住处篇集说注释
Senāsanakkhandhakakathāvaṇṇanā
2827“阿桑帝咖”是指四方座。“超越量”是指座足的高度超过木工肘尺所量的尺度。但仅有一侧偏长的高足座是不允许的。正如经文所说:从“高亦阿桑帝咖”的表述可知,仅有某一边较长、即使足高超过八指的座,是不允许的;然而,四方形的阿桑帝咖即使尺寸超量,也是允许的。
2827.Āsandikoti caturassapīṭhaṃ. Atikkantapamāṇoti heṭṭhā aṭaniyā vaḍḍhakihatthato uccatarappamāṇapādako. Ekapassato dīgho pana uccapādako na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘uccakampi āsandikanti vacanato ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulādhikapādakaṃ na vaṭṭati, caturassaāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
“如是”一词,在此处是回指前文所说的“超越量”。“五支座”是指具备足和靠背这五项支分的座——即四足,加上靠背。“七支座”则是在三面都装上靠背而做成的。因为它由四足与三面靠背组合而成,所以称为“七支座”。此理同样适用于床。正如经文所说:“所谓七支,是指在三面加设靠背的床,这种床即使尺寸超量也是允许的。”
Tathāti iminā ‘‘atikkantapamāṇo’’ti idaṃ paccāmasati. Pañcaṅgapīṭhanti cattāro pādā, apassenanti imehi pañcaṅgehi yuttapīṭhaṃ. Sattaṅganti tīsu disāsu apassaye yojetvā kataṃ. Tañhi catūhi pādehi, tīhi apassehi ca yuttattā ‘‘sattaṅgapīṭha’’nti vuttaṃ. Esa nayo mañcepi. Yathāha – ‘‘sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkanto vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
2828“填塞棉花”是指在座面上填入棉花后再加以缝制固定。“唯在居士家中”与后文相连接,意思是:只有在居士的家中才可以坐,卧床则被禁止。以“坐”这一表述,便排除了卧用。“头枕与足枕”是指垫头的枕和垫脚的枕。其中的“与”字应当作“也”字来理解,需要联系到“非病者”一词上,这表明即使是无病者,也暂时允许使用,更何况是病者。
2828.Tūlonaddhāti upari tūlaṃ pakkhipitvā baddhā. Ghareyevāti gihīnaṃ geheyeva nisīdituṃ vaṭṭatīti sambandho. ‘‘Nisīditu’’nti imināva sayanaṃ paṭikkhittaṃ. Sīsapādūpadhānanti sīsūpadhānañceva pādūpadhānañca. Ca-saddo pi-saddatthe so ‘‘agilānassā’’ti ettha ānetvā sambandhitabbo, tena agilānassāpi tāva vaṭṭati, pageva gilānassāti dīpeti.
2829不仅是病者所用的头足枕为应许,此亦为应许。为显示此义,故说“铺设”等语。“铺设诸枕”是指铺设众多枕头。“于彼”即在那铺设之上。“给予覆布”意为于上方铺设覆布。
2829. Na kevalaṃ gilānassa sīsapādūpadhānameva vaṭṭati, atha kho idampīti dassetumāha ‘‘santharitvā’’tiādi. Upadhānāni santharitvāti bahū upadhānāni attharitvā. Tattha cāti tasmiṃ upadhānasanthare. Paccattharaṇakaṃ datvāti upari paccattharaṇakaṃ attharitvā.
2830“横”指宽度。“拳尺”即普通拳尺,然而在木匠,则为一磔手之量。“量”应理解为“已显示、具足量”。某些写本出现“玛德”的读法,不应采纳。“长”指枕的长度。“二又半”指二肘半或二肘,据《古伦地》所说,此即所谓“头量枕”。如所说:
2830.Tiriyanti vitthārato. Muṭṭhiratananti pākatikamuṭṭhikaratanaṃ. Taṃ pana vaḍḍhakīnaṃ vidatthimattaṃ. Mitanti pākaṭitaṃ pamāṇayuttaṃ hotīti yojanā. Katthaci potthakesu ‘‘mata’’nti pāṭho dissati, so na gahetabbo. Dīghatoti bimbohanassa dīghato. Diyaḍḍhanti diyaḍḍhahatthaṃ vā dvihatthaṃ vā hotīti kurundiyaṃ vuttanti sambandho. Idameva hi ‘‘sīsappamāṇabimbohana’’nti adhippetaṃ. Yathāha –
所谓的“头量”,就宽度而言,于三边中,测量两侧之间的距离,为一磔手又四指;中央处则为一拳尺。就长度而言,依《古伦地》说为二肘半或二肘。这是头量枕的最高限度,超过此则不应使用,低于此则被允许。
‘‘Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo, ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
2831“粗布”即破布。“叶”即树与藤的叶。“羊毛”即绵羊等的毛。“草”即拘舍草等任何草类。“树皮”即芭蕉皮、竹皮、树皮等。以这五种填充的褥垫,是棉的计数依据。因为这五种是构成内容物的因,所以依这五种内容物的计数而说为五种。这是其关联。
2831.Coḷanti pilotikā. Paṇṇanti rukkhalatānaṃ paṇṇaṃ. Uṇṇāti eḷakādīnaṃ lomaṃ. Tiṇanti dabbatiṇādi yaṃ kiñci tiṇaṃ. Vākanti kadaliakkamakacivākādikaṃ. Etehi pañcahi pūritā bhisiyo tūlānaṃ gaṇanāvasā hetugabbhānaṃ etesaṃ pañcannaṃ gabbhānaṃ gaṇanāvasena pañca bhāsitāti yojanā.
2832为说明褥垫的内容物,故说“褥垫”等。“五种”即如前所说的粗布等五种。同样,“三种棉”是指:“诸比丘,我允许三种棉:树棉、藤棉、草棉。”此为世尊所允许的三种棉。这里,“树棉”指木棉树等任何树的棉。“藤棉”指乳藤等任何藤的棉。“草棉”指草棉草等任何草类的棉,乃至甘蔗穗等的棉。“兽与鸟之毛”指狮子等四足兽、孔雀等鸟类的毛。“这些”即指这些褥垫的内容物等,此十种为褥垫的内容物。这是其关联。
2832. Bimbohanagabbhaṃ dassetumāha ‘‘bhisī’’tiādi. Pañcevāti yathāvuttacoḷādipañceva. Tathā tūlāni tīṇipīti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakitūla’’nti (cūḷava. 297) anuññātāni tīṇipi tūlāni. Ettha ca rukkhatūlaṃ nāma simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlaṃ nāma khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakitūlaṃ nāma poṭakitiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Lomāni migapakkhīnanti sīhādicatuppadānaṃ, morādipakkhīnaṃ lomāni. Imeti bhisigabbhādayo ime dasa bimbohanassa gabbhāti sambandho.
2833如此显示了如法的褥垫内容物后,现在为显示不如法的,故说“人毛”等。在诸毛中,人毛不被允许;在诸花中,巴枯喇花、毕央古花等一切花不被允许;在诸叶中,纯粹单独的多罗叶也不被允许。这是其关联。以“纯粹”一词,从反面显示:多罗叶若与其他内容物混合则是允许的。
2833. Evaṃ kappiyaṃ bhisibimbohanagabbhaṃ dassetvā idāni akappiyaṃ dassetumāha ‘‘manussaloma’’ntiādi. Lomesu manussalomañca pupphesu bakulapiyaṅgupupphādikaṃ sabbaṃ pupphañca paṇṇesu ca suddhaṃ kevalaṃ tamālapattañca na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Suddha’’nti iminā tamālapattaṃ sesagabbhehi missaṃ vaṭṭatīti byatirekato dīpeti.
2834“玛苏拉咖”,即皮革制成的褥垫。
2834.Masūraketi cammachavibhisibimbohane.
2835“纯粹”一词,是为了从正面阐明已由反面显示的意义,故而说“混合”等。
2835. ‘‘Suddha’’nti iminā byatirekato dassitamevatthaṃ sarūpato vibhāvetumāha ‘‘missa’’ntiādi.
2836“畜生”者,乃至疥癣虫的毛也包含在内。“令作”者,即通过绘画、木工等方式让他人制作,或自己制作。
2836.Tiracchānagatassa vāti antamaso gaṇḍuppādassāpi. Kārentassāti cittakammakaṭṭhakammādivasena kārāpentassa vā karontassa vā.
2837“本生”者,谓无有过失本生等本生。“事”者,谓天宫事等能生净信之事,或饿鬼事等能生悚惧之事。以“或”字,含摄注疏中所开示之论题。“或由他人”一句中,“或”字是限定之义,由此显示唯可由他人令作,不许自作。“或自己作”一句中,则以“亦”字显示更许令作。
2837.Jātakanti apaṇṇakajātakādijātakañca. Vatthunti vimānavatthuādikaṃ pasādajanakaṃ vā petavatthuādikaṃ saṃvegajanakaṃ vā vatthuṃ. Vā-saddena aṭṭhakathāgataṃ idha dassitapakaraṇaṃ saṅgaṇhāti. Parehi vāti ettha vā-saddo avadhāraṇe, tena parehi kārāpetumeva vaṭṭati, na sayaṃ kātunti dīpeti. Sayaṃ kātumpīti ettha api-saddo pageva kārāpetunti dīpeti.
2838若有比丘,以二腊或一腊之差,较另一比丘年长或年幼,则此比丘与彼比丘名为同座者,应作如是连结。
2838.Yo pana bhikkhu dvīhi vassehi vā ekena vā vassena yassa bhikkhuno vuḍḍhataro vā hoti daharataro vā, so tena bhikkhunā samānāsaniko nāma hotīti yojanā.
2839“七腊者与五腊者”,此为相差二腊之年长者与年少者,得为同座者的例子。“六腊者与五腊者”,此为相差一腊之年长者与年少者,得为同座者的例子。
2839.‘‘Sattavassena pañcavasso’’ti idaṃ dvīhi vassehi vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ. ‘‘Chavassena pañcavasso’’ti idaṃ ekavassena vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ.
2840凡能供三人坐者,即为长座,应当这样理解。因为,在“同座者坐于床而床坏,坐于椅而椅坏”的事缘中,世尊开许说:“诸比丘,我允许二人用的床、二人用的椅。”所以,“二”指的是允许同座的二人。
2840. Yaṃ tiṇṇaṃ nisīdituṃ pahoti, taṃ heṭṭhā dīghāsanaṃ nāmāti yojanā. ‘‘Samānāsanikā mañce nisīditvā mañcaṃ bhindiṃsu, pīṭhe nisīditvā pīṭhaṃ bhindiṃsū’’ti (cūḷava. 320) āropite vatthumhi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, duvaggassa mañcaṃ duvaggassa pīṭha’’nti (cūḷava. 320) anuññātattā ‘‘dve’’ti samānāsanike dve sandhāya vuttaṃ.
