各种细节问题的抉择讨论的注释巴利
Pakiṇṇakavinicchayakathāvaṇṇanā
3029 所谓“叶制伞”,是指用多罗叶等叶子做伞面覆盖的任何一种伞。“外”指上面。“内”指下面。“缝”是指把形状做出来之后,用针线来缝。巴利
3029.Chattaṃpaṇṇamayaṃ kiñcīti tālapaṇṇādipaṇṇacchadanaṃ yaṃ kiñci chattaṃ. Bahīti upari. Antoti heṭṭhā. Sibbitunti rūpaṃ dassetvā sūcikammaṃ kātuṃ.
3030 叶片:指用来覆盖的叶子。半月:指半月形。摩竭齿:指摩竭鱼牙齿的形状,也就是所说的“山峰”。“不得切割”这句话是承接上下文的。如果有人把口缘弯折,或者在绑好的叶端、顶部圆环的末端做成山峰等形状,那么这种做法就被这句遮止了。柄:指伞柄。壶:指壶的形状。兽形:指虎等猛兽的形象。线条:指雕刻、切割或绘画而成的纹线。巴利
3030.Paṇṇeti chadanapaṇṇe. Aḍḍhacandanti aḍḍhacandākāraṃ. Makaradantakanti makaradantākāraṃ, yaṃ ‘‘girikūṭa’’nti vuccati. Chindituṃ na vaṭṭatīti sambandho. Mukhavaṭṭiyā nāmetvā baddhapaṇṇakoṭiyā vā matthakimaṇḍalakoṭiyā vā girikūṭādiṃ karonti, iminā taṃ paṭikkhittaṃ. Daṇḍeti chattadaṇḍe. Ghaṭakanti ghaṭākāro. Vāḷarūpaṃ vāti byagghādivāḷānaṃ rūpakaṃ vā. Lekhāti ukkiritvā vā chinditvā vā cittakammavasena vā katarāji.
3031 在五种颜色的线之间,为了牢固,可以用蓝色等单一颜色的线在伞的内外缝制,或者为了牢固而把伞柄、握把、签条、笼架绑结起来,这样文句连结是合适的。通过“在五种颜色之中,以单一颜色为牢固”这句话,说明不允许为了颜色装饰,而用多种颜色的线来缝制和绑结。巴利
3031.Pañcavaṇṇānaṃ suttānaṃ antare nīlādiekavaṇṇena suttena thiratthaṃ chattaṃ anto ca bahi ca sibbituṃ vā chattadaṇḍaggāhakasalākapañjaraṃ thiratthaṃ vinandhituṃ vā vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Pañcavaṇṇānaṃ ekavaṇṇena thirattha’’nti iminā anekavaṇṇehi suttehi vaṇṇamaṭṭhatthāya sibbituñca vinandhituñca na vaṭṭatīti dīpeti.
不过,在某些写本中能看到“以五色”这样的读法。这时应该这样理解:为了牢固,可以用单色线,也可以用五色线来缝制或绑结。而这个意思,正好就是下面所说的——巴利
Potthakesu pana ‘‘pañcavaṇṇenā’’ti pāṭho dissati, tassa ekavaṇṇena, pañcavaṇṇena vā suttena thiratthaṃ sibbituṃ, vinandhituṃ vā vaṭṭatīti yojanā kātabbā hoti, so ettheva heṭṭhā vuttena –
‘‘Pañcavaṇṇena suttena, sibbituṃ na ca vaṭṭatī’’ti –
这种读法和义注的原文相冲突:“有些人用五色线在多罗叶伞的内侧或外侧缝制,做成色彩装饰,这是不允许的。但用单色线——蓝色也好、黄色也好,随便哪种线——在内侧或外侧缝制,或者为了加固而绑扎伞柄所握的竹骨笼,这是允许的,而且那是为了加固,不是为了色彩装饰。”因此,不应采纳这种读法。巴利
Pāṭhena ca ‘‘keci tālapaṇṇacchattaṃ anto vā bahi vā pañcavaṇṇena suttena sibbantā vaṇṇamaṭṭhaṃ karonti, taṃ na vaṭṭati. Ekavaṇṇena pana nīlena vā pītakena vā yena kenaci suttena anto vā bahi vā sibbituṃ chattadaṇḍaggāhakaṃ salākapañjaraṃ vā vinandhituṃ vaṭṭati, tañca kho thirakaraṇatthaṃ, na vaṇṇamaṭṭhatthāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya) aṭṭhakathāpāṭhena ca virujjhati, tasmā so na gahetabbo.
3032 另外,“只是刻纹”是指前面所说的那种筹算刻纹。所谓“切断后”,是指将挖刻做成者加以切断。所谓“磨擦后”,是指对通过绘画等方式做成者加以磨擦。巴利
3032.Lekhāvā pana kevalāti yathāvuttappakārā salākalekhā vā. Chinditvāti ukkiritvā kataṃ chinditvā. Ghaṃsitvāti cittakammādivasena kataṃ ghaṃsitvā.
3033 在伞柄的孔洞处:指伞柄框架上为了便于握持而劈开的孔洞,也就是根部。这里按没有疑问的说法来讲。不过《小训练义注》里说的是“在伞盖的根部”。蛇伞形状:就是盛开的蛇伞的样子。用绳子固定住之后绑在伞柄上,在绑的那个地方刻出像环一样的凹槽并让它凸起来。为了绑缚:就是为了用绳子把框架绑在伞柄上,使它不被风吹动。这样刻出来的纹路是允许的,这是整句的连法。正如所说的:“为了不被风吹动,用绳子固定住伞盖后绑在伞柄上,在绑的那个地方刻出像环一样的凹槽并留下刻纹,那是允许的。”《义注纲要》里说:“即使不绑,因为那个地方本来就该绑,所以刻出环形凹槽是允许的。”巴利
3033.Daṇḍabundamhīti chattadaṇḍassa pañjare gāhaṇatthāya phālitabundamhi, mūleti attho. Ayamettha nissandehe vuttanayo. Khuddasikkhāgaṇṭhipade pana ‘‘chattapiṇḍiyā mūle’’ti vuttaṃ. Ahichattakasaṇṭhānanti phullaahichattākāraṃ. Rajjukehi gāhāpetvā daṇḍe bandhanti, tasmiṃ bandhaṭṭhāne valayamiva ukkiritvā uṭṭhāpetvā. Bandhanatthāyāti vātena yathā na calati, evaṃ rajjūhi daṇḍe pañjarassa bandhanatthāya. Ukkiritvā katā lekhā vaṭṭatīti yojanā. Yathāha – ‘‘vātappahārena acalanatthaṃ chattamaṇḍalikaṃ rajjukehi gāhāpetvā daṇḍe bandhanti, tasmiṃ bandhanaṭṭhāne valayamiva ukkiritvā lekhaṃ ṭhapenti, sā vaṭṭatī’’ti. ‘‘Sacepi na bandhanti, bandhanārahaṭṭhānattā valayaṃ ukkirituṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3034 与百足虫等相同,就是跟百足虫等相似;在表达“同等”这一意义时,本该用工具格,却用了属格。巴利
3034.Samaṃ satapadādīnanti satapadādīhi sadisaṃ, tulyatthe karaṇavacanappasaṅge sāmivacanaṃ.
3035 在衣片的开口处,或者在两片宽大衣片缝合处,或者在边角处,或者为了补满单片衣片而在拼接处。所谓“藤”,是指缝成类似库德鲁萨穗的形状。有些人说是“类似瓦拉卡穗的形状”。所谓“链”,是指像猫项圈那样的缝法。有些人说是“像百足虫一样”。巴利
3035.Pattassa pariyante vāti anuvātassa ubhayapariyante vā. Pattamukhepi vāti dvinnaṃ ārāmavitthārapattānaṃ saṅghaṭitaṭṭhāne kaṇṇepi vā, ekasseva vā pattassa ūnapūraṇatthaṃ saṅghaṭitaṭṭhānepi vā. Veṇinti kudrūsasīsākārena sibbanaṃ. Keci ‘‘varakasīsākārenā’’ti vadanti. Saṅkhalikanti biḷāladāmasadisaṃ sibbanaṃ. Keci ‘‘satapadisama’’nti vadanti.
3036 布片就是布片。所谓“八角形等”,是指具有八角形等样式的方法。这里的“八角形等”是因为偈颂的韵律而补上了鼻音。“八角形等的方法”这个说法,是修饰“布片”的同格定语,或者是修饰动作的状语,和“制作”相连。另一种理解是:这里的“布片”是表处所义的业格,意思是“在布片上”。按这种理解,“八角形等”也是业格,用来修饰“方法”。这里所说的“八角形”等名称,和后面将要讲说的四角形不同。“在那里”,就是在那一对布片上。“斧形和棒形”,就是缝成斧头和棒槌的形状。“锤形”,就是缝成棍棒的形状。用“等”这个字,还包括了塔形等其他形状。巴利
3036.Paṭṭanti paṭṭampi. Aṭṭhakoṇādiko vidhi pakāro etassāti aṭṭhakoṇādikavidhi, taṃ. ‘‘Aṭṭhakoṇādika’’nti gāthābandhavasena niggahitāgamo. ‘‘Aṭṭhakoṇādikaṃ vidhi’’nti etaṃ ‘‘paṭṭa’’nti etassa samānādhikaraṇavisesanaṃ, kiriyāvisesanaṃ vā, ‘‘karontī’’ti iminā sambandho. Atha vā paṭṭanti ettha bhummatthe upayogavacanaṃ, paṭṭeti attho. Imasmiṃ pakkhe ‘‘aṭṭhakoṇādika’’nti upayogavacanaṃ. ‘‘Vidhi’’nti etassa visesanaṃ. Idha vakkhamānacatukoṇasaṇṭhānato aññaṃ aṭṭhakoṇādikaṃ nāmaṃ. Tatthāti tasmiṃ paṭṭadvaye. Agghiyagadārūpanti agghiyasaṇṭhānañceva gadāsaṇṭhānañca sibbanaṃ. Muggaranti laguḷasaṇṭhānasibbanaṃ. Ādi-saddena cetiyādisaṇṭhānānaṃ gahaṇaṃ.
3037 这里“在那里”指的是布片对中的那个位置。“蟹眼”是指像螃蟹眼睛一样的缝线样式。“竖起来”就是做出来。“在那里”指的是那块结带布片上。“线”是指从一角缝到另一角的线,以及四方形中缝的线。“小疙瘩”是指把那些线折回去缝成的线头。“难以辨认”是说染色的时候形状不容易看出来、不显眼,所以是允许的。正如所说的:“角线和线疙瘩,在衣服染色后难以辨认形状,是允许的。”巴利
3037.Tatthāti paṭṭadvaye tasmiṃ ṭhāne. Kakkaṭakakkhīnīti kuḷīraacchisadisāni sibbanavikārāni. Uṭṭhāpentīti karonti. Tatthāti tasmiṃ gaṇṭhikapāsakapaṭṭake. Suttāti koṇato koṇaṃ sibbitasuttā ceva caturasse sibbitasuttā ca. Piḷakāti tesameva suttānaṃ nivattetvā sibbitakoṭiyo ca. Duviññeyyāvāti rajanakāle duviññeyyarūpā anoḷārikā dīpitā vaṭṭantīti. Yathāha – ‘‘koṇasuttapiḷakā ca cīvare ratte duviññeyyarūpā vaṭṭantī’’ti.
