼处咖哈巴那币不通行,
二十金谷之值,当知即其四分币值。
诸比丘从那里盗取价值二十金之物;
沙门功德就退失了,精通律的人这样说。”巴利
‘‘Hemarajatatambehi, satthe niddiṭṭhalakkhaṇaṃ; Ahāpetvā kato vīsa-māso nīlakahāpaṇo. Hemapādaṃ sajjhupādaṃ, tambapādadvayañhi so; Missetvā rūpamappetvā, kātuṃ satthesu dassito. ‘Elā’ti vuccate doso, niddosattā tathīrito; Tassa pādo suvaṇṇassa, vīsavīhagghano mato. Yasmiṃ pana padese so, na vattati kahāpaṇo; Vīsasovaṇṇavīhagghaṃ, tappādagghanti vediyaṃ. Vīsasovaṇṇavīhagghaṃ, thenentā bhikkhavo tato; Cavanti sāmaññaguṇā, iccāhu vinayaññuno’’ti.
9 “坑穴”就是坑穴。应当连起来理解为“生在苦中”。巴利
9.Opātanti āvāṭaṃ. Dukkhe jāteti yojanā.
10 10. 关于“上人法”:这里本来应该说“上人法”,但按照语源方式,省略了中间的词,又加上随韵鼻音,所以说成“上法”。上人,就是禅修者和圣者;他们的法,就是上人法。关于“引向自己”:把那个法引到自己身上,宣称“我拥有它”;或者把自己引到那个法上,宣称“我出现在这里”,所以叫“引向自己”。也就是引向自身,这样说,就是前后的关联。巴利
10.Uttariṃ dhammanti ettha ‘‘uttarimanussadhamma’’nti vattabbe niruttinayena majjhapadalopaṃ, niggahītāgamañca katvā ‘‘uttariṃ dhamma’’nti vuttaṃ. Uttarimanussānaṃ jhāyīnañceva ariyānañca dhammaṃ uttarimanussadhammaṃ. Attupanāyikanti attani taṃ upaneti ‘‘mayi atthī’’ti samudācaranto, attānaṃ vā tattha upaneti ‘‘ahaṃ ettha sandissāmī’’ti samudācarantoti attupanāyiko, taṃ attupanāyikaṃ, evaṃ katvā vadantoti sambandho.
11 “方便说”:就是以“住在你精舍里的那位比丘是阿拉汉”这类说法来作方便开示。“知”:当那个被针对而说的人——有智慧的人——不久后知道(所说)时。“若不知”:如果不知道。巴利
11.Pariyāyeti ‘‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’’tiādinā (pari. 287) pariyāyabhaṇane. Ñāteti yaṃ uddissa bhaṇati, tasmiṃ viññumhi manussajātike acirena ñāte. No ceti no ce jānāti.
13 13. 心里盘算、动手去做、最后完成,这三支都齐了,就说这是重罪。如果只有两支——心里盘算、动手去做,但没完成,这样两支具足时,就构成土喇咤亚——这是连起来解释的。所谓“方便”,就是先设法安排,然后动手,比如触碰对方的性器官,或者指使别人去做;像这样自作或教他作的方便。巴利
13. Ceteti, upakkamati, muccati, evaṃ aṅgattaye puṇṇe garukaṃ vuttaṃ. Dvaṅge ceteti, upakkamati yadi na muccati, evaṃ aṅgadvaye thullaccayanti yojanā. Payogeti payojetvā upakkamituṃ aṅgajātāmasanaṃ, parassa āṇāpananti evarūpe sāhatthikāṇattikapayoge.
14 按照前面说过的方式,就能了解一层一层进一步的提问,他不想说这些,所以就说“从这里开始”等等。我们在这里也只解释之前没有说过、意思还不清楚的地方。巴利
14. Vuttanayeneva uparūpari pañhāpucchanaṃ ñātuṃ sakkāti taṃ avattukāmo āha ‘‘ito paṭṭhāyā’’tiādi. Mayampi yadettha pubbe avuttamanuttānatthañca, tadeva vaṇṇayissāma.
15 15.“以身”是指用自己的身体。“身”是指女人的身体。这个道理在“身缚”这个词里也是一样的。巴利
15.Kāyenāti attano kāyena. Kāyanti itthiyā kāyaṃ. Esa nayo ‘‘kāyabaddha’’nti etthāpi.
16 如果用自己被身体所系属的东西,碰触到女人身体所系属的东西,那就是恶作——这是把律文连接起来的解释。巴利
16. Attano kāyena paṭibaddhena itthiyā kāyapaṭibaddhe phuṭṭhe tu dukkaṭanti yojanā.
17 “有三种罪”这句话是在做连接说明。所谓“二道”,就是大便道和小便道。巴利
17.Tisso āpattiyo siyunti yojanā. Dvinnaṃ maggānanti vaccamaggapassāvamaggānaṃ.
18 以容貌等来说,就是在用容貌等来说话。如果对与身体有关的东西,用容貌等来说,就是恶作。这是把文句连接起来的解释。巴利
18.Vaṇṇādibhaññeti vaṇṇādinā bhaṇane. Kāyapaṭibaddhe vaṇṇādinā bhaññe dukkaṭanti yojanā.
19 为满足自己的欲望而侍奉。巴利
19.Attakāmacariyāyāti attakāmapāricariyāya.
20 20. 即使是在黄门跟前,称赞为满足自己的欲望而侍奉,这里说的“那比丘”就是这样连接的。即使在畜生跟前,也是同样的道理。巴利
20. Paṇḍakassa santikepi attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ vadato tassa bhikkhunoti yojanā. Tiracchānagatassāpi santiketi etthāpi eseva nayo.
21 比丘在男女之间传递消息,从事传递的行为,并具足接受、探问、回报和执事这些条件时,佛陀就宣说这是重罪。这是连接句。巴利
21. Itthipurisānamantare sañcarittaṃ sañcaraṇabhāvaṃ samāpanne bhikkhumhi paṭiggaṇhanavīmaṃsāpaccāharaṇakattike sampanne tassa budho garukaṃ niddiseti yojanā.
22 22. “二支结合”是指在这三者当中,两支以某种方式结合在一起。“然而当一支存在时”是指三者中有一支存在的时候。巴利
22.Dvaṅgasamāyogeti tīsvetesu dvinnaṃ aṅgānaṃ yathākathañci samāyoge. Aṅge sati panekasminti tiṇṇamekasmiṃ pana aṅge sati.
24 “努力”是指:从为了准备资具而进入山林开始,心里想着“我要建造一座没有指定地基、超过标准尺寸的小屋,以及一座没有指定地基的大住所”,这期间的一切加行努力。“最后一团泥未敷上”这句话,是针对最后那一团泥说的。巴利
24.Payogeti ‘‘adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ kuṭiṃ, adesitavatthukaṃ mahallakavihārañca kāressāmī’’ti upakaraṇatthaṃ araññagamanato paṭṭhāya sabbapayoge. Ekapiṇḍe anāgateti sabbapariyantimaṃ piṇḍaṃ sandhāya vuttaṃ.