2841“除了两性人、女人、般哒咖之外,其余所有在家众或出家男子,均允许同坐于长座”,应这样连接。但在某些写本中,看到有“一切之”这样的属格形式读法,因此,“与一切”这一具格形式的读法更为合理。或者应当了知,在应使用具格的情形处,存在属格的表达方式。如所说:“凡是足够三人用的,无论是可移动的还是不可移动的,在那样的座板上,亦允许与未达上者同坐。”
2841. Ubhatobyañjanaṃ , itthiṃ, paṇḍakaṃ ṭhapetvā sabbehipi gahaṭṭhehi, pabbajitehi vā purisehi saha dīghāsane nisīdituṃ anuññātanti yojanā. Potthakesu pana katthaci ‘‘sabbesa’’nti sāmivacananto pāṭho dissati, tato ‘‘sabbehipī’’ti karaṇavacanantova pāṭho yuttataro. Karaṇavacanappasaṅge vā sāmivacananiddesoti veditabbaṃ. Yathāha ‘‘yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenāpi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 320).
2842“前住所分配”是指:在前雨安居入住的当天,由一位通过白二甘马认可、具足“不应行于欲贪……乃至……应知已分配与未分配”等所说五支的比丘,依着“诸比丘,允许先计算比丘人数,计算比丘人数后再计算卧具,计算卧具后按卧具次第分配”等开许的规定而分派住所,称为前住所分配。同样地,在后雨安居入住的当天分派住所,称为后住所分配。同样地,在大自恣日的次日,说“尊者,请取中间空出的住所”之后,按上座次第分派住所,称为中间空出住所分配。如此已解说:当阿萨荼月不连续时,应作前住所分配;当阿萨荼月连续时,应作后住所分配;当自恣不连续时,应为来年的雨季安居,作中间空出住所分配。
2842.Purimikoti ñattidutiyāya kammavācāya sammatena ‘‘na chandāgatiṃ gaccheyya…pe… gahitāgahitañca jāneyyā’’ti (cūḷava. 317) vuttehi pañcahi aṅgehi samannāgatena bhikkhunā purimavassūpanāyikadivase ‘‘anujānāmi, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetuṃ, seyyā gaṇetvā seyyaggena gāhetu’’ntiādinā (cūḷava. 318) nayena anuññātaniyāmeneva senāsanaggāhāpanaṃ purimiko nāma senāsanaggāho. Evameva pacchimikāya vassūpanāyikadivase senāsanaggāhāpanaṃ pacchimiko nāma. Evameva mahāpavāraṇādivasassa anantaradivase ‘‘bhante, antarāmuttakaṃ senāsanaṃ gaṇhathā’’ti vatvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā senāsanaggāhāpanaṃ antarāmuttako nāma. Pakāsito ‘‘aparajjugatāya āsāḷhiyāpurimiko gāhāpetabbo, māsagatāya āsāḷhiyā pacchimiko gāhetabbo, aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo’’ti (cūḷava. 318) vutto.
2843为确认并显示前文所说的含义,而说“前黎明”等语。此处的“入日”,是指两个雨安居入住日及大自恣的次日。这三日的黎明,称为“前黎明”。过了这几日,与第二日相连的黎明,则称为“后黎明”。“idanti”是指两者(两种黎明)之后。在“住所分配者”一词中,ka 为自然后缀,意义是“住所分配”。正如所说:“因为这是住所分配的领域”。“于雨安居入住时”:意即应当行雨安居入住之时,是以所应作之事表示处格;或者,“雨安居入住”是表目的的处格。因为前、后两期雨安居的入住,以当日分配住所为相;中间空缺住所分配,则是为了来日入住的征象。由此,三种住所分配皆为雨安居入住的相。
2843. Vuttamevatthaṃ niyametvā dassetumāha ‘‘pubbāruṇā’’tiādi. Idha pāṭipadā nāma dve vassūpanāyikadivasā ceva mahāpavāraṇāya anantaradivaso ca. Imesaṃ tiṇṇaṃ pāṭipadadivasānaṃ aruṇo pubbāruṇo nāma. Te divase atikkamma dutiyatithipaṭibaddho aruṇo punāruṇo nāma. Idanti ubhayāruṇānantaraṃ. Senāsanagāhakassāti ettha sakatthe ka-paccayo, senāsanaggāhassāti attho. Yathāha – ‘‘idañhi senāsanaggāhassa khetta’’nti. Vassūpagate vassūpagame kātabbe sati, sādhetabbapayojane bhummaṃ. Vassūpagateti vā nimittatthe bhummaṃ. Purimikāya, hi pacchimikāya ca vassūpagamanassa taṃ tadahu senāsanaggāho nimittaṃ, antarāmuttako pana āgamino vassūpagamanassāti evaṃ tividhopi senāsanaggāho vassūpagamanassa nimittaṃ hoti.
2844当入日的黎明刚刚升起,住所已经分配完毕,若此时另有比丘到来,向住所分配者请求住处,那位比丘应被告知“住所已被分配”——应如此连接文意。
2844. Pāṭipadadivasassa aruṇe uggateyeva senāsane pana gāhite añño bhikkhu āgantvā sace senāsanapaññāpakaṃ senāsanaṃ yācati, so bhikkhu senāsanapaññāpakena ‘‘senāsanaṃ gāhita’’nti vattabboti yojanā.
2845“雨安居住”的,便是这雨安居衣,即应施与雨安居者的衣。由于偈颂缀合的关系,“vassāvāsika”成为短元音。通过征求僧团所取的雨安居衣,若为“当地所出、当地所生”,则即使在雨安居内还俗者也应获得,当如此连接文意。“若为当地所出”一语,则显示若是以施主们供养雨安居资具为缘而取的衣,便不得。如所说:“然而以资具为缘而取之衣,据说不得。”
2845. Vassāvāsassa idaṃ vassāvāsikaṃ, vassaṃvutthānaṃ dātabbacīvaraṃ, gāthābandhavasena ‘‘vassavāsika’’nti rassattaṃ. Saṅghikaṃ apaloketvā gahitaṃ vassāvāsikaṃ cīvaraṃ sace tatrajaṃ tatruppādaṃ hoti, antovasse vibbhantopi labhateti yojanā. ‘‘Tatrajaṃ sace’’ti iminā cassa dāyakānaṃ vassāvāsikapaccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadantī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 318).
2846-8若已住雨安居的比丘,从常住比丘手中取来某件三衣等如法物品,说道:“在某某家族为我取的雨安居衣,请拿去。”如此说后,便将物交与那位常住比丘,自己则前往他方。若此比丘在到达之处还俗成为在家人,那么即使他已将物品那样施予常住比丘,那位前往他方者所应得的雨安居衣,常住比丘也不可取。那送来的雨安居衣应归僧团所有。其义应如是贯通。如所说:“诸比丘,此处有已住雨安居的比丘还俗,此衣应归僧团所有。”
2846-8. Sace vutthavasso yo bhikkhu āvāsikahatthato kiñci ticīvarādikaṃ kappiyabhaṇḍaṃ attano gahetvā ‘‘asukasmiṃ kule mayhaṃ gahitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ gaṇha’’ iti evaṃ vatvā tassa āvāsikassa datvā disaṃ gacchati pakkamati, so tattha gataṭṭhāne sace uppabbajati gihī hoti, tassa disaṃgatassa sampattaṃ taṃ vassāvāsikaṃ tena tathā dinnampi āvāsiko bhikkhu gahetuṃ na labhati, tassa pāpitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ saṅghikaṃyeva siyāti yojanā. Yathāha – ‘‘idha, bhikkhave, vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati, saṅghasseveta’’nti.
2849若当着彼家族施主们的面令其接受,则那位前往他方者应得的雨安居衣,由常住比丘获得。应如此贯通。
2849. Tasmiṃ kule dāyake manusse sammukhā ce paṭicchāpeti, tassa disaṃgamissa sampattaṃ vassāvāsikacīvaraṃ āvāsiko labhatīti yojanā.
2850此处,“园”指花园或果园。“精舍”指任何楼阁等住所。“两种地”指园地和精舍地。“园地”是指为了那些园的目的而划定安置的场所,或当那些园毁坏时,原来的旧地。“精舍地”是指精舍建立的场所。“褥”是指五种羊毛褥等中的任何一种。“枕”是指所说种类枕中的任何一种。“床”是指先前说过的有框架床、有束带床、弯脚床、固定脚床这四种床中的任何一种。“椅”是指有框架等四种椅中的任何一种。
2850. Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Vihāro nāma yaṃ kiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vatthūni duvidhassapīti ārāmavatthu, vihāravatthūti duvidhassa vatthūni ca. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso, tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarā. Bimbohanaṃ nāma vuttappakārānaṃ bimbohanānaṃ aññataraṃ. Mañcaṃ nāma masārako bundikābaddho, kuḷīrapādako, āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataraṃ. Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ.
2851「铁瓮」指由黑铁、赤铜或任何铁所制成的瓮。「锅」的意思显而易见。「bhāṇaka」称为alañjaro。alañjaro是能容纳大量水的大缸,因足以取水,故称alañjaro。复注中说:「其形如圆缸,口略长,于中间显出分界而制成。」「vārako」是水瓶。「ku」称为地,因为掘地、破地,故称「kudāla」,指一种铁制工具。
2851.Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci lohena katā kumbhī. Kaṭāho pākaṭova. ‘‘Bhāṇaka’’nti alañjaro vuccati. Alañjaroti ca bahuudakagaṇhanikā mahācāṭi, jalaṃ gaṇhituṃ alanti alañjaro. ‘‘Vaṭṭacāṭi viya hutvā thokaṃ dīghamukho majjhe paricchedaṃ dassetvā kato’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Vārakoti ghaṭo. Ku vuccati pathavī, tassā dālanato vidāraṇato ‘‘kudālo’’ti ayomayaupakaraṇaviseso vuccati.
2852于「韦卢」等之中,「韦卢」指大竹;「提那」指覆盖屋顶之草;「叶」指棕榈叶等;「蒙迦」指蒙迦草;「巴巴迦」指巴巴迦草;「泥土」指天然泥土,或赭土等五种颜色的泥土。注释师亦如是说。
2852.Valliveḷuādīsu veḷūti mahāveṇu. Tiṇanti gehacchādanaṃ tiṇaṃ. Paṇṇaṃ tālapaṇṇādikaṃ. Muñjanti muñjatiṇaṃ. Pabbajanti pabbajatiṇaṃ, mattikā pakatimattikā vā gerukādipañcavaṇṇā vā mattikā. Āha ca aṭṭhakathācariyo.