3038 结片带片应当连起来理解为结片、带片。角隅的线是指:要剪断衣角的线,以及结片和带片各角的线。这里,衣服按长度和宽度缝好之后,把顺着衣边露在外面的线,以及染衣后晾干时,用绳子或衣竿系住悬挂、在衣边系着的线,就叫角线。正如文中所说:衣的角线不合用,染的时候应当剪断。但诸比丘,我允许角线——这样开许的角线,应当做成衣边处的襻系上,用来在染衣时挂住。巴利
3038.Gaṇṭhipāsakapaṭṭakāti gaṇṭhikapaṭṭakapāsakapaṭṭakāti yojanā. Kaṇṇakoṇesu suttānīti cīvarakaṇṇesu suttāni ceva gaṇṭhikapāsakapaṭṭānaṃ koṇesu suttāni ca chindeyya. Ettha ca cīvare āyāmato, vitthārato ca sibbitvā anuvātato bahi nikkhantasuttaṃ cīvaraṃ rajitvā sukkhāpanakāle rajjuyā vā cīvaravaṃse vā bandhitvā olambituṃ anuvāte baddhasuttāni ca kaṇṇasuttāni nāma. Yathāha – ‘‘cīvarassa kaṇṇasuttakaṃ na vaṭṭati, rajitakāle chinditabbaṃ. Yaṃ pana ‘anujānāmi, bhikkhave, kaṇṇasuttaka’nti (mahāva. 344) evaṃ anuññātaṃ, taṃ anuvāte pāsakaṃ katvā bandhitabbaṃ, rajanakāle lagganatthāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya).
3039 所谓“针线活的花样”,是指为了装饰袈裟,用各种线缝成像百足虫那样的形状,或者装上垫片之类,这种种针线活的变化。所谓“或者其他任何一种”,是指花环图案、兽鸟足形图案等等其他任何缝制出来的花样。所谓“自己做”,就是自己动手做。所谓“叫人做”,就是让别人来做。巴利
3039.Sūcikammavikāraṃ vāti cīvaramaṇḍanatthāya nānāsuttakehi satapadisadisaṃ sibbantā āgantukapaṭṭaṃ ṭhapenti, evarūpaṃ sūcikammavikāraṃ vā. Aññaṃ vā pana kiñcipīti aññampi yaṃ kiñci mālākammamigapakkhipādādikaṃ sibbanavikāraṃ. Kātunti sayaṃ kātuṃ. Kārāpetunti aññena vā kārāpetuṃ.
3040 如果有比丘希求他人殊胜的色泽,怀着渴望把袈裟放进米汁、面粉、碱液、树脂等东西里,那么这个比丘就逃不掉恶作罪,应当这样连起来理解。“米汁”是指像涂抹纱线时用的那种浓稠米汁。“面粉”是指米粉。用米粉煮出来的是碱液。“树脂”是指树液。用“等”字还包括紫胶之类的东西。巴利
3040. Yo bhikkhu paraṃ uttamaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ abhipatthayaṃ patthayanto kañjipiṭṭhakhaliallikādīsu cīvaraṃ pakkhipati, tassa pana bhikkhuno dukkaṭā mokkho na vijjatīti yojanā. Kañjīti vāyanatantamakkhanakañjisadisā thūlākañji. Piṭṭhanti taṇḍulapiṭṭhaṃ. Taṇḍulapiṭṭhehi pakkā khali. Allikāti niyyāso. Ādi-saddena lākhādīnaṃ gahaṇaṃ.
3041 做袈裟时,在制作过程中,为了洗掉针、手等造成的污垢,以及袈裟脏了的时候为了洗净,把它放进米汁、米粉糊、碱液、树脂等里面,这是允许的。应当这样连起来理解。巴利
3041. Cīvarassa karaṇe karaṇakāle samuṭṭhitānaṃ sūcihatthamalādīnaṃ dhovanatthaṃ, kiliṭṭhakāle ca dhovanatthaṃ kañjipiṭṭhikhaliallikādīsu pakkhipati, vaṭṭatīti yojanā.
3042 其中,“在那染衣的赤褐色染料中”,是指为了让衣服有香气而加入香,或为了让衣服光亮而加入油,或为了让衣服增色而加入紫胶。所谓“任何”,就是指像这样的任何一种东西。巴利
3042.Tatthāti yena kasāvena cīvaraṃ rajati, tasmiṃ rajane cīvarassa sugandhabhāvatthāya gandhaṃ vā ujjalabhāvatthāya telaṃ vā vaṇṇatthāya lākhaṃ vā. Kiñcīti evarūpaṃ yaṃ kiñci.
3043 用宝石,也就是用石头。或者用其他任何能让它变得光亮的东西,比如像槌子这类物品,或者其他任何东西。在槽里,就是在染槽里。不应该用手握住去摩擦,不应该去蹭。巴利
3043.Maṇināti pāsāṇena. Aññenapi ca kenacīti yena ujjalaṃ hoti, evarūpena muggarādinā aññenāpi kenaci vatthunā. Doṇiyāti rajanambaṇe. Na ghaṃsitabbaṃ hatthena gāhetvā na ghaṭṭetabbaṃ.
3044 3044. “对于染好的衣,可以用手稍微拍打一下,这是允许的”——这是句义衔接的说明。在《甘提巴达》中说:“在人们投入染料的地方,也就是染槽中,可以摩擦肩带、腰带等物。”巴利
3044. Rattaṃ cīvaraṃ hatthehi kiñci thokaṃ paharituṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Yattha pakkarajanaṃ pakkhipanti, sā rajanadoṇi, tattha aṃsabaddhakakāyabandhanādiṃ ghaṭṭetuṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3045 关于“结”:是指用竹子、象牙、兽角等做成的结状物。或者“纹线”:是指圆形等各种形状的线条。或者“小疱”:是指像芥子一样的小水疱。或者“耳饰形状的变体”:是指做成宝珠串形状、花形耳饰形状等变体。又,或者“合适小点的变体”也不被允许,这是语义连接。巴利
3045.Gaṇṭhiketi veḷudantavisāṇādimayagaṇṭhike. Lekhā vāti vaṭṭādibhedā lekhā vā. Piḷakā vāti sāsapabījasadisā khuddakapubbuḷā vā. Pāḷikaṇṇikabhedakoti maṇikāvaḷirūpapupphakaṇṇikarūpabhedako. Kappabinduvikāro vā na vaṭṭatīti yojanā.
3046 “以针尖”是指用针的尖端,或者用苏奇·目奇。“任何线”是指圆形、牛尿形等任何形状的条纹。巴利
3046.Āraggenāti ārakaṇṭakaggena, sūcimukhena vā. Kācipi lekhāti vaṭṭakagomuttādisaṇṭhānā yā kācipi rāji.
3047 把(钵)放到转轮上,意思是让它附着在转轮上。巴利
3047.Bhamaṃ āropetvāti bhame alliyāpetvā.
3048 关于“钵圈”:在钵的下面、底座等物之上,为了防护钵的涂层,用锡、铅等做成的钵圈。“壁画”是指区分开来、带有种种形状图像的彩绘。正如经文所说:“诸比丘,不应持用彩绘的钵圈、布满图像、作成壁画那样的。”其中“那里”指那个钵圈上。“他的”指比丘的。“摩竭罗齿”是指山峰形状。巴利
3048.Pattamaṇḍalaketi patte chavirakkhanatthāya tipusīsādīhi kate pattassa heṭṭhā ādhārādīnaṃ upari kātabbe pattamaṇḍalake. Bhittikammanti vibhattaṃ katvā nānākārarūpakakammacittaṃ. Yathāha ‘‘na bhikkhave citrāni pattamaṇḍalāni dhāretabbāni rūpakākiṇṇāni bhittikammakatānī’’ti (cūḷava. 253). Tatthāti tasmiṃ pattamaṇḍale. Assāti bhikkhussa. Makaradantakanti girikūṭākāraṃ.
3049 除了在滤水囊口缘处为系绑滤水囊而开许的那种刻纹以外,在法伞上或钵腹上,任何刻纹都不允许——这是句子的连接意思。巴利
3049. Mukhavaṭṭiyaṃ yā lekhā parissāvanabandhanatthāya anuññātā, taṃ lekhaṃ ṭhapetvā dhammakaraṇacchatte vā kucchiyaṃ vā kācipi lekhā na vaṭṭatīti yojanā.
3050 在那里各处,指在泥土的各个地方。那,指这样捶打而成的双股线身带。巴利
3050.Tahiṃ tahinti mattikāya tattha tattha. Tanti tathākoṭṭitadiguṇasuttakāyabandhanaṃ.
3051 在两端为了让它结实,把带穗边缘折成双层后捶打,这是允许的,这样连接起来理解。有图案的:指带有花鬘纹、藤蔓纹或彩绘纹的身带。巴利
3051. Antesu daḷhatthāya dasāmukhe diguṇaṃ katvā koṭṭenti, vaṭṭatīti yojanā. Cittikampīti mālākammalatākammacittayuttampi kāyabandhanaṃ.
3052 “眼”是指象眼。至于“在那里”,对于身体束缚来说合适,这有什么可说的呢?“使竖起”是指雕刻凸起。巴利
3052.Akkhīnīti kuñjarakkhīni. Tatthāti kāyabandhane vaṭṭatīti kā kathā. Uṭṭhāpetunti ukkirituṃ.
3053 做成瓶子的形状,就是“瓶”。或者说“水蛇头”,就是做成水蛇头口那样的形状。无论哪种变形的样式,在衣带的穗端上都不允许,这就是这句话的连缀意思。巴利
3053.Ghaṭanti ghaṭasaṇṭhānaṃ. Deḍḍubhasīsaṃ vāti udakasappasīsamukhasaṇṭhānaṃ vā. Yaṃ kiñci vikārarūpaṃ dasāmukhe na vaṭṭatīti yojanā.
3054 “鱼刺”是指鱼刺的形状。“枣叶形”是指枣叶的形状。把鱼刺、光滑的布片或枣叶形的东西弄直后拍打,是可以的,这就是连接句的意思。在这里,两边带有鱼刺状、像鱼的背脊骨那样编织的布片,这种身带就叫“鱼刺”。编织成枣叶形状的,就叫“枣叶形”。巴利
3054.Macchakaṇṭanti macchakaṇṭakākāraṃ. Khajjūripattakākāranti khajjūripattasaṇṭhānaṃ. Macchakaṇṭaṃ vā maṭṭhaṃ paṭṭikaṃ vā khajjūripattakākāraṃ vā ujukaṃ katvā koṭṭitaṃ vaṭṭatīti yojanā. Ettha ca ubhayapassesu macchakaṇṭakayuttaṃ macchassa piṭṭhikaṇṭakaṃ viya yassa paṭṭikāya vāyanaṃ hoti, idaṃ kāyabandhanaṃ macchakaṇṭakaṃ nāma. Yassa khajjūripattasaṇṭhānamiva vāyanaṃ hoti, taṃ khajjūripattakākāraṃ nāma.