25 在这里,如果某个比丘用没有根据的巴拉基格法来诽谤(他人),这就是句子的连接方式。巴利
25. Idha yo bhikkhu amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃsetīti yojanā.
26 没有先请求许可:就是没有像这样由那位比丘请求许可——“尊者,请您允许我,我想对您说。”巴利
26.Okāsaṃna ca kāretvāti ‘‘karotu me, āyasmā, okāsaṃ, ahaṃ te vattukāmo’’ti evaṃ tena bhikkhunā okāsaṃ akārāpetvā.
28 “别分”这个词,是用来标示那条学处的。同样地,在其他类似的地方,也应该这样理解它的意思。巴利
28.Aññabhāgiyeti aññabhāgiyapadena upalakkhitasikkhāpade. Evaṃ aññatrapi īdisesu ṭhānesu attho veditabbo.
29 “仅以劝告”是词的分割。他们不舍弃,就是没有舍弃。巴利
29. ‘‘Samanubhāsanāya evā’’ti padacchedo. Na paṭinissajanti appaṭinissajanto.
30 白时犯恶作,诵两次甘马语时犯土喇咤,甘马语结束时犯重罪——应当这样连接理解。“土喇咤”这个词,是用来指认土喇咤亚罪的表述。巴利
30. Ñattiyā dukkaṭaṃ āpanno siyā, dvīhi kammavācāhi thullataṃ āpanno siyā, kammavācāya osāne garukaṃ āpanno siyāti yojanā. ‘‘Thullata’’nti idaṃ thullaccayāpattiupalakkhaṇavacanaṃ.
31 在四种“乃至第三次”的仪轨中,先说明了第一种的犯戒界限,其余三种也因为同样只有一种界限,所以对它们就直接引用那里已经说过的方式来说明,于是说“随顺破僧者”等。巴利
31. Catūsu yāvatatiyakesu paṭhame āpattiparicchedaṃ dassetvā itaresaṃ tiṇṇaṃ tenapi ekaparicchedattā tattha vuttanayameva tesu atidisanto āha ‘‘bhedānuvattake’’tiādi.
32 32. “多出来的衣”是指:没有决意、没有作净,但已经达到可以作净的尺寸的衣。拿到这种衣之后,超过十天(仍持有),就犯一条尼萨耆亚巴吉帝亚。不与三衣一起住,哪怕只住一夜,也犯一条尼萨耆亚巴吉帝亚。这里按种类说为一条,但定罪时要按物品的件数来分别确定。巴利
32.Atirekacīvaranti anadhiṭṭhitaṃ, avikappitaṃ vikappanupagapamāṇaṃ cīvaraṃ laddhā dasāhaṃ atikkamanto ekameva nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpajjati. Ticīvarena ekarattimpi vinā vasanto ekameva nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpajjati. Idañca jātivasena ekattaṃ sandhāya vuttaṃ vatthugaṇanāya āpattīnaṃ paricchinditabbattā.
33 拿了非时衣,就是指接受了非时衣。“一个月”:如果有期待,允许存放一个月。“超过”:即使有期待,若越过期限,或在一个月内没有作决意、没有作净持而超过三十天,也就是从衣生起的那天黎明算起,到第三十一天黎明升起,这就是它的意思。犯一条尼萨耆亚罪:应理解为已经说了。巴利
33.Gahetvākālacīvaranti akālacīvaraṃ paṭiggahetvā. Māsanti satiyā paccāsāya nikkhipituṃ anuññātaṃ māsaṃ. Atikkamantoti satiyāpi paccāsāya vītikkamanto antomāse anadhiṭṭhahitvā, avikappetvā vā tiṃsadivasāni atikkamanto, cīvaruppādadivasaṃ aruṇaṃ ādiṃ katvā ekatiṃsamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpentoti attho. Ekaṃ nissaggiyaṃ āpattiṃ āpajjatīti udīritanti yojanā.
34 对于非亲里的比丘尼。所谓“任何旧衣”,就是连一次都穿过的、桑喀帝等任何一种衣。巴利
34.Aññātikāya bhikkhuniyā. Yaṃkiñci purāṇacīvaranti ekavārampi paribhuttaṃ saṅghāṭiādīnamaññataraṃ cīvaraṃ.
35 在“作务”中:指比丘命令“洗涤”等时的作务,也指受此命令的比丘尼在生火等一切作务中的作务。“尼萨耆亚就是巴吉帝亚”:应理解为“既是尼萨耆亚,也是巴吉帝亚”。巴利
35.Payogasminti ‘‘dhovā’’tiādike bhikkhuno āṇattikapayoge, evaṃ āṇattāya ca bhikkhuniyā uddhanādike sabbasmiṃ payoge ca. ‘‘Nissaggiyāva pācitti hotīti nissaggiyā pācitti ca hotīti yojanā.
36 36.“受取”在这里要跟“除了交换以外”连起来理解。巴利
36.Paṭigaṇhatoti ettha ‘‘aññatra pārivattakā’’ti yojanā.
38 在“努力”中,指的是在乞求的努力中。在“已乞求”中,指的是已乞求的衣在已获得时。巴利
38.Payogasminti viññāpanapayoge. Viññāpiteti viññāpitacīvare paṭiladdhe.
39 所谓“比丘”,就是指衣服被抢走或者衣服丢失了的比丘。“超出那个以上”,是指超出了内衣和上衣的极限以上。巴利
39.Bhikkhūti acchinnacīvaro vā naṭṭhacīvaro vā bhikkhu. Taduttarinti santaruttaraparamato uttariṃ.
41 通过推度与谴责的运作来努力。在努力中,即在推度和谴责的努力中。巴利
41.Payogeti vikappanāpajjanapayoge.
42 “二”是指以恶作罪和巴吉帝亚罪两种方式触及两种罪,应当这样连接理解。巴利
42.Duveti dukkaṭapācittiyavasena duve āpattiyo phuseti yojetabbaṃ.
44 “努力”是指:在被允许的努力之外,更进一步去完成。“得”是指:得到衣的时候。巴利
44.Payogeti anuññātapayogato atirekābhinipphādanapayoge. Lābheti cīvarassa paṭilābhe.
45 45. 在憍奢耶品等最初五条学处中,各有两种罪,应当这样连接理解。在“努力”中,指的是自作或教他人作的努力。在“得”中,指的是自作或教他人作而完成时。巴利
45. Kosiyavaggassa ādīsu pañcasu sikkhāpadesu dve dve āpattiyoti yojanā. Payogeti karaṇakārāpanapayoge. Lābheti katvā vā kāretvā vā pariniṭṭhāpane.