2853「二」指第一重物与第二重物。「为二所摄」,因有云:「园与园地,此为第一;精舍与精舍地,此为第二。」「四所摄」指由四种床垫等所摄,此为分解。「九部分」指铁瓮等九个部分,此为分解。「八种」指以藤蔓等八种方式。
2853.Dveti paṭhamadutiyagarubhaṇḍāni. Dvīhi saṅgahitāni ‘‘āromo, ārāmavatthu, idaṃ paṭhamaṃ. Vihāro, vihāravatthu, idaṃ dutiya’’nti (cūḷava. 321-322) vuttattā. Catusaṅgahanti catūhi bhisiādīhi saṅgaho yassāti viggaho. Navakoṭṭhāsanti lohakumbhiādayo nava koṭṭhāsā assāti viggaho. Aṭṭhadhā valliādīhi aṭṭhahi pakārehi.
2854“如是”是表示显示的意思。以如上所说的方式,通过五类所阐释的重物计数,总括而言便有二十五种重物,这正是具足五清净眼的导师所阐明的——应如此连结理解。“五清净眼”是作这样的分解:依肉眼、天眼、法眼、佛眼、一切智眼而有五种清净眼,这是它的含义。
2854.Itīti nidassanatthe. Evaṃ vuttanayena pañcahi rāsīhi niddiṭṭhānaṃ garubhaṇḍagaṇanānaṃ piṇḍavasena pañcavīsatividhaṃ garubhaṇḍaṃ pañcanimmalalocano nātho pakāsayīti yojanā. Pañca nimmalāni locanāni yassāti viggaho, maṃsadibbadhammabuddhasamantacakkhuvasena pañcavidhavippasannalocanoti attho.
2855“令舍”,是以主宰者的身份令他人舍出。“令分配”,是依雨安居计数后令其分配。因为所有这些重物,在《住处篇》中曾说“不可舍”,在《基塔基利地》中曾说“不可分”。从两处所采用的用语差别而示,为了说明那违犯于此的人所犯的罪,所以又说“比丘犯偷兰遮”。但在《附随》中——
2855.Vissajjentoti issaravatāya parassa vissajjento. Vibhājentoti vassaggena pāpetvā vibhājento. Idañhi sabbampi garubhaṇḍaṃ senāsanakkhandhake (cūḷava. 321) ‘‘avissajjiyaṃ. Kiṭāgirivatthumhi (cūḷava. 322) avebhaṅgiya’’nti ca vuttaṃ. Ubhayattha āgatavohārabhedadassanamukhena tattha vippaṭipajjantassa āpattiṃ dassento āha ‘‘bhikkhu thullaccayaṃ phuse’’ti. Parivāre pana –
“不可舍,不可分,此五种为大仙所宣说;”
施与者与受用者,无罪。
Avissajjiyaṃ avebhaṅgiyaṃ, pañca vuttā mahesinā; Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti; Pañhā mesā kusalehi cintitāti. (pari. 479) –
已如上述。因此,就根本断绝而言,不可施与,亦不可分;然而就转让而言,施与者及受用者无罪。此即此处之意趣。
Āgataṃ. Tasmā mūlacchejjavasena avissajjiyaṃ, avebhaṅgiyañca, parivattanavasena pana vissajjentassa, paribhuñjantassa ca anāpattīti evamettha adhippāyo.
2856由比丘个人、僧团或团体所施与的重物,实为未施与;所分配者,实为未分配——应如此连接。
2856.Bhikkhunā puggalena vā saṅghena vā gaṇena vā garubhaṇḍaṃ tu vissajjitaṃ avissaṭṭhameva hoti, vibhattañca avibhājitameva hotīti yojanā.
2857此中:“在这五种重物中,前三种内无有任何非重物”——应如此连接。而于第四种重物,为显示注疏所说之义:“铜瓶、铜壶、铜釜,这三者无论大小,乃至仅能容纳一捧水的器皿,亦是重物”,故说“铜瓶”等。
2857.Ettha etesu pañcasu garubhaṇḍesu purimesu tīsu agarubhaṇḍakaṃ kiñci na ca atthīti yojanā. Catutthe pana garubhaṇḍe aṭṭhakathāya ‘‘lohakumbhī, lohabhāṇakaṃ, lohakaṭāhanti imāni tīṇi mahantāni vā hontu khuddakāni vā, antamaso pasatamattaudakagaṇhanakānipi garubhaṇḍāniyevā’’ti vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘lohakumbhī’’tiādi.
2858“此为三种”——应连接。“足量器”者:此处所谓“足”,是指能容纳五摩揭陀纳离的特殊容器。在锡兰岛,称量器皿容量时,大多便以此足量器称量。因此注疏中说:“在锡兰岛应以足量器分配”。“铜制器”者,指由黑铜、赤铜、圆铜、青铜中任一种所制。“应分配”者,谓应被分配。
2858. Idaṃ tividhanti sambandho. Pādagaṇhanakoti ettha pādo nāma magadhanāḷiyā pañcanāḷimattagaṇhanako bhājanaviseso. Bhājanānaṃ pamāṇaṃ karontā sīhaḷadīpe yebhuyyena teneva pādena minanti. Tasmā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sīhaḷadīpe pādagaṇhanako bhājetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Lohavārakoti kāḷalohatambalohavaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato. Bhājiyoti bhājetabbo.
2859「从彼以上」者,是指从足量器以上、容量更大的器物。如此显示了经中所载的辨别后,为说明注疏中所载之说,而说「瓶等」等语。瓶,是一种以举起象鼻之形制成出水口沿、高颈、大口的特殊水器。以「等」字,收摄注疏中所说「接受器、伍伦咖、达比咖、咖咤朱、巴提德、塔塔咖、萨拉咖、萨穆嘎、安嘎拉咖、巴喇、杜马咖、咤朱等,或小或大」。「一切」者,即无论大小。
2859.Tato uddhanti tato pādagaṇhanakavārakato uddhaṃ adhikaṃ gaṇhanako. Evaṃ pāḷiāgatānaṃ vinicchayaṃ dassetvā aṭṭhakathāgatānaṃ (cūḷava. aṭṭha. 321) dassetumāha ‘‘bhiṅgārādīnī’’tiādi. Bhiṅgāro nāma ukkhittahatthisoṇḍākārena katajalaniggamakaṇṇiko uccagīvo mahāmukhaudakabhājanaviseso. Ādi-saddena aṭṭhakathāgatāni ‘‘paṭiggahauḷuṅkadabbikaṭacchupātitaṭṭakasarakasamuggaaṅgārakapalladhūmakaṭacchuādīni khuddakāni vā mahantāni vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttāni saṅgaṇhāti. Sabbānīti khuddakāni vā mahantāni vā.
2860「铜钵、铁盘应分配」,如此连接。以「及」字,收摄注疏中所说「然而,除了器物变形之外,在其他许可的铜制器物中,眼药器、眼药棒、耳垢匙、针、叶针、小毕帕喇咖、小阿拉刺、钥匙、锁、咖塔拉棒穿孔器、鼻管、宾地瓦喇、铜锥、铜锤、铜球、铜块、铜锯、咤咖利咖,以及其他变形的铜制器物,皆应分配」这段文字。「烟管」者,即烟筒。以「等」字,收摄所谓「然而,犁灯、树灯、咖巴喇咖、悬挂灯,以及女人、男人、畜生道众生的形象,或其他应附著于墙壁、屋顶、门等处的,乃至铜钉,一切铜制器物皆是重物」之说。
2860. Tambathālakā ayathālakā bhājetabbāti yojanā. Ca-saddena aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘ṭhapetvā pana bhājanavikatiṃ aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe añjanī añjanisalākā kaṇṇamalaharaṇī sūci paṇṇasūci khuddako pipphalako khuddakaṃ ārakaṇṭakaṃ kuñcikā tāḷaṃ kattarayaṭṭhivedhako natthudānaṃ bhindivālo lohakūṭo lohakuṭṭi lohaguḷo lohapiṇḍi lohaaraṇī cakkalikaṃ aññampi vippakataṃ lohabhaṇḍaṃ bhājiya’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vacanaṃ saṅgaṇhāti. Dhūmanettanti dhūmanāḷikā. Ādi-saddena ‘‘phāladīparukkhadīpakapallakaolambakadīpakaitthipurisatiracchānagatarūpakāni pana aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni antamaso lohakhilakaṃ upādāya sabbāni lohabhaṇḍāni garubhaṇḍāniyeva hontī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ saṅgaṇhāti.
2861「自己所得」,此处「亦」字乃隐没所示,意为「即使是自己所得」。其连接为:即便是比丘自己所得的铜制器物,也绝不可作个人受用而使用。
2861.Attanā paṭiladdhanti ettha pi-saddo luttaniddiṭṭho, attanā paṭiladdhampīti attho. Bhikkhunā attanā paṭiladdhampi taṃ lohabhaṇḍaṃ kiñcipi puggalikaparibhogena na bhuñjitabbanti yojanā.
2862这是说:由青铜、圆铜等金属变化所成的铜制器皿,亦完全不得以个人受用的方式受用。
2862. Kaṃsavaṭṭalohānaṃ vikārabhūtāni tambamayabhājanānipi puggalikaparibhogena sabbaso paribhuñjituṃ na vaṭṭantīti yojanā.
2863“此即方法”,指以“非个人受用”等所显示的方法。意谓:无论是属于僧团的,还是属于在家人所有的上述诸器物,就受用因缘而言,并无过失。《大注疏》中说:“青铜等材质的器皿,纵使施与僧团,亦不可作为个人常持之物,只能以在家人借出的方式而受用。”此中,“不可作为个人常持之物”,即不得视同自己的物品而取来受用;“只能以在家人借出的方式而受用”,这是显示:若经园民等加以整治后而给予,则允许受用。
2863.Eseva nayoti ‘‘na puggalikabhogenā’’tiādinā dassitanayo. Saṅghikesu vā gihīnaṃ santakesu vā yathāvuttabhaṇḍesu paribhogapaccayā doso na atthīti yojanā. ‘‘Kaṃsalohādibhājanaṃ saṅghassa dinnampi pārihāriyaṃ na vaṭṭati, gihivikatanīhāreneva paribhuñjitabba’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Ettha ca pārihāriyaṃ na vaṭṭati attano santakaṃ viya gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭatīti. ‘‘Gihivikatanīhārenevaparibhuñjitabba’’nti iminā sace ārāmikādayo paṭisāmetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti.