3055 原本就是编好的布片,就是布片。所谓“猪鼻”,是钥匙袋的形状。在那两种身带当中,绳编的一类随顺猪鼻,布片的一类随顺布片。由“等”这个字,也包括了印章身带,它也随顺猪鼻。正如所说:“单绳的,以及印章身带,都随顺猪鼻。”其中,单绳的,就是一圈。多绳的不合宜,后面将会说到。“印章身带,就是不做成四方形而系缚”,这在《甘提巴达》中已经说过。巴利
3055. Pakativītā paṭṭikā. Sūkarantaṃnāma kuñcikākosakasaṇṭhānaṃ. Tassa duvidhassa kāyabandhanassa. Tattha rajjukā sūkarantānulomikā, dussapaṭṭaṃ paṭṭikānulomikaṃ. Ādi-saddena muddikakāyabandhanaṃ gahitaṃ, tañca sūkarantānulomikaṃ. Yathāha – ‘‘ekarajjukaṃ, pana muddikakāyabandhanañca sūkarantakaṃ anulometī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 278). Tattha ekarajjukā nāma ekavaṭṭā. Bahurajjukassa akappiyabhāvaṃ vakkhati. ‘‘Muddikakāyabandhanaṃ nāma caturassaṃ akatvā sajjita’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ.
3056 “穆拉迦”是指缠成穆拉迦绳那种形状做成的。“缠成”是指用各种线缠成。不过在《学处分别决疑》里说:“把许多根绳子合在一起,再用一根绳子缠起来,就叫穆拉迦。”“玛达维那”是指腰带那种形状。“迭杜巴咖”是指像水蛇头那样的形状。“咖拉布咖”是指有很多绳子的。“绳索”是指许多根绳子两端没有合在一起绑起来;像那样绑起来的,就叫咖拉布咖。“不允许”是指穆拉迦等这一切身带都不允许。“前二”是指穆拉迦和玛达维那这两种。本来应该说“在穗子里允许”,但因为偈颂结构的缘故省略了字母,所以说成“穗子里允许”。正如说:“‘穆拉迦、玛达维那’,这些只在穗子里才允许。”巴利
3056.Murajaṃ nāma murajavaṭṭisaṇṭhānaṃ veṭhetvā kataṃ. Veṭhetvāti nānāsuttehi veṭhetvā. Sikkhābhājanavinicchaye pana ‘‘bahukā rajjuyo ekato katvā ekāya rajjuyā veṭhitaṃ murajaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Maddavīṇaṃ nāma pāmaṅgasaṇṭhānaṃ. Deḍḍubhakaṃ nāma udakasappasīsasadisaṃ. Kalābukaṃ nāma bahurajjukaṃ. Rajjuyoti ubhayakoṭiyaṃ ekato abaddhā bahū rajjuyo, tathā baddhā kalābukaṃ nāma hotīti. Na vaṭṭantīti murajādīni imāni sabbāni kāyabandhanāni na vaṭṭanti. Purimā dveti murajaṃ, maddavīṇañcāti dve. ‘‘Dasāsu siyu’’nti vattabbe gāthābandhavasena vaṇṇalopena ‘‘dasā siyu’’nti vuttaṃ. Yathāha – ‘‘murajaṃ maddavīṇa’nti idaṃ dasāsuyeva anuññāta’’nti (cūḷava. aṭṭha. 278).
3057 所谓“腰带形状”,就是像腰带花环那样的四方形形状。巴利
3057.Pāmaṅgasaṇṭhānāti pāmaṅgadāmaṃ viya caturassasaṇṭhānā.
3058 所谓“一绳所成”,就是把几股不同的绳子合在一起搓成一根,再用它做成的腰带。“许可捻制”这句话里,在“绳子、布条等”当中,取的是单股搓成的绳子;但在这里,取的是把几股不同的绳子合在一起搓成一根的那种绳子。“彼亦”就是指那条一绳所成的腰带。至于“连一种腰带形状也不许可”,意思是连单单一种腰带形状也不允许。巴利
3058.Ekarajjumayanti nānāvaṭṭe ekato vaṭṭetvā katarajjumayaṃ kāyabandhanaṃ. Vaṭṭaṃ vaṭṭatīti ‘‘rajjukā dussapaṭṭādī’’ti ettha ekavaṭṭarajjukā gahitā, idha pana nānāvaṭṭe ekato vaṭṭetvā katāva ekarajjukā gahitā. Tañcāti tampi ekarajjukakāyabandhanaṃ. Pāmaṅgasaṇṭhānaṃ ekampi na ca vaṭṭatīti kevalampi na vaṭṭati.
3059 把很多根绳子合在一起做成,这是句子的连接方式。允许系缚,意思是:它不是鼓,也不是葫芦,而只是绳身带,这就是要表达的意思。不过这里的判定是:把很多根绳子合在一起,用一根绳子不间断地缠绕做成的,不应该叫“多绳”,那是允许的——这个判定在注疏里已经说到,这里也引用了。而《学处分别决疑》里说“把很多根绳子合在一起,再用一根绳子缠绕的,叫做鼓”,这跟上面的说法相冲突,所以不能采纳。巴利
3059. Bahū rajjuke ekato katvāti yojanā. Vaṭṭati bandhitunti murajaṃ, kalābukaṃ vā na hoti, rajjukakāyabandhanameva hotīti adhippāyo. Ayaṃ pana vinicchayo ‘‘bahū rajjuke ekato katvā ekena nirantaraṃ veṭhetvā kataṃ ‘bahurajjuka’nti na vattabbaṃ, taṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 1.85 pāḷimuttakavinicchaya) aṭṭhakathāgatova idha vutto. Sikkhābhājanavinicchaye ‘‘bahukā rajjuyo ekato katvā ekāya rajjuyā veṭhitaṃ murajaṃ nāmā’’ti yaṃ vuttaṃ, taṃ iminā virujjhanato na gahetabbaṃ.
3060 用“牙”这个词,说的是象牙。“胶”就是虫胶。“螺所成”就是螺脐所成。这里所谓“维达”,也有读作“韦塔咖”的版本,那是“维达”的另一种说法。巴利
3060.Danta-saddena hatthidantā vuttā. Jatūti lākhā. Saṅkhamayanti saṅkhanābhimayaṃ. Vidhakā matāti ettha ‘‘veṭhakā’’tipi pāṭho vidhapariyāyo.
3061 关于“身带之维达”:为了让腰带的穗子更结实,用木头、象牙等做成的维达。“变形”:就是八吉祥等各种形状。“于彼彼处”:就是在各个地方,意思是两端。而“tu”这个字则表明,也可以做成瓶子的形状。巴利
3061.Kāyabandhanavidheti kāyabandhanassa dasāya thirabhāvatthaṃ kaṭṭhadantādīhi kate vidhe. Vikāro aṭṭhamaṅgalādiko. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne, ubhayakoṭiyanti attho. Tu-saddena ghaṭākāropi vaṭṭatīti dīpeti.
3062 花环……中略……装饰:就是用花环工艺、藤蔓工艺,以及鹿、鸟等各种不同的图像来装饰。令众人欢喜:就是能引诱愚痴的人生起贪染。巴利
3062.Mālā…pe… vicittitāti mālākammalatākammehi ca migapakkhirūpādinānārūpehi ca vicittitā. Janarañjanīti bālajanapalobhinī.
3064 “八角形”这句中,这里的“亦”字涵盖十六角形等。“色泽装饰”即花环工艺等色彩装饰。巴利
3064.Aṭṭhaṃsā vāpīti ettha api-saddena soḷasaṃsādīnaṃ gahaṇaṃ. Vaṇṇamaṭṭhāti mālākammādivaṇṇamaṭṭhā.
3065 眼药棒同样不应有颜色装饰,应当这样连接理解。“眼药袋,以及用种种颜色的线所作的彩绘工艺,也不允许”——这种读法才合理。“袋也……”这种读法虽然见于文本,但不应该采用。巴利
3065. Añjanisalākāpi tathā vaṇṇamaṭṭhā na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Añjanitthavikāya ca, nānāvaṇṇehi suttehi, cittakammaṃ na vaṭṭatī’’ti pāṭho yujjati. ‘‘Thavikāpi cā’’ti pāṭho dissati, so na gahetabbo.
3066 用红色等任何一种单色的线,把由布片等所成的任何一种袋状物缝起来,对使用(它)者是允许的。应当这样连接理解。巴利
3066. Rattādinā yena kenaci ekavaṇṇena suttena pilotikādimayaṃ yaṃ kiñci sipāṭikaṃ sibbetvā vaḷañjantassa vaṭṭatīti yojanā.
3067 “玛尼咖”指粗大的水泡。“毕喇咖”指细微的水泡。“毕帕勒”指裁布用的剪刀。“阿拉咖塔咖”指刺穿钵托环的刺。“令立起”就是让它竖起来。“任何”是指其余的颜色和装饰也算在内。巴利
3067.Maṇikanti thūlapubbuḷaṃ. Piḷakanti sukhumapubbuḷaṃ. Pipphaleti vatthacchedanasatthe. Ārakaṇṭaketi pattādhāravalayānaṃ vijjhanakaṇṭake. Ṭhapetunti uṭṭhāpetuṃ. Yaṃ kiñcīti sesaṃ vaṇṇamaṭṭhampi ca.
3068 所谓“棒”,是指毕帕勒(剪刀)的棒。正如所说的:“在毕帕勒(剪刀)上,无论要让玛尼咖、毕喇咖或任何东西立起来,都不允许;但在棒上,界限刻线是允许的。”所谓“仅界限之刻线”,是指到了钉的系缚处,为了作界定,只允许一条刻线。所谓“折叠”,是指把两端当作口,在中间做出折痕。因为人们用它来剪指甲,所以是允许的。这就是连接的意思。巴利
3068.Daṇḍaketi pipphaladaṇḍake. Yathāha – ‘‘pipphalakepi maṇikaṃ vā piḷakaṃ vā yaṃ kiñci uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati, daṇḍake pana paricchedalekhā vaṭṭatī’’ti. Paricchedalekhāmattanti āṇibandhanaṭṭhānaṃ patvā paricchindanatthaṃ ekāva lekhā vaṭṭati. Valitvāti ubhayakoṭiyā mukhaṃ katvā majjhe valiyo gāhetvā. Nakhacchedanaṃ yasmā karonti, tasmā vaṭṭatīti yojanā.
