杂项决疑论释显示巴利原文
Pakiṇṇakavinicchayakathāvaṇṇanā
3029 「叶制伞」:指任何以多罗叶等叶片覆盖而成的伞盖。「外」指上方。「内」指下方。「缝」指显现其形状后,施以针线工作。显示巴利原文
3029.Chattaṃpaṇṇamayaṃ kiñcīti tālapaṇṇādipaṇṇacchadanaṃ yaṃ kiñci chattaṃ. Bahīti upari. Antoti heṭṭhā. Sibbitunti rūpaṃ dassetvā sūcikammaṃ kātuṃ.
3030 所谓「叶」,是指覆盖的叶片。「半月」指半月形。「摩竭齿」指摩竭鱼齿的形状,也就是所谓的「山峰」。「不得切割」这一句连接下文。如果有人将口缘弯折,或在绑结叶端、顶部圆环的末端做成山峰等形状,即以此句遮止。「柄」指伞柄。「壶」指壶形。「兽形」指虎等猛兽的形状。「线条」则指由雕刻、切割或绘画而成的线纹。显示巴利原文
3030.Paṇṇeti chadanapaṇṇe. Aḍḍhacandanti aḍḍhacandākāraṃ. Makaradantakanti makaradantākāraṃ, yaṃ ‘‘girikūṭa’’nti vuccati. Chindituṃ na vaṭṭatīti sambandho. Mukhavaṭṭiyā nāmetvā baddhapaṇṇakoṭiyā vā matthakimaṇḍalakoṭiyā vā girikūṭādiṃ karonti, iminā taṃ paṭikkhittaṃ. Daṇḍeti chattadaṇḍe. Ghaṭakanti ghaṭākāro. Vāḷarūpaṃ vāti byagghādivāḷānaṃ rūpakaṃ vā. Lekhāti ukkiritvā vā chinditvā vā cittakammavasena vā katarāji.
3031 在五色线之间,为求坚固,允许以蓝等单色线于伞的内外缝制,或为坚固而绑结伞柄握持的竹笼——这是该段落的连接义。「五色中以单色为坚固」这一句显示:不允许为了色彩装饰而以多色线进行缝制与绑结。显示巴利原文
3031.Pañcavaṇṇānaṃ suttānaṃ antare nīlādiekavaṇṇena suttena thiratthaṃ chattaṃ anto ca bahi ca sibbituṃ vā chattadaṇḍaggāhakasalākapañjaraṃ thiratthaṃ vinandhituṃ vā vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Pañcavaṇṇānaṃ ekavaṇṇena thirattha’’nti iminā anekavaṇṇehi suttehi vaṇṇamaṭṭhatthāya sibbituñca vinandhituñca na vaṭṭatīti dīpeti.
然而,在某些写本中见有“以五色”的读法,此时应作如下连接:为求牢固,允许以单色线或以五色线缝制、绑结。而这一句的意义,正如下文所说——显示巴利原文
Potthakesu pana ‘‘pañcavaṇṇenā’’ti pāṭho dissati, tassa ekavaṇṇena, pañcavaṇṇena vā suttena thiratthaṃ sibbituṃ, vinandhituṃ vā vaṭṭatīti yojanā kātabbā hoti, so ettheva heṭṭhā vuttena –
‘‘Pañcavaṇṇena suttena, sibbituṃ na ca vaṭṭatī’’ti –
此读法与注疏文相违:“某些人以五色线在多罗叶伞之内或外缝制,以为色彩装饰,此不允许。然而,允许以单色线——或以蓝色、或以黄色、或以任何线——在内或外缝制;也允许为坚固而绑结伞柄所持的竹笼,其目的唯在加固,而非色彩装饰。”因此,不应采纳这种读法。显示巴利原文
Pāṭhena ca ‘‘keci tālapaṇṇacchattaṃ anto vā bahi vā pañcavaṇṇena suttena sibbantā vaṇṇamaṭṭhaṃ karonti, taṃ na vaṭṭati. Ekavaṇṇena pana nīlena vā pītakena vā yena kenaci suttena anto vā bahi vā sibbituṃ chattadaṇḍaggāhakaṃ salākapañjaraṃ vā vinandhituṃ vaṭṭati, tañca kho thirakaraṇatthaṃ, na vaṇṇamaṭṭhatthāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya) aṭṭhakathāpāṭhena ca virujjhati, tasmā so na gahetabbo.
3032 “唯刻纹”者:即如前所说的那类筹刻纹。“切断后”者:即挖刻后所成,切断之后。“磨擦后”者:即以绘画等方式所作,磨擦之后。显示巴利原文
3032.Lekhāvā pana kevalāti yathāvuttappakārā salākalekhā vā. Chinditvāti ukkiritvā kataṃ chinditvā. Ghaṃsitvāti cittakammādivasena kataṃ ghaṃsitvā.
3033 「在伞柄孔中」者,即伞柄框架上为便于握持而劈开的孔洞,指根部。此处依无疑义而说。然而,《小学处纲要》中说为「在伞盖根部」。「蛇伞形状」者,即盛开的蛇伞之形。用绳索将其固定后绑于柄上,在该绑缚处挖刻出如环般的凹槽并安立。「为绑缚」者,即为了以绳索将框架绑于柄上,使其不被风吹动。由此挖刻而成的刻纹是允许的,这是连接。如所说:「为不被风吹动,以绳索固定伞盖后绑于柄上,在该绑缚处挖刻如环般的凹槽并制作刻纹,那是允许的。」《纲要》中说:「即使不绑缚,因为处所应当绑缚,挖刻环形凹槽是允许的。」显示巴利原文
3033.Daṇḍabundamhīti chattadaṇḍassa pañjare gāhaṇatthāya phālitabundamhi, mūleti attho. Ayamettha nissandehe vuttanayo. Khuddasikkhāgaṇṭhipade pana ‘‘chattapiṇḍiyā mūle’’ti vuttaṃ. Ahichattakasaṇṭhānanti phullaahichattākāraṃ. Rajjukehi gāhāpetvā daṇḍe bandhanti, tasmiṃ bandhaṭṭhāne valayamiva ukkiritvā uṭṭhāpetvā. Bandhanatthāyāti vātena yathā na calati, evaṃ rajjūhi daṇḍe pañjarassa bandhanatthāya. Ukkiritvā katā lekhā vaṭṭatīti yojanā. Yathāha – ‘‘vātappahārena acalanatthaṃ chattamaṇḍalikaṃ rajjukehi gāhāpetvā daṇḍe bandhanti, tasmiṃ bandhanaṭṭhāne valayamiva ukkiritvā lekhaṃ ṭhapenti, sā vaṭṭatī’’ti. ‘‘Sacepi na bandhanti, bandhanārahaṭṭhānattā valayaṃ ukkirituṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3034 「与百足虫等相同」者,即与百足虫等相似;表同等义时,此处应用工具格而用了属格。显示巴利原文
3034.Samaṃ satapadādīnanti satapadādīhi sadisaṃ, tulyatthe karaṇavacanappasaṅge sāmivacanaṃ.
3035 「在衣片边缘」者,即在边缘的两侧。「或在衣片接合处」者,即在两片等宽衣片的缝合之处,或在衣角,或在单片衣片的拼接处为了补足。「藤」者,即以库德鲁萨穗形状所作的缝纫。有些人说是「以瓦拉咖穗形状」。「链」者,即如猫项圈般的缝纫。有些人说「与百足虫相同」。显示巴利原文
3035.Pattassa pariyante vāti anuvātassa ubhayapariyante vā. Pattamukhepi vāti dvinnaṃ ārāmavitthārapattānaṃ saṅghaṭitaṭṭhāne kaṇṇepi vā, ekasseva vā pattassa ūnapūraṇatthaṃ saṅghaṭitaṭṭhānepi vā. Veṇinti kudrūsasīsākārena sibbanaṃ. Keci ‘‘varakasīsākārenā’’ti vadanti. Saṅkhalikanti biḷāladāmasadisaṃ sibbanaṃ. Keci ‘‘satapadisama’’nti vadanti.
3036 「布片」即布片。「八角等方式」是指具有八角等形式的方法。「八角等」:依偈颂结构而有鼻音增加。「八角等方式」一词,是「布片」的同格定语,或是修饰「制作」的状语,与「制作」相连。或者,此处的「布片」是依格,意为「于布片之上」。在此解说中,「八角等」亦是依格,「方式」为其定语。此处所说的「八角」等名,有别于后文将述的四角形状。「在那里」:在布片对中,于该处。「斧形与棒形」:斧形及棒形的缝纫。「锤」:棍棒形的缝纫。以「等」字含摄塔等形状。显示巴利原文
3036.Paṭṭanti paṭṭampi. Aṭṭhakoṇādiko vidhi pakāro etassāti aṭṭhakoṇādikavidhi, taṃ. ‘‘Aṭṭhakoṇādika’’nti gāthābandhavasena niggahitāgamo. ‘‘Aṭṭhakoṇādikaṃ vidhi’’nti etaṃ ‘‘paṭṭa’’nti etassa samānādhikaraṇavisesanaṃ, kiriyāvisesanaṃ vā, ‘‘karontī’’ti iminā sambandho. Atha vā paṭṭanti ettha bhummatthe upayogavacanaṃ, paṭṭeti attho. Imasmiṃ pakkhe ‘‘aṭṭhakoṇādika’’nti upayogavacanaṃ. ‘‘Vidhi’’nti etassa visesanaṃ. Idha vakkhamānacatukoṇasaṇṭhānato aññaṃ aṭṭhakoṇādikaṃ nāmaṃ. Tatthāti tasmiṃ paṭṭadvaye. Agghiyagadārūpanti agghiyasaṇṭhānañceva gadāsaṇṭhānañca sibbanaṃ. Muggaranti laguḷasaṇṭhānasibbanaṃ. Ādi-saddena cetiyādisaṇṭhānānaṃ gahaṇaṃ.
3037 「在那里」:在布片对中,于彼处。「蟹爪」:如螃蟹眼般的缝纫样式。「竖立」指制作。「在那里」:在那结纽带布片中。「线」:从角缝至角的线,以及四方形中所缝的线。「球」:将那些线折回后缝成的端点。「难以识别」:在染色时难以辨识其形状,不显眼,因此是允许的。如所说:「角线与球,于衣染色后难以识别形状,是允许的。」显示巴利原文
3037.Tatthāti paṭṭadvaye tasmiṃ ṭhāne. Kakkaṭakakkhīnīti kuḷīraacchisadisāni sibbanavikārāni. Uṭṭhāpentīti karonti. Tatthāti tasmiṃ gaṇṭhikapāsakapaṭṭake. Suttāti koṇato koṇaṃ sibbitasuttā ceva caturasse sibbitasuttā ca. Piḷakāti tesameva suttānaṃ nivattetvā sibbitakoṭiyo ca. Duviññeyyāvāti rajanakāle duviññeyyarūpā anoḷārikā dīpitā vaṭṭantīti. Yathāha – ‘‘koṇasuttapiḷakā ca cīvare ratte duviññeyyarūpā vaṭṭantī’’ti.