2864“乳石”:指如生灵般柔软的石头。因为《母论注疏·结文》中说:“乳石,即柔软的石头。”“重”:指重物。“塔塔咖等”的“等”字,含摄了萨拉咖等。“嘎塔咖”:即乳石所成的水瓶。“从足握持器以上”,这是显示足握持器并非重物。
2864.Khīrapāsāṇanti mudukā pāṇajāti. Vuttañhi mātikāṭṭhakathāgaṇṭhipade ‘‘khīrapāsāṇo nāma muduko pāsāṇo’’ti. Garukanti garubhaṇḍaṃ. Taṭṭakādikanti ādi-saddena sarakādīnaṃ saṅgaho. Ghaṭakoti khīrapāsāṇamayoyeva vārako. ‘‘Pādagaṇhanato uddha’’nti iminā pādagaṇhanako agarubhaṇḍanti dīpeti.
2865为显示注疏中所说「金、银、项链铜、水晶所制的器皿,即使是在家人所有也不允许,何况僧团受用或个人受用」这一方式,故说「金」等。所谓「金」,即黄金。「银」,即白银。「项链铜」,是一种名为金色的铜类金属。「水晶制」,指由水晶生成,意为水晶制成的器皿。「在家人所有的」,以「亦」字显示:即使是依在家人方式制作的受用,尚且不被允许,更何况以僧团受用或个人受用。然而,在住所中使用时,无论可触或不可触,一切都是允许的。
2865. ‘‘Suvaṇṇarajatahārakūṭajātiphalikabhājanāni gihivikatānipi na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘siṅgī’’tiādi. Siṅgīti suvaṇṇaṃ. Sajjhu rajataṃ. Hārakūṭaṃ nāma suvaṇṇavaṇṇaṃ lohajātaṃ. Phalikena ubbhavaṃ jātaṃ, phalikamayaṃ bhājananti attho. Gihīnaṃ santakānipīti api-saddena gihivikataparibhogenāpi tāva na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vāti dīpeti. Senāsanaparibhoge pana āmāsampi anāmāsampi sabbaṃ vaṭṭati.
2866「小」者,指那种除了切齿木、削甘蔗之外,无法做其他大工作的小刀,这样的小刀属于可分配物。「较大」者,指比前述尺寸更大的刀,无论以何种形式制作,都属重物。医师的放血刀及斧头,同样也是重物,应如此联结理解。
2866.Khuddāti yāya vāsiyā ṭhapetvā dantakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā, evarūpā khuddakā vāsi bhājanīyā. Mahattarīti yathāvuttappamāṇāya vāsiyā mahantatarā yena kenaci ākārena katavāsi garubhaṇḍaṃ. Vejjānaṃ sirāvedhanakampi ca pharasu tathā garubhaṇḍanti yojanā.
2867「斧」,在此其判定与斧头相同。但若是作为武器而制作,则属不可触。「锄」,即使仅有四指长(也是如此)。「尖桩」,即弯下弓弦后,用于穿刺木材等的尖刺。「以此」,即用打桩工具。
2867.Kuṭhārīti ettha pharasusadisova vinicchayo. Yā pana āvudhasaṅkhepena katā, ayaṃ anāmāsā. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi. Sikharanti dhanurajjuto nāmetvā dāruādīnaṃ vijjhanakakaṇṭako. Tenevāti nikhādaneneva.
2868由于打桩工具有多种分类,为分别说明,故说“四方口、槽口”等。“槽口”,指如槽般两侧弯曲的口。“弯曲”,指前端弯曲而制成的打桩工具。以“亦”字含摄直的。“在其中”,指在那打桩工具中。有柄的和小型的打桩工具,一切皆为重物,应如此理解。以“有柄、小型”这两个限定词表明:无柄而仅具头者,除放入袋中可携带的扫帚柄穿孔器等打桩工具为非重物外,比之更大的打桩工具,即使无柄亦为重物。那些在寺院中施舍了刀等物的人,若其房屋被烧或遭盗贼劫掠,对他们说:“尊者,请给我们,我们将如先前一般再制作工具”,则应给予。若他们自行取回,不应阻止;若未取回,亦不应催促。
2868. Nikhādanassa bhedavantatāya taṃ vibhajitvā dassetumāha ‘‘caturassamukhaṃ doṇimukha’’nti. Doṇimukhanti doṇi viya ubhayapassena nāmitamukhaṃ. Vaṅkanti aggato nāmetvā katanikhādanaṃ. Pi-saddena ujukaṃ saṅgaṇhāti. Tattha cāti tasmiṃ nikhādane. Sadaṇḍaṃ khuddakañca nikhādanaṃ sabbaṃ garubhaṇḍanti yojanā. ‘‘Sadaṇḍaṃ khuddaka’’nti iminā visesanadvayena adaṇḍaṃ phalamattaṃ sipāṭikāya ṭhapetvā pariharaṇayoggaṃ sammajjanidaṇḍavedhanakaṃ nikhādanaṃ agarubhaṇḍaṃ, tato mahantaṃ nikhādanaṃ adaṇḍampi garubhaṇḍanti dīpeti. Yehi manussehi vihāre vāsiādīni dinnāni ca honti, te ce ghare daḍḍhe vā corehi vā vilutte ‘‘detha no, bhante, upakaraṇe puna pākatike karissāmā’’ti vadanti, dātabbā. Sace āharanti, na vāretabbā, anāharantāpi na codetabbā.
2869为说明注疏中所作的如下判摄:“铁匠、铜匠、陶工、竹匠、宝石匠、钵绑匠的砧、锤、钳、秤等一切铁制工具,从施予僧团之时起即为重物。锡匠、金匠、皮革匠的工具,亦同此理。然有别异:锡匠工具中的切锡刀,金匠工具中的切金刀,皮革匠工具中切已加工皮革的小刀,这些为可分配物。”故说“锤”等。“秤等”,以此“等”字含摄剪刀等工具。
2869. ‘‘Kammārataṭṭakāracundakāranaḷakāramaṇikārapattabandhakānaṃ adhikaraṇimuṭṭhikasaṇḍāsatulādīni sabbāni lohamayaupakaraṇāni saṅghe dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍāni. Tipukoṭṭakasuvaṇṇakāracammakāraupakaraṇesupi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – tipukoṭṭakaupakaraṇesupi tipucchedanasatthakaṃ, suvaṇṇakāraupakaraṇesu suvaṇṇacchedanasatthakaṃ, cammakāraupakaraṇesu kataparikammacammachindanakaṃ khuddakasatthanti imāni bhājanīyabhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘muṭṭhika’’ntiādi . Tulādikanti ettha ādi-saddena kattariādiupakaraṇaṃ saṅgaṇhāti.
2870为说明注疏中所说“在理发师和织工的工具中,除大剪刀、大钳、大梭板外,余皆是可分配物。大剪刀等为重物”这一判摄,故说“理发师的”等。理发师工具中的钳、较大剪刀,以及织工工具中的较大剪刀与大梭板,是重物。应如此连接。
2870. ‘‘Nahāpitatunnakārānaṃ upakaraṇesupi ṭhapetvā mahākattariṃ, mahāsaṇḍāsaṃ, mahāpipphalakañca sabbaṃ bhājanīyaṃ. Mahākattariādīni garubhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘nhāpitakassā’’tiādi. Nhāpitakassa upakaraṇesu saṇḍāso, mahattarī kattarī ca tunnakārānañca upakaraṇesu mahattarī kattarī ca mahāpipphalakañca garubhaṇḍakanti yojanā.
2871至此已明示第四类重物的判定,今为说明第五类重物的判定,故言「藤」等。诸如藤、竹等蔓藤,若在难得之处施与僧团,或生于彼处僧团的地界,且受守护、受保护,达至半臂量者,即为重物,应作如是连结。「半臂」者,自肘端至肩峰,已于结文中述及。亦有说「半臂」为一搩手四指。若彼藤在承办僧团事务、塔庙事务后尚有剩余,亦可用于个人事务。然而,若不受守护,则非重物。
2871. Ettāvatā catutthagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetvā idāni pañcamagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘vallī’’tiādi. Vettalatādikā valli dullabhaṭṭhāne saṅghassa dinnā vā tattha saṅghassa bhūmiyaṃ jātā, rakkhitā gopitā vā aḍḍhabāhuppamāṇā garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā. ‘‘Aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭa’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Aḍḍhabāhu nāma vidatthicaturaṅgula’’ntipi vadanti. Sace sā valli saṅghakamme, cetiyakamme ca kate atirekā hoti, puggalikakammepi upanetuṃ vaṭṭati. Arakkhitā pana garubhaṇḍameva na hoti.
2872为说明注疏中所出的判定,故说「由线、藤等所成」等。注疏中言:「线、树皮纤维、椰壳纤维、皮革所制的绳或索,若在椰壳纤维等中卷绕而作成一卷或二卷者,从施与僧团之时起,即为重物。然而,线若不卷绕而施与,及树皮纤维、椰壳纤维等,则可分配。」所言「藤等」,以「等」字含摄树皮纤维、椰壳纤维、皮革。绳若不过长,索若过长,亦属此类。
2872.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajjukā vā yottāni vā vāke ca nāḷikerahīre ca vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vā saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ. Suttaṃ pana avaṭṭetvā dinnaṃ, makacivākanāḷikerahīrā ca bhājanīyā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) āgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘suttavākādinibbattā’’tiādi. Vākādīti ādi-saddena makacivākanāḷikerahīracammānaṃ gahaṇaṃ. Nātidīghā rajjukā. Atidīghaṃ yottakaṃ.
2873以椰子纤维或树皮纤维卷绕而成的一卷者,亦是重物,应作如此连结。然而,那些施与这些绳、索等物的人,若为自身事务而取用时,不应阻拦。
2873. Nāḷikerassa hīre vā makacivāke vā vaṭṭetvā katā ekavaṭṭāpi garubhaṇḍakanti yojanā. Yehi panetāni rajjukayottādīni dinnāni honti, te attano karaṇīyena harantā na vāretabbā.