3069 与火钻配套、用来钻木取火的木棒,叫做“上钻木”。“亦”这个字连带把下钻木也包括进来,这是对臼杵棒的称呼。钻火弓的弓叫做“弓”。杵头压榨用的木棒,叫做“压榨棒”。巴利
3069. Araṇisahite kantakiccakaro daṇḍo uttarāraṇī nāma. Vāpīti pi-saddena adharāraṇiṃ saṅgaṇhāti, udukkhaladaṇḍassetaṃ adhivacanaṃ. Añchanakayantadhanu dhanukaṃ nāma. Musalamatthakapīḷanadaṇḍako pelladaṇḍako nāma.
3070 他们说“桑达萨”就是火钳。用劈柴的斧头也一样,凡是任何为了装饰而磨得光滑的,都不允许,这是这里的关联。所谓“两侧”,就是斧头的两边。所谓“用铁”,就是用如法的铁。所谓“可以绑”,就是绑成直的、四方的或八角的都可以。“桑达萨提”被称为“阿基桑达萨”,这是毫无疑问的说法。不过在义注里,这里显示的是针钳。巴利
3070.Saṇḍāseti aggisaṇḍāsaṃ vadanti. Kaṭṭhacchedanavāsiyā tathā yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭatīti sambandho. Dvīsu passesūti vāsiyā ubhosu passesu. Lohenāti kappiyalohena . Bandhituṃ vaṭṭatīti ujukameva caturassaṃ vā aṭṭhaṃsaṃ vā bandhituṃ vaṭṭati. ‘‘Saṇḍāseti aggisaṇḍāse’’ti nissandehe vuttaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ panettha sūcisaṇḍāso dassito.
3071 “下面”是指在铁板环的下方。注疏中说:“上面像蛇盖伞那么大,如一个kula的量。”巴利
3071.Heṭṭhatoti heṭṭhā ayopaṭṭavalayassa. ‘‘Upari ahicchattamakulamatta’’nti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
3072 “维萨纳”是指用来浇油的野牛、水牛等动物的角。“那利亚”或“瓦比”是指竹管之类的管子。加上“阿比”这个词,就把葫芦也包括进去了。“阿曼达萨拉盖”是指用余甘子粉做成的油瓶。“得拉巴迦纳盖”就是指前面说的那种油容器。一切花纹装饰都可以,也就是说,除了男女形象之外,花环装饰等一切花纹装饰都可以。巴利
3072.Visāṇeti telāsiñcanakagavayamahiṃsādisiṅge. Nāḷiyaṃ vāpīti veḷunāḷikādināḷiyaṃ. Api-saddena alābuṃ saṅgaṇhāti. Āmaṇḍasāraketi āmalakacuṇṇamayatelaghaṭe. Telabhājanaketi vuttappakāreyeva telabhājane. Sabbaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ vaṭṭatīti pumitthirūparahitaṃ mālākammādi sabbaṃ vaṇṇamaṭṭhaṃ vaṭṭati.
3073-5 饮水勺,就是用来喝水的勺子。染料盆,也指装染料的盆。木板凳,就是用木板做的凳子。环等支架,指象牙环之类的支架。用“等”这个字,也把杖架包括进去了。拭足布,就是用布之类做成的擦脚布。凳,这里指洗脚凳。由于它伴随洗脚凳,所以连足踏板也包括在内。以上所说的比丘用具中,除去女性形象;比丘尼用具中,除去男性形象。除此之外,其余一切彩绘都允许。巴利
3073-5.Pānīyassa uḷuṅketi pānīyauḷuṅke. Doṇiyaṃ rajanassapīti rajanadoṇiyampi. Phalakapīṭheti phalakamaye pīṭhe. Valayādhārakādiketi dantavalayādiādhārake. Ādi-saddena daṇḍādhārako saṅgahito. Pādapuñchaniyanti coḷādimayapādapuñchaniyaṃ. Pīṭheti pādapīṭhe. Sahacariyena pādakathalikāyañca. Cittaṃ sabbameva ca vaṭṭatīti yathāvutte bhikkhuparikkhāre mātugāmarūparahitaṃ, bhikkhuniparikkhāre purisarūparahitaṃ avasesaṃ sabbaṃ cittakammaṃ.
3076 “种种宝珠”是指各种不同的宝珠,比如因陀罗尼蓝宝石等。用种种宝珠做成的,就叫“种种宝珠所成”。柱子、门扇、门和墙壁,合起来叫柱门扇门墙壁;用种种宝珠做成的柱门扇门墙壁,在哪个地方,就对那个地方这样说。“何必说装饰”的意思是:对于花鬘工艺、藤蔓工艺、彩绘工艺等装饰,根本没什么可多说的。巴利
3076. Nānā ca te maṇayo cāti nānāmaṇī, indanīlādayo, nānāmaṇīhi katā nānāmaṇimayā, thambhā ca kavāṭā ca dvārā ca bhittiyo ca thambhakavāṭadvārabhittiyo, nānāmaṇimayā thambhakavāṭadvārabhittiyo yasmiṃ taṃ tathā vuttaṃ. Kā kathā vaṇṇamaṭṭhaketi mālākammalatākammacittakammādivaṇṇamaṭṭhake vattabbameva natthīti attho.
3077 3077. 在说明坚固的宝造楼阁是如法的之后,为了说明金等所造的一切楼阁受用也都是如法的,所以说了“金造的”等话。“金造的”就是黄金所造的。因为门扇已经在接下来的偈颂里说明了,所以这里用“门扇之系”这个词,指的是被称为门扇臂的背面横木。门和扇合起来叫门扇,门扇的系缚就是门扇的连结物,意思是被称为上方柱头的背面横木。“及种种宝珠”就是种种宝珠;金和种种宝珠合起来叫金种种宝;墙和地合起来叫墙地;以金和种种宝珠所造的墙地,就是金种种宝墙地。这样,在这些住所的组成部分中,没有任何一件东西是应当禁止的,也就是说,连一件住所用具都没有什么应被禁止的,意思是住所本身也不应拒绝。一切住所都是许可的,就是说一切住所的受用都是许可的。正如所说的——巴利
3077. Thāvarassa ratanamayapāsādassa kappiyabhāvaṃ dassetvā suvaṇṇādimayassāpi sabbapāsādaparibhogassa kappiyabhāvaṃ dassetumāha ‘‘sovaṇṇaya’’ntiādi. Sovaṇṇayanti suvaṇṇamayaṃ. Dvārakavāṭānaṃ anantaragāthāya dassitattā ‘‘dvārakavāṭabandha’’nti iminā dvārakavāṭabāhāsaṅkhātaṃ piṭṭhasaṅghāṭaṃ gahitaṃ. Dvārañca kavāṭañca dvārakavāṭāni, dvārakavāṭānaṃ bandhaṃ dvārakavāṭabandhaṃ, uttarapāsakummārasaṅkhātaṃ piṭṭhasaṅghāṭanti attho. Nānā ca te maṇayo cāti nānāmaṇī, suvaṇṇañca nānāmaṇī ca suvaṇṇanānāmaṇī, bhitti ca bhūmi ca bhittibhūmi suvaṇṇanānāmaṇīhi katā bhittibhūmi suvaṇṇanānāmaṇibhittibhūmi. Iti imesu senāsanāvayavesu. Na kiñci ekampi nisedhanīyanti ekampi senāsanaparikkhāraṃ kiñci na nisedhanīyaṃ, senāsanampi na paṭikkhipitabbanti attho. Senāsanaṃ vaṭṭati sabbamevāti sabbameva senāsanaparibhogaṃ vaṭṭati. Yathāha –
凡是楼阁里受用的一切东西,比如金银等各种材料做成的门扇、床座、扇子,还有金银做的水瓶、水碗,以及任何彩绘装饰的东西,全都允许。如果有人说“我们把楼阁里的奴婢、田地、牛和水牛也一起布施出去”,那不需要另外单独接受,因为接受楼阁的时候就已经一并接受了。不过,把厚毛毯之类的东西铺在僧团住处或个人住处的床座上拿来用,是不允许的。但如果铺在法座上,像在家人布置的那样,那就可以用,只是在那里也不允许躺下来。巴利
‘‘Sabbaṃ pāsādaparibhoganti suvaṇṇarajatādivicitrāni kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭāni suvaṇṇarajatamayāni pānīyaghaṭapānīyasarāvāni yaṃ kiñci cittakammakataṃ, sabbaṃ vaṭṭati. ‘Pāsādassa dāsidāsaṃ khettavatthuṃ gomahiṃsaṃ demā’ti vadanti, pāṭekkaṃ gahaṇakiccaṃ natthi, pāsāde paṭiggahite paṭiggahitameva hoti. Gonakādīni saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā mañcapīṭhakesu attharitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭanti. Dhammāsane pana gihivikatanīhārena labbhanti, tatrāpi nipajjituṃ na vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 320).
也可以读作“金门扇的系缚”,这是一个多财释复合词。通过这个词和第二个词,住处就被特别指明了。巴利
‘‘Sovaṇṇadvārakavāṭabandha’’nti vā pāṭho, bahubbīhisamāso. Iminā ca dutiyapadena ca senāsanaṃ visesīyati.
3078 不应戏谑嘲讽,说“佛是石佛吗?法是牛法、羊法吗?僧团是牛僧团、羊僧团、鹿僧团吗?”这样的话。也不应受持外道的誓戒,比如禁语戒之类的。这是整句的连读意思。巴利
3078.Na davaṃ kareti ‘‘kiṃ buddho silakabuddho? Kiṃ dhammo godhammo ajadhammo? Kiṃ saṅgho gosaṅgho ajasaṅgho migasaṅgho’’ti parihāsaṃ na kareyya. Titthiyabbataṃ mūgabbatādikaṃ neva gaṇheyyāti yojanā.
3079 应当这样理解:甚至不应用水等洒那些比丘尼。巴利
3079.Tā bhikkhuniyo udakādinā vāpi na siñceyyāti yojanā.
3080 如果一个人在别的住处、另一个精舍过了雨安居,却在别的住处、另一个精舍领取份额,也就是领取雨安居的份额,那就犯恶作。如果那件衣丢失了、破损了或者破旧了,那么“颈”应当重新给予——应当这样连接理解。巴利
3080.Aññattha aññasmiṃ vihāre vassaṃvuttho aññattha aññasmiṃ vihāre bhāgaṃ vassāvāsikabhāgaṃ gaṇhāti ce, dukkaṭaṃ. Tasmiṃ cīvare naṭṭhe vā jajjare jiṇṇe vā gīvā puna dātabbanti yojanā.
3081 “他”是指在别处拿份额的比丘。“由他们”是指由那些衣主。“此”是指这样拿到的雨安居份额。“他们的”是指那些衣主的。巴利
3081.Soti aññattha bhāgaṃ gaṇhanako bhikkhu. Tehīti cīvarasāmikehi. Tanti tathā gahitaṃ vassāvāsikabhāgaṃ. Tesanti cīvarasāmikānaṃ.