3038 「结片带片」:应读作「结片、带片」。「角隅之线」:应剪断衣角之线,以及结片、带片各角的线。其中,衣服依长度与宽度缝制后,将伸出顺风方向的线剪断;染衣后晾干时,以绳或衣竿系缚悬挂,顺风所系之线即称为「角线」。如文所言:「衣之角线不许可,染时应剪断。然而,『诸比丘,我允许角线』——如此开许者,应于顺风处作带系缚,以作染衣时悬挂之用。」显示巴利原文
3038.Gaṇṭhipāsakapaṭṭakāti gaṇṭhikapaṭṭakapāsakapaṭṭakāti yojanā. Kaṇṇakoṇesu suttānīti cīvarakaṇṇesu suttāni ceva gaṇṭhikapāsakapaṭṭānaṃ koṇesu suttāni ca chindeyya. Ettha ca cīvare āyāmato, vitthārato ca sibbitvā anuvātato bahi nikkhantasuttaṃ cīvaraṃ rajitvā sukkhāpanakāle rajjuyā vā cīvaravaṃse vā bandhitvā olambituṃ anuvāte baddhasuttāni ca kaṇṇasuttāni nāma. Yathāha – ‘‘cīvarassa kaṇṇasuttakaṃ na vaṭṭati, rajitakāle chinditabbaṃ. Yaṃ pana ‘anujānāmi, bhikkhave, kaṇṇasuttaka’nti (mahāva. 344) evaṃ anuññātaṃ, taṃ anuvāte pāsakaṃ katvā bandhitabbaṃ, rajanakāle lagganatthāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya).
3039 “针工变形”者,指为装饰袈裟,以种种线缝制成如百足般的形状,或安设垫片,诸如此类的针工变化。“或其他任何”者,指其他如花鬘工、兽鸟足形等任何缝制变化。“作”者,即自己制作。“使作”者,即令他人制作。显示巴利原文
3039.Sūcikammavikāraṃ vāti cīvaramaṇḍanatthāya nānāsuttakehi satapadisadisaṃ sibbantā āgantukapaṭṭaṃ ṭhapenti, evarūpaṃ sūcikammavikāraṃ vā. Aññaṃ vā pana kiñcipīti aññampi yaṃ kiñci mālākammamigapakkhipādādikaṃ sibbanavikāraṃ. Kātunti sayaṃ kātuṃ. Kārāpetunti aññena vā kārāpetuṃ.
3040 若比丘希求他人殊胜的色泽,生起欲求后将袈裟投入米汁、面粉、碱液、树脂等中,则该比丘不能免于恶作罪,应如此连读。“米汁”者,类似涂抹纱线所用的浓米汁。“面粉”者,即米粉。以米粉煮成的是碱液。“树脂”者,即树液。以“等”字兼摄紫胶等物。显示巴利原文
3040. Yo bhikkhu paraṃ uttamaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ abhipatthayaṃ patthayanto kañjipiṭṭhakhaliallikādīsu cīvaraṃ pakkhipati, tassa pana bhikkhuno dukkaṭā mokkho na vijjatīti yojanā. Kañjīti vāyanatantamakkhanakañjisadisā thūlākañji. Piṭṭhanti taṇḍulapiṭṭhaṃ. Taṇḍulapiṭṭhehi pakkā khali. Allikāti niyyāso. Ādi-saddena lākhādīnaṃ gahaṇaṃ.
3041 在制作袈裟时,为洗净制作过程中针、手等所染的污垢,以及当袈裟污秽时为了洗净,将其投入米汁、面粉、碱液、树脂等中,这是许可的,应如此连读。显示巴利原文
3041. Cīvarassa karaṇe karaṇakāle samuṭṭhitānaṃ sūcihatthamalādīnaṃ dhovanatthaṃ, kiliṭṭhakāle ca dhovanatthaṃ kañjipiṭṭhikhaliallikādīsu pakkhipati, vaṭṭatīti yojanā.
3042 「于彼」:即在那用以染衣的赤褐色染料中,为令衣有香气而放入香,或为令其光洁而放入油,或为令其增色而放入紫胶。「任何」:即如是任何。显示巴利原文
3042.Tatthāti yena kasāvena cīvaraṃ rajati, tasmiṃ rajane cīvarassa sugandhabhāvatthāya gandhaṃ vā ujjalabhāvatthāya telaṃ vā vaṇṇatthāya lākhaṃ vā. Kiñcīti evarūpaṃ yaṃ kiñci.
3043 「以石」:即用石块。「或以其他任何」:指用能令其光洁之物,如槌等,或其他任何物品。「于槽中」:于染槽中。「不应摩擦」:不应以手握持而摩擦。显示巴利原文
3043.Maṇināti pāsāṇena. Aññenapi ca kenacīti yena ujjalaṃ hoti, evarūpena muggarādinā aññenāpi kenaci vatthunā. Doṇiyāti rajanambaṇe. Na ghaṃsitabbaṃ hatthena gāhetvā na ghaṭṭetabbaṃ.
3044 「对染好的衣,可以用手稍微拍打,这是允许的」——此为连接上下文。「在投入染料之处,即染槽中,摩擦肩带、腰带等,是允许的」,此义于结点处已说明。显示巴利原文
3044. Rattaṃ cīvaraṃ hatthehi kiñci thokaṃ paharituṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Yattha pakkarajanaṃ pakkhipanti, sā rajanadoṇi, tattha aṃsabaddhakakāyabandhanādiṃ ghaṭṭetuṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3045 「结」者,指竹、牙、角等制成的结状物。「或线」者,指圆形等种种线条。「或疱」者,指如同芥子的小水疱。「或破坏耳饰形」者,指毁坏宝石串的形状、花形耳饰的形状。又,「或不应变更适宜的小点」,这是衔接之语。显示巴利原文
3045.Gaṇṭhiketi veḷudantavisāṇādimayagaṇṭhike. Lekhā vāti vaṭṭādibhedā lekhā vā. Piḷakā vāti sāsapabījasadisā khuddakapubbuḷā vā. Pāḷikaṇṇikabhedakoti maṇikāvaḷirūpapupphakaṇṇikarūpabhedako. Kappabinduvikāro vā na vaṭṭatīti yojanā.
3046 「以针尖」者,即用针的尖端,或用针口。「任何线」者,即圆形、牛尿形等任何形状的条纹。显示巴利原文
3046.Āraggenāti ārakaṇṭakaggena, sūcimukhena vā. Kācipi lekhāti vaṭṭakagomuttādisaṇṭhānā yā kācipi rāji.
3047 「使转于轮」者,即使之附着于轮上。显示巴利原文
3047.Bhamaṃ āropetvāti bhame alliyāpetvā.
3048 “钵垫”者:为防护皮肤,以锡、铅等制成,应置于钵的下方、底座等之上的垫具。“壁画工”者:指加以区分后,呈现种种形状与图像的彩绘。如所说:“诸比丘,不应受持彩绘的钵垫、布满图像的、作成壁画样的。”“此处”者:指该钵垫上。“此”者:指比丘的钵垫。“摩竭罗齿”者:指山峰形。显示巴利原文
3048.Pattamaṇḍalaketi patte chavirakkhanatthāya tipusīsādīhi kate pattassa heṭṭhā ādhārādīnaṃ upari kātabbe pattamaṇḍalake. Bhittikammanti vibhattaṃ katvā nānākārarūpakakammacittaṃ. Yathāha ‘‘na bhikkhave citrāni pattamaṇḍalāni dhāretabbāni rūpakākiṇṇāni bhittikammakatānī’’ti (cūḷava. 253). Tatthāti tasmiṃ pattamaṇḍale. Assāti bhikkhussa. Makaradantakanti girikūṭākāraṃ.
3049 在口缘处,为系缚滤水囊而开许的那条线,除此线外,于法伞或钵腹处,任何线条皆不许可——这是连句之义。显示巴利原文
3049. Mukhavaṭṭiyaṃ yā lekhā parissāvanabandhanatthāya anuññātā, taṃ lekhaṃ ṭhapetvā dhammakaraṇacchatte vā kucchiyaṃ vā kācipi lekhā na vaṭṭatīti yojanā.
3050 “处处”者:指于泥土的各处。“绳”者:指如是被捶打而成的双股线身带。显示巴利原文
3050.Tahiṃ tahinti mattikāya tattha tattha. Tanti tathākoṭṭitadiguṇasuttakāyabandhanaṃ.
3051 「边缘」:为使它坚固,在十指处将其折成双层并敲打,是允许的,这是连接句。「有图案者」:指带有花鬘纹、藤蔓纹或彩绘纹的身带。显示巴利原文
3051. Antesu daḷhatthāya dasāmukhe diguṇaṃ katvā koṭṭenti, vaṭṭatīti yojanā. Cittikampīti mālākammalatākammacittayuttampi kāyabandhanaṃ.
3052 「眼」:象眼。「于彼」:对于身带,何须再说“允许”呢?「使竖立」:指雕刻使之凸出。显示巴利原文
3052.Akkhīnīti kuñjarakkhīni. Tatthāti kāyabandhane vaṭṭatīti kā kathā. Uṭṭhāpetunti ukkirituṃ.
3053 「瓶」:瓶的形状。「或水蛇头」:或指水蛇头口的形状。任何奇特的变形形状,在十指处都是不适当的,这是连接句。显示巴利原文
3053.Ghaṭanti ghaṭasaṇṭhānaṃ. Deḍḍubhasīsaṃ vāti udakasappasīsamukhasaṇṭhānaṃ vā. Yaṃ kiñci vikārarūpaṃ dasāmukhe na vaṭṭatīti yojanā.
3054 “鱼刺”者,即鱼刺的形状。“枣叶形”者,即枣叶的形状。将鱼刺、平坦的布片或枣叶形弄直后拍打,是允许的,此为连接。其中,两边带有鱼刺状、如同鱼的背刺那样编织的布片,这种身带名为鱼刺。编织如枣叶形者,则名为枣叶形。显示巴利原文
3054.Macchakaṇṭanti macchakaṇṭakākāraṃ. Khajjūripattakākāranti khajjūripattasaṇṭhānaṃ. Macchakaṇṭaṃ vā maṭṭhaṃ paṭṭikaṃ vā khajjūripattakākāraṃ vā ujukaṃ katvā koṭṭitaṃ vaṭṭatīti yojanā. Ettha ca ubhayapassesu macchakaṇṭakayuttaṃ macchassa piṭṭhikaṇṭakaṃ viya yassa paṭṭikāya vāyanaṃ hoti, idaṃ kāyabandhanaṃ macchakaṇṭakaṃ nāma. Yassa khajjūripattasaṇṭhānamiva vāyanaṃ hoti, taṃ khajjūripattakākāraṃ nāma.
