小事犍度论释显示巴利原文
Khuddakavatthukkhandhakakathāvaṇṇanā
2783 “捣”:指在砖、石、木捣中的任何一种。“阿咤那”:在此处,阿咤那是指将木板刨削后,如棋盘格般切割出条纹,埋设于浴场,人们在那里撒上粉末摩擦身体。显示巴利原文
2783.Kuṭṭeti iṭṭhakāsilādārukuṭṭānaṃ aññatarasmiṃ. Aṭṭāneti ettha aṭṭānaṃ nāma rukkhe phalakaṃ viya tacchetvā aṭṭhapadākārena rājiyo chinditvā nahānatitthe nikhaṇanti, tattha cuṇṇāni ākiritvā manussā kāyaṃ ghaṃsanti.
2784 “以甘达巴手”者,指安设在浴场的木制手。据说人们用其取粉末擦身。“古儒宾德咖线”者,指将古儒宾德咖石粉用虫胶粘合制成的丸串,人们握住其两端擦身。“以马喇咖”者,指截取摩伽罗牙,做成马喇咖形状的马喇咖;此物虽病者亦不许用。“互相以身”者,指彼此以身体摩擦。显示巴利原文
2784.Gandhabbahatthenāti nahānatitthe ṭhapitena dārumayahatthena. Tena kira cuṇṇāni gahetvā manussā sarīraṃ ghaṃsanti. Kuruvindakasuttiyāti kuruvindakapāsāṇacuṇṇāni lākhāya bandhitvā kataguḷikakalāpako vuccati, taṃ ubhosu antesu gahetvā sarīraṃ ghaṃsanti. Mallakenāti makaradantakaṃ chinditvā mallakamūlasaṇṭhānena katena mallakena, idaṃ gilānassāpi na vaṭṭati. Aññamaññañca kāyatoti aññamaññaṃ sarīrena ghaṃseyya.
2785 “未制的马喇咖”者,指未截断摩伽罗牙而制成的。此物对非病者不许使用。显示巴利原文
2785.Akataṃ mallakaṃ nāma makaradante acchinditvā kataṃ, idaṃ agilānassa na vaṭṭati.
2786 “陶片、砖块”者,指陶器碎片与砖块碎片。“一切”者,无论病者或非病者,用这些擦身之后加以擦拭,是允许的。“普图巴尼咖”者,指手部按摩,因此以手为一切人作背部按摩,是允许的。“布瓦咤提”者,此为律文所说“浴衣”的同义词,因此,对任何沐浴者,用浴衣布条擦身,也是允许的。显示巴利原文
2786.Kapāliṭṭhakakhaṇḍānīti kapālakhaṇḍaiṭṭhakakhaṇḍāni. Sabbassāti gilānāgilānassa sarīre ghaṃsitvā ubbaṭṭetuṃ vaṭṭati. ‘‘Puthupāṇika’’nti hatthaparikammaṃ vuccati, tasmā sabbassa hatthena piṭṭhiparikammaṃ kātuṃ vaṭṭati. ‘‘Vatthavaṭṭī’’ti idaṃ pāḷiyaṃ vuttaukkāsikassa pariyāyaṃ, tasmā nahāyantassa yassa kassaci nahānasāṭakavaṭṭiyāpi ghaṃsituṃ vaṭṭati.
2787 “海泡沫”:指海中的泡沫。“陶片”:指陶器碎片。用于擦脚者,则已开许。“脚擦”:指做成莲花蕊形状、为擦脚而竖起刺状物所制成的器具,此物既不应接受,也不应使用。显示巴利原文
2787.Pheṇakaṃ nāma samuddapheṇaṃ. Kathalanti kapālakhaṇḍaṃ. Pādaghaṃsane vuttā anuññātā. Katakaṃ nāma padumakaṇṇikākāraṃ pādaghaṃsanatthaṃ kaṇṭake uṭṭhāpetvā kataṃ, etaṃ neva paṭiggahetuṃ, na paribhuñjituṃ vaṭṭati.