3082 “作”是指让人去做。“投掷石块”是指那些想玩游戏的人为了嬉戏,以展示技艺的方式投掷砾石,或者把石块往低处滚。不只是石块,任何木块或砖块,用手投或用器械投,都不允许。如果是为了塔等的目的,一边嬉笑一边滚动、抛掷或举起石块等物,在做事的时候,则是允许的。巴利
3082.Karototi kārāpayato. Davā silaṃ pavijjhantoti pantikīḷāya kīḷatthikānaṃ sippadassanavasena sakkharaṃ vā ninnaṭṭhānaṃ pavaṭṭanavasena pāsāṇaṃ vā pavijjhanto. Na kevalañca pāsāṇaṃ, aññampi yaṃ kiñci dārukhaṇḍaṃ vā iṭṭhakakhaṇḍaṃ vā hatthena vā yantena vā pavijjhituṃ na vaṭṭati. Cetiyādīnaṃ atthāya pāsāṇādayo hasantā hasantā pavaṭṭentipi khipantipi ukkhipantipi, kammasamayoti vaṭṭati.
3083 关于“在家守护者施与”:在家人通过园林守护者等,从自己所守护的园林等处布施果实等,即使布施的量随所需而给。“受取者无任何过失”:受取的比丘没有任何过失。对于属于僧团或佛塔的棕榈果等,由园林守护者等施与时,取用的界限是:只可取用他们按工资所限定应得的部分。无犯的方式已经说过,这就是衔接。巴利
3083.Gihigopakadānasminti gihīnaṃ uyyānagopakādīhi attanā gopitauyyānādito phalādīnaṃ dāne yāvadatthaṃ diyyamānepi. Na doso koci gaṇhatoti paṭiggaṇhato bhikkhuno koci doso natthi. Saṅghacetiyasantake tālaphalādimhi uyyānagopakādīhi diyyamāne paricchedanayo tesaṃ vetanavasena paricchinnānaṃyeva gahaṇe anāpattinayo vuttoti yojanā.
3084 被人所系,指的是被侍从等人拉着的车。手转车,指的是只用手就能转动的车。巴利
3084.Purisasaṃyuttanti parivisakehi purisehi vuyhamānaṃ. Hatthavaṭṭakanti hattheneva pavaṭṭetabbasakaṭaṃ.
3085 3085. 不应该和比丘尼有任何不端行为的交往,也不应该让别人去做——这是句子的连接方式。“任何”也是一种读法,意思是:无论在家的人还是出家的人,都不应该以不端行为和比丘尼有所交往。“显露者”:就是显露贪欲意图的人。巴利
3085. Bhikkhuniyā saddhiṃ kiñcipi anācāraṃ na sampayojeyya na kāreyyāti yojanā. ‘‘Kiñcī’’tipi pāṭho, gahaṭṭhaṃ vā pabbajitaṃ vā kiñci bhikkhuniyā saddhiṃ anācāravasena na sampayojeyyāti attho. Obhāsentassāti kāmādhippāyaṃ pakāsentassa.
3086 have 是表示确定意义的虚词。巴利
3086.Haveti ekaṃsatthe nipāto.
3087 “为了自己受用而布施”是指,说了“你们自己受用吧”之后所布施的三衣等物品。巴利
3087.Attano paribhogatthaṃ dinnanti ‘‘tumheyeva paribhuñjathā’’ti vatvā dinnaṃ ticīvarādiṃ.
3088 “不适宜”是指,因为会引发胆汁等病素增盛,从而造成身体不适。这句话的意思是:即使拿走、舍弃,更何况是布施。“取最好的来布施”,是针对像食物这类可以如法接受的东西说的。“吃几天”是省略的说法。意思是:从钵食等当中取最好的部分布施出去,而钵等物品自己先吃几天,这是允许的。巴利
3088.Asappāyanti pittādidosānaṃ kopanavasena aphāsukāraṇaṃ. Apanetumpi jahitumpi, pageva dātunti adhippāyo. Aggaṃ gahetvā dātuṃ vāti tathā gahaṇārahaṃ annādiṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Katipāhaṃ bhutvā’’ti seso. Piṇḍapātādito aggaṃ gahetvā pattādiṃ katipāhaṃ bhutvā dātuṃ vaṭṭatīti attho.
3089 由五人僧团授予的达上,是指以持律者为第五人的僧团所应当举行的达上。所谓“新”,是指没有被其他人用过,哪怕一次也没有。所谓“多层鞋”,是指从四层起、层数更多的鞋。所谓“皮敷具”,是指合乎戒律的皮革敷具。所谓“常沐浴”,是指平常的沐浴。巴利
3089.Pañcavaggūpasampadāti vinayadharapañcamena saṅghena kātabbaupasampadā. Navāti aññehi ekavārampi aparibhuttā. Guṇaṅguṇaupāhanā catupaṭalato paṭṭhāya bahupaṭalaupāhanā. Cammatthāroti kappiyacammattharaṇañca. Dhuvanhānanti pakatinahānaṃ.
3090 “窄处”要这样连接理解:大便道和小便道这两处周围两指以内的范围,禁止做刀作业和探条作业。用刀,甚至用指甲,以切割、劈开等方式做的刀作业,以及为了让药油进入内部而用探条做的探条作业,都按照土喇咤亚罪的规定而被禁止,这就是这里的意思。小便道周围的两指范围,要从男根前端开始量取。巴利
3090.Sambādhassāti vaccamaggapassāvamaggadvayassa sāmantā dvaṅgulā anto satthavatthikammaṃ vāritanti yojanā. Satthena antamaso nakhenāpi chedanaphālanādivasena satthakammañca vatthīhi bhesajjatelassa anto pavisanavasena kātabbaṃ vatthikammañca thullaccayāpattividhānena vāritanti attho. Passāvamaggassa sāmantā dvaṅgulaṃ aṅgajātassa aggato paṭṭhāya gahetabbaṃ.
3091 用“已平息”这个说法,是为了说明:在移动时令它平息,本身并没有过失。巴利
3091.‘‘Pākattha’’nti iminā nibbāpetuṃ calane niddosabhāvaṃ dīpeti.
3092 “诱惑”是指:说了“我把钵、衣等资具给你”之后,用引诱的方式把他抓住。“于彼”是指在那个人身上。“过患”是指:先指出对方无惭等状态,然后说明跟他一起受用等会落入无惭之类的过患。“彼”是指应当从那个人身边离开的那个人。巴利
3092.Upaḷāletīti ‘‘pattacīvarādiparikkhāraṃ te dammī’’ti vatvā palobhetvā gaṇhāti. Tatthāti tasmiṃ puggale. Ādīnavanti alajjitādibhāvaṃ dassetvā tena saha sambhogādikaraṇe alajjibhāvāpajjanādiādīnavaṃ. Tassāti tato viyojetabbassa tassa.
3093 为了显示过患的表现方式,所以说“涂抹”等。应当这样连接理解:“就像去洗澡的人被粪便尿液涂抹一样,你依止破戒之人而住,所做的就是这样。”因此,在那里说过患,是合适的。巴利
3093. Ādīnavadassanappakāraṃ dassetumāha ‘‘makkhana’’ntiādi. ‘‘Nahāyituṃ gatena gūthamuttehi makkhanaṃ viya dussīlaṃ nissāya viharatā tayā kata’’nti evaṃ tattha ādīnavaṃ vattuṃ vaṭṭatīti yojanā.
3094-5 在食堂里,就是在吃饭的厅堂中进食的时候。饮粥时,就是正在喝粥的时候。在村内,就是在村里的屋宅中。在街道上,就是村落、城镇、村庄等的大路上。在黑暗中,就是处于黑暗之中,意思是身处暗处。因为如果向他礼敬,额头可能会撞到床脚之类的东西。不注意,就是因为正忙着做事,没有把礼敬放在心上。敌对者,就是投靠了对方阵营、站在对立一方的仇人和异己。这个人如果接受礼敬,甚至可能用脚踢人。忙碌者,就是正埋头于缝纫等事务的人。巴利
3094-5.Bhattagge bhojanasālāya bhuñjamāno. Yāgupāneti yāguṃ pivanakāle. Antogāmeti antaraghare. Vīthiyanti nigamanagaragāmādīnaṃ rathikāya. Andhakāreti andhakāre vattamāne, andhakāragatoti attho. Tañhi vandantassa mañcapādādīsupi nalāṭaṃ paṭihaññeyya. Anāvajjoti kiccapasutattā vandanaṃ asamannāharanto. Ekāvattoti ekato āvatto sapattapakkhe ṭhito verī visabhāgapuggalo. Ayañhi vandiyamāno pādenapi pahareyya. Vāvaṭoti sibbanakammādikiccantarapasuto.
“睡眠”是指已经入睡。“嚼食”是指正在咀嚼饼干、干粮之类。“进食”是指正在吃米饭之类。“大小便”是指正在排大便或小便。以上这十三种人,因为对他们礼敬不合时宜,所以被禁止。这就是句义之间的关联。巴利
Suttoti niddaṃ okkanto. Khādanti piṭṭhakakhajjakādīni khādanto. Bhuñjantoti odanādīni bhuñjanto. Vaccaṃ muttampi vā karanti uccāraṃ vā passāvaṃ vā karonto iti imesaṃ terasannaṃ vandanā ayuttatthena vāritāti sambandho.
3096-7 在依业、依得、依界三种别住者当中,业别住者已被“举罪”这一项收摄;界别住者因为是上座且处于常态而应当受礼敬;又根据剩余类推的道理,从“别住的上座说非法,不应受礼敬”这句话来看,这里所说的“别住者”应当理解为得别住者。“被举罪者”是指被三种举罪甘马中的任何一种举罪的人。“五种重处者”是指被称为别住者、应令发头者、应受敬悦者、行敬悦者、应出罪者的五种重罪人。不过,这些人彼此之间仍然按照戒腊长幼获得礼敬等,这里是因为他们常态下不应受礼敬,所以被归入不应礼敬之列。这二十二种人,就是前面所说的裸形者等。巴利
3096-7. Kammaladdhisīmāvasena tīsu nānāsaṃvāsakesu kammanānāsaṃvāsakassa ukkhittaggahaṇena gahitattā, sīmānānāsaṃvāsakavuḍḍhatarapakatattassa vandiyattā, pārisesañāyena ‘‘nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo’’ti (pari. 467) vacanato ca laddhinānāsaṃvāsako idha ‘‘nānāsaṃvāsako’’ti gahitoti veditabbo. Ukkhittoti tividhenāpi ukkhepanīyakammena ukkhittako. Garukaṭṭhā ca pañcāti pārivāsikamūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattacārikaabbhānārahasaṅkhātā pañca garukaṭṭhā ca. Ime pana aññamaññassa yathāvuḍḍhaṃ vandanādīni labhanti, pakatattena avandiyattāva avandiyesu gahitā. Ime bāvīsati puggaleti naggādayo yathāvutte.