3055 “本来编织的布片”者,即布片。“猪鼻”者,名为钥匙鞘的形状。在那两种身带中,绳索一类随顺猪鼻,布片一类随顺布片。以“等”字,包含了印章身带,它也随顺猪鼻。如所说:“单绳带,以及印章身带与猪鼻相随顺。”其中,单绳带者,即是一圈。多绳带的不适当性,随后将述。“印章身带者,名为不作四方而系缚”,已于结目中说过。显示巴利原文
3055. Pakativītā paṭṭikā. Sūkarantaṃnāma kuñcikākosakasaṇṭhānaṃ. Tassa duvidhassa kāyabandhanassa. Tattha rajjukā sūkarantānulomikā, dussapaṭṭaṃ paṭṭikānulomikaṃ. Ādi-saddena muddikakāyabandhanaṃ gahitaṃ, tañca sūkarantānulomikaṃ. Yathāha – ‘‘ekarajjukaṃ, pana muddikakāyabandhanañca sūkarantakaṃ anulometī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 278). Tattha ekarajjukā nāma ekavaṭṭā. Bahurajjukassa akappiyabhāvaṃ vakkhati. ‘‘Muddikakāyabandhanaṃ nāma caturassaṃ akatvā sajjita’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3056 “穆拉迦”者,指缠绕成穆拉迦绳状而作。“缠绕”者,以种种线缠绕。然而在《学处分别决疑》中说:“将众多绳索合为一处,用一根绳缠绕,名为穆拉迦。”“玛达维那”者,指腰带的形状。“迭杜巴咖”者,指类似水蛇头的形状。“咖拉布咖”者,指多绳索带。“绳索”者,众多绳索两端未合为一处而系缚,如此系缚者名为咖拉布咖。“不许”者,指穆拉迦等这一切身带都不允许。“前二”者,指穆拉迦与玛达维那这两者。应说“于十种中许”,因偈颂结构省略字母,故说“十种中许”。如说:“‘穆拉迦、玛达维那’,此唯于十种中允许。”显示巴利原文
3056.Murajaṃ nāma murajavaṭṭisaṇṭhānaṃ veṭhetvā kataṃ. Veṭhetvāti nānāsuttehi veṭhetvā. Sikkhābhājanavinicchaye pana ‘‘bahukā rajjuyo ekato katvā ekāya rajjuyā veṭhitaṃ murajaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Maddavīṇaṃ nāma pāmaṅgasaṇṭhānaṃ. Deḍḍubhakaṃ nāma udakasappasīsasadisaṃ. Kalābukaṃ nāma bahurajjukaṃ. Rajjuyoti ubhayakoṭiyaṃ ekato abaddhā bahū rajjuyo, tathā baddhā kalābukaṃ nāma hotīti. Na vaṭṭantīti murajādīni imāni sabbāni kāyabandhanāni na vaṭṭanti. Purimā dveti murajaṃ, maddavīṇañcāti dve. ‘‘Dasāsu siyu’’nti vattabbe gāthābandhavasena vaṇṇalopena ‘‘dasā siyu’’nti vuttaṃ. Yathāha – ‘‘murajaṃ maddavīṇa’nti idaṃ dasāsuyeva anuññāta’’nti (cūḷava. aṭṭha. 278).
3057 「腰带形状」者,指如腰带花环般的四方形形状。显示巴利原文
3057.Pāmaṅgasaṇṭhānāti pāmaṅgadāmaṃ viya caturassasaṇṭhānā.
3058 「一绳所成」者,指将种种绳股合为一处搓成之绳所作的身带。「许可捻制」者:于「绳、布条等」中,此中取单股搓成的绳为许可;然而在此处,则取将种种绳股合搓为一根绳者为许可。「彼亦」:彼一绳身带亦。「腰带形状之一种亦不许」:即单一腰带形状亦不许可。显示巴利原文
3058.Ekarajjumayanti nānāvaṭṭe ekato vaṭṭetvā katarajjumayaṃ kāyabandhanaṃ. Vaṭṭaṃ vaṭṭatīti ‘‘rajjukā dussapaṭṭādī’’ti ettha ekavaṭṭarajjukā gahitā, idha pana nānāvaṭṭe ekato vaṭṭetvā katāva ekarajjukā gahitā. Tañcāti tampi ekarajjukakāyabandhanaṃ. Pāmaṅgasaṇṭhānaṃ ekampi na ca vaṭṭatīti kevalampi na vaṭṭati.
3059 「将众多绳索合为一处」者,这是连接句。「许可系缚」者,指并非鼓形,亦非葫芦形,唯是绳索身带,此为意趣。然而,此处的判断是:「将众多绳索合为一处,用一根绳连续缠绕而制成者,不应说为‘多绳索’,彼是许可的」,这正是注疏中所说的判断,已在此说明。而于《学处分别决疑》中所说的「将众多绳索合为一处,更以一绳缠绕者,名为鼓形」,因与此相违,故不应取。显示巴利原文
3059. Bahū rajjuke ekato katvāti yojanā. Vaṭṭati bandhitunti murajaṃ, kalābukaṃ vā na hoti, rajjukakāyabandhanameva hotīti adhippāyo. Ayaṃ pana vinicchayo ‘‘bahū rajjuke ekato katvā ekena nirantaraṃ veṭhetvā kataṃ ‘bahurajjuka’nti na vattabbaṃ, taṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya) aṭṭhakathāgatova idha vutto. Sikkhābhājanavinicchaye ‘‘bahukā rajjuyo ekato katvā ekāya rajjuyā veṭhitaṃ murajaṃ nāmā’’ti yaṃ vuttaṃ, taṃ iminā virujjhanato na gahetabbaṃ.
3060 以「牙」一词指象牙。「胶」即虫胶。「螺所成」即螺脐所成。所谓「维达」,此处亦有读作「韦塔咖」者,是维达的同义词。显示巴利原文
3060.Danta-saddena hatthidantā vuttā. Jatūti lākhā. Saṅkhamayanti saṅkhanābhimayaṃ. Vidhakā matāti ettha ‘‘veṭhakā’’tipi pāṭho vidhapariyāyo.
3061 「身带之维达」:为令腰带之穗坚固,以木、象牙等制成的维达。「变形」:即八吉祥等各种形状。「于彼彼处」:即于各处,意指两端。而「而」字则显示也允许作瓶形。显示巴利原文
3061.Kāyabandhanavidheti kāyabandhanassa dasāya thirabhāvatthaṃ kaṭṭhadantādīhi kate vidhe. Vikāro aṭṭhamaṅgalādiko. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne, ubhayakoṭiyanti attho. Tu-saddena ghaṭākāropi vaṭṭatīti dīpeti.
3062 「花环……乃至……装饰」:即以花环工艺、蔓藤工艺,以及鹿、鸟等种种图像而作装饰。「令众人欢喜」:即令愚人生起贪染。显示巴利原文
3062.Mālā…pe… vicittitāti mālākammalatākammehi ca migapakkhirūpādinānārūpehi ca vicittitā. Janarañjanīti bālajanapalobhinī.
3064 「八角池」:此处以「亦」字兼取十六角等。‘色泽装饰’:指花鬘工巧等色彩之庄严。显示巴利原文
3064.Aṭṭhaṃsā vāpīti ettha api-saddena soḷasaṃsādīnaṃ gahaṇaṃ. Vaṇṇamaṭṭhāti mālākammādivaṇṇamaṭṭhā.
3065 「眼药棒亦不应着色装饰」,应如此配合理解。‘眼药袋,及以种种色线所作之彩绘工艺,亦不得作’——此读方为合理。‘袋亦且’的读法虽见于本,却不应取用。显示巴利原文
3065. Añjanisalākāpi tathā vaṇṇamaṭṭhā na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Añjanitthavikāya ca, nānāvaṇṇehi suttehi, cittakammaṃ na vaṭṭatī’’ti pāṭho yujjati. ‘‘Thavikāpi cā’’ti pāṭho dissati, so na gahetabbo.
3066 以红色等任一单色之线,将布等所成之任何小袋缝缀而作受用,是为许可。应如此连属。显示巴利原文
3066. Rattādinā yena kenaci ekavaṇṇena suttena pilotikādimayaṃ yaṃ kiñci sipāṭikaṃ sibbetvā vaḷañjantassa vaṭṭatīti yojanā.
3067 「玛尼咖」指粗大的水泡。「毕喇咖」指细微的水泡。「毕帕勒」指裁布用的剪刀。「阿拉咖塔咖」指穿刺叶托环的刺。「令立起」即令其竖立。「任何」指其余色之装饰亦是如此。显示巴利原文
3067.Maṇikanti thūlapubbuḷaṃ. Piḷakanti sukhumapubbuḷaṃ. Pipphaleti vatthacchedanasatthe. Ārakaṇṭaketi pattādhāravalayānaṃ vijjhanakaṇṭake. Ṭhapetunti uṭṭhāpetuṃ. Yaṃ kiñcīti sesaṃ vaṇṇamaṭṭhampi ca.
3068 「棒」指毕帕勒之棒。如所说:「在毕帕勒上,令玛尼咖、毕喇咖或任何物立起,皆不允许;但在棒上,界限刻线则是允许的。」「仅界限之刻线」是指,到达钉的系缚处,为作界定,仅一条刻线为允许。「折叠」是指以两端为口,在中间取折痕。「因剪指甲而作,故允许」,此为连接。显示巴利原文
3068.Daṇḍaketi pipphaladaṇḍake. Yathāha – ‘‘pipphalakepi maṇikaṃ vā piḷakaṃ vā yaṃ kiñci uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati, daṇḍake pana paricchedalekhā vaṭṭatī’’ti. Paricchedalekhāmattanti āṇibandhanaṭṭhānaṃ patvā paricchindanatthaṃ ekāva lekhā vaṭṭati. Valitvāti ubhayakoṭiyā mukhaṃ katvā majjhe valiyo gāhetvā. Nakhacchedanaṃ yasmā karonti, tasmā vaṭṭatīti yojanā.