2874以木匠指为准,长八指、粗细如针杆——在锡兰岛相当于书写者所用书写针之粗细——若施与僧团,或于该处所生、受守护、受保护之竹,应为重物,应如此连结。有说:“中等人小指尖端之量,即是锡兰岛书写者书写针之量。”此竹在僧团作务及塔庙作务完成后,若有余剩,可施与个人作务。
2874. Vaḍḍhakiaṅgulena aṭṭhaṅgulāyato sūcidaṇḍamatto pariṇāhato sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūcidaṇḍamatto saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhito gopito veḷu garubhaṇḍaṃ siyāti yojanā. ‘‘Yaṃ majjhimapurisassa kaniṭṭhaṅguliyā aggappamāṇaṃ, idaṃ sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūciyā pamāṇa’’nti vadanti. So ca saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atireko puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
2875杆与肋条合称“杆肋条”,即伞的杆与肋条,这是词的分释。所谓伞杆,就是伞柄。伞肋条,即伞骨架的肋条。而“杆”在此指鞋拔。虽以“杆”为通称而说,但依注疏中所现的具体形态,此处所说的“杆”即指鞋拔,应依通称之语,由排除余法而取其义。房屋被烧之人取之而去时,不应遮止。
2875. Daṇḍo ca salākā ca daṇḍasalākā, chattassa daṇḍasalākāti viggaho. Chattadaṇḍo nāma chattapiṇḍi. Chattasalākāti chattapañjarasalākā. Daṇḍoti upāhanadaṇḍako. ‘‘Daṇḍo’’ti sāmaññena vuttepi aṭṭhakathāgatesu sarūpena idhāvutto upāhanadaṇḍoyeva sāmaññavacanena pārisesato gahetabboti. Daḍḍhagehamanussā gaṇhitvā gacchantā na vāretabbā.
2876文阇草等适于覆盖屋顶的草类中,任何一握量之草,或适于覆盖屋顶的任一片多罗叶等,若施与僧团,或在僧团土地上所生,都应视为重物,应如此连结。其中,“一握量”即一把的量。此把量,应依覆盖者所用的覆盖把为准。“多罗叶等”中的“等”字,是摄取椰叶等覆盖屋顶之叶。这些文阇草等,在僧团作务及塔庙作务完成后,若有余剩,可施与个人作务。房屋被烧之人取之而去时,不应遮止。
2876.Muñjādīsu gehacchadanārahesu tiṇesu yaṃ kiñci muṭṭhimattaṃ tiṇaṃ vā gehacchadanārahaṃ tālapaṇṇādi ekampi saṅghassa dinnaṃ vā tattha saṅghikabhūmiyaṃ jātaṃ vā garubhaṇḍaṃ siyāti yojetabbā. Tattha muṭṭhimattaṃ nāma karaḷamattaṃ. Idañca karaḷaṃ katvā chādentānaṃ chadanakaraḷavasena gahetabbaṃ. Tālapaṇṇādīti ādi-saddena nāḷikerapaṇṇādigehacchadanapaṇṇānaṃ gahaṇaṃ. Tampi muñjādi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhagehamanussā gahetvā gacchanti, na vāretabbāti.
2877-8“八指量”者,即长度八指;有人说是宽度。“空贝叶”者,即无书写内容的空贝叶,并非已书写的贝叶。以“八指量”一语,指短于八指量者可分;以“空贝叶”一语,指超过八指量的已书写贝叶亦可分。
2877-8.Aṭṭhaṅgulappamāṇoti dīghato aṭṭhaṅgulamatto. Keci ‘‘puthulato’’ti vadanti. Rittapotthakoti lekhāhi suññapotthako, na likhitapotthakoti vuttaṃ hoti. ‘‘Aṭṭhaṅgulappamāṇo’’ti iminā aṭṭhaṅgulato ūnappamāṇo bhājiyo, ‘‘rittapotthako’’ti iminā aṭṭhaṅgulato atirekappamāṇopi likhitapotthako bhājiyoti dasseti.
为了显示注释书中的判定,而说“泥土”等。“泥土,或是普通泥土,或是五色泥土,或是白垩,或是树胶、赤土、雄黄、石灰等,或是从难得之处取得而施与的,或是在该处自然生长的,凡被守护、保护、量如多罗果熟者,皆为重物”——当如此连结。即:或是普通泥土,或是白垩、红赭等五色泥土,当如此连结。“石灰”,即名为木橘等的树胶。“等”字含摄了树胶、赤土、雄黄等。“多罗果熟量”,即一个成熟多罗果的量。那些泥土等物,于僧团羯磨或塔庙羯磨完成后若有剩余,可施与个人羯磨。
‘‘Mattikā pakatimattikā vā hotu pañcavaṇṇā vā sudhā vā sajjurasakaṅguṭṭhasilesādīsu vā yaṃ kiñci dullabhaṭṭhāne ānetvā vā dinnaṃ tatthajātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ tālaphalapakkamattaṃ garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘mattikā’’tiādi. Pākatikā vā setagerukādipañcavaṇṇā vāpi mattikāti yojanā. Sileso nāma kabiṭṭhādisileso. Ādi-saddena sajjurasakaṅguṭṭhādīnaṃ gahaṇaṃ. Tālapakkapamāṇanti ekaṭṭhitālaphalapamāṇāpi. Tampi mattikādi saṅghakamme, cetiyakamme ca niṭṭhite atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
2879-80“竹等”,此为拆解词语。欲取用被守护或保护之物时,应施与等量或超量的不动产,乃至与彼物等值的沙粒,然后方可取用——当如此连结。
2879-80. ‘‘Veḷuādika’’nti padacchedo. Rakkhitaṃ gopitaṃ vāpi gaṇhatā samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakaṃ vālikameva vā datvā gahetabbanti yojanā.
然而,在注疏中说:“若有人取用被守护、保护的竹子,应当先作赔偿羯磨,再取用等值或超值的不动产,乃至价值仅如沙粒之物,亦复如是。若未作赔偿羯磨而取用,则应就地使用;离去时,须将其留置僧团住所,方可离去。若是不慎取走,则应送回施与。若已去往他方,则应留置所到寺院的僧团住所。”以上判定仅就竹子而说,但此处提到“藤、竹等任何物”,由此总说藤等可知,那只是举例,在藤等物中,同样依情况而适用。
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘rakkhitagopitaṃ veḷuṃ gaṇhantena samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakavālikāyapi phātikammaṃ katvā gahetabbo. Phātikammaṃ akatvā gaṇhantena tattheva vaḷañjetabbo, gamanakāle saṅghike āvāse ṭhapetvā gantabbaṃ. Asatiyā gahetvā gatena pana pahiṇitvā dātabbo. Desantaragatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) veḷumhiyeva ayaṃ vinicchayo vutto, idha pana ‘‘valliveḷādikaṃ kiñcī’’ti valliādīnampi sāmaññena vuttattā taṃ upalakkhaṇamattaṃ valliādīsupi yathārahaṃ labbhatīti veditabbaṃ.
2881“眼药”是指石制的。同样,雌黄、雄黄也是如此。
2881.Añjananti silāmayo. Evaṃ haritālamanosilāpi.
2882关于木制品,这里的判定是:在木材难得之处,凡粗细如前述针杆大小、长八指的任何木制品,无论是施与僧团的,或是当地所生的,若被守护、保护,即是重物。应如此连结理解。
2882. Dārubhaṇḍe ayaṃ vinicchayo – pariṇāhato yathāvutta sūcidaṇḍappamāṇako aṭṭhaṅguladīgho yo koci dārubhaṇḍako dārudullabhaṭṭhāne saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā.
2883如上,先引述《古伦地注疏》中所出的判断,再引《大注疏》(《小品注疏》321)以作说明,故说‘于《大注疏》中’等。其中,‘阿桑地咖萨德昂嘎’即前述所指的特相。‘跋达毕塔’,是指藤编座椅。‘毕提咖’,是指系有布垫的座椅。
2883. Evaṃ kurundaṭṭhakathāya āgatavinicchayaṃ dassetvā mahāaṭṭhakathāya (cūḷava. aṭṭha. 321) āgataṃ dassetumāha ‘‘mahāaṭṭhakathāya’’ntiādi. Tattha āsandikasattaṅgā vuttalakkhaṇāva. ‘‘Bhaddapīṭha’’nti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikābaddhapīṭhameva.
2884‘伊喇咖巴达毕塔’,是指将脚安置于木板之上,制成类似用餐躺椅那样的座椅。‘阿玛喇咖瓦塔咖毕塔’,有‘阿曼达咖瓦塔咖’这一同义词,两者皆指以庵摩罗果形状拼合而成的多足座椅。部分写本中,有‘德塔阿曼达咖毕塔咖’的读法;为配合偈颂韵律,而用‘曼达咖’一词。‘国差’,即《生物品》第四学处所述的同款样式。‘巴喇喇毕塔’,是为躺卧而制的草席,藉此也隐含了由芭蕉叶等制成的座椅,如所说:‘此处草席,亦含芭蕉叶等座椅’(《小品注疏》321)。‘多瓦内帕喇咖’,即洗衣板,此处省略了‘洗涤’等词的格位词尾。于此类物品中,不论大小,凡施与僧团者,皆为重物。即便是覆以虎皮、雕以猛兽、镶以宝石的床榻,亦属重物。
2884.Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanapallaṅkaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. ‘‘Āmalakavaṭṭakapīṭha’’nti etassa ‘‘āmaṇḍakavaṭṭaka’’nti pariyāyo, tasmā ubhayenāpi āmalakākārena yojitaṃ bahupādakapīṭhaṃ vuccati. Kesuci potthakesu ‘‘tathāmaṇḍakapīṭhaka’’nti pāṭho. Gāthābandhavasena maṇḍaka-saddapayogo. Kocchaṃ bhūtagāmavagge catutthasikkhāpade vuttasarūpaṃ. Palālapīṭhanti nipajjanatthāya katā palālabhisi, iminā kadalipattādimayapīṭhampi upalakkhaṇato dassitaṃ. Yathāha – ‘‘palālapīṭhena cettha kadalipattādipīṭhānipi saṅgahitānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321). Dhovanephalakanti cīvaradhovanaphalakaṃ, dhovanādisaddānaṃ viyettha vibhattialopo. Imesu tāva yaṃ kiñci khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, saṅghassa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Byagghacammaonaddhampi vāḷarūpaparikkhittaṃ ratanaparisibbitaṃ kocchaṃ garubhaṇḍameva.