46 ‘Gahetvā eḷakalomānī’(取了羊毛)这句,是词句的拆分。atikkamanti(他们超过),即atikkamanto(正在超过者)。巴利
46. ‘‘Gahetvā eḷakalomānī’’ti padacchedo. Atikkamanti atikkamanto.
47 “非亲里”是指对非亲里的比丘尼。“令洗羊毛”是词句的拆分。“羊毛”就是羊的毛。按照语法规则,ka 音发生了变转。“于加行中”,是指在令洗这一行为上的加行。巴利
47.Aññāyāti aññātikāya bhikkhuniyā. ‘‘Dhovāpeti eḷalomaka’’nti padacchedo. Eḷalomakanti eḷakalomāni. Niruttinayena ka-kārassa vipariyāyo. Payogeti dhovāpanapayoge.
48 “努力”是指领取时的努力。巴利
48.Payogeti paṭiggaṇhanapayoge.
49 种种方式,就是种种差别。入,是指正在进入的比丘。已入,是指在交易中已经进入的时候。努力,是指在进入时的努力。巴利
49.Nānākāranti nānappakāraṃ. Samāpajjanti samāpajjanto bhikkhu. Samāpanneti saṃvohāre samāpanne sati. Payogeti samāpajjanapayoge.
50 “努力”是指在做买卖这件事上的努力。“在那件事上做了”是指那个物品已经被弄成属于自己的了。巴利
50.Payogeti kayavikkayāpajjanapayoge. Tasmiṃ kateti tasmiṃ bhaṇḍe attano santakabhāvaṃ nīte.
51 “过量”是指没有决意、或者没有作净的钵。如果那位比丘超过十天,就只犯一条尼萨耆亚罪——这是整句的连缀方式。巴利
51.Atirekakanti anadhiṭṭhitaṃ, avikappitaṃ vā pattaṃ. Dasāhaṃ atikkamentassa tassa bhikkhuno ekāva nissaggiyāpatti hotīti yojanā.
52-3 没有这五种系缚,就是“无五种系缚”。那里说的是:未满五种系缚的钵。“在努力中”,是指在让人知道的努力中。那个钵,在获得时、得到时。巴利
52-3. Natthi etassa pañca bandhanānīti apañcabandhano, tasmiṃ, ūnapañcabandhane patteti attho. Payogeti viññāpanapayoge. Tassa pattassa lābhe paṭilābhe.
54 药,就是酥油之类的东西。巴利
54.Bhesajjanti sappiādikaṃ.
55 努力,就是寻求的努力。巴利
55.Payogeti pariyesanapayoge.
56 所谓“精勤”,是指在切断和教唆切断的精勤。“夺”,是指切断后执持。巴利
56.Payogeti acchindanaacchindāpanapayoge. Haṭeti acchinditvā gahite.
57 他确实犯两种罪:在使织造时犯恶作;在织成而达到适于分配的最后衣量尺寸时犯尼萨耆亚,意思就是犯了这两种罪。巴利
57.Dve panāpattiyo phuseti vāyāpanapayoge dukkaṭaṃ, vikappanupagapacchimacīvarapamāṇena vīte nissaggiyanti dve āpattiyo āpajjatīti attho.
58-9 如果有比丘没有受到邀请,就特意跑到不是亲戚的织工那里,对衣料挑挑拣拣、提出要求。这里的“他”指的就是那个比丘。他犯两种罪,这一点没有疑问,这是律文前后的连接。“以方便”指的是挑挑拣拣、提出要求这个行为本身。巴利
58-9. Yo pana bhikkhu appavārito aññātakasseva tantavāye samecca upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjanto hoti. Soti so bhikkhu. Dve āpattiyo āpajjati, na saṃsayoti yojanā. Payogeti vikappāpajjanapayoge.
60 取了急施衣之后,应当这样连接。“时”是指衣时。巴利
60. Accekasaññitaṃ cīvaraṃ paṭiggahetvāti yojanā. Kālanti cīvarakālaṃ.
61 三衣当中的任何一件衣,就是三件袈裟里的随便一件。家,就是指村落里。放置,就是放下来。一位住在阿兰若住处的比丘,把那件衣放在自己住处所依的乞食村里,然后离开那件衣超过六天,住到那住处以外的别处,就犯尼萨耆亚。应当这样连接理解。巴利
61.Tiṇṇamaññataraṃ vatthanti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ. Ghareti antaraghare. Nidahitvāti nikkhipitvā. Tena cīvarena vinā chārattato adhikaṃ divasaṃ yassa āraññakassa vihārassa gocaragāme taṃ cīvaraṃ nikkhittaṃ, tamhā vihārā aññatra vasanto nissaggiyaṃ phuseti yojanā.
62 知道僧团的利养已经转归他人,并且对此清楚明白。巴利
62. Saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ jānaṃ jānanto.
63 “努力”是指回向的努力。“一切处”是指在巴拉基格等一切学处中。“不宣说初说之施设门”是指省略《附随》中最初所说的“何处制”那段施设门,这里不说的意思就是:那段施设门在《附随》中是最先的,虽然本来应当先讲,但我打算后面再取来用,所以先把它放下;为了显示罪过,紧接着那之后所作的罪过之章就先说了,这就是意趣所在。巴利
63.Payogeti pariṇāmanapayoge. Sabbatthāti pārājikādīsu sabbasikkhāpadesu. Appanāvāraparihānīti parivāre paṭhamaṃ vuttakatthapaññattivārassa parihāpanaṃ, idha avacananti attho, tassa vārassa parivāre sabbapaṭhamattā paṭhamaṃ vattabbabhāvepi tattha vattabbaṃ pacchā gaṇhitukāmena mayā taṃ ṭhapetvā paṭhamaṃ āpattidassanatthaṃ tadanantaro katāpattivāro paṭhamaṃ vuttoti adhippāyo.
64 说到“人上法”,就是指上人法。如果拿不真实的上人法来对人说,就败了,犯巴拉基格罪。巴利
64.Manussuttaridhammeti uttarimanussadhamme. Abhūtasmiṃ uttarimanussadhamme samullapite parājayo pārājikāpatti.
65 用没有根据的巴拉基格法指控比丘,就构成重桑喀地谢思,应当这样连接理解。“转说”是指用“住在你精舍里的人”这类方式委婉地说。“知”是指对谁说了这话,就在说完的那一刻他知道了。巴利
65.Amūlantimavatthunā amūlakena pārājikena dhammena bhikkhuṃ codanāya garu saṅghādiseso hotīti yojanā. Pariyāyavacaneti ‘‘yo te vihāre vasatī’’tiādinā (pari. 287) pariyāyena kathane. Ñāteti yassa katheti, tasmiṃ vacanānantarameva ñāte.