3069 「阿拉尼萨希德」名为「上阿拉尼」,即与火钻相配、用以钻火的棒。「瓦比」以「亦」字兼指下阿拉尼,这是臼杵的别称。「安差那咖延德达努」名为「达努咖」,即钻火弓。「穆萨喇玛塔咖比喇纳丹达咖」名为「贝喇丹达咖」,即杵头压榨棒。显示巴利原文
3069. Araṇisahite kantakiccakaro daṇḍo uttarāraṇī nāma. Vāpīti pi-saddena adharāraṇiṃ saṅgaṇhāti, udukkhaladaṇḍassetaṃ adhivacanaṃ. Añchanakayantadhanu dhanukaṃ nāma. Musalamatthakapīḷanadaṇḍako pelladaṇḍako nāma.
3070 「萨恩达萨」者,是指火钳。「咖塔差德纳瓦西亚」者,是指劈柴斧;同样,凡有任何为装饰目的而作,皆不许可,这是其中的关联。「德维苏巴谢苏」者,是指斧的两侧。「罗黑那」者,即以如法之铁。「班迪吞瓦塔帝」者,许可将它绑成直形、四方形或八角形。「萨恩达萨帝阿基萨恩达萨」者,毫无疑问地称为火钳。然而,在注疏中,此处却显示为针钳。显示巴利原文
3070.Saṇḍāseti aggisaṇḍāsaṃ vadanti. Kaṭṭhacchedanavāsiyā tathā yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭatīti sambandho. Dvīsu passesūti vāsiyā ubhosu passesu. Lohenāti kappiyalohena . Bandhituṃ vaṭṭatīti ujukameva caturassaṃ vā aṭṭhaṃsaṃ vā bandhituṃ vaṭṭati. ‘‘Saṇḍāseti aggisaṇḍāse’’ti nissandehe vuttaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ panettha sūcisaṇḍāso dassito.
3071 「黑塔德」者,指在铁板环的下方。注疏中说:「上方如蛇伞盖顶大小。」显示巴利原文
3071.Heṭṭhatoti heṭṭhā ayopaṭṭavalayassa. ‘‘Upari ahicchattamakulamatta’’nti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
3072 「维萨纳」者,指用于注油的野牛、水牛等动物的角。「那离亚瓦比」者,指竹管等管类。以「亦」字含摄葫芦。「阿玛恩达萨拉盖」者,指用余甘子粉末制成的油瓶。「德喇巴迦纳盖」者,即前述种类的油容器。「萨邦瓦恩纳玛塔瓦塔帝」者,意为:远离男女形象及种种花鬘制作等,一切为装饰目的而作的,皆可许可。显示巴利原文
3072.Visāṇeti telāsiñcanakagavayamahiṃsādisiṅge. Nāḷiyaṃ vāpīti veḷunāḷikādināḷiyaṃ. Api-saddena alābuṃ saṅgaṇhāti. Āmaṇḍasāraketi āmalakacuṇṇamayatelaghaṭe. Telabhājanaketi vuttappakāreyeva telabhājane. Sabbaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ vaṭṭatīti pumitthirūparahitaṃ mālākammādi sabbaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ vaṭṭati.
3073-5 「饮水勺」者,即饮水所用的勺子。「染料盆」者,亦指盛装染料的盆子。「木板凳」者,即木板制成的凳子。「环等支架」者,指象牙环等物的支架。以「等」字含摄杖架。「拭足布」者,即布等制成的拭足之物。「凳」者,此处指足凳。依其伴随性,亦含足踏板。「一切皆许可」者,于上述比丘所用的器具中,除去女性形像;于比丘尼所用的器具中,除去男性形像。除此之外,其余一切彩绘工作皆许可。显示巴利原文
3073-5.Pānīyassa uḷuṅketi pānīyauḷuṅke. Doṇiyaṃ rajanassapīti rajanadoṇiyampi. Phalakapīṭheti phalakamaye pīṭhe. Valayādhārakādiketi dantavalayādiādhārake. Ādi-saddena daṇḍādhārako saṅgahito. Pādapuñchaniyanti coḷādimayapādapuñchaniyaṃ. Pīṭheti pādapīṭhe. Sahacariyena pādakathalikāyañca. Cittaṃ sabbameva ca vaṭṭatīti yathāvutte bhikkhuparikkhāre mātugāmarūparahitaṃ, bhikkhuniparikkhāre purisarūparahitaṃ avasesaṃ sabbaṃ cittakammaṃ.
3076 「及种种宝珠」者,种种宝珠,即因陀罗尼蓝等宝石。以种种宝珠所造者,称为种种宝珠所成。柱、门扇、门与墙壁,合称柱门扇门墙壁;以种种宝珠所成的柱门扇门墙壁,其所在之处即作如是说。「何须说装饰目的」者,对于花鬘工巧、藤蔓工巧、彩绘工巧等装饰目的,实无可言说。显示巴利原文
3076. Nānā ca te maṇayo cāti nānāmaṇī, indanīlādayo, nānāmaṇīhi katā nānāmaṇimayā, thambhā ca kavāṭā ca dvārā ca bhittiyo ca thambhakavāṭadvārabhittiyo, nānāmaṇimayā thambhakavāṭadvārabhittiyo yasmiṃ taṃ tathā vuttaṃ. Kā kathā vaṇṇamaṭṭhaketi mālākammalatākammacittakammādivaṇṇamaṭṭhake vattabbameva natthīti attho.
3077 在显示了坚固的宝造楼阁是如法的之后,为了显示金等所造一切楼阁的受用亦为如法,故说「金造的」等语。「金造的」者,即黄金所造。由于门扇已在接下来的偈颂中示明,故以「门扇之系」一词,取其意为「门扇臂」的背面横木。门与扇为门扇,门扇之系即门扇的连结物,意思是称为上方柱头的背面横木。「及种种宝珠」者,种种宝珠;金与种种宝珠合称金种种宝;墙与地合称墙地;以金和种种宝珠所造的墙地,即为金种种宝墙地。如此,在这些住所的组成部分中。「无有任何一物应被禁止」者,即连一件住所用具也无有应被禁止的,意思是住所本身也不应被拒绝。「一切住所皆许可」者,即一切住所的受用皆被许可。如所说——显示巴利原文
3077. Thāvarassa ratanamayapāsādassa kappiyabhāvaṃ dassetvā suvaṇṇādimayassāpi sabbapāsādaparibhogassa kappiyabhāvaṃ dassetumāha ‘‘sovaṇṇaya’’ntiādi. Sovaṇṇayanti suvaṇṇamayaṃ. Dvārakavāṭānaṃ anantaragāthāya dassitattā ‘‘dvārakavāṭabandha’’nti iminā dvārakavāṭabāhāsaṅkhātaṃ piṭṭhasaṅghāṭaṃ gahitaṃ. Dvārañca kavāṭañca dvārakavāṭāni, dvārakavāṭānaṃ bandhaṃ dvārakavāṭabandhaṃ, uttarapāsakummārasaṅkhātaṃ piṭṭhasaṅghāṭanti attho. Nānā ca te maṇayo cāti nānāmaṇī, suvaṇṇañca nānāmaṇī ca suvaṇṇanānāmaṇī, bhitti ca bhūmi ca bhittibhūmi suvaṇṇanānāmaṇīhi katā bhittibhūmi suvaṇṇanānāmaṇibhittibhūmi. Iti imesu senāsanāvayavesu. Na kiñci ekampi nisedhanīyanti ekampi senāsanaparikkhāraṃ kiñci na nisedhanīyaṃ, senāsanampi na paṭikkhipitabbanti attho. Senāsanaṃ vaṭṭati sabbamevāti sabbameva senāsanaparibhogaṃ vaṭṭati. Yathāha –
“一切楼阁受用”:凡以金银等种种所成之门扇、床座、扇柄,金银所成的饮水瓶与饮水碗,乃至一切彩绘之物,悉皆许可。若人言“我等施与楼阁之奴婢、田地、牛与水牛”,则不必另行受持——受持楼阁时即已一并受持。于僧众住处或比丘个人住处,将厚毛毯等铺于床座而受用者,不许可。然若置于法座之上,如在家众所铺设者,则可得用,唯此处亦不许躺卧。显示巴利原文
‘‘Sabbaṃ pāsādaparibhoganti suvaṇṇarajatādivicitrāni kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭāni suvaṇṇarajatamayāni pānīyaghaṭapānīyasarāvāni yaṃ kiñci cittakammakataṃ, sabbaṃ vaṭṭati. ‘Pāsādassa dāsidāsaṃ khettavatthuṃ gomahiṃsaṃ demā’ti vadanti, pāṭekkaṃ gahaṇakiccaṃ natthi, pāsāde paṭiggahite paṭiggahitameva hoti. Gonakādīni saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā mañcapīṭhakesu attharitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭanti. Dhammāsane pana gihivikatanīhārena labbhanti, tatrāpi nipajjituṃ na vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 320).
或读作“金造门扇之系”,为多财释复合词。以此词及第二词,所住之处即被特别指定。显示巴利原文
‘‘Sovaṇṇadvārakavāṭabandha’’nti vā pāṭho, bahubbīhisamāso. Iminā ca dutiyapadena ca senāsanaṃ visesīyati.
3078 “不作戏弄”:不应戏弄而作此言:“佛是石佛吗?法是牛法、羊法吗?僧团是牛僧团、羊僧团、鹿僧团吗?”其义为:凡外道之誓愿,如禁语戒等,皆不应持。显示巴利原文
3078.Na davaṃ kareti ‘‘kiṃ buddho silakabuddho? Kiṃ dhammo godhammo ajadhammo? Kiṃ saṅgho gosaṅgho ajasaṅgho migasaṅgho’’ti parihāsaṃ na kareyya. Titthiyabbataṃ mūgabbatādikaṃ neva gaṇheyyāti yojanā.
3079 应连读为:那些比丘尼亦不应以水等喷洒。显示巴利原文
3079.Tā bhikkhuniyo udakādinā vāpi na siñceyyāti yojanā.
3080 若比丘在别处、另一住处雨安居,而于别处、另一住处取份、取雨安居份,则犯恶作。应如此连解:当该衣坏失、破旧或损坏时,应再给予颈部衣。显示巴利原文
3080.Aññattha aññasmiṃ vihāre vassaṃvuttho aññattha aññasmiṃ vihāre bhāgaṃ vassāvāsikabhāgaṃ gaṇhāti ce, dukkaṭaṃ. Tasmiṃ cīvare naṭṭhe vā jajjare jiṇṇe vā gīvā puna dātabbanti yojanā.
3081 “他”指在别处取份的比丘。“由他们”指由衣主们。“此”指如此取到的雨安居份。“他们的”指衣主们的。显示巴利原文
3081.Soti aññattha bhāgaṃ gaṇhanako bhikkhu. Tehīti cīvarasāmikehi. Tanti tathā gahitaṃ vassāvāsikabhāgaṃ. Tesanti cīvarasāmikānaṃ.