2885‘班地咖’,即砍劈木杖的斧。‘木嘎罗’,即杖槌。‘杖槌’,是指用以捶打染色衣物的工具。‘瓦塔嘎塔纳木嘎罗’,是捶衣槌,用以在顺风等处捶打衣物。‘安班’,是以木板制成、形似莲池的饮水器。‘曼朱萨’,是箱柜。‘那瓦’,是船。‘拉泽纳多尼咖’,是染衣或盛放染料的染槽。
2885.Bhaṇḍikāti daṇḍakaṭṭhacchedanabhaṇḍikā. Muggaroti daṇḍamuggaro. Daṇḍamuggaro nāma yena rajitacīvaraṃ pothenti. Vatthaghaṭṭanamuggaroti cīvaraghaṭṭanamuggaro, yena anuvātādiṃ ghaṭṭenti. Ambaṇanti phalakehi pokkharaṇisadisaṃ katapānīyabhājanaṃ. Mañjūsā nāma doṇipeḷā. Nāvā poto. Rajanadoṇikā nāma yattha cīvaraṃ rajanti, pakkarajanaṃ vā ākiranti.
2886「乌楞果」者,即用椰子壳、锅等制成的勺子。「乌巴亚」者,是两者都有盖的容器。所谓“小的有盖容器称为迦兰达”云云。此处「迦兰达」意指超过足握尺寸的容器。「迦德朱」者,即匙。以「等」字,则包括了饮水碗、饮水螺等。
2886.Uḷuṅkoti nāḷikeraphalakaṭāhādimayo uḷuṅko. Ubhayaṃ pidhānasamako samuggo. ‘‘Khuddako parividhano karaṇḍa’’nti vadanti. Karaṇḍo ca pādagaṇhanakato atirekappamāṇo idha adhippeto. Kaṭacchūti dabbi. Ādi-saddena pānīyasarāvapānīyasaṅkhādīnaṃ gahaṇaṃ.
2887「给哈桑巴喇」者,指家居的用具。柱、秤、梯、木板等木制的,石制的也包含在内。「咖毕亚咖玛」者,即依“伊喇咖、阿泽米嘎那”等(《律藏》2650)在下文所开示的允许之皮革。与其相反则为不允许的。因为是重物,故不可分配。若作成地面铺设物来受用,则是允许的。
2887.Gehasambhāranti gehopakaraṇaṃ. Thambhatulāsopānaphalakādi dārumayaṃ, pāsāṇamayampi imināva gahitaṃ. Kappiyacammanti ‘‘eḷakājamigāna’’ntiādinā (vi. vi. 2650) heṭṭhā dassitaṃ kappiyacammaṃ. Tabbipariyāyaṃ akappiyaṃ. Abhājiyaṃ garubhaṇḍattā. Bhūmattharaṇaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati.
2888因注疏中说:「然而,伊喇咖皮革仅是作铺具之用,彼亦为重物」(《小品注疏》321),故谓「伊喇咖皮革被判为重物」。然《古伦地》中说:「一切床量的皮革是重物」(《小品注疏》321)。在此,由「仅是作铺具之用」一语,显示铺在床座上受用也是允许的。「巴瓦喇等敷具也是重物」,有人如此说;「不是」,另有人如此说,应当审察后取用。「床量」者,指与床相应的尺寸。「与床相应的尺寸」者,即长九搩手,宽为此之半。「伍达向木咖玛萨」者,是臼。以「等」字,则包括杵、簸箕、磨石、小磨石、石槽、石锅。「贝萨咖喇等」者,以「等」字,包括了皮革工等。应如此连接:「图利韦玛等是织工的工具,风箱等是皮革工的工具,农耕器具,轭、犁等,凡是属于僧团的、僧团所有的,皆为重物。」
2888.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘eḷakacammaṃ pana paccattharaṇagatikameva hoti, tampi garubhaṇḍamevā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttattā āha ‘‘eḷacammaṃ garuṃ vutta’’nti. Kurundiyaṃ pana ‘‘sabbaṃ mañcappamāṇaṃ cammaṃ garubhaṇḍa’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Ettha ca ‘‘paccattharaṇagatikamevā’’ti iminā mañcapīṭhepi attharituṃ vaṭṭatīti dīpeti. ‘‘Pāvārādipaccattharaṇampi garubhaṇḍa’’nti eke, ‘‘no’’ti apare, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Mañcappamāṇanti ca pamāṇayuttaṃ mañcaṃ. Pamāṇayuttamañco nāma yassa dīghaso nava vidatthiyo tiriyañca tadupaḍḍhaṃ. Uddhaṃ mukhamassāti udukkhalaṃ. Ādi-saddena musalaṃ, suppaṃ, nisadaṃ, nisadapoto, pāsāṇadoṇi, pāsāṇakaṭāhañca saṅgahitaṃ. Pesakārādīti ādi-saddena cammakārādīnaṃ gahaṇaṃ. Turivemādi pesakārabhaṇḍañca bhastādi cammakārabhaṇḍañca kasibhaṇḍañca yuganaṅgalādi saṅghikaṃ saṅghasantakaṃ garubhaṇḍanti yojanā.
2889“同样地”以此回应“属于僧团的”这一说法。“持者”指钵的支架。“多罗扇”是以多罗叶制成的。凡用竹齿、藤条、孔雀羽或皮革制品等所制的类似之物,也都称为“多罗扇”。由于圆形扇已包含在多罗扇中,故“扇”指四方形扇,以及用露兜树叶、昆达拉叶等制成,或用象牙、兽角、木棒制成的驱蚊扇,都称为扇。“筐”义明显。“小筐”指比筐小、以多罗叶等制成的特殊容器,称为小筐。“一切扫帚”:以椰子纤维等捆扎而成的棒扫帚和手扫帚,这两种用于寺院庭院等处的扫帚;同样,以枣椰、椰子叶等捆扎的房屋扫帚也有两种,一切扫帚都是重物。
2889.‘‘Tathevā’’ti iminā ‘‘saṅghika’’nti idaṃ paccāmasati. Ādhārakoti pattādhāro. Tālavaṇṭanti tālavaṇṭehi kataṃ. Veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā katampi taṃsadisaṃ ‘‘tālavaṇṭa’’nteva vuccati. Vaṭṭavidhūpanānaṃ tālavaṇṭeyeva antogadhattā ‘‘bījanī’’ti caturassavidhūpanañca ketakapārohakuntālapaṇṇādimayadantamayavisāṇamayadaṇḍakamakasabījanī ca vuccati. Pacchi pākaṭāyeva. Pacchito khuddako tālapaṇṇādimayo bhājanaviseso caṅkoṭakaṃ. Sabbā sammajjanīti nāḷikerahīrādīhi baddhā yaṭṭhisammajjanī, muṭṭhisammajjanīti duvidhā pariveṇaṅgaṇādisammajjanī ca tatheva duvidhā khajjūrināḷikerapaṇṇādīhi baddhā gehasammajjanī cāti sabbāpi sammajjanī garubhaṇḍaṃ hoti.
2890“有轮之车”指手推车、牛车等带有轮子的车乘。
2890.Cakkayuttakayānanti hatthavaṭṭakasakaṭādiyuttayānañca.
2891“伞”是就叶伞、席伞、白伞三种而说。“手持叶”指多罗叶。“角制容器与葫芦制容器”是分解释,部分相同、余者相同,因偈颂结构而有增音。意思是:以角制成的容器,以葫芦制成的容器。此处“足握所作超过尺度的”被省略。“钻火木”指带有钻火木的。以“等”字含摄余甘子葫芦、允许使用的刀斧柄。“轻”指非重物,即可以分配。足握所作超过尺度的是重物。
2891.Chattanti paṇṇakilañjasetacchattavasena tividhaṃ chattaṃ. Muṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Visāṇabhājanañca tumbabhājanañcāti viggaho, ekadesasarūpekaseso, gāthābandhavasena niggahitāgamo ca. Visāṇamayaṃ, bhājanaṃ tumbamayaṃ bhājanañcāti attho. Idha ‘‘pādagaṇhanakato atirittappamāṇa’’nti seso. Araṇī araṇisahitaṃ. Ādi-saddena āmalakatumbaṃ anuññātavāsiyā daṇḍañca saṅgaṇhāti. Lahu agarubhaṇḍaṃ, bhājanīyanti attho. Pādagaṇhanakato atirittappamāṇaṃ garubhaṇḍaṃ.
2892“角”指牛角等任何种类的角。“未切割的”指保持原样即可分配的物品。“未完成的”指床脚等任何未完成加工的器物皆可分配,如此连接。如所说:“床脚、床框、椅脚、椅框,以及刀斧等的柄——这些未完成切割工作的器物,凡是未完成的即可分配;而已切割完成并磨光的,则属于重物。”
2892.Visāṇanti govisāṇādi yaṃ kiñci visāṇaṃ. Atacchitaṃ yathāgatameva bhājanīyaṃ. Aniṭṭhitaṃ mañcapādādi yaṃ kiñci bhājanīyanti yojanā. Yathāha – ‘‘mañcapādo mañcaaṭanī pīṭhapādo pīṭhaaṭanī vāsipharasuādīnaṃ daṇḍoti etesu yaṃ kiñci vippakatatacchanakammaṃ aniṭṭhitameva bhājanīyaṃ, tacchitamaṭṭhaṃ pana garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321).
2893“已完成或已切割的”即已切割并完成的。“带”指允许用于系腰带的带。“阿魏盒”指以阿魏制成或盛放阿魏的盒子。“眼药器”即眼药管与眼药盒。“针”即眼药针。“水拭”指以象牙、角等制成的水拭。这一切都只是可分配物。
2893.Niṭṭhito tacchito vāpīti tacchitaniṭṭhitopi. Vidhoti kāyabandhane anuññātavidho. Hiṅgukaraṇḍakoti hiṅgumayo vā tadādhāro vā karaṇḍako. Añjanīti añjananāḷikā ca añjanakaraṇḍako ca. Salākāyoti añjanisalākā. Udapuñchanīti hatthidantavisāṇādimayā udakapuñchanī. Idaṃ sabbaṃ bhājanīyameva.
2894“适合受用的”指适合人们使用与受用的器物。“陶工之物”即瓶、罐等陶工制品。“钵炭锅”指钵锅与炭锅。“烟管”即管子。“小碟”即灯碟。
2894.Paribhogārahanti manussānaṃ upabhogaparibhogayoggaṃ. Kulālabhaṇḍanti ghaṭapiṭharādikumbhakārabhaṇḍampi. Pattaṅgārakaṭāhanti pattakaṭāhaṃ, aṅgārakaṭāhañca. Dhūmadānaṃ nāḷikā. Kapallikāti dīpakapallikā.