66 若他仍不知道,那么这是在以间接方式所说之后,紧接着当下如果不知道。已说,就是已讲过。巴利
66.Noce pana vijānātīti atha taṃ pariyāyena vuttaṃ vacanānantarameva sace na jānāti. Samudāhaṭanti kathitaṃ.
67 就比丘辱骂而言,说了两种罪:辱骂已受具足戒的人,是巴吉帝亚;辱骂未受具足戒的人,是恶作。应当这样连接起来理解。巴利
67. Omasato bhikkhussa duve āpattiyo vuttā. Upasampannaṃ omasato pācitti siyā. Itaraṃ anupasampannaṃ omasato dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
68 搬弄是非也有两种罪。巴利
68. Pesuññaharaṇepi dve āpattiyo honti.
69 “作务”是指:从逐句教人诵法、开始开口发音的时候起,一直到各句诵完为止,在这期间,只要在发音上有所造作,就犯恶作。到各句诵完时,就犯巴吉帝亚。巴利
69.Payogeti padaso dhammaṃ vācentassa vacanakiriyārambhato paṭṭhāya yāva padādīnaṃ parisamāpanaṃ, etthantare akkharuccāraṇapayoge dukkaṭaṃ. Padānaṃ parisamattiyaṃ pācittiyaṃ.
70 “三夜,与未受具足戒者同宿”——这是词句的拆分。与未受具足戒者同宿,即“与未受具足戒者同宿”,依此(构成)该词。超过三夜,与未受具足戒者同宿,这是句子的连接。所谓“作务”,是指为了睡觉而铺设卧具、翻身等先前的准备动作。所谓“卧”,是指以伸展身体为特征躺下,躺在卧具上。巴利
70. ‘‘Tirattā anupasampannasahaseyyāyā’’ti padacchedo. Anupasampannena sahaseyyā anupasampannasahaseyyā, tāya. Tirattā uttariṃ anupasampannasahaseyyāyāti yojanā. Payogeti sayanatthāya seyyāpaññāpanakāyāvajjanādipubbapayoge. Panneti kāyapasāraṇalakkhaṇena sayanena nipanne.
71 71. 如果比丘和女人在同一夜里一起躺卧过夜。所谓“恶作等”,意思是:在刚开始行动时犯恶作,躺下睡成时犯巴吉帝亚——这样就犯了前面所说的两种罪,这是本句的关联方式。巴利
71. Yo pana bhikkhu ekarattiyaṃ mātugāmena sahaseyyaṃ kappeti. Dukkaṭādayoti ‘‘payoge dukkaṭaṃ, nipanne pācittiya’’nti yathāvuttadveāpattiyo āpajjatīti yojanā.
72 “努力”是指前面所说的那种特征的努力。巴利
72.Payogeti yathāvuttalakkhaṇapayoge.
73 “未受具足戒者”一词,这里的格位是表示“近处”的意思。应这样连接理解:如果有人把真实的上人法,向未受具足戒者的近处宣说。“恶作等”:如果他对之宣说的那个人没有听懂,就是恶作;如果听懂了,就是巴吉帝亚。这样一来,他就有这两种罪。巴利
73.Anupasampanneti samīpatthe cetaṃ bhummaṃ. Anupasampannassa santike bhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ yo sace ārocetīti yojanā. Dukkaṭādayoti yassa āroceti, so nappaṭivijānāti, dukkaṭaṃ, paṭivijānāti, pācittiyanti evaṃ dve āpattiyo tassa honti.
74 向别人说:在未受具足戒者面前,对未受具足戒者宣说另一位已受具足戒者的粗重罪。这是句子的连接方式。关于“努力”:从开始行动起,在前面的准备阶段就有恶作,就犯恶作。一旦宣说了,就是巴吉帝亚。这是句子的连接方式。巴利
74.Aññato aññassa upasampannassa duṭṭhullassa āpattiṃ anupasampanne anupasampannassa santike vadaṃ vadantoti yojanā. Payogeti ārambhato paṭṭhāya pubbapayoge dukkaṭaṃ āgacchati dukkaṭaṃ āpajjati. Ārocite pācitti siyāti yojanā.
75 努力:心里想着“我要去挖不适宜的地”,于是去找锄头等等,这一切都算努力。巴利
75.Payogeti ‘‘akappiyapathaviṃ khaṇissāmī’’ti kudāla pariyesanādisabbapayogeti.
76 令倒,就是令破坏。它的,指众生村。巴德帝,是破坏的意思。巴利
76.Pātentoti vikopento. Tassāti bhūtagāmassa. Pāteti vikopane.
77 因为“异语者”和“损害者”被同一条规则一并说明,所以从这里所说的方法就能知道损害者的情况;因此这里没有单独分别列出它的罪。巴利
77. Aññavādakavihesakānaṃ ekayoganiddiṭṭhattā tattha vuttanayeneva vihesake ca ñātuṃ sakkāti tattha visuṃ āpattibhedo na vutto.
78 “其他”是指由僧团认可、被委派负责分配住处等事务的已受具足戒的比丘。“使人轻蔑”是指,为了让他名声受损,想方设法让比丘们轻视他,说“某某人因为贪欲做了这样那样的事”等等,用轻蔑的态度让人看不起他,或者用贬低的方式让人把他往坏处想。“方便”是指,为了达到使人轻蔑的目的,在说他坏话等之前所做的准备工作。巴利
78.Paranti aññaṃ saṅghena sammatasenāsanapaññāpakādikaṃ upasampannaṃ. Ujjhāpentoti tassa ayasaṃ uppādetukāmatāya bhikkhūhi avajānāpetuṃ ‘‘chandāya itthannāmo idaṃ nāma karotī’’tiādīni vatvā avaññāya olokāpento, lāmakato vā cintāpento. Payogeti ujjhāpanatthāya tassa avaṇṇabhaṇanādike pubbapayoge.
83 83. 在僧团精舍里,明知有先到的比丘,却硬挤进去铺卧具,应连起来理解为“他这样为自己铺卧具”。“方便恶作等”这里是不离复合词。用“等”字包含铺卧具时的巴吉帝亚罪。巴利
83. Saṅghike vihāre pubbūpagataṃ bhikkhuṃ jānaṃ jānanto anupakhajja seyyaṃ kappeti, tassevaṃ seyyaṃ kappayatoti yojanā. Payogedukkaṭādayoti ettha aluttasamāso. Ādi-saddena seyyākappane pācittiyaṃ saṅgaṇhāti.
84 “方便”是指像“把他拖出去”这类命令,或者“走,走”这类言语,或者用手触碰他身体等部位而做出的身体动作,也就是驱赶的方便。“其余”是指巴吉帝亚。巴利
84.Payogeti ‘‘nikkaḍḍhatha ima’’ntiādike āṇattike vā ‘‘yāhi yāhī’’tiādike vācasike vā hatthena tassa aṅgaparāmasanādivasena kate kāyike vā nikkaḍḍhanapayoge. Sesanti pācittiyaṃ.