3082 “作”者,令作。“投掷石块”者,指那些想玩游戏的人为了嬉戏,以展现技艺的方式投掷砾石,或将石块滚向低处。不仅石块,任何木块、砖块,以手投掷或用器械投掷,皆不允许。若是为了塔等的目的,嬉笑着滚动石块等,或在作业时投掷、举起,则是许可的。显示巴利原文
3082.Karototi kārāpayato. Davā silaṃ pavijjhantoti pantikīḷāya kīḷatthikānaṃ sippadassanavasena sakkharaṃ vā ninnaṭṭhānaṃ pavaṭṭanavasena pāsāṇaṃ vā pavijjhanto. Na kevalañca pāsāṇaṃ, aññampi yaṃ kiñci dārukhaṇḍaṃ vā iṭṭhakakhaṇḍaṃ vā hatthena vā yantena vā pavijjhituṃ na vaṭṭati. Cetiyādīnaṃ atthāya pāsāṇādayo hasantā hasantā pavaṭṭentipi khipantipi ukkhipantipi, kammasamayoti vaṭṭati.
3083 “在家守护者施与”者,指在家人由园林守护者等,从自己所守护的园林等处施与果实等,即使施与达到所需之量。“受取者无任何过失”者,受取比丘无任何过失。对于属于僧团或塔的棕榈果等,由园林守护者等施与时,其取用的界限是:只可取用他们以工资为限所应得的部分。无罪的方式已说,此为连结。显示巴利原文
3083.Gihigopakadānasminti gihīnaṃ uyyānagopakādīhi attanā gopitauyyānādito phalādīnaṃ dāne yāvadatthaṃ diyyamānepi. Na doso koci gaṇhatoti paṭiggaṇhato bhikkhuno koci doso natthi. Saṅghacetiyasantake tālaphalādimhi uyyānagopakādīhi diyyamāne paricchedanayo tesaṃ vetanavasena paricchinnānaṃyeva gahaṇe anāpattinayo vuttoti yojanā.
3084 “人所系”者,指由侍从等人所拉的车。“手转车”者,指仅用手来转动的车。显示巴利原文
3084.Purisasaṃyuttanti parivisakehi purisehi vuyhamānaṃ. Hatthavaṭṭakanti hattheneva pavaṭṭetabbasakaṭaṃ.
3085 “不应与比丘尼有任何非行,亦不应令作”,此为连结。“任何”也是读法,义为:在家或出家的任何人,不应以非行与比丘尼交往。“炫耀者”:即显露欲贪意图者。显示巴利原文
3085. Bhikkhuniyā saddhiṃ kiñcipi anācāraṃ na sampayojeyya na kāreyyāti yojanā. ‘‘Kiñcī’’tipi pāṭho, gahaṭṭhaṃ vā pabbajitaṃ vā kiñci bhikkhuniyā saddhiṃ anācāravasena na sampayojeyyāti attho. Obhāsentassāti kāmādhippāyaṃ pakāsentassa.
3086 “have”是表示确定义的不变词。显示巴利原文
3086.Haveti ekaṃsatthe nipāto.
3087 “为自己受用而施与”者,指说了“你们自己受用吧”后所施与的三衣等物。显示巴利原文
3087.Attano paribhogatthaṃ dinnanti ‘‘tumheyeva paribhuñjathā’’ti vatvā dinnaṃ ticīvarādiṃ.
3088 “不适宜”是指,由胆汁等病素增盛而成为令人不适的因缘。“乃至应舍弃、放弃,更何况给予”,这是意趣所在。“取用最上而给予”是就如理取用的食物等而说。“我食用几日”为省略。意思是:从钵食等中取用最上,食用几日后,再将钵等施予,这是被允许的。显示巴利原文
3088.Asappāyanti pittādidosānaṃ kopanavasena aphāsukāraṇaṃ. Apanetumpi jahitumpi, pageva dātunti adhippāyo. Aggaṃ gahetvā dātuṃ vāti tathā gahaṇārahaṃ annādiṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Katipāhaṃ bhutvā’’ti seso. Piṇḍapātādito aggaṃ gahetvā pattādiṃ katipāhaṃ bhutvā dātuṃ vaṭṭatīti attho.
3089 “五众具足戒”是指,由持律者为第五位的僧团所应行的具足戒。“新”是指未被他人使用过,哪怕一次。“多层鞋”是指从四层开始的多层所制的鞋。“皮敷具”是指如法的皮革敷具。“常沐浴”是指普通的沐浴。显示巴利原文
3089.Pañcavaggūpasampadāti vinayadharapañcamena saṅghena kātabbaupasampadā. Navāti aññehi ekavārampi aparibhuttā. Guṇaṅguṇaupāhanā catupaṭalato paṭṭhāya bahupaṭalaupāhanā. Cammatthāroti kappiyacammattharaṇañca. Dhuvanhānanti pakatinahānaṃ.
3090 “窄处”应连接为:大便道与小便道两处周围二指以内,禁止刀作业与探条作业。以刀乃至指甲,通过切割、劈裂等方式的刀作业,以及为令药油进入内部而以探条进行的探条作业,皆以粗罪的规定而被禁止,这是义理。小便道周围二指,应从男根前端开始取。显示巴利原文
3090.Sambādhassāti vaccamaggapassāvamaggadvayassa sāmantā dvaṅgulā anto satthavatthikammaṃ vāritanti yojanā. Satthena antamaso nakhenāpi chedanaphālanādivasena satthakammañca vatthīhi bhesajjatelassa anto pavisanavasena kātabbaṃ vatthikammañca thullaccayāpattividhānena vāritanti attho. Passāvamaggassa sāmantā dvaṅgulaṃ aṅgajātassa aggato paṭṭhāya gahetabbaṃ.
3091 “为平息”者:以此说明,于行走中令其平息并无过失。显示巴利原文
3091.‘‘Pākattha’’nti iminā nibbāpetuṃ calane niddosabhāvaṃ dīpeti.
3092 “诱惑”者:即以“我将给你钵、衣等资具”为诱引而摄受。“于彼”者:即于彼人。“过患”者:即显示其无惭等状态后,说明若与彼共受用等,便会堕入无惭等过患。“彼”者:指应当与之分离的彼人。显示巴利原文
3092.Upaḷāletīti ‘‘pattacīvarādiparikkhāraṃ te dammī’’ti vatvā palobhetvā gaṇhāti. Tatthāti tasmiṃ puggale. Ādīnavanti alajjitādibhāvaṃ dassetvā tena saha sambhogādikaraṇe alajjibhāvāpajjanādiādīnavaṃ. Tassāti tato viyojetabbassa tassa.
3093 为显示见过患的方式,故说“涂抹”等。应如此连接:“犹如前去沐浴者被粪尿所涂抹,依止恶戒而住的你,所作正是如此。”如是于彼处说过患,乃为适当。显示巴利原文
3093. Ādīnavadassanappakāraṃ dassetumāha ‘‘makkhana’’ntiādi. ‘‘Nahāyituṃ gatena gūthamuttehi makkhanaṃ viya dussīlaṃ nissāya viharatā tayā kata’’nti evaṃ tattha ādīnavaṃ vattuṃ vaṭṭatīti yojanā.
3094-5 “在食堂”指在食堂内进食时。“饮粥时”指正在喝粥的时候。“在村内”指在村落间的屋宅里。“在街道”指市镇、城市、村落等的大道上。“在黑暗中”指处于黑暗的时候,意思是身陷暗处。因为若向他礼敬,额头可能撞到床脚之类。“不注意”指因正忙于事务,未作意于礼敬。“敌对者”指投靠其他阵营、站在对立一方的敌人与不和者。此人若受礼敬,甚至可能用脚踢打。“忙碌者”指正埋头于缝纫等其他事务的人。显示巴利原文
3094-5.Bhattagge bhojanasālāya bhuñjamāno. Yāgupāneti yāguṃ pivanakāle. Antogāmeti antaraghare. Vīthiyanti nigamanagaragāmādīnaṃ rathikāya. Andhakāreti andhakāre vattamāne, andhakāragatoti attho. Tañhi vandantassa mañcapādādīsupi nalāṭaṃ paṭihaññeyya. Anāvajjoti kiccapasutattā vandanaṃ asamannāharanto. Ekāvattoti ekato āvatto sapattapakkhe ṭhito verī visabhāgapuggalo. Ayañhi vandiyamāno pādenapi pahareyya. Vāvaṭoti sibbanakammādikiccantarapasuto.
“睡眠”指已经入睡。“嚼食”指正在咀嚼饼干、干粮等。“进食”指正在吃米饭等。“大小便”指正在排泄粪便或小便。以上这十三种人,由于其礼敬不合时宜,故被遮止。这是句义关联。显示巴利原文
Suttoti niddaṃ okkanto. Khādanti piṭṭhakakhajjakādīni khādanto. Bhuñjantoti odanādīni bhuñjanto. Vaccaṃ muttampi vā karanti uccāraṃ vā passāvaṃ vā karonto iti imesaṃ terasannaṃ vandanā ayuttatthena vāritāti sambandho.
3096-7 应知:在依业、依得、依界三种别住者中,业别住者已通过“举罪者”这一概念被收摄,界别住者因属上座身份而应受礼敬,因此依余法推知——从“持邪法的尊者上座别住者不应礼敬”这一语句,可知此处所谓“别住者”实指得别住者。“被举罪者”指被三种举罪甘马中任何一种所举罪的人。“五种重罪者”指称为别住者、本日治者、退回原本者、应行僧悦者、行僧悦者、应出罪者的这五种重罪人。然而,这些人在相互之间仍可按长幼次第获得礼敬等,此处是因他们本性不应受礼敬而将其摄入不应礼敬之列。此二十二种人,即如前所述的裸形者等。显示巴利原文
3096-7. Kammaladdhisīmāvasena tīsu nānāsaṃvāsakesu kammanānāsaṃvāsakassa ukkhittaggahaṇena gahitattā, sīmānānāsaṃvāsakavuḍḍhatarapakatattassa vandiyattā, pārisesañāyena ‘‘nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo’’ti (pari. 467) vacanato ca laddhinānāsaṃvāsako idha ‘‘nānāsaṃvāsako’’ti gahitoti veditabbo. Ukkhittoti tividhenāpi ukkhepanīyakammena ukkhittako. Garukaṭṭhā ca pañcāti pārivāsikamūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattacārikaabbhānārahasaṅkhātā pañca garukaṭṭhā ca. Ime pana aññamaññassa yathāvuḍḍhaṃ vandanādīni labhanti, pakatattena avandiyattāva avandiyesu gahitā. Ime bāvīsati puggaleti naggādayo yathāvutte.