3098 “说法者”这个词,是用来修饰“别住长老”的。就像经文里说的:比丘们,有三种人应当受礼敬:后受具足戒的人应当礼敬先受具足戒的人;别住的长老说法者应当受礼敬;比丘们,在这个有天神、魔……(中略)……如来、阿拉汉、正自觉者应当受礼敬。巴利
3098.‘‘Dhammavādī’’ti idaṃ ‘‘nānāsaṃvāsavuḍḍhako’’ti etassa visesanaṃ. Yathāha ‘‘tayome, bhikkhave, vandiyā. Pacchā upasampannena pureupasampanno vandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo, sadevake loke, bhikkhave, samārake…pe… tathāgato arahaṃ sammāsambuddho vandiyo’’ti (cūḷava. 312).
3099 由于没有限定“只有这些人应受礼敬,其他人不应受礼敬”,为了说明其他人同样有应受礼敬的情况,所以说了“呵责等”这些话。这里“等”字涵盖了依止、驱摈、下意这些甘马。“在此”指的是在讨论应受礼敬的这部分内容中。“甘马”指的是求听等四种甘马。巴利
3099. ‘‘Eteyeva vandiyā, na aññe’’ti niyāmassa akatattā aññesampi vandiyānaṃ sabbhāvaṃ dassetumāha ‘‘tajjanādī’’tiādi. Ettha ādi-saddena niyassapabbājanīyapaasāraṇīyakamme saṅgaṇhāti. Etthāti etasmiṃ vandanīyādhikāre. Kammanti apalokanādi catubbidhaṃ kammaṃ.
3100 当僧团正在做非法甘马时,如果有人无力阻止,以及无力阻止的人应该怎么做,为了说明这个规则,所以说了“决意”等话。这里的文义衔接是:决意,是一个人表明态度。意思是说,坐在那些正在做非法甘马的比丘中间,虽然知道那是非法的,却没有能力阻止,这时一个人以“这件事我不能接受”的心表明自己的决意,这就是所说的意思。或者两个人,或者三个人:同样是无力阻止的人,两位或三位比丘互相表明“这件事我不能接受”的见解,各自公开自己的看法,这就是表明态度。从这以上,也就是三个人以上、四个人,以“不要做这个非法甘马”来反对拒绝甘马,这就是拒绝的意思。巴利
3100. Saṅghena adhammakamme kariyamāne taṃ vāretuṃ asakkontena, asakkontehi ca paṭipajjitabbavidhiṃ dassetumāha ‘‘adhiṭṭhāna’’ntiādi. Adhiṭṭhānaṃ panekassa uddiṭṭhanti yojanā, adhammakammaṃ karontānaṃ bhikkhūnamantare nisīditvā taṃ ‘‘adhamma’’nti jānitvāpi taṃ vāretuṃ asakkontassa ekassa ‘‘na metaṃ khamatī’’ti cittena adhiṭṭhānamuddiṭṭhanti vuttaṃ hoti. Dvinnaṃ vā tiṇṇameva cāti tameva vāretuṃ asakkontānaṃ dvinnaṃ vā tiṇṇaṃ vā bhikkhūnaṃ aññamaññaṃ ‘‘na metaṃ khamatī’’ti diṭṭhāvikammaṃ sakasakadiṭṭhiyā pakāsanaṃ uddiṭṭhanti attho. Tato uddhaṃ tīhi uddhaṃ catunnaṃ kammassa paṭikkosanaṃ ‘‘idaṃ adhammakammaṃ mā karothā’’ti paṭikkhipanaṃ uddiṭṭhanti attho.
3101 为了说明“信赖执取”的特相,是通过“未执取而执取”的方式,分为五种,所以说了“已见”等话。这里的连接关系应当这样理解:已见且在世,被执取时满意;已亲近且在世,被执取时满意;已交谈且在世,被执取时满意。如此,对已见、已亲近、已交谈这三者,每一者各有三种信赖执取的特相,总共成为九种,应当知道。而这里的词义解释和抉择,和前面所说的一样。巴利
3101. Vissāsaggāhalakkhaṇaṃ aggahitaggahaṇena pañcavidhanti dassetumāha ‘‘sandiṭṭho’’tiādi. Yojanā panettha evaṃ veditabbā – sandiṭṭho ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hoti, sambhatto ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hoti, ālapito ca hoti, jīvati ca, gahite ca attamano hotīti evaṃ sandiṭṭhasambhattaālapitānaṃ tiṇṇamekekassa tīṇi tīṇi vissāsaggāhalakkhaṇāni katvā navavidhaṃ hotīti veditabbaṃ. Vacanattho, panettha vinicchayo ca heṭṭhā vuttova.
3102 戒失坏和见失坏,以及由行为和生活方式产生的两种失坏,这样连接起来说,就是指行为失坏和活命失坏。巴利
3102. Sīlavipatti, diṭṭhivipatti ca ācārājīvasambhavā dve vipattiyo cāti yojanā, ācāravipatti, ājīvavipatti cāti vuttaṃ hoti.
3103 这里说的“其中”,指的就是那四种失坏之中。不可忏悔的巴拉基格,以及能导向出罪的桑喀地谢思,这两种罪被说明为戒失坏——应当这样连接理解。巴利
3103.Tatthāti tesu catūsu vipattīsu. Appaṭikammā pārājikā vuṭṭhānagāminī saṅghādisesāpattikā duve āpattiyo sīlavipattīti pakāsitāti yojanā.
3104 3104. 那执边见,以及依十事而起的见,这两种见被说明为“见的失坏”。连接如下:其中,执边见,是指依执取断灭边和常住边而生起的见。“没有布施”等一类方式所生起的,是依十事而起的见。巴利
3104. Yā ca antaggāhikā diṭṭhi, yā dasavatthukā diṭṭhi, ayaṃ duvidhā diṭṭhi diṭṭhivipattīti dīpitāti yojanā. Tattha antaggāhikadiṭṭhi nāma ucchedantasassatantagāhavasena pavattā diṭṭhi. ‘‘Natthi dinna’’ntiādinayappavattā dasavatthukā diṭṭhi.
3105 把“土喇咤亚等五种须行告白出罪的罪”连接起来说:善巧于行为的世尊说这就是“行为失坏”。用“等”这个字,是把巴吉帝亚、应悔过、恶作和恶说也一并收进来。“凡”这个字,是着眼于五种罪,所以用复数。“彼”这个字,是着眼于“行为失坏”这一共性,所以用单数。巴利
3105. Thullaccayādikā desanāgāminikā yā pañca āpattiyo, ācārakusalena bhagavatā sā ācāravipattīti vuttāti yojanā. Ādi-saddena pācittiyapāṭidesanīyadukkaṭadubbhāsitānaṃ gahaṇaṃ. Yāti pañcāpattiyo apekkhitvā bahuttaṃ. Sāti ācāravipatti sāmaññamapekkhitvā ekattaṃ.
3106 “诡诈等”中的“等”字,涵盖了谄媚、示相、激磨、以利求利。诡诈等的详细解释,应按照《清净道论》里所说的方法来了解。“以活命为缘、以活命为因的罪”——这是词义分解。“六种”,是按第四巴拉基格、桑喀地谢思、土喇咤亚、巴吉帝亚、应悔过、恶作这六种罪来说的。已经说明。巴利
3106.Kuhanādīti ādi-saddena lapanā nemittikatā nippesikatā lābhena lābhaṃ nijigīsanatā gahitā, kuhanādīnaṃ vitthāro visuddhimagge (visuddhi. 1.16) vuttanayena veditabbo. Ājīvo paccayo hetu yassā āpattiyāti viggaho. Chabbidhāti catutthapārājikasañcarittathullaccayapācittiyapāṭidesanīyadukkaṭāpattīnaṃ vasena chabbidhā. Pakāsitā –
为了活命,为了生计,心怀恶欲、被贪欲驱使的人,宣说实际上不存在、不真实的上人法,就犯巴拉基格罪。为了活命……(中略)……行媒嫁之事,就犯桑喀地谢思罪。为了活命……(中略)……说“住在你精舍里的那位比丘是应供者”,承认者就犯土喇咤亚罪。为了活命……(中略)……比丘没有生病,却为了自己乞求美味饮食来吃,就犯巴吉帝亚罪。为了活命……(中略)……比丘尼没有生病,却为了自己乞求美味饮食来吃,就犯波罗提应悔过罪。为了活命,为了生计,没有生病却为了自己乞求汤或饭来吃,就犯恶作罪。巴利
‘‘Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu…pe… sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu…pe… ‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’ti bhaṇati, paṭijānantassa āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu…pe… bhikkhu paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu…pe… bhikkhunī paṇītabhojanāni agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pari. 287) –
已经宣说了。通过这一点,说明了活命的败坏。巴利
Desitā. Iminā ājīvavipatti dīpitā.
3107 “被举罪者”等这些说法,是依次显示这三种不同住处者的各自情况。其中,三种被举罪者已经如前所说。巴利
3107.‘‘Ukkhitto’’tiādi yathākkamena tesaṃ tiṇṇaṃ nānāsaṃvāsakānaṃ sarūpadassanaṃ. Tattha tayo ukkhittakā vuttāyeva.
3108-9 如果有人坐在被僧团以驱摈甘马处理的非法说者那一方,听到他们和另一方各自的主张后,心里生出“这些是非法说者,那些是法说者”的念头,那么这个人虽然就坐在他们中间,却已经算是和他们不同住,会破坏甘马。对另一方也一样,因为还没有进入伸手可及的范围,所以也会破坏甘马。为了说明注疏中引出的这一判定,所以接下来说“于非法说者之一方”等。巴利
3108-9. ‘‘Yo saṅghena ukkhepanīyakammakatānaṃ adhammavādīnaṃ pakkhe nisinno ‘tumhe kiṃ bhaṇathā’ti tesañca itaresañca laddhiṃ sutvā ‘ime adhammavādino, itare dhammavādino’ti cittaṃ uppādeti, ayaṃ tesaṃ majjhe nisinnova tesaṃ nānāsaṃvāsako hoti, kammaṃ kopeti. Itaresampi hatthapāsaṃ anāgatattā kopetī’’ti (mahāva. aṭṭha. 455) āgata aṭṭhakathāvinicchayaṃ dassetumāha ‘‘adhammavādipakkhasmi’’ntiādi.
“在非法说者一方”:指被驱摈甘马摈出之后,属于非法说者那一方的人。“虽然坐着”:指没有离开伸手可及的范围,作为凑足僧数的人坐在那里。“思量”:以种种方式思考“这些是说法者,还是那些才是说法者”。“生起‘然而这些是说法者’的念头”:指内心这样生起念头。像这样生起念头之后。“这个比丘坐在非法说者一方,就这样生起念头”。“由于主张”:指依这样生起的内心念头而称为主张。已经说明:他成为那些非法说者的别住者。巴利
Adhammavādipakkhasminti ukkhepanīyakammena nissāritānaṃ adhammavādīnaṃ pakkhasmiṃ. Nisinnovāti hatthapāsaṃ avijahitvā gaṇapūrako hutvā nisinnova. Vicintayanti ‘‘ime nu kho dhammavādino, udāhu ete’’ti vividhenākārena cintayanto. ‘‘Ete pana dhammavādī’’ti mānasaṃ uppādeti, evaṃ uppanne pana mānase. Adhammavādipakkhasmiṃ nisinnova evaṃ mānasaṃ uppādento ayaṃ bhikkhu. Laddhiyāti evaṃ uppāditamānasasaṅkhātāya laddhiyā. Tesaṃ adhammavādīnaṃ nānāsaṃvāsako nāma hotīti pakāsito.