85 “在重阁房的上层”是句子的分段。“有脚的床”这里,后面省略了“在床上或椅子上”。“坐”就是正在坐下。“恶作等”是说,在行动时犯恶作,躺卧时犯巴吉帝亚,这些罪都触及了。巴利
85. ‘‘Vehāsakuṭiyā uparī’’ti padacchedo. Āhaccapādaketi ettha ‘‘mañce vā pīṭhe vā’’ti seso. Sīdanti nisīdanto. Dukkaṭādayoti payoge dukkaṭaṃ, nipajjāya pācittiyanti imā āpattiyo phuseti attho.
86 86. 这个偈颂的第一句是十音节的句子,在韵律学中被称为偈颂。依照“偈颂韵律超出两个”这一韵律学定义,因为它属于偈颂韵律,所以在这里的“二三次第”中,应当知道多出了两个音节。“应用”指安立时的应用。“已安立”指在二三次第之上完成安立时。巴利
86. Assa pajjassa paṭhamapādaṃ dasakkharapādakaṃ chandovicitiyaṃ vuttagāthā, ‘‘gāthāchando atītadvaya’’nti iminā chandovicitilakkhaṇena gāthāchandattā adhiṭṭhitvā dvattipariyāyeti ettha akkharadvayaṃ adhikaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Payogeti adhiṭṭhānapayoge. Adhiṭṭhiteti dvattipariyāyānaṃ upari adhiṭṭhāne kate.
87 “方便”是指浇水或让人浇水的行为。“已浇”是指浇水这个动作完成的时候。巴利
87.Payogeti siñcanasiñcāpanapayoge. Sitteti siñcanakiriyapariyosāne.
88 触犯恶作,这是连接方式。若已被教诫,就可能是巴吉帝亚,这是连接方式。巴利
88. Dukkaṭaṃ phuseti yojanā. Ovadite pācitti siyāti yojanā.
89 分别本身就是按分别而区分的。巴利
89. Vibhāgoyeva vibhāgatā.
90 比丘对不是亲属的比丘尼,除了交换以外,把衣布施给她,就会触犯两条罪,这是连接的意思。“努力”是指布施时的努力。巴利
90.Aññātikāya bhikkhuniyā aññatra pārivattakā cīvaraṃ dento bhikkhu duve āpattiyo phuseti yojanā. Payogeti dānapayoge.
93 93. “一船”是词的分割。在“加行”中,指的是登船的加行。以“恶作等”中的“等”字,包含登上后的巴吉帝亚。巴利
93. ‘‘Nāvaṃ eka’’nti padacchedo. Payogeti abhiruhaṇapayoge. Dukkaṭādayoti ādi-saddena abhiruḷhe pācittiyaṃ saṅgaṇhāti.
94 “二种罪”是词语的拆分。巴利
94. ‘‘Duvidhaṃ āpatti’’nti padacchedo.
96 比丘与比丘尼在隐秘处共坐,正在实施时,就触犯了加行恶作等两种罪。这是连接。巴利
96. Bhikkhuniyā saddhiṃ raho nisajjaṃ kappento bhikkhu payogedukkaṭādayo dvepi āpattiyo phuseti yojanā.
97 从允许吃的那一天之后,也就是从第二天开始。紧邻的前一品,就是教诫品。第九,就是比丘尼指使他人准备食物的学处。巴利
97.Taduttarinti tato bhuñjituṃ anuññātaekadivasato uttariṃ dutiyadivasato paṭṭhāya. Anantarassa vaggassāti ovādavaggassa. Navamenāti bhikkhuniyā paripācitapiṇḍapātasikkhāpadena.
99 “两三钵”是指装满两钵。“在那以上”是指超过装满两钵之后。“加行”是指接受时的加行。巴利
99.Dvattipatteti dvattipattapūre. Taduttarinti dvattipattapūrato uttariṃ. Payogeti paṭiggahaṇapayoge.
101 已持来,就是拿过来之后。巴利
101.Abhihaṭṭhunti abhiharitvā.
102 “那”(tassa)是指正在持来的人。“藏”(piṭaka)是指在律藏当中。巴利
102.Tassāti abhiharantassa. Piṭaketi vinayapiṭake.
103 在第十项这里,要拆成“第十”和“也”来理解。巴利
103.Dasamepīti ettha ‘‘dasame apī’’ti padacchedo.
104 裸行者等:用“等”这个字,把“或男游方者或女游方者”这种说法也包含进来。食物等:用“等”这个字,把嚼食也包含进来。加行:指亲手布施的行为。巴利
104.Acelakādinoti ādi-saddena ‘‘paribbājakassa vā paribbājikāya vā’’ti (pāci. 270) vutte saṅgaṇhāti. Bhojanādikanti ādi-saddena khādanīyaṃ saṅgaṇhāti. Payogeti sahatthā dānapayoge.
105 让人给或者不让人给任何财物。加行:指派人去的加行。于彼:于那位比丘。被派去时,可能犯巴吉帝亚,这是句子的连接。巴利
105.Dāpetvā vā adāpetvā vā kiñci āmisaṃ. Payogeti uyyojanapayoge. Tasminti tasmiṃ bhikkhumhi. Uyyojite pācitti siyāti yojanā.
109 越过门槛,就是指跨过门槛。巴利
109.Ummārātikkameti indakhīlātikkame.
110 “比那个更超过”的意思是:比那个规定的夜晚期限更往后,或者比那个规定的药物期限更往后,也就是更加超出。巴利
110.Taduttarinti tato paricchinnarattipariyantato vā paricchinnabhesajjapariyantato vā uttariṃ.
111 为了观看已经出发的军队而每由旬前往的人,会犯两条罪。巴利
111. Uyyuttaṃ dassanatthāya gacchanto dve āpattiyo phuseti yojanā.
114 “mereyya”就是 meraya。按照语法规则,a 变成 e,ya 则变成重叠。或者,mereyya 这个词是 meraya 的同义词。“牟尼”指比丘。巴利
114.Mereyyanti merayaṃ. Niruttinayena a-kārassa e-kāro, ya-kārassa ca dvittaṃ. Meraya-saddapariyāyo vā mereyya-saddo. Munīti bhikkhu.
115 比丘用指头戳,这是词的分割。加行,是指让人发笑的行为。他的,是指那个让人发笑的人。巴利
115. ‘‘Bhikkhu aṅgulipatodenā’’ti padacchedo. Payogeti hāsāpanapayoge. Tassāti hāsāpentassa.
116 116. 在脚踝以下的水里,犯恶作。从脚踝往上,叫“过脚踝”;也就是水深超过脚踝的量,意思是在超过脚踝的水中。巴利
116. Gopphakā heṭṭhā udake dukkaṭaṃ. Gopphakato upari uparigopphakaṃ, udakaṃ, tasmiṃ, gopphakato adhikappamāṇe udaketi attho.