2895「图毕咖」者,即宫殿等之尖顶。「灯树」者,即灯台。「堆砌覆盖砖」者,指围墙、塔庙等之堆砌砖,以及房屋等之覆盖砖。「一切」者,谓如前所述之一切资具,无有遗余。
2895.Thupikāti pāsādādithupikā. Dīparukkhoti padīpādhāro. Cayanacchadaniṭṭhakāti pākāracetiyādīnaṃ cayaniṭṭhakā ca gehādīnaṃ chadaniṭṭhakā ca. Sabbampīti yathāvuttaṃ sabbampi anavasesaṃ parikkhāraṃ.
2896「金制」者,即碗。「小瓶」者,指可握持于足、不逾限量之小瓶。注疏之理趣云:“如于陶器,于铜器亦然,小水瓶与钵属于应分物。”为摄此义,故言“于铜器,小水瓶与钵亦然”。
2896.Kañcanakoti sarako. Ghaṭakoti pādagaṇhanakato anatirittappamāṇo ghaṭako. ‘‘Yathā ca mattikābhaṇḍe, evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathānayaṃ saṅgahetumāha ‘‘lohabhaṇḍepi kuṇḍikāpi ca bhājiyā’’ti.
2897「重物」:指最后三种重物。「不动产」:指前二种。「属于僧团」:即由僧团而作。「转换后」:即由个人等如此转换之后。关于转换的方法——若僧团有椰子园位于远处,净人大量食用其果实,僧团虽付车费却仅运回少许;另有居住彼园不远处村落中的人,于寺院附近拥有园地,他们前往僧团处,请求以己之园换彼园。僧团应问“僧团是否许可”而后接受。纵使比丘有千株树,而人众有五百株,亦不应说“汝等之园岂非小耶?”虽此园为小,然较彼远园能带来更多收益。纵使收益等同,亦可随时受用,故应接受。
2897.Garu nāma pacchimaṃ garubhaṇḍattayaṃ. Thāvaraṃ nāma purimadvayaṃ. Saṅghassāti saṅghena. Parivattetvāti puggalikādīhi tādisehi tehi parivattetvā. Tatrāyaṃ parivattananayo (cūḷava. aṭṭha. 321) – saṅghassa nāḷikerārāmo dūre hoti, kappiyakārakā taṃ bahutaraṃ khādanti, tato sakaṭavetanaṃ datvā appameva āharanti, aññesaṃ pana tassa ārāmassa avidūragāmavāsīnaṃ manussānaṃ vihārassa samīpe ārāmo hoti, te saṅghaṃ upasaṅkamitvā sakena ārāmena taṃ ārāmaṃ yācanti, saṅghena ‘‘ruccati saṅghassā’’ti apaloketvā sampaṭicchitabbo. Sacepi bhikkhūnaṃ rukkhasahassaṃ hoti, manussānaṃ pañcasatāni, ‘‘nanu tumhākaṃ ārāmo khuddako’’ti na vattabbaṃ. Kiñcāpi hi ayaṃ khuddako, atha kho itarato bahutaraṃ āyaṃ deti. Sacepi samakameva deti, evampi icchiticchitakkhaṇe paribhuñjituṃ sakkāti gahetabbameva.
然而,若是人们的树更多,则应说:“汝等的树岂非更多?”若他们说:“愿我们有多余的功德,我们将之施与僧团”,那么告知僧团后便可以接受。比丘们的树若已结果,而人们的树尚未结果,虽然尚未结果,但不久即将结果,所以应当接受。若人们的树结了果,而比丘们的树尚未结果,则应说:“汝等的树岂非已经结果?”若他们说:“尊者,请取用,这将成就我们的功德”,告知僧团后便可以接受。如是,应以园来转换园。以此同理,园地也应以园来转换,寺院也应以园来转换,寺院地也应以园来转换。总之,以园地来转换园、园地、寺院、寺院地,不论所转换的对象是大是小,这个原则都适用。
Sace pana manussānaṃ bahutarā rukkhā honti, ‘‘nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhā’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘atirekaṃ amhākaṃ puññaṃ hotu, saṅghassa demā’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ rukkhā phaladhārino, manussānaṃ rukkhā na tāva phalaṃ gaṇhanti. Kiñcāpi na gaṇhanti, na cirasseva gaṇhissantīti sampaṭicchitabbameva. Manussānaṃ rukkhā phaladhārino, bhikkhūnaṃ na tāva phalaṃ gaṇhanti. ‘‘Nanu tumhākaṃ rukkhā phaladhārino’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘gaṇhatha, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissatī’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ ārāmena ārāmo parivattetabbo. Eteneva nayena ārāmavatthupi vihāropi vihāravatthupi ārāmena parivattetabbaṃ. Ārāmavatthunā ca mahantena vā khuddakena vā ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthūni.
应如何以寺院转换寺院?譬如,僧团在村内有一处房屋,而人们在寺院中有一座楼阁,二者价值相等。若人们以那座楼阁来求换这处房屋,则可以接受。若比丘们的房屋价值更高,当说“我们的房屋价值更高”时,若对方说:“虽然价值更高,但对出家者而言并不适宜,出家者无法住在那里,此处则正适宜,请取用吧”,如此也可以接受。然而,若是人们的房屋价值更高,则应说:“汝等的房屋岂非价值更高?”若他们说:“尊者,请随意,这将成就我们的功德,请取用”,则可以接受。如是,应以寺院转换寺院。以此同理,寺院地也应以寺院来转换,园也应以寺院来转换,园地也应以寺院来转换。总之,以寺院地来转换寺院、寺院地、园、园地,不论价值高低,这个原则都适用。以上首先应了知的是“以不动产转换不动产”。
Kathaṃ vihārena vihāro parivattetabbo? Saṅghassa antogāme gehaṃ hoti, manussānaṃ vihāramajjhe pāsādo, ubhopi agghena samakā, sace manussā tena pāsādena taṃ gehaṃ yācanti, sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ gehaṃ hoti, ‘‘mahagghataraṃ amhākaṃ geha’’nti vutte ca ‘‘kiñcāpi mahagghataraṃ, pabbajitānaṃ pana asāruppaṃ, na sakkā tattha pabbajitehi vasituṃ, idaṃ pana sāruppaṃ, gaṇhathā’’ti vadanti, evampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Sace pana manussānaṃ mahagghaṃ hoti, ‘‘nanu tumhākaṃ gehaṃ mahaggha’’nti vattabbaṃ. ‘‘Hotu, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissati, gaṇhathā’’ti vutte pana sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ vihārena vihāro parivattetabbo. Eteneva nayena vihāravatthupi ārāmopi ārāmavatthupi vihārena parivattetabbaṃ. Vihāravatthunā ca mahagghena vā appagghena vā vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni. Evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ.
至于以重物转换重物的情况:床或椅子,无论其大小,乃至村童们在玩沙屋游戏时所做的那种只有四指高的床脚,从施予僧团的那一刻起,便成为重物。即使是国王、王室大臣等人一次性布施上百张床或上千张床,所有如法之床皆应接受。接受后,应依长老的次第,以“作为僧团受用物而受用”的原则进行分配,不应将其作为个人私有物来给予。多余的床,可安放于库房等处,之后也允许在上面放置钵和袈裟。
Garubhaṇḍena garubhaṇḍaparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti. Sacepi rājarājamahāmattādayo ekappahāreneva mañcasataṃ vā mañcasahassaṃ vā denti, sabbe kappiyamañcā sampaṭicchitabbā, sampaṭicchitvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbā, puggalikavasena na dātabbā. Atirekamañce bhaṇḍāgārādīsu paññapetvā pattacīvaraṃ nikkhipitumpi vaṭṭati.
在界外以「施与僧团」名义施与的床,应交给僧团长老的住处。若该处有多张床,则床本身不须羯磨;对于需行羯磨的住处,应说明「以僧团共用之受用」而给与。以价值百摩沙迦或千摩沙迦的贵重床换取其他百张床,允许转换后取用。不仅以床换床,园换园、寺院换寺院、椅换椅、褥垫换褥垫、佛像换佛像、供养具换供养具,皆允许转换。这一规则同样适用于椅、褥垫、佛像、供养具等,于那些物,当依所说如法与不如法的方式加以辨别。其中,不如法者不应受用,如法者应以僧团共用而受用。又,应以不如法或贵重之物转换为如法之物后,取用前述诸物;然而,褥垫、佛像、供养具并不属于轻物(不可如此替换)。
Bahisīmāya ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnamañco saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dātabbo. Tattha ce bahū mañcā honti, mañcena kammaṃ natthi, yassa vasanaṭṭhāne kammaṃ atthi, tattha ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbo. Mahagghena satagghanakena, sahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasataṃ labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi etesu hi kappiyākappiyaṃ vuttanayameva. Tattha akappiyaṃ na paribhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ saṅghikaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vā parivattetvā vuttavatthūni gahetabbāni, agarubhaṇḍupagaṃ pana bhisibimbohanaṃ nāma natthīti.
2898比丘若以未洗之足或湿足踏入卧坐处,则构成犯缘。所谓卧坐处,即卧于其中、坐于其中之处,指已铺设的地面、敷具等。「以湿足」者,谓踩踏处会显现水迹的湿足。如世尊所说:「湿足者,指如是之足:踩踏之处即现水迹。不得以如此之足踏入已铺设的地面或卧坐处。然而,若仅现水湿而非滴水,则开许。」此处所言的「着鞋」,应理解为「已洗足」。即比丘虽已洗足,却穿着鞋,以如此已洗之足,不应踏入应洗足后方可进入之处。若仍踏入,便构成此句的关联。
2898. Bhikkhu adhotena pādena, allapādena vā senāsanaṃ nakkameti sambandho. Sayanti ettha, āsanti cāti sayanāsanaṃ, parikammakatabhūmattharaṇādi. Allapādena vāti yena akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpena tintapādena. Yathāha – ‘‘allehi pādehīti yehi akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi pādehi paribhaṇḍakatabhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ. Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 324). Saupāhanoti ettha ‘‘dhotapādaka’’nti vattabbaṃ. Pāde paṭimukkāhi upāhanāhi saupāhano bhikkhu dhotapādakaṃ dhotapādehi akkamitabbaṭṭhānaṃ tatheva na akkameti yojanā.