另外,“坐于彼处者”就是指坐在那个非法说者阵营里的人。因为“坐”(sad)这个界有阻止前往的意思,所以坐在那里的人就称为“坐于彼处者”。“二者”是指法说派和非法说派两个僧团。“甘马”是指由四人以上的僧团所应作的甘马。“破坏”是指:他进入非法说者的不共住状态,为他们凑足僧数;又因为没有站到另一派伸手可及的范围内,且没有给予同意,所以破坏了甘马。不过,如果有人坐在非法说者一派中,心里想“这些是非法说者,那些是法说者”,从而走进他们中间;或者无论坐在哪一派中,都认定“这些是法说者”,就应当知道:这个人自己使自己成了与他们共住的人。巴利
Tatraṭṭho pana soti tasmiṃ adhammavādipakkhasmiṃ nisinnova so. Sada-dhātuyā gatinivāraṇatthattā tatra nisinno ‘‘tatraṭṭho’’ti vuccati. Dvinnanti dhammavādiadhammavādipakkhānaṃ dvinnaṃ saṅghānaṃ. Kammanti catuvaggādisaṅghena karaṇīyakammaṃ. Kopetīti adhammavādīnaṃ asaṃvāsabhāvaṃ gantvā tesaṃ gaṇapūraṇattā, itaresaṃ ekasīmāyaṃ ṭhatvā hatthapāsaṃ anupagatattā, chandassa ca adinnattā kammaṃ kopeti. Yo pana adhammavādīnaṃ pakkhe nisinno ‘‘adhammavādino ime, itare dhammavādino’’ti tesaṃ majjhe pavisati, yattha vā tattha vā pakkhe nisinno ‘‘ime dhammavādino’’ti gaṇhāti, ayaṃ attanāva attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karotīti veditabbo.
3110 如果一位来自界外的如法比丘,站在伸手可及的范围内,那么他相对于该界就被视为别住者——这是文句的连接。拿他来凑足僧数而做的甘马也会被破坏。如此,按照上面所说的规则,大仙宣说了三种别住者——这是文句的连接。巴利
3110.Bahisīmāgato pakatatto bhikkhu sace hatthapāse ṭhito hoti, so sīmāya nānāsaṃvāsako matoti yojanā. Taṃ gaṇapūraṇaṃ katvā katakammampi kuppati. Evaṃ yathāvuttaniyāmena tayo nānāsaṃvāsakā mahesinā vuttāti yojanā.
3111 “堕者”:因为犯了巴拉基格,就从教法中堕落,所以称为“堕者”。“比丘尼有十一种不堪”,这是句子的拆解。“这些”:不区分分类差别,总共是十七种人。“别住者”:不应该和他共住,或者说,这些人和正常比丘之间没有同一甘马等共住之事,所以叫做别住者。巴利
3111.Cutoti pārājikāpanno sāsanato cutattā ‘‘cuto’’ti gahito. ‘‘Bhikkhunī ekādasa abhabbā’’ti padacchedo. Imeti bhedamanapekkhitvā sāmaññena sattarasa janā. Asaṃvāsāti na saṃvasitabbā, natthi vā etehi pakatattānaṃ ekakammādiko saṃvāsoti asaṃvāsā nāma siyuṃ.
3112 “一切别住者”,指的是前面所说的十七种一切别住者。“以及应作甘马者”,指的是《附随》中所说的“僧团对他作甘马的人,他既不是甘马所涉及的对象,也不是应给欲的人,但却是应作甘马者”这样的应作甘马者。“痴狂者等”,用“等”字包括心乱者等。在僧团作诃责等甘马时。“拒绝”,就是反对。“不成立”,就是在反对的场合站不住,不能破坏甘马,这是它的意思。巴利
3112.Asaṃvāsassa sabbassāti yathāvuttassa sattarasavidhassa sabbassa asaṃvāsassa. Tathā kammārahassa cāti ‘‘yassa saṅgho kammaṃ karoti, so neva kammapatto, nāpi chandāraho, apica kammāraho’’ti (pari. 488) evaṃ parivāre vuttakammārahassa ca. Ummattakādīnanti ādi-saddena khittacittādīnaṃ gahaṇaṃ. Saṅghe tajjanīyādīni karonte. Paṭikkhepoti paṭikkosanā. Na rūhatīti paṭikkosaṭṭhāne na tiṭṭhati, kammaṃ na kopetīti adhippāyo.
3113 “与同住者……中略……比丘”:按照前面所说的方式,由于没有通过甘马或执见而成为不共住者,所以是同住者;由于没有在界内成为不共住者而住在同一界中;由于没有犯终极重罪,所以是清净比丘。即使是在伸手可及的极近处,以言语发出分别之言,做出拒绝、反对,就构成反对,破坏甘马,这就是其意趣。巴利
3113.Sasaṃvāseka…pe… bhikkhunoti vuttanayena kammena vā laddhiyā vā asaṃvāsikabhāvaṃ anupagatattā samānasaṃvāsakassa sīmāya asaṃvāsikabhāvaṃ anupagantvā ekasīmāya ṭhitassa antimavatthuṃ anajjhāpannattā pakatattassa bhikkhuno. Anantarassapi hatthapāse vacanena vacībhedakaraṇena paṭikkhepo paṭikkoso ruhati paṭikkosanaṭṭhāneyeva tiṭṭhati, kammaṃ kopetīti adhippāyo.
3114 以六种方式,即:由于羞耻、由于无知、由于心生追悔、由于忘失正念、由于把不允许的当成允许的、由于把允许的当成不允许的——以这六种方式。已经说了五种沙门可以接受的东西,也说了五种清净,这就是它们的关联。巴利
3114.Chahi ākārehīti (pāci. aṭṭha. 438; kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) lajjitāya, aññāṇatāya, kukkuccapakatatāya, satisammosāya, akappiyekappiyasaññitāya, kappiyeakappiyasaññitāyāti imehi chahi ākārehi. Pañca samaṇakappā ca vuttā, pañca visuddhiyo ca vuttāti yojanā.
比丘们,我允许用五种沙门许可的方式来食用果实:火所净的、刀所净的、爪所净的、无种子的、已去种子的这第五种。在小事犍度中开许的这五种,就叫作五种沙门许可法。所谓“五种清净”,一是在《附随》的增一法中,对“五种清净”这一项作解释时,按照“诵出因缘之后,其余部分应依所闻而宣说,这是第一清净”这样的方式所说明的、名为五种巴帝摩卡诵的清净;二是“经分别诵、清净伍波萨他、决意伍波萨他、自恣、和合伍波萨他为第五”这样所说的五种清净。这两类五种清净,是用共通的说法统摄在一起的,就像“二五识”等说法那样。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjituṃ, aggiparijitaṃ satthaparijitaṃ nakhaparijitaṃ abījaṃ nibbaṭṭabījaññeva pañcama’’nti (cūḷava. 250) khuddakavatthuke anuññātā pañca samaṇakappā nāma. Pañca visuddhiyoti parivāre ekuttare ‘‘pañca visuddhiyo’’ti imassa niddese ‘‘nidānaṃ uddisitvā avasesaṃ sutena sāvetabbaṃ, ayaṃ paṭhamā visuddhī’’tiādinā (pari. 325) nayena dassitā pañca pātimokkhuddesasaṅkhātā pañca visuddhiyo ca ‘‘suttuddeso pārisuddhiuposatho adhiṭṭhānuposatho pavāraṇā sāmaggiuposathoyeva pañcamo’’ti (pari. 325) evaṃ vuttā pañca visuddhiyo cāti dvepañcavisuddhiyo ‘‘dvipañcaviññāṇānī’’tiādīsu viya sāmaññavacanena saṅgahitā.
3115-7 学处在这里被施设、被制定,所以这里的因缘就是作为那些学处制定之处的毗舍离等地。“补”是指地狱;堕入其中、被碾磨、承受地狱之苦的有情,就是补特伽罗,就是众生。圣补特伽罗因为与那类众生相似,或者因为过去世曾经历那样的趣处,也应理解为“补特伽罗”。但在这里,指的是那些最初违犯学处的人。接下来将解说补特伽罗。“事”是指世尊的教令——也就是学处——安住于此,依此而转起;它是各个补特伽罗的、作为学处制定之因的行为。巴利
3115-7. Nissesena dīyati paññapīyati ettha sikkhāpadanti nidānaṃ, tesaṃ tesaṃ sikkhāpadānaṃ paññattiyā ṭhānabhūtaṃ vesālīādi. Puṃ vuccati nirayo, taṃ galati maddati nerayikadukkhaṃ anubhavatīti puggalo, satto. Ariyapuggalā taṃsadisattā, bhūtapubbagatiyā vā ‘‘puggalā’’ti veditabbā. Idha panete sikkhāpadavītikkamassa ādikammikā adhippetā. Idāni puggalaniddesaṃ vakkhati. Vasati ettha bhagavato āṇāsaṅkhātā sikkhāpadapaññatti taṃ paṭicca pavattatīti vatthu, tassa tassa puggalassa sikkhāpadapaññattihetubhūto ajjhācāro.
方式是指分析、区分,也就是分类。世尊的教令通过这种方式被人知道,所以叫施设;把施设的方式和分类说成施设方式时,为了偈颂的句式而说成方式之施设,这是一种不完整的表述。这个施设方式共有九种:施设、随施设、未生施设、一切处施设、部分处施设、共通施设、不共通施设、一边施设、两边施设。巴利
Vidhānaṃ vibhajanaṃ vidhi, pabhedo. Paññāpīyati bhagavato āṇā pakārena ñāpīyati etāyāti paññatti, paññattiyā vidhi pabhedo ‘‘paññattividhi’’nti vattabbe ‘‘vidhiṃ paññattiyā’’ti gāthābandhavasena asamatthaniddeso. Sā pana paññattividhi paññattianupaññatti anuppannapaññatti sabbatthapaññatti padesapaññatti sādhāraṇapaññatti asādhāraṇapaññatti ekatopaññatti ubhatopaññattivasena navavidhā hoti.
“失坏、罪、无犯”是这里的词分解。通过它,戒等被破坏,所以叫失坏。它按戒、行为、见解、活命来分有四种。这四种按总说已经在下面显示过了。通过它——以不善或无记性的状态——人们违犯了世尊的教令,所以叫罪。罪按前方便等来分有许多种类。无犯就是因不知等而对教令没有违犯。罪由这些而生起,所以叫等起,也就是依身等来分的六种犯罪原因。等起的方式就是等起方式,就是这些。巴利
‘‘Vipatti āpatti anāpattī’’ti padacchedo, vipajjanti etāya sīlādayoti vipatti. Sā pana sīlaācāradiṭṭhiājīvānaṃ vasena catubbidhā. Sā pana uddesavasena heṭṭhā dassitāva. Āpajjanti etāya akusalābyākatabhūtāya bhagavato āṇāvītikkamanti āpatti. Sā pubbapayogādivasena anekappabhedā āpatti. Anāpatti ajānanādivasena āṇāya anatikkamanaṃ. Samuṭṭhāti etehi āpattīti samuṭṭhānāni, kāyādivasena chabbidhāni āpattikāraṇāni. Samuṭṭhānānaṃ nayo samuṭṭhānanayo, taṃ.