117 不恭敬:是指对人的不恭敬,或者对法的不恭敬。造作:是指以不恭敬的心态所发动的身造作或语造作。在已经做了不恭敬的行为时。巴利
117.Anādariyanti puggalānādariyaṃ, dhammānādariyaṃ vā. Payogeti anādariyavasena pavatte kāyapayoge vā vacīpayoge vā. Kate anādariye.
118 加行:指恐吓的行为。巴利
118.Payogeti bhiṃsāpanapayoge.
119 “火”:就是火。“已点燃”:就是已经烧起来。“使燃烧”这个说法,是用结果来指代原因。因为使燃烧这个动作,是点燃这个动作的结果,所以就用“使燃烧”这个名称,来指点燃这个动作。因此,这里的“使燃烧”,意思就是“点燃”。“努力”:指点燃和让人点燃的努力。“已使燃烧”:按前面说的道理,意思就是“已点燃”。巴利
119.Jotinti aggiṃ. Samādahitvānāti jāletvā. ‘‘Visibbento’’ti iminā phalūpacārena kāraṇaṃ vuttaṃ. Visibbanakiriyā hi samādahanakiriyāya phalanti visibbanakiriyāvohārena samādahanakiriyāva. Tasmā visibbentoti ettha samādahantoti attho. Payogeti samādahanasamādahāpanapayoge. Visīviteti vuttanayena samādahiteti attho.
120 加行:指制作粉末、泥土等一切加行。其余:指巴吉帝亚。巴利
120.Payogeti cuṇṇamattikābhisaṅkharaṇādisabbapayoge. Itaranti pācittiyaṃ.
121 三种让颜色变坏的东西:就是所谓的青铜蓝、叶蓝、泥蓝这三种让颜色变坏的东西。不取其中任何一种,也不给出去。衣:指新衣。巴利
121.Tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānanti kaṃsanīlapattanīlakaddamasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ. Ekaṃ aññataraṃ anādiya adatvā. Cīvaranti navacīvaraṃ.
122 122. “此无救拔”是指没有救拔;在应当说“无救拔”的地方,因为偈颂格律的关系而缩短了,意思是“没有做救拔”。巴利
122. Natthi etassa uddhāranti anuddhāro, taṃ anuddhāranti vattabbe gāthābandhavasena rassattaṃ, akatapaccuddhāranti attho.
123 弃置:就是移开之后放下、搁在一旁。钵等:用“等”这个字,把衣、坐具、针、针筒、腰带也包括进去了。加行:指弃置的加行。于彼:对于那钵等五种资具。未被弃置时,对其余的资具就可能构成巴吉帝亚罪,应当这样连接理解。巴利
123.Apanidhentoti apanetvā nidhento nikkhipento. Pattādikanti ādi-saddena cīvaranisīdanasūcigharakāyabandhanānaṃ gahaṇaṃ. Payogeti apanidhānapayoge. Tasmiṃ pattādike pañcavidhe parikkhāre. Apanihite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
124 这位比丘,他拥有被称为巴帝摩卡防护戒的苦行财,所以叫苦行财者。巴利
124.Tapodhanoti pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhātaṃ tapodhanamassāti tapodhano, bhikkhu.
125 就在那个坑里。巴利
125.Tasmiṃ opāte.
126 126. 人的形体就是人的身体。畜生道则是龙或金翅鸟。那是指那个挖坑的人。巴利
126.Manussaviggaho manussasarīro. Tiracchānagato nāgo vā supaṇṇo vā. Tassa opātakhaṇakassa.
127 以敏锐的智慧——也就是世尊对一切所知法所具有的精细智慧。巴利
127.Paṭubuddhināti sabbesu ñeyyadhammesu nipunañāṇena bhagavatā.
128 努力,是指为了受用而拿取等的行为。这是那位比丘的。巴利
128.Payogeti paribhogatthāya gahaṇādike payoge. Tassāti bhikkhussa.
129 “举起”是指抬起来,不让它留在原来的位置。“努力”是指举起的行为。应当这样理解:在已经举起时,犯巴吉帝亚。巴利
129.Ukkoṭentoti uccālento yathāṭhāne ṭhātuṃ adento. Payogeti ukkoṭanapayoge. Ukkoṭite pācittiyaṃ siyāti yojanā.
130 “粗重罪”是指桑喀地谢思之类的罪。这里要连贯理解为:犯下一条巴吉帝亚罪。巴利
130.Duṭṭhullaṃ vajjakanti saṅghādisesādike. Ekaṃ pācittiyaṃ āpattiṃ āpajjati iti dīpitanti yojanā.
131 “努力”指的是寻求群体等所做的努力。“可能犯恶作”的意思是:他可能犯下恶作罪,也就是说,他会成为犯了恶作罪的人。“其余”指的是:在受具足戒时,可能会犯巴吉帝亚罪。由于偈颂体裁的关系,这里省略了前缀。巴利
131.Payogeti gaṇapariyesanādipayoge. Dukkaṭaṃ patto siyā dukkaṭāpattiṃ āpanno bhaveyyāti attho. Sesāti pācittiyāpatti upasampādite siyā. Gāthābandhavasena upasaggalopo.
132-3 明知对方是盗贼商队,还和他们约好一起上路;同样地,明知对方是女人,还和她约好一起上路——应当这样连接理解。“努力”是指约好同行之后,去问路等所做的行为。“已行”是指在路上已经走了。“无间”是指越过半由旬或一个村落的间隔之后,紧接着没有间断。巴利
132-3. Jānaṃ theyyasatthena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato ca tatheva mātugāmena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato cāti yojanā. Payogeti saṃvidhāya gantuṃ paṭipucchādikaraṇapayoge. Paṭipanneti maggapaṭipanne. Anantaranti addhayojanagāmantarātikkamanānantaraṃ.
134 在单白(ñatti)结束时,就触犯恶作(dukkaṭa)。应当这样连接理解。巴利
134. Ñattiyā osāne dukkaṭaṃ phuseti yojanā.
135 “未作随法”:所谓“随法”,是指比丘因为不见罪、不忏悔罪,或者不舍弃恶见,被僧团依法、依律、依师教举罪之后,见到他随顺行事,便让他恢复。这个恢复就叫作“随法”。如果这样的随法没有对他做过,这个人就叫“未作随法”。这句话的意思是:跟这样的比丘一起。“共食”:指共享食物的比丘。“努力”:指为了吃而接受食物等的努力。“已食”:指已经共同吃过,双方都吃了,或者其中任何一方吃了。巴利
135.Akatānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena satthusāsanena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā katvā osāraṇā, so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato, ayaṃ akatānudhammo nāma, tādisena bhikkhunā saddhinti attho. Sambhuñjantoti āmisasambhogaṃ karonto bhikkhu. Payogeti bhuñjituṃ āmisapaṭiggahaṇādipayoge. Bhutteti sambhutte, ubhayasambhoge, tadaññatare vā kateti attho.