2788 “任何装饰”:即手镯等所有装饰品中的任何一种装饰。显示巴利原文
2788.Yaṃ kiñcipi alaṅkāranti hatthūpagādialaṅkāresu yaṃ kiñci alaṅkāraṃ.
2789 “应整理”:指为了装饰而梳理平整。“以手作梳”:即仅用手替代梳子,以手指进行梳理。“以梳”:即用象牙等材料制成的任何一种梳子。“以刷”:即用香根草、文阇草或波波草等制成的刷子。显示巴利原文
2789.Osaṇṭheyyāti alaṅkāratthaṃ saṅkharonto nameyya. Hatthaphaṇakenāti hattheneva phaṇakiccaṃ karontā aṅgulīhi osaṇṭhenti. Phaṇakenāti dantamayādīsu yena kenaci. Kocchenāti usiramayena vā muñjapabbajamayena vā kocchena.
2790 “以蜡油、水油”者,即蜡油与水油,以此二者。其中,蜡油是指蜜蜡、树脂等任何滑腻之物。滑腻者,指的是树脂。水油是指混水之油。在某些写本中,有读作“残粒”的,其义相同。“为顺毛落下”者,指为了顺着朝向额头的方向流下。“以逆毛”者,指以逆竖而立的毛。显示巴利原文
2790.Sitthatelodatelehīti sitthatelañca udakatelañcāti viggaho, tehi. Tattha sitthatelaṃ nāma madhusitthakaniyyāsādi yaṃ kiñci cikkaṇaṃ. Cikkaṇaṃ nāma niyyāsaṃ. Udakatelaṃ nāma udakamissakaṃ telaṃ. Katthaci potthakesu ‘‘siṭṭhā’’ti pāṭho, soyevattho. Anulomanipātatthanti nalāṭābhimukhaṃ anulomena pātanatthaṃ. Uddhalomenāti uddhaggaṃ hutvā ṭhitalomena.
2791 “以手沾油”者,即以油涂于手掌。“头发”者,即头上的毛。“热恼者”者,指头受热所恼、有尘垢者。联结意为:允许以湿手擦拭头发。显示巴利原文
2791.Hatthaṃ telena temetvāti karatalaṃ telena makkhetvā. Siroruhā kesā. Uṇhābhitattassāti uṇhābhitattarajasirassa. Allahatthena siroruhe puñchituṃ vaṭṭatīti yojanā.
2792 “于镜或水盆”者,此中,铜盆等凡是能显现面容的,都归入镜的范畴;而米泔水等则归入水盆的范畴。因此,无论于何处观看,皆属恶作。显示巴利原文
2792.Ādāseudapatte vāti ettha kaṃsapattādīnipi, yesu mukhanimittaṃ paññāyati, sabbāni ādāsasaṅkhameva gacchanti, kañjiyādīnipi ca udapattasaṅkhameva, tasmā yattha katthaci olokentassa dukkaṭaṃ.
2793 为揭示以何因缘观看面容而无犯,故说“已愈合”等。因病缘,为察看“我脸上的疮是否已愈合,还是未愈合”而观看面容,以及为知晓自己的寿行——“我已衰老,还是未老”而观看面容,这是允许的。这是其关联说明。显示巴利原文
2793. Yena hetunā mukhaṃ olokentassa anāpatti, taṃ dassetumāha ‘‘sañchavi’’ntiādi. Ābādhapaccayā ‘‘me mukhe vaṇo sañchavi nu kho, udāhu na sañchavī’’ti mukhaṃ daṭṭhuñca ‘‘ahaṃ jiṇṇo nu kho, udāhu no’’ti attano āyusaṅkhārajānanatthañca mukhaṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatīti yojanā.