过失、业、作、想、心、教令——也就是过失、业、作、想、心、教令这六项,它们的方式如此宣说,即此。
所谓“过失方式”,就是《疑惑度脱》初篇巴拉基格注释中所说的:“在有心这一类里,若心唯是不善,这是世间过失;其余的则是施设过失。”这就是过失的方式。
所谓“业方式”,就是那里所示的:“一切业依身业、语业以及依这两者,共成三种。”这就是业的方式。
所谓“作方式”,就是依那里所示的方式:“有犯从作而生,有从无作而生,有从作与无作而生,有或从作、或从无作而生。”这就是作的方式。
所谓“想方式”,就是依“想解脱”等那样所示的方式,这就是想的方式。巴利
Vajjañca kammañca kiriyā ca saññā ca cittañca āṇatti ca vajjakammakriyāsaññācittāṇattiyo, tāsaṃ vidhi tathā vuccati, taṃ. Vajjavidhinti ‘‘yassā sacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hoti, ayaṃ lokavajjā, sesā paṇṇattivajjā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttaṃ vajjavidhiṃ. Kammavidhinti ‘‘sabbā ca kāyakammavacīkammatadubhayavasena tividhā hontī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) dassitaṃ kammavidhiṃ . Kriyāvidhinti ‘‘atthāpatti kiriyato samuṭṭhāti, atthi akiriyato, atthi kiriyākiriyato, atthi siyā kiriyato siyā akiriyato’’tiādinā (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) nayena dassitaṃ kiriyāvidhiṃ. Saññāvidhinti ‘‘saññāvimokkhā’’tiādinā (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) nayena dassitaṃ saññāvidhiṃ.
所谓“心的方式”,是指“一切依心而分为两种:有心和无心”这个说法里所说的心的方式。所谓“教令的方式”,是指“有教令和无教令”这个说法里所说的教令的方式。所谓“支的安立”,是指一切学处中所说的诸犯的支的安立。受三法与善三法是连接语。而“不善心、二心、三心、苦受、二受、三受”这些,在各处已经显示过了。巴利
Cittavidhinti ‘‘sabbāpi cittavasena duvidhā honti sacittakā, acittakā cā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttaṃ cittavidhiṃ. Āṇattividhinti ‘‘sāṇattikaṃ anāṇattika’’nti vuttaṃ āṇattividhiṃ. Aṅgavidhānanti sabbasikkhāpadesu āpattīnaṃ vuttaṃ aṅgavidhānañca. Vedanāttikaṃ, kusalattikañcāti yojanā. Taṃ pana ‘‘akusalacittaṃ, dvicittaṃ, ticittaṃ, dukkhavedanaṃ, dvivedanaṃ, tivedana’’nti tattha tattha dassitameva.
这十七种相,就是前面说过的因缘等十七种差别,是一切学处共同的相。显示,就是阐明。觉者善于通达律。他应当把这一切在各处学处中随宜配属——这就是句子的关联。巴利
Sattarasavidhaṃetaṃ lakkhaṇanti yathāvuttanidānādisattarasappabhedaṃ sabbasikkhāpadānaṃ sādhāraṇalakkhaṇaṃ. Dassetvāti pakāsetvā. Budho vinayakusalo. Tattha tattha sikkhāpadesu yathārahaṃ yojeyyāti sambandho.
3118 在这十七种特征当中,先要指出与起因相关的补特伽罗,所以说“起因”等等。“其中”就是指这十七种共通特征,这是处格的限定用法。“起因”是应当被限定的对象。“城”这个词要和“毗舍离”等词分别搭配。“释迦”“跋耆”这些国土名称,要理解为依所住城邑而说的。像“住在释迦国的迦毗罗卫”“住在跋耆国的苏苏马罗山”这些,在各条学处的起因中已经一一指明了。巴利
3118. Imesu sattarasasu lakkhaṇesu nidānapuggale tāva niddisitumāha ‘‘nidāna’’ntiādi. Tatthāti tesu sattarasasu sādhāraṇalakkhaṇesu, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Nidānanti niddhāritabbadassanaṃ. ‘‘Pura’’nti idaṃ ‘‘vesālī’’tiādipadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Sakkabhaggāti etehi janapadavācīhi saddehi ṭhānanissitā nāgarāva gahetabbā. Tāni ca ‘‘sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ, bhaggesu viharati susumāragire’’ti tattha tattha sikkhāpadanidāne nidassitāneva.
3119 “毗舍离的十学处”等内容的含义判定,后面会说明。“基利跋迦”就是王舍城。因为这座城四周有仙吉离等五座山环绕,像牛栏一样,所以叫“基利跋迦”。巴利
3119.‘‘Dasa vesāliyā’’tiādīnaṃ atthavinicchayo uttare āvi bhavissati. Giribbajeti rājagahanagare. Tañhi samantā ṭhitehi isigiliādīhi pañcahi pabbatehi vajasadisanti ‘‘giribbaja’’nti vuccati.
3121 在比丘的巴帝摩卡中,已经说到苏丁那、达尼亚等二十三种初行者补特伽罗,这就是(前后文的)连接。巴利
3121. Bhikkhūnaṃ pātimokkhasmiṃ sudinnadhaniyādayo tevīsatividhā ādikammikapuggalā vuttāti yojanā.
3122 出现在两部巴帝摩卡中的那些初业者补特伽罗,全部汇总起来共有三十人——这是文句的连接方式。关于事等各项的判定,因为后面会讲到,所以这里没有说。有人问:难道“因缘和补特伽罗的判定”那里也会讲吗?那为什么在这里就说了呢?这没有错,因为这是本论的主题,所以这里也应该说。如果这样的话,事等各项的判定也应该在这里说,那为什么不说呢?因为以同一种方式所指出的这个内容,在解说它的时候,那个也就连带被说到了,所以应当理解为:这是以点示全面的方式所作的略说。巴利
3122. Ubhayapātimokkhe āgatā te sabbe ādikammikapuggalā paripiṇḍitā tiṃsa bhavantīti yojanā. Vatthuādīnaṃ vinicchayo uttare vakkhamānattā idha na vutto. Nanu ca nidānapuggalavinicchayampi tattha vakkhatīti so idha kasmā vuttoti? Nāyaṃ doso, imassa pakaraṇattā idhāpi vattabboti. Yadi evaṃ vatthuādivinicchayopi idha vattabbo siyā, so kasmā na vuttoti? Ekayoganiddiṭṭhassa imassa vacanena sopi vuttoyeva hotīti ekadesadassanavasena saṃkhittoti daṭṭhabbo.
3123 如果有人能了知这棵树,他就完全地了知施设,这就是两者的关联。在这里,“这棵树”这个说法,是用比喻来显示一个集合体,它包含因缘等十七种、并且是一切学处共同具有的特征。这棵树有什么特殊之处呢?于是就说“三根”等等。巴利
3123. Yo enaṃ taruṃ jānāti, so paññattiṃ asesato jānātīti sambandho. Ettha ‘‘enaṃ taru’’nti iminā nidānādisattarasappakāraṃ sabbasikkhāpadasādhāraṇalakkhaṇasamudāyaṃ rūpakena dasseti. Kiṃ visiṭṭhaṃ tarunti āha ‘‘timūla’’ntiādi.
在这里,“三根”是指这棵树有三条根,也就是被称为因缘、人和事这三种根,所以叫“三根”。“九叶”是指这棵树有九片叶子,也就是被称为九种施设的叶子,所以叫“九叶”。“二芽”是指这棵树有两个芽,也就是被称为世间罪和施设罪的两种芽,所以叫“二芽”。本来应该说“双芽”,但把i音替换成了aya音,所以说成“二芽”。“七果”是指这棵树有七个果实,也就是被称为教令、罪、无罪、违失、想、受和善三法这七种果实,所以叫“七果”。“六花”是指这棵树有六朵花,也就是被称为六起的六朵花,所以叫“六花”。“二源”是指这棵树有两个源,也就是被称为心和业的两个源,所以叫“二源”。“二枝”是指这棵树有两个枝,也就是被称为作和支的两个枝,所以叫“二枝”。“知晓此树者”,说的是所说的比丘了知所说的这棵树,也就是了知这个被称作所说形相、共通、十七相聚集的抉择之树;“彼”指的是那位比丘;“施设”指的是律藏;“无余”指的是一切。巴利
Tattha timūlanti nidānapuggalavatthusaṅkhātāni tīṇi mūlāni etassāti timūlaṃ. Navapattanti navavidhapaṇṇattisaṅkhātāni pattāni etassāti navapattaṃ. Dvayaṅkuranti lokavajjapaṇṇattivajjasaṅkhātā dve aṅkurā etassāti dvayaṅkuraṃ. ‘‘Dviaṅkura’’nti vattabbe i-kārassa ayādesaṃ katvā ‘‘dvayaṅkura’’nti vuttaṃ. Sattaphalanti āṇattiāpattianāpattivipattisaññāvedanākusalattikasaṅkhātāni satta phalāni etassāti sattaphalaṃ. Chapupphanti chasamuṭṭhānasaṅkhātāni pupphāni etassāti chapupphaṃ. Dvippabhavanti cittakammasaṅkhātā dve pabhavā etassāti dvippabhavaṃ. Dvisākhanti kiriyaaṅgasaṅkhātā dve sākhā etassāti dvisākhaṃ. Enaṃ taruṃ yo jānātīti yo vutto bhikkhu vuttasarūpasādhāraṇasattarasalakkhaṇarāsivinicchayasaṅkhātataruṃ jānāti. Soti so bhikkhu. Paññattinti vinayapiṭakaṃ. Asesatoti sabbaso.
3124 凡是读诵这部词义甘美、条理清晰、至高无上的抉择,把它背得滚瓜烂熟,在亲教师面前认真听闻,还进一步询问其中的义理,这样的比丘,在律的抉择上就跟优波离一样,跟那位被列为持律者第一的优波离大长老没有分别。这就是这段话的连接方式。巴利
3124.Iti evaṃ madhurapadatthaṃ anākulaṃ paramaṃ uttamaṃ imaṃ vinicchayaṃ yo paṭhati vācuggataṃ karonto pariyāpuṇāti, garusantike sādhukaṃ suṇāti, paripucchate ca atthaṃ paripucchati ca, so bhikkhu vinaya vinicchaye upālisamo bhavati vinayadharānaṃ etadaggaṭṭhāne nikkhittena upālimahātherena sadiso bhavatīti yojanā.