136 “诱引”:指通过询问钵、衣等的方式加以摄受。“努力”:指诱引的努力。巴利
136.Upalāpentoti pattacīvarauddesaparipucchanādivasena saṅgaṇhanto. Payogeti upalāpanapayoge.
137 “与学”:这是具工具格含义的宾格形式。因为应当跟五种“与学”一起学,或者因为那些学处属于他们,所以得到“与学”这个名称;意思是,这是由佛陀制定的学处所称的。“说”:与“比丘”一词同格。巴利
137.Sahadhammikanti karaṇatthe upayogavacanaṃ, pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattā, tesaṃ vā santakattā ‘‘sahadhammika’’nti laddhanāmena buddhapaññattena sikkhāpadena vuccamānassāti attho. Bhaṇatoti ‘‘bhikkhussā’’ti iminā samānādhikaraṇaṃ.
138 轻毁:就是用“这些微细又微细的学处诵出来有什么用”这类话去呵责。语加行:就是以“这些有什么用”这类呵责方式所发起的言语行为。已轻毁:就是已经呵责了。巴利
138.Vivaṇṇentoti ‘‘kiṃ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehī’’tiādinā garahanto. Payogeti ‘‘kiṃ imehī’’tiādinā garahaṇavasena pavatte vacīpayoge. Vivaṇṇite garahite.
139 欺诳:用“贤友,我现在才知道”这类话,以自己不知情来显示自己已犯罪的状态,这样来欺骗比丘,就是欺骗的意思。欺诳:指将愚痴加于其上的行为。已加上的情况下。巴利
139.Mohentoti ‘‘idāneva kho ahaṃ, āvuso, jānāmī’’tiādinā attano ajānanattena āpannabhāvaṃ dīpetvā bhikkhuṃ mohento, vañcentoti attho. Moheti mohāropanakamme. Aropite kate.
140 愤怒者打比丘,给予打击,则构成触。解释:加行,是指拿杖等加行。巴利
140. Bhikkhussa kupito pahāraṃ dento phuseti yojanā. Payogeti daṇḍādānādipayoge.
141 加行:指吐出的加行。已吐出:就是已经说出。巴利
141.Payogeti uggiraṇapayoge. Uggiriteti uccārite.
142 “毫无根据”就是指完全没有见等根据。“加行”就是指给机会等加行。“已被举出”就是指已被呵责。巴利
142.Amūlenevāti diṭṭhādimūlavirahiteneva. Yogeti okāsakārāpanādipayoge. Uddhaṃsiteti codite.
143 “令生追悔”,就是用“我看你受具足戒时还不满二十岁”这类话,让对方生起追悔。“作”,指引发追悔的行为。“已引发”,就是追悔已经被引发出来了。巴利
143.Kukkuccaṃ janayantoti ‘‘ūnavīsativasso tvaṃ maññe upasampanno’’tiādinā kukkuccaṃ upadahanto. Yogeti kukkuccuppādanapayoge. Uppāditeti kukkucce uppādite.
144 “站着偷听”是词的分割。偷听,就是靠近去听,意思是凑到能听见的地方。巴利
144. ‘‘Tiṭṭhanto upassuti’’nti padacchedo. Sutiyā samīpaṃ upassuti, savanūpacāreti attho.
145 对于如法的甘马,是指依照法、依照律、依照师教而作的求听甘马等四种甘马。此后,是指给出同意之后。破坏性语言,是为了表明自己反对立场的商议。两种恶作等罪,是指在进行破坏性语言的行为时犯恶作,在破坏性语言说出后犯巴吉帝亚,如此则会犯下恶作等两种罪。巴利
145.Dhammikānaṃ tu kammānanti dhammena vinayena satthusāsanena katānaṃ apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ. Tato punāti chandadānato pacchā. Khīyanadhammanti attano adhippetabhāvavibhāvanamantanaṃ. Dve phuse dukkaṭādayoti khīyanadhammāpajjanapayoge dukkaṭaṃ, khīyanadhamme āpanne pācittiyanti evaṃ dukkaṭādayo dve āpattiyo āpajjeyyāti attho.
146 在僧团中,即僧团中间。裁决,是指就事情本身已经进入裁决。未得结论,是指事情尚未裁决,或者已经提出动议但甘马语尚未完成。巴利
146.Saṅghe saṅghamajjhe. Vinicchayeti vatthuto otiṇṇavinicchaye. Niṭṭhaṃ agateti vatthumhi avinicchite, ñattiṃ ṭhapetvā kammavācāya vā apariyositāya.
148 僧团称为和合的,即由共同居住、处在同一界内的僧团。巴利
148.Samaggena saṅghenāti samānasaṃvāsakena samānasīmāyaṃ ṭhitena saṅghena.
150 没有让国王知道就来了。巴利
150.Aviditohutvāti rañño aviditāgamano hutvā.
152 宝,是指珍珠等十种宝物。取宝的行为,是指获取宝物的行动。巴利
152.Ratananti muttādidasavidhaṃ ratanaṃ. Payogeti ratanaggahaṇapayoge.
153 非时,是指从过了正午开始,一直到黎明。巴利
153.Vikāleti majjhantikātikkamato paṭṭhāya aruṇe.
155 155. 由骨、牙、角制成,就是骨牙角所造。作业,是指令他人制作的造作行为。巴利
155.Aṭṭhidantavisāṇābhinibbattanti aṭṭhidantavisāṇamayaṃ. Payogeti kārāpanapayoge.
156 如果已经让人做了那些床座之类的东西,剩下的就属于巴吉帝亚罪,应当这样连接理解。巴利
156. Tasmiṃ mañcādimhi kārāpite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
159 159. 在四种应应悔过里,太阳族的佛陀也一样不加区分地指出了两种罪。应当这样连接理解。巴利
159. Catūsu pāṭidesanīyesupi avisesena ādiccabandhunā buddhena dvidhā āpatti niddiṭṭhāti yojanā.
160 “一切处”,就是指所有四种。巴利
160.Sabbatthāti sabbesu catūsu.