3098 「持法者」者:此为「别住长老」的修饰语。如所说:“诸比丘,应受礼敬者有三种:后受具足者应礼敬先受具足者,别住长老持法者应受礼敬,诸比丘,在含天、魔……乃至……如来、阿拉汉、正自觉者应受礼敬。”显示巴利原文
3098.‘‘Dhammavādī’’ti idaṃ ‘‘nānāsaṃvāsavuḍḍhako’’ti etassa visesanaṃ. Yathāha ‘‘tayome, bhikkhave, vandiyā. Pacchā upasampannena pureupasampanno vandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo, sadevake loke, bhikkhave, samārake…pe… tathāgato arahaṃ sammāsambuddho vandiyo’’ti (cūḷava. 312).
3099 由于未作“唯这些应受礼敬,非余者”之限定,为显示尚有余者应受礼敬,故说“呵责等”。此中,“等”字含摄驱摈、别住、灭摈羯磨。“在此”者:指在此应受礼敬的篇章中。“羯磨”者:即求听等四种羯磨。显示巴利原文
3099. ‘‘Eteyeva vandiyā, na aññe’’ti niyāmassa akatattā aññesampi vandiyānaṃ sabbhāvaṃ dassetumāha ‘‘tajjanādī’’tiādi. Ettha ādi-saddena niyassapabbājanīyapaasāraṇīyakamme saṅgaṇhāti. Etthāti etasmiṃ vandanīyādhikāre. Kammanti apalokanādi catubbidhaṃ kammaṃ.
3100 为了阐明当僧团正在行非法羯磨时,无力阻止者及无力阻止者应遵行的方法,故说“决意”等。文句连接为:“决意”者,乃一人所宣说。其义为:坐在正行非法羯磨的比丘们中间,虽知彼为“非法”却无力阻止,一人以“此于我不可忍”之心而宣说决意,如是所说。“或二人或三人”者:同样无力阻止彼,两位或三位比丘互相表明“此于我不可忍”之见,各各宣说己见,如是所说。“从此以上”者:即超过三人,乃至四人,以“勿作此非法羯磨”而拒绝羯磨,如是所说。显示巴利原文
3100. Saṅghena adhammakamme kariyamāne taṃ vāretuṃ asakkontena, asakkontehi ca paṭipajjitabbavidhiṃ dassetumāha ‘‘adhiṭṭhāna’’ntiādi. Adhiṭṭhānaṃ panekassa uddiṭṭhanti yojanā, adhammakammaṃ karontānaṃ bhikkhūnamantare nisīditvā taṃ ‘‘adhamma’’nti jānitvāpi taṃ vāretuṃ asakkontassa ekassa ‘‘na metaṃ khamatī’’ti cittena adhiṭṭhānamuddiṭṭhanti vuttaṃ hoti. Dvinnaṃ vā tiṇṇameva cāti tameva vāretuṃ asakkontānaṃ dvinnaṃ vā tiṇṇaṃ vā bhikkhūnaṃ aññamaññaṃ ‘‘na metaṃ khamatī’’ti diṭṭhāvikammaṃ sakasakadiṭṭhiyā pakāsanaṃ uddiṭṭhanti attho. Tato uddhaṃ tīhi uddhaṃ catunnaṃ kammassa paṭikkosanaṃ ‘‘idaṃ adhammakammaṃ mā karothā’’ti paṭikkhipanaṃ uddiṭṭhanti attho.
3101 为了说明未取信赖的特相,借由已取与未取而有五种,故说“已见”等。此处的连接应如此理解:已见且在世,于已取欢喜;已亲近且在世,于已取欢喜;已交谈且在世,于已取欢喜。应知依此,已见、已亲近、已交谈这三者,各有三种信赖取的特相,共成九种。而此处之文义与抉择,如前所说。显示巴利原文
3101. Vissāsaggāhalakkhaṇaṃ aggahitaggahaṇena pañcavidhanti dassetumāha ‘‘sandiṭṭho’’tiādi. Yojanā panettha evaṃ veditabbā – sandiṭṭho ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hoti, sambhatto ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hoti, ālapito ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hotīti evaṃ sandiṭṭhasambhattaālapitānaṃ tiṇṇamekekassa tīṇi tīṇi vissāsaggāhalakkhaṇāni katvā navavidhaṃ hotīti veditabbaṃ. Vacanattho, panettha vinicchayo ca heṭṭhā vuttova.
3102 其连接为:戒失坏与见失坏,以及由正行与正命所生的两种失坏。这即是说正行失坏与正命失坏。显示巴利原文
3102. Sīlavipatti, diṭṭhivipatti ca ācārājīvasambhavā dve vipattiyo cāti yojanā, ācāravipatti, ājīvavipatti cāti vuttaṃ hoti.
3103 “于彼”是指于彼四种失坏中。其连接为:不可忏悔的巴拉基咖,与能导向出罪的桑喀地谢萨,这两种罪被说明为戒失坏。显示巴利原文
3103.Tatthāti tesu catūsu vipattīsu. Appaṭikammā pārājikā vuṭṭhānagāminī saṅghādisesāpattikā duve āpattiyo sīlavipattīti pakāsitāti yojanā.
3104 其连接如下:执边见与十事见,这两种见被阐明为‘见失坏’。其中,执边见,即依执取断灭边与常住边而转起的邪见。十事见,则是依‘无布施’等方式转起的邪见。显示巴利原文
3104. Yā ca antaggāhikā diṭṭhi, yā dasavatthukā diṭṭhi, ayaṃ duvidhā diṭṭhi diṭṭhivipattīti dīpitāti yojanā. Tattha antaggāhikadiṭṭhi nāma ucchedantasassatantagāhavasena pavattā diṭṭhi. ‘‘Natthi dinna’’ntiādinayappavattā dasavatthukā diṭṭhi.
3105 其连接如下:土喇咤亚等五种须行告白出罪的罪,被善巧于行为的世尊说为‘行为失坏’。以‘等’字,囊括了巴吉帝亚、应巴底德萨尼、恶作与恶说。‘凡’字,是相对于五种罪而言,故用复数。‘彼’字,是相对于行为失坏这一共性而言,故用单数。显示巴利原文
3105. Thullaccayādikā desanāgāminikā yā pañca āpattiyo, ācārakusalena bhagavatā sā ācāravipattīti vuttāti yojanā. Ādi-saddena pācittiyapāṭidesanīyadukkaṭadubbhāsitānaṃ gahaṇaṃ. Yāti pañcāpattiyo apekkhitvā bahuttaṃ. Sāti ācāravipatti sāmaññamapekkhitvā ekattaṃ.
3106 ‘诡诈等’:以‘等’字,摄取谄媚、虚伪、示相、激磨、以利求利。诡诈等的详细解说,应依《清净道论》中所说的方法了知。‘以活命为缘而犯之罪’,这是词的分释。‘六种’者,是依第四巴拉基咖、作媒嫁、土喇咤亚、巴吉帝亚、应巴底德萨尼与恶作这六种罪而说的。此即是显示。显示巴利原文
3106.Kuhanādīti ādi-saddena lapanā nemittikatā nippesikatā lābhena lābhaṃ nijigīsanatā gahitā, kuhanādīnaṃ vitthāro visuddhimagge (visuddhi. 1.16) vuttanayena veditabbo. Ājīvo paccayo hetu yassā āpattiyāti viggaho. Chabbidhāti catutthapārājikasañcarittathullaccayapācittiyapāṭidesanīyadukkaṭāpattīnaṃ vasena chabbidhā. Pakāsitā –
为活命故,以活命为缘,恶欲者、被欲所缚者,宣说不存在、不真实的上人法,犯波罗夷罪。为活命故……乃至……行媒嫁,犯桑喀地谢沙罪。为活命故……乃至……说‘住在你寺院的那位比丘是阿拉汉’,若承认则犯偷兰遮罪。为活命故……乃至……比丘无病而为自己乞求美味饮食食用,犯波逸提罪。为活命故……乃至……比丘尼无病而为自己乞求美味饮食食用,犯波罗提悔过罪。为活命故,以活命为缘,无病而为自己乞求汤、饭食用,犯恶作罪。显示巴利原文
‘‘Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu…pe… sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu…pe… ‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’ti bhaṇati, paṭijānantassa āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu…pe… bhikkhu paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu…pe… bhikkhunī paṇītabhojanāni agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pari. 287) –
已说示。以此说明活命的失坏。显示巴利原文
Desitā. Iminā ājīvavipatti dīpitā.
3107 “被举罪者”等语,依次说明三种别住者的自相。其中,三种被举罪者已如前说。显示巴利原文
3107.‘‘Ukkhitto’’tiādi yathākkamena tesaṃ tiṇṇaṃ nānāsaṃvāsakānaṃ sarūpadassanaṃ. Tattha tayo ukkhittakā vuttāyeva.
3108-9 「若有人坐在被僧团以驱摈羯磨驱逐的非法说者一方,听闻『你们说些什么?』以及他们及其余者的主张后,心中生起『这些是非法说者,那些是法说者』之念,此人虽坐在他们中间,即成为与他们不共住的别住者,破坏了羯磨;对余者亦因未进入伸手可及之范围而破坏羯磨。」为说明注疏抉择中所引之意,故说「于非法说者之一方」等。显示巴利原文
3108-9. ‘‘Yo saṅghena ukkhepanīyakammakatānaṃ adhammavādīnaṃ pakkhe nisinno ‘tumhe kiṃ bhaṇathā’ti tesañca itaresañca laddhiṃ sutvā ‘ime adhammavādino, itare dhammavādino’ti cittaṃ uppādeti, ayaṃ tesaṃ majjhe nisinnova tesaṃ nānāsaṃvāsako hoti, kammaṃ kopeti. Itaresampi hatthapāsaṃ anāgatattā kopetī’’ti (mahāva. aṭṭha. 455) āgata aṭṭhakathāvinicchayaṃ dassetumāha ‘‘adhammavādipakkhasmi’’ntiādi.
「于非法说者之一方」:即处于被驱摈羯磨所摈出的非法说者一方。「虽坐」:指未离开伸手范围,作为满众而坐在那里。「思量」:以种种方式思考『这些是法说者,抑或那些才是法说者』。「生起意念『然而他们是法说者』」:指内心如此生起意念。「于非法说者之一方而坐,如是生起意念,此比丘」:「以主张」:即依此所生起意念而称为主张。「成为他们非法说者之别住者」:此义已显示。显示巴利原文
Adhammavādipakkhasminti ukkhepanīyakammena nissāritānaṃ adhammavādīnaṃ pakkhasmiṃ. Nisinnovāti hatthapāsaṃ avijahitvā gaṇapūrako hutvā nisinnova. Vicintayanti ‘‘ime nu kho dhammavādino, udāhu ete’’ti vividhenākārena cintayanto. ‘‘Ete pana dhammavādī’’ti mānasaṃ uppādeti, evaṃ uppanne pana mānase. Adhammavādipakkhasmiṃ nisinnova evaṃ mānasaṃ uppādento ayaṃ bhikkhu. Laddhiyāti evaṃ uppāditamānasasaṅkhātāya laddhiyā. Tesaṃ adhammavādīnaṃ nānāsaṃvāsako nāma hotīti pakāsito.