2899「已作预备」指以石灰等作过处理。「吐者」指吐痰者。「已作预备的墙」指粉白的墙或已作彩绘的墙。不仅是墙,门、窗、靠板、石柱、木柱,若不先以袈裟或其他物遮覆,皆不得倚靠。然而,义疏中说:「门、窗等处,即使未作预备处理,若不遮覆,也不应倚靠。」
2899.Parikammakatāyāti sudhādiparikammakatāya. Niṭṭhubhantassāti kheḷaṃ pātentassa. Parikammakataṃ bhittinti setabhittiṃ vā cittakammakataṃ vā bhittiṃ. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā kenaci vā appaṭicchādetvā apassayituṃ na labhatiyeva. ‘‘Dvāravātapānādayo pana aparikammakatāpi apaṭicchādetvā na apassayitabbā’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
2901若睡眠者身体某处在敷具卷缩时骤然触床,则为恶作。此为连接。
2901. Niddāyato tassa koci sarīrāvayavo paccattharaṇe saṅkuṭite sahasā yadi mañcaṃ phusati, dukkaṭanti yojanā.
2902「当毛发触床时」:以手掌或脚掌踏上,是许可的。此为连接。若搬移床椅时身体被碰触,则无犯。
2902.Lomesu mañcaṃ phusantesu. Hatthapādānaṃ talena akkamituṃ vaṭṭatīti yojanā. Mañcapīṭhaṃ nīharantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.
若施主以「以身触后随意受用」的方式布施坐卧具及床椅等,受用者依施主所说的方法受用,即无过失。因根本注疏的僧伽罗义疏中如此说,因此这样受用者无犯。若说「我将此床椅等施予僧团」,则成为重物,不应分配,因为已归属僧团。若说「我将此床椅等施予诸位尊者于雨安居期间受用」,虽具重物性,允许分配如法物而受用,不允许分配不如法物而受用。若说「我将此床椅施予僧团于雨安居期间受用」,则应在雨安居期间分配受用,因为先说的是雨安居期间分配,后才归属僧团。然而若说「我以此床椅于雨安居期间受用的名义施予僧团」,则成为重物,因为先归属僧团。这一差别亦在根本注疏的义疏中已有说明。
‘‘Dāyakehi ‘kāyena phusitvā yathāsukhaṃ paribhuñjathā’ti dinnasenāsanaṃ, mañcapīṭhādiñca dāyakena vuttaniyāmena paribhuñjantassa doso natthī’’ti mātikaṭṭhakathāya sīhaḷagaṇṭhipade vuttattā tathā paribhuñjantassa anāpatti. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ saṅghassa dammī’’ti vutte garubhaṇḍaṃ hoti, na bhājetabbaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ bhadantānaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte satipi garubhaṇḍabhāve kappiyavatthuṃ bhājetvā gaṇhituṃ vaṭṭati, akappiyabhaṇḍameva bhājetvā gahetuṃ na labbhati. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gahetuṃ saṅghassa dammī’’ti vutte vassaggena bhājetvā gahetabbaṃ vassaggena bhājanaṃ paṭhamaṃ vatvā pacchā saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Saṅghassa imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte pana garubhaṇḍaṃ hoti paṭhamaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattāti ayampi viseso mātikaṭṭhakathā gaṇṭhipadeyeva vutto.
2903-4为了说明指定食决判的一部分,故说「千价值者」等。所谓千价值者,是指带有衣服的饮食到达了雨安居比丘。若在该寺院也已写下「这样的饮食到达了雨安居比丘」并加以安置,从那时起经过六十年之后,若有同样的、带有衣服的千价值饮食生起,智者、善于决判的比丘不应将其给予雨安居者的安置,而应给予六十年者的安置——这是上下文连接。
2903-4. Uddesabhattavinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘sahassagghanako’’tiādi. Sahassagghanako sacīvaro piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto, tasmiṃ vihāre ca ‘‘evarūpo piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto’’ti likhitvā ṭhapitopi ca hoti, tato saṭṭhivassānamaccaye tādiso sahassagghanako sacīvaro koci piṇḍapāto sace uppanno hoti, taṃ piṇḍapātaṃ budho vinicchayakusalo bhikkhu avassikaṭṭhitikāya adatvā saṭṭhivassikaṭṭhitikāya dadeyyāti yojanā.
2905「食用了指定食」,是指受具足戒时,以自己雨安居的次第得到并受用了指定食。「若成为沙弥」,是指若因舍学等方式而成为沙弥。「那」,是指受具足戒时所取得的那同一份指定食。「依沙弥的次第」,是指依照沙弥的排序,得以随后取得自己所应得的那一份。
2905.Uddesabhattaṃ bhuñjitvāti upasampannakāle attano vassaggena pattaṃ uddesabhattaṃ paribhuñjitvā. Jāto ce sāmaṇerakoti sikkhāpaccakkhānādivasena sace sāmaṇero jāto. Tanti upasampannakāle gahitaṃ tadeva uddesabhattaṃ. Sāmaṇerassa pāḷiyāti sāmaṇerapaṭipāṭiyā attano pattaṃ pacchā gahetuṃ labhati.
2906那位满二十岁的沙弥,本应被告知「明天你将得到指定食」,但他今天受具足戒了,那么先前的安置便已过去——这是文句的连接。意思是,原本应在明天令其得到的沙弥安置,由于他今天受具足戒的缘故,已经超越了。因此说「他不得那份饮食」。
2906.Yo sāmaṇero sampuṇṇavīsativasso ‘‘sve uddesaṃ labhissatī’’ti vattabbo, ajja so upasampanno hoti, ṭhitikā atītā siyāti yojanā, sve pāpetabbā sāmaṇeraṭṭhitikā ajja upasampannattā atikkantā hotīti attho, taṃ bhattaṃ na labhatīti vuttaṃ hoti.
2907为说明指定食之后的筹食,故说「若又」等。若得了筹,当日却未得食,次日应领取彼食,不应生起“该取,还是不该取?”的疑虑——不应生起如是疑虑,应作如是会通。
2907. Uddesabhattānantaraṃ salākabhattaṃ dassetumāha ‘‘sace panā’’tiādi. Sace salākā laddhā, taṃdine bhattaṃ na laddhaṃ, punadine tassa bhattaṃ gahetabbaṃ, na saṃsayo ‘‘gahetabbaṃ nu kho, na gahetabba’’nti evaṃ saṃsayo na kātabboti yojanā.
2908「超过的破坏」者,超过的、额外的、过剩的破坏、副食,此之,即过剩副食之义。「独行者」者,独自行走者。「筹即筹食」。
2908. Uttari uttaraṃ atirekaṃ bhaṅgaṃ byañjanaṃ etassāti uttaribhaṅgaṃ, tassa, atirekabyañjanassāti attho. Ekacarassāti ekacārikassa. Salākāyeva salākikā.
2909「额外的残食」即是「额外的残食物」。
2909. Uttaribhaṅgameva uttaribhaṅgakaṃ.
2910「以何何」者,指依所取筹的此位或彼位比丘。「何往」者,指在食物与副食中,这些食物或这些副食。
2910.Yena yena hīti gāhitasalākena yena yena bhikkhunā. Yaṃ yanti bhattabyañjanesu yaṃ yaṃ bhattaṃ vā yaṃ yaṃ byañjanaṃ vā.
2911「僧团指定等」者,指僧团食与指定食等。其中,以「等」字包含了邀请食、筹食、半月食、布萨食、初日食,这五种食。
2911.Saṅghuddesādikanti saṅghabhattauddesabhattādikaṃ. Ādi-saddena nimantanaṃ, salākaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikanti pañca bhattāni gahitāni.
其中,施予全体僧团者,名为僧团食。若说「从僧团中指定若干比丘后施食」等而施予者,为指定食。若说「从僧团中取若干比丘之食」等而施予者,名为邀请食。依各自名字施予取筹比丘者,名为筹食。于十四日施予者,为半月食。于布萨日施予者,为布萨食。于初日施予者,为初日食。以这种种名称施予者,便依这些名称而称呼。而这些细节,当依《于标记者》等注疏中对半月食等的说明方式来理解。「来客等」者,其中以「等」字包含了行者食、病者食、看病者食这三种。施予来客之食,即为来客食。其余诸食亦同此理。
Tattha sabbasaṅghassa dinnaṃ saṅghabhattaṃ nāma. ‘‘Saṅghato ettake bhikkhū uddisitvā dethā’’tiādinā vatvā dinnaṃ uddesabhattaṃ. ‘‘Saṅghato ettakānaṃ bhikkhūnaṃ bhattaṃ gaṇhathā’’tiādinā vatvā dinnaṃ nimantanaṃ nāma. Attano attano nāmena salākagāhakānaṃ bhikkhūnaṃ dinnaṃ salākabhattaṃ nāma. Cātuddasiyaṃ dinnaṃ pakkhikaṃ. Uposathe dinnaṃ uposathikaṃ. Pāṭipade dinnaṃ pāṭipadikaṃ. Taṃtaṃnāmena dinnameva tathā tathā voharīyati. Etesaṃ pana vitthārakathā ‘‘abhilakkhitesū’’tiādinā (cūḷava. aṭṭha. 325 pakkhikabhattādikathā) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbā. Āgantukādīti ettha ādi-saddena gamikabhattaṃ, gilānabhattaṃ, gilānupaṭṭhākabhattanti tīṇi gahitāni. Āgantukānaṃ dinnaṃ bhattaṃ āgantukabhattaṃ. Eseva nayo sesesu.
2912“住处”,即为住处食,略去后词,是于住处所生食物之称。“轮番食”,是在饥馑时,以“依轮番令比丘存活”为目的,从施主家开始施予之食。“常”,即为常食,略去后词,如此说后便施予之食。精舍食,是指为僧团建造精舍后,称“我精舍之住者取我施食”而施予之食。十五种一切食,于此住处篇中已宣说、已解说。这些的详细分别,若有需要,应取自《善见律注》。
2912.Vihāranti vihārabhattaṃ uttarapadalopena, vihāre tatruppādabhattassetaṃ adhivacanaṃ. Vārabhattanti dubbhikkhasamaye ‘‘vārena bhikkhū jaggissāmā’’ti dhuragehato paṭṭhāya dinnaṃ. Niccanti niccabhattaṃ uttarapadalopena, tañca tathā vatvāva dinnaṃ. Kuṭibhattaṃ nāma saṅghassa āvāsaṃ katvā ‘‘amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃ bhattaṃ gaṇhantū’’ti dinnaṃ. Pannarasavidhaṃ sabbameva bhattaṃ idha imasmiṃ senāsanakkhandhake uddiṭṭhaṃ kathitaṃ. Etesaṃ vitthāravinicchayo atthikehi samantapāsādikāya gahetabbo.
2913在资具分配中,邪行有大过患,故应以不放逸而行。为教诫资具分配,故说“巴利”等。
2913. Paccayabhājane micchāpaṭipattiyā mahādīnavattā appamatteneva paṭipajjitabbanti paccayabhājanakaṃ anusāsanto āha ‘‘pāḷi’’ntiādi.