161 关于应当学法的讨论,本身就已经很清楚了。巴利
161. Sekhiyakathā uttānatthāyeva.
162 162. 在《附随》里,最初显示为十六种问分差别的《大分别》中,“第一条巴拉基格是在哪里制定的”这一类,是制定处问分;“行淫法的人犯多少条罪”这一类,是所犯罪问分;“行淫法的人的罪,在四种失坏中属于哪种失坏”这一类,是失坏问分;“行淫法的人的罪,在七种罪聚中由几种罪聚所摄”这一类,是摄问分;“行淫法的人的罪,在六种罪生起中由几种生起而生起”这一类,是生起问分;“行淫法的人的罪,在四种诤事中是哪种诤事”这一类,是诤事问分;“行淫法的人的罪,在七种灭诤中由几种灭诤而止息”这一类,是灭诤问分;紧接着这七种问分之后,与它们混合的第八种是综摄问分。在这八种问分中,最初名为制定处问分的那一种,因为其中所应包含的因缘等十七种特征为两部分所共通,将在下文宣说,所以先搁置这一问分;接着,按照圣典的顺序,显示不共通的、直到应学法为止的所犯罪问分;随后,失坏问分等六种问分也因为为两部分所共通而将在下文宣说,所以也搁置它们,这样以不连接“缘”这个词的方式显示的,就是这八种问分。再者,以“因行淫法的缘,巴拉基格是在哪里制定的”等方式连接“缘”这个词而显示的,则是另外连接的八种问分。在那里,为了把第二种所犯罪缘问分与这个所犯罪问分合为同一段落来显示,所以说“制定”等。因行淫的缘,就是以行淫为原因。巴利
162. Parivāre paṭhamaṃ dassitasoḷasavārappabhede mahāvibhaṅge ‘‘paṭhamaṃ pārājikaṃ kattha paññatta’’ntiādippabhedo (pari. 1) katthapaññattivāro , ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto kati āpattiyo āpajjatī’’tiādippabhedo (pari. 157) katāpattivāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajantī’’tiādippabhedo (pari. 182) vipattivāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā’’tiādippabhedo (pari. 182) saṅgahavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhahantī’’tiādippabhedo (pari. 184) samuṭṭhānavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇa’’ntiādippabhedo (pari. 185) adhikaraṇavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammantī’’tiādippabhedo (pari. 186) samathavāro, tadanantaro imehi sattahi vārehi misso aṭṭhamo samuccayavāroti imesu aṭṭhasu vāresu ādibhūte katthapaññattināmadheyye appanāvāre saṅgahetabbānaṃ nidānādisattarasalakkhaṇānaṃ ubhayavibhaṅgasādhāraṇato upari vakkhamānattā taṃ vāraṃ ṭhapetvā tadanantaraṃ asādhāraṇaṃ katāpattivāraṃ sekhiyāvasānaṃ pāḷikkamānurūpaṃ dassetvā tadanantarā vipattivārādayo cha vārā ubhayavibhaṅgasādhāraṇato vakkhamānāti katvā tepi ṭhapetvā ime paccayasaddena ayojetvā dassitā aṭṭheva vārā, puna ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā pārājikaṃ kattha paññatta’’ntiādinā (pari. 188) paccaya-saddaṃ yojetvā dassitā apare aṭṭha vārā yojitāti tatthāpi dutiyaṃ katāpattipaccayavāraṃ iminā katāpattivārena ekaparicchedaṃ katvā dassetumāha ‘‘paññattā’’tiādi. Paṭisevanapaccayāti paṭisevanahetunā.
163 163.“在湿润处进入”是指:在活着的身体上,进入三道中任意一道的湿润处。如果是死者,或者用“亦”字表示大部分未毁坏的情况,那么进入时,以进入为因缘,行淫欲法的比丘就触犯巴拉基格。句义应当这样连接。巴利
163.Allokāsappavesaneti jīvamānasarīre tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ magge allokāsappavesane. Mate akkhāyite vā pi-saddena yebhuyyaakkhāyite pavesane pavesananimittaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto bhikkhu pārājikaṃ phuseti sambandho.
164 164. 同样地,在“大部分已被咬食”和“一半已被咬食”的情况下,行淫的比丘触犯土喇咤亚,应当这样连接。在“圆形口”中,说为恶作,应当这样连接。在“树胶丸”中,若给比丘尼树胶丸,则说犯巴吉帝亚,应当这样连接。巴利
164. Tathā yebhuyyakkhāyite, upaḍḍhakkhāyite ca methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto bhikkhu thullaccayaṃ phuseti yojanā. Vaṭṭakate mukhe dukkaṭaṃ vuttanti sambandho. Jatumaṭṭhaketi bhikkhuniyā jatumaṭṭhake dinne pācitti vuttāti sambandho.
166 “被染污者”:就是被身相触的贪欲所浸染。“男子”:这是就抓取的行为而说的属格。“比丘尼”:这是就自身而说的属格。还要补上“自己的”。整句连接起来就是:当被贪欲浸染的男子抓握比丘尼自己的腋下等部位时,如果比丘尼接受,那么同样被贪欲浸染的比丘尼就犯巴拉基格。巴利
166.Avassutassāti kāyasaṃsaggarāgena tintassa. Posassāti gahaṇakiriyāsambandhe sāmivacanaṃ. Bhikkhuniyāti attasambandhe sāmivacanaṃ. ‘‘Attano’’ti seso. Avassutena posena attano adhakkhakādigahaṇaṃ sādiyantiyā tathā avassutāya bhikkhuniyā pārājikanti yojanā.
167 用身体,就是用自己的身体。身体,是指女人的身体。触,是指带着身相触的贪染去触摸。对于“用身体、以身相系”这里,也是同样的道理。巴利
167.Kāyenāti attano kāyena. Kāyanti mātugāmassa kāyaṃ. Phusatoti kāyasaṃsaggarāgena phusato. Kāyena kāyabaddhanti etthāpi eseva nayo.
168 “以身相系”是指与自己身体相系的东西。“相系”的意思是:当触及与女人身体相系的东西时,犯恶作。这是针对那位比丘说的。巴利
168.Kāyena paṭibaddhenāti attano kāyapaṭibaddhena. Paṭibaddhanti itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ phusantassa dukkaṭaṃ. Tassa bhikkhussa.
“大分别摄集已毕”这句话为什么这么说呢?难道在大分别的十六番摄集里,这里只说了犯戒事这一分,而没有说其余的分吗?确实如此,不过这是用部分来指代整体的借代说法。应当知道:犯戒事这一分是展示大分别中所有共通与不共通、一切犯戒种类差别的借代基础,展示了犯戒事,其余的分也就借这个关系一并得到了展示;因为展示了犯戒事,其余那些非主要的分也就借此得到了展示,所以才那样说。巴利
‘‘Mahāvibhaṅgasaṅgaho niṭṭhito’’ti kasmā vuttaṃ, nanu soḷasavārasaṅgahe mahāvibhaṅge katāpattivāroyevettha vutto, na itare vārāti? Saccaṃ, avayave pana samudāyopacārena vuttaṃ. Sādhāraṇāsādhāraṇānaṃ mahāvibhaṅge gatānaṃ sabbāpattipabhedānaṃ dassanopacārabhūto katāpattivāro dassitoti taṃdassanena appadhānā itarepi vārā upacārato dassitā hontīti ca tathā vuttanti veditabbaṃ.