「坐于彼处者」:即坐于彼非法说者派中的人。因「坐」(sad)词根兼有去与遮止之义,故坐在那里的人称为「坐于彼处者」。「二者之」:指法说派与非法说派两僧团。「羯磨」:指应由四人以上僧团所作之羯磨。「破坏」:由于进入非法说者的不共住状态,为他们凑足僧数,又因未进入其余者的伸手可及范围而立于同一界内,且未与欲,故破坏了羯磨。然而,坐在非法说者派中的人,若进入他们中间而心想「这些为非法说者,其余为法说者」,或坐在任何一派中而心想「这些为法说者」,应知此人自己使自己成为了共住者。显示巴利原文
Tatraṭṭho pana soti tasmiṃ adhammavādipakkhasmiṃ nisinnova so. Sada-dhātuyā gatinivāraṇatthattā tatra nisinno ‘‘tatraṭṭho’’ti vuccati. Dvinnanti dhammavādiadhammavādipakkhānaṃ dvinnaṃ saṅghānaṃ. Kammanti catuvaggādisaṅghena karaṇīyakammaṃ. Kopetīti adhammavādīnaṃ asaṃvāsabhāvaṃ gantvā tesaṃ gaṇapūraṇattā, itaresaṃ ekasīmāyaṃ ṭhatvā hatthapāsaṃ anupagatattā, chandassa ca adinnattā kammaṃ kopeti. Yo pana adhammavādīnaṃ pakkhe nisinno ‘‘adhammavādino ime, itare dhammavādino’’ti tesaṃ majjhe pavisati, yattha vā tattha vā pakkhe nisinno ‘‘ime dhammavādino’’ti gaṇhāti, ayaṃ attanāva attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karotīti veditabbo.
3110 “来自界外的良善比丘,若处于伸手所及之处,则名为界内的别住者”,此为连接。以他充数所作之羯磨亦遭毁坏。如此,依所说方式,大仙宣说了三种别住者,此为连接。显示巴利原文
3110.Bahisīmāgato pakatatto bhikkhu sace hatthapāse ṭhito hoti, so sīmāya nānāsaṃvāsako matoti yojanā. Taṃ gaṇapūraṇaṃ katvā katakammampi kuppati. Evaṃ yathāvuttaniyāmena tayo nānāsaṃvāsakā mahesinā vuttāti yojanā.
3111 “堕者”:因犯波罗夷而从教法堕落,故称为“堕者”。“比丘尼十一种不堪”,这是句子的解析。“这些”:不计分类差别,总共有十七种人。“别住者”:不应与之共住,或因他们与良善比丘之间没有同一羯磨等共住之事,故名为别住者。显示巴利原文
3111.Cutoti pārājikāpanno sāsanato cutattā ‘‘cuto’’ti gahito. ‘‘Bhikkhunī ekādasa abhabbā’’ti padacchedo. Imeti bhedamanapekkhitvā sāmaññena sattarasa janā. Asaṃvāsāti na saṃvasitabbā, natthi vā etehi pakatattānaṃ ekakammādiko saṃvāsoti asaṃvāsā nāma siyuṃ.
3112 「一切别住者之」者,如所说之十七种一切别住者之。「以及应作羯磨者之」者,以及在《附随》中所说「僧团对其作羯磨者,彼既非羯磨所及者,亦非应给欲者,然而是应作羯磨者」之应作羯磨者之。「痴狂者等」者,以「等」字摄取心乱者等。当僧团作诃责等时。「拒绝」者,反对。「不成立」者,不立于反对之处,不破坏羯磨,此为意趣。显示巴利原文
3112.Asaṃvāsassa sabbassāti yathāvuttassa sattarasavidhassa sabbassa asaṃvāsassa. Tathā kammārahassa cāti ‘‘yassa saṅgho kammaṃ karoti, so neva kammapatto, nāpi chandāraho, apica kammāraho’’ti (pari. 488) evaṃ parivāre vuttakammārahassa ca. Ummattakādīnanti ādi-saddena khittacittādīnaṃ gahaṇaṃ. Saṅghe tajjanīyādīni karonte. Paṭikkhepoti paṭikkosanā. Na rūhatīti paṭikkosaṭṭhāne na tiṭṭhati, kammaṃ na kopetīti adhippāyo.
3113 「同住者……乃至……比丘」者:依所说方式,以未因羯磨或执见而成为不共住者的缘故,故是同住者;以未于界内成为不共住者而住于同一界中的缘故;以未犯终极重罪的缘故,故是净行比丘。纵使在伸手可及的极近处,以言语发分别之言,作出拒绝、反对,即成反对者,破坏羯磨,此为其义。显示巴利原文
3113.Sasaṃvāseka…pe… bhikkhunoti vuttanayena kammena vā laddhiyā vā asaṃvāsikabhāvaṃ anupagatattā samānasaṃvāsakassa sīmāya asaṃvāsikabhāvaṃ anupagantvā ekasīmāya ṭhitassa antimavatthuṃ anajjhāpannattā pakatattassa bhikkhuno. Anantarassapi hatthapāse vacanena vacībhedakaraṇena paṭikkhepo paṭikkoso ruhati paṭikkosanaṭṭhāneyeva tiṭṭhati, kammaṃ kopetīti adhippāyo.
3114 「以六种方式」者,即以此六种方式:因惭耻、因无知、因恶作所逼、因失念、因于非许可物作许可想、因于许可物作非许可想。既说了五种沙门开许法,也说了五种清净,此即联结。显示巴利原文
3114.Chahi ākārehīti (pāci. aṭṭha. 438; kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) lajjitāya, aññāṇatāya, kukkuccapakatatāya, satisammosāya, akappiyekappiyasaññitāya, kappiyeakappiyasaññitāyāti imehi chahi ākārehi. Pañca samaṇakappā ca vuttā, pañca visuddhiyo ca vuttāti yojanā.
「诸比丘,我允许以五种沙门开许法受用果物:火所净、刀所净、爪所净、无种子、已去种子为第五。」在小事中所开许的,名为五种沙门开许法。『五种清净』者,在《附随》的增一法中,对「五种清净」一语作分别时,以「诵出因缘后,其余应据所闻而了知,此为第一清净」等方式所显示的,是名为五种巴帝摩卡诵的清净;以及「经分别诵、清净布萨、决意布萨、自恣、和合布萨为第五」这样所说的五种清净——这两类五种清净,以共通之名而被含摄,如「二五识」等中所说。显示巴利原文
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjituṃ, aggiparijitaṃ satthaparijitaṃ nakhaparijitaṃ abījaṃ nibbaṭṭabījaññeva pañcama’’nti (cūḷava. 250) khuddakavatthuke anuññātā pañca samaṇakappā nāma. Pañca visuddhiyoti parivāre ekuttare ‘‘pañca visuddhiyo’’ti imassa niddese ‘‘nidānaṃ uddisitvā avasesaṃ sutena sāvetabbaṃ, ayaṃ paṭhamā visuddhī’’tiādinā (pari. 325) nayena dassitā pañca pātimokkhuddesasaṅkhātā pañca visuddhiyo ca ‘‘suttuddeso pārisuddhiuposatho adhiṭṭhānuposatho pavāraṇā sāmaggiuposathoyeva pañcamo’’ti (pari. 325) evaṃ vuttā pañca visuddhiyo cāti dvepañcavisuddhiyo ‘‘dvipañcaviññāṇānī’’tiādīsu viya sāmaññavacanena saṅgahitā.
3115-7 “以无余而施设、制定于此的学处”之因缘,即是毗舍离等那些学处制定的处所。“补特伽罗”者,所谓“补”,即地狱;堕入地狱、被碾磨、遭受地狱之苦的有情,即是补特伽罗、众生。圣补特伽罗因与彼相似,或因过去世的经历,也应知为“补特伽罗”。然而在此处,这些是指首次违犯学处者。现在将解说补特伽罗。“事”者,世尊的教令──即学处──即住于此处,依之而转起;是各个补特伽罗的、作为学处制定之因的行为。显示巴利原文
3115-7. Nissesena dīyati paññapīyati ettha sikkhāpadanti nidānaṃ, tesaṃ tesaṃ sikkhāpadānaṃ paññattiyā ṭhānabhūtaṃ vesālīādi. Puṃ vuccati nirayo, taṃ galati maddati nerayikadukkhaṃ anubhavatīti puggalo, satto. Ariyapuggalā taṃsadisattā, bhūtapubbagatiyā vā ‘‘puggalā’’ti veditabbā. Idha panete sikkhāpadavītikkamassa ādikammikā adhippetā. Idāni puggalaniddesaṃ vakkhati. Vasati ettha bhagavato āṇāsaṅkhātā sikkhāpadapaññatti taṃ paṭicca pavattatīti vatthu, tassa tassa puggalassa sikkhāpadapaññattihetubhūto ajjhācāro.
“制”:分别、分析、区分。“制定”:世尊的教令依此而被宣示,故名制定。制定的方式、区分应称为“制定方式”,但为偈颂结构而说为“方式之制定”,这并非完整的表述。此制定方式分为九种:制定、随制定、未生制定、一切处制定、部分制定、共通制定、不共通制定、一边制定、两边制定。显示巴利原文
Vidhānaṃ vibhajanaṃ vidhi, pabhedo. Paññāpīyati bhagavato āṇā pakārena ñāpīyati etāyāti paññatti, paññattiyā vidhi pabhedo ‘‘paññattividhi’’nti vattabbe ‘‘vidhiṃ paññattiyā’’ti gāthābandhavasena asamatthaniddeso. Sā pana paññattividhi paññattianupaññatti anuppannapaññatti sabbatthapaññatti padesapaññatti sādhāraṇapaññatti asādhāraṇapaññatti ekatopaññatti ubhatopaññattivasena navavidhā hoti.
“失坏、犯、不犯”是此处的词分解。“失坏”:依此而失坏戒等,故称失坏。失坏依戒、行、见、活命而有四种,此已依总说于下文显示。“犯”:由此不善或无记性的违犯世尊教令的行为而犯,故名犯。依前方便等,犯有多种差别。“不犯”:依不知等,对教令无违犯。“等起”:犯由这些而起,故称等起。依身等,等起有六种,是犯之因。等起的方式即是等起方式,即此处所说。显示巴利原文
‘‘Vipatti āpatti anāpattī’’ti padacchedo, vipajjanti etāya sīlādayoti vipatti. Sā pana sīlaācāradiṭṭhiājīvānaṃ vasena catubbidhā. Sā pana uddesavasena heṭṭhā dassitāva. Āpajjanti etāya akusalābyākatabhūtāya bhagavato āṇāvītikkamanti āpatti. Sā pubbapayogādivasena anekappabhedā āpatti. Anāpatti ajānanādivasena āṇāya anatikkamanaṃ. Samuṭṭhāti etehi āpattīti samuṭṭhānāni, kāyādivasena chabbidhāni āpattikāraṇāni. Samuṭṭhānānaṃ nayo samuṭṭhānanayo, taṃ.
“过失、业、作、想、心、教令”——即过失业作想心教令,其方式如下所说。所谓“过失方式”,即如在《疑惑度脱》初犯巴拉基嘎注释中所说:“在有心的方面,若心唯是不善,此为世间过失;其余则为制定过失。”这是过失的方式。“业方式”是指:“一切依身业、语业及依此二者,成为三种。”这是业的方式。“作方式”是指:“有犯由作而生,有由不作而生,有由作与不作而生,有或由作、或由不作而生。”这是作的方式。“想方式”是指:“想为解脱”等所说的想的方式。显示巴利原文
Vajjañca kammañca kiriyā ca saññā ca cittañca āṇatti ca vajjakammakriyāsaññācittāṇattiyo, tāsaṃ vidhi tathā vuccati, taṃ. Vajjavidhinti ‘‘yassā sacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hoti, ayaṃ lokavajjā, sesā paṇṇattivajjā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttaṃ vajjavidhiṃ. Kammavidhinti ‘‘sabbā ca kāyakammavacīkammatadubhayavasena tividhā hontī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) dassitaṃ kammavidhiṃ . Kriyāvidhinti ‘‘atthāpatti kiriyato samuṭṭhāti, atthi akiriyato, atthi kiriyākiriyato, atthi siyā kiriyato siyā akiriyato’’tiādinā (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) nayena dassitaṃ kiriyāvidhiṃ. Saññāvidhinti ‘‘saññāvimokkhā’’tiādinā (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) nayena dassitaṃ saññāvidhiṃ.
“心方式”是指:“一切依心而分为二种:有心与无心。”这是心方式。“教令方式”是指:“有教令与无教令。”这是教令方式。“支方式”是指:一切学处中所说诸犯的支的方式。“受三法、善三法”是连接语。而所谓“不善心、二心、三心、苦受、二受、三受”,于各处已作显示。显示巴利原文
Cittavidhinti ‘‘sabbāpi cittavasena duvidhā honti sacittakā, acittakā cā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttaṃ cittavidhiṃ. Āṇattividhinti ‘‘sāṇattikaṃ anāṇattika’’nti vuttaṃ āṇattividhiṃ. Aṅgavidhānanti sabbasikkhāpadesu āpattīnaṃ vuttaṃ aṅgavidhānañca. Vedanāttikaṃ, kusalattikañcāti yojanā. Taṃ pana ‘‘akusalacittaṃ, dvicittaṃ, ticittaṃ, dukkhavedanaṃ, dvivedanaṃ, tivedana’’nti tattha tattha dassitameva.
“此十七种相”,即如前所说的因缘等十七种差别,是一切学处的共通相。“显示”即为阐明。善巧于律的觉者,应于诸学处中依其所宜而加以配属——这是句子的连接。显示巴利原文
Sattarasavidhaṃetaṃ lakkhaṇanti yathāvuttanidānādisattarasappabhedaṃ sabbasikkhāpadānaṃ sādhāraṇalakkhaṇaṃ. Dassetvāti pakāsetvā. Budho vinayakusalo. Tattha tattha sikkhāpadesu yathārahaṃ yojeyyāti sambandho.
3118 在这十七种特征中,为了指示因缘与补特伽罗,故说“因缘”等。“于彼”者,即在这十七种共通特征之中,此为处格的限定用法。“因缘”即应被限定的所指。“昔时”一词应与“毗舍离”等语各别相配。“释迦”、“跋耆”等国土名称之语,应取依所住之城邑而解。于“住释迦国迦毗罗卫”、“住跋耆国须须摩罗山”等处,他们已在各学处的因缘中被指示。显示巴利原文
3118. Imesu sattarasasu lakkhaṇesu nidānapuggale tāva niddisitumāha ‘‘nidāna’’ntiādi. Tatthāti tesu sattarasasu sādhāraṇalakkhaṇesu, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Nidānanti niddhāritabbadassanaṃ. ‘‘Pura’’nti idaṃ ‘‘vesālī’’tiādipadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Sakkabhaggāti etehi janapadavācīhi saddehi ṭhānanissitā nāgarāva gahetabbā. Tāni ca ‘‘sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ, bhaggesu viharati susumāragire’’ti tattha tattha sikkhāpadanidāne nidassitāneva.
3119 “毗舍离之十”等义理的抉择,将于后文显明。“基利跋迦”即王舍城。该城因四周耸立着的仙吉离等五座山,状如金刚杵,故称“基利跋迦”。显示巴利原文
3119.‘‘Dasa vesāliyā’’tiādīnaṃ atthavinicchayo uttare āvi bhavissati. Giribbajeti rājagahanagare. Tañhi samantā ṭhitehi isigiliādīhi pañcahi pabbatehi vajasadisanti ‘‘giribbaja’’nti vuccati.
3121 在比丘的巴帝摩卡中,已述及苏定那、达尼亚等二十三种最初造作的补特伽罗。这是连结之说明。显示巴利原文
3121. Bhikkhūnaṃ pātimokkhasmiṃ sudinnadhaniyādayo tevīsatividhā ādikammikapuggalā vuttāti yojanā.
3122 “出现在两部巴帝摩卡中的那些最初犯戒者,汇总起来共有三十人。”这是(前后文的)连接。由于对事等诸项的抉择将在后文中加以说明,所以这里没有提及。难道“因缘补特伽罗的抉择”也将在那里说明吗?那为何在此处说了呢?这并无过失,因为这是本论的主题,所以此处也应当说。既然如此,事等抉择也应在此处说,为何不说呢?因为以同一方式所指出的这个,在解说它时,那个也就连带被说到了,所以应当视作以点示全面的方式而作略说。显示巴利原文
3122. Ubhayapātimokkhe āgatā te sabbe ādikammikapuggalā paripiṇḍitā tiṃsa bhavantīti yojanā. Vatthuādīnaṃ vinicchayo uttare vakkhamānattā idha na vutto. Nanu ca nidānapuggalavinicchayampi tattha vakkhatīti so idha kasmā vuttoti? Nāyaṃ doso, imassa pakaraṇattā idhāpi vattabboti. Yadi evaṃ vatthuādivinicchayopi idha vattabbo siyā, so kasmā na vuttoti? Ekayoganiddiṭṭhassa imassa vacanena sopi vuttoyeva hotīti ekadesadassanavasena saṃkhittoti daṭṭhabbo.
3123 “谁若知晓了此树,他便无余地了知施设”,这是连接。在此,“此树”一词,是用譬喻来显示一个集合体,也就是由因缘等十七种类所构成、一切学处所共通的性相集合。什么是此树殊胜之处呢?于是便说“三根”等语。显示巴利原文
3123. Yo enaṃ taruṃ jānāti, so paññattiṃ asesato jānātīti sambandho. Ettha ‘‘enaṃ taru’’nti iminā nidānādisattarasappakāraṃ sabbasikkhāpadasādhāraṇalakkhaṇasamudāyaṃ rūpakena dasseti. Kiṃ visiṭṭhaṃ tarunti āha ‘‘timūla’’ntiādi.
其中,“三根”:此树有三条根,即名为因缘、补特伽罗、事的三者,因此说为“三根”。“九叶”:此树有九片叶,即名为九种施设者,因此说为“九叶”。“二芽”:此树有两颗芽,即名为世间罪与施设罪的二者,因此说为“二芽”。原本应说“双芽”,但将i音转为aya音,故说为“二芽”。“七果”:此树有七颗果,即名为教令、罪、无罪、违失、想、受、善三法这七者,因此说为“七果”。“六花”:此树有六朵花,即名为六种等起者,因此说为“六花”。“二生源”:此树有两种生源,即名为心与业的二者,因此说为“二生源”。“二枝”:此树有两根枝,即名为作用与支分的二者,因此说为“二枝”。“知晓此树者”:即所说的比丘了知所说的这棵树,也就是了知这个被称作所说形相、共通、十七相聚集的抉择之树。“彼”:指的是那位比丘。“施设”:指的是律藏。“无余”:指的是一切。显示巴利原文
Tattha timūlanti nidānapuggalavatthusaṅkhātāni tīṇi mūlāni etassāti timūlaṃ. Navapattanti navavidhapaṇṇattisaṅkhātāni pattāni etassāti navapattaṃ. Dvayaṅkuranti lokavajjapaṇṇattivajjasaṅkhātā dve aṅkurā etassāti dvayaṅkuraṃ. ‘‘Dviaṅkura’’nti vattabbe i-kārassa ayādesaṃ katvā ‘‘dvayaṅkura’’nti vuttaṃ. Sattaphalanti āṇattiāpattianāpattivipattisaññāvedanākusalattikasaṅkhātāni satta phalāni etassāti sattaphalaṃ. Chapupphanti chasamuṭṭhānasaṅkhātāni pupphāni etassāti chapupphaṃ. Dvippabhavanti cittakammasaṅkhātā dve pabhavā etassāti dvippabhavaṃ. Dvisākhanti kiriyaaṅgasaṅkhātā dve sākhā etassāti dvisākhaṃ. Enaṃ taruṃ yo jānātīti yo vutto bhikkhu vuttasarūpasādhāraṇasattarasalakkhaṇarāsivinicchayasaṅkhātataruṃ jānāti. Soti so bhikkhu. Paññattinti vinayapiṭakaṃ. Asesatoti sabbaso.
3124 如是,凡是诵读这部词义甘美、条理无混、最上殊胜的抉择,转为口诵而受持,并在亲教师近前善加听闻,进而询问其义理的比丘,他在律的抉择上,便与那位被奉为持律者首位的优波离大长老相等。这是连结。显示巴利原文
3124.Iti evaṃ madhurapadatthaṃ anākulaṃ paramaṃ uttamaṃ imaṃ vinicchayaṃ yo paṭhati vācuggataṃ karonto pariyāpuṇāti, garusantike sādhukaṃ suṇāti, paripucchate ca atthaṃ paripucchati ca, so bhikkhu vinaya vinicchaye upālisamo bhavati vinayadharānaṃ etadaggaṭṭhāne nikkhittena upālimahātherena sadiso bhavatīti yojanā.