2794 “舞”指任何舞蹈,乃至孔雀舞。“歌”指任何优伶之歌或雅歌,乃至齿间歌,也包括事先发出“我们将唱”的哼鸣而作的,这也不被允许。“乐”指任何乐器演奏。“或观看或听闻”指观看舞蹈,或听闻歌唱与乐器演奏。显示巴利原文
2794.Naccaṃ vāti yaṃ kiñci naccaṃ antamaso moranaccampi. Gītanti yaṃ kiñci naṭagītaṃ vā sādhugītaṃ vā antamaso dantagītampi, yaṃ ‘‘gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, etampi na vaṭṭati. Vāditanti yaṃ kiñci vāditaṃ. Daṭṭhuṃ vā pana sotuṃ vāti naccaṃ daṭṭhuṃ vā gītaṃ vāditaṃ sotuṃ vā.
2795 自己跳舞、教人跳舞,自己歌唱、教人歌唱,自己演奏、教人演奏,唯是恶作。这在注释书(《小品注释》248)中已说。为显示其中一部分,故说“观看乃至”等。显示巴利原文
2795. Sayaṃ naccantassa vā naccāpentassa vā gāyantassa vā gāyāpentassa vā vādentassa vā vādāpentassa vā dukkaṭameva aṭṭhakathāya (cūḷava. aṭṭha. 248) vuttanti tadekadesaṃ dassetumāha ‘‘daṭṭhumantamaso’’tiādi.
2796 所谓“聆听”,是指听歌声或器乐演奏。所谓“观看”,是指观舞蹈。显示巴利原文
2796.Suṇātīti gītaṃ vā vāditaṃ vā. Passatīti naccaṃ passati.
2797 所谓“我将看”,在此处应补充“我将听”。若怀着“我将看舞蹈,我将听歌唱或器乐演奏”的心,从一住处前往另一住处时,便犯恶作,应如此连接。显示巴利原文
2797.Passissāmīti ettha ‘‘suṇissāmī’’ti seso. ‘‘Naccaṃ passissāmi, gītaṃ, vāditaṃ vā suṇissāmī’’ti vihārato vihāraṃ gacchato vāpi dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2798 所谓“起身而去”,是指以“我将看舞蹈”、“我将听歌唱或器乐演奏”的心,从所坐之处起身,即使在住处内朝各个方向走去时,也有罪,应如此连接。站在街道上伸长脖子观看者,也有罪,应如此连接。显示巴利原文
2798.Uṭṭhahitvāna gacchatoti ‘‘naccaṃ passissāmī’’ti, ‘‘gītaṃ, vāditaṃ vā suṇissāmī’’ti nisinnaṭṭhānato uṭṭhahitvā antovihārepi taṃ taṃ disaṃ gacchato āpatti hotīti yojanā. Vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā passatopi ca āpattīti yojanā.
2799 “长”是指长度超过二指。“不应蓄”意为不应蓄留。“二指或二月”:其中,以二指为量度的发称为二指发,以二月为最高期限的蓄发称为二月蓄。蓄留头发的人,可蓄留二指长或蓄留二月;超过这一限度便不被允许,即超过二指或二月长度的发不得蓄留。显示巴利原文
2799.Dīghāti dvaṅgulato dīghā. Na dhāreyyāti na dhāretabbā. Dvaṅgulaṃ vā dumāsaṃ vāti ettha dve aṅgulāni parimāṇaṃ etassāti dvaṅgulo, keso. Dve māsā ukkaṭṭhaparicchedo assāti dumāso. Kesaṃ dhārento dvaṅgulaṃ vā dhāreyya dumāsaṃ vā. Tato uddhaṃ na vaṭṭatīti tato dvaṅgulato vā dumāsato vā kesato uddhaṃ kesaṃ dhāretuṃ na vaṭṭati.
或者,二指合称二指量,二月合称二月量,两处均是持续相合中的业格用法。蓄留头发时,可蓄留二指量或二月量;超过此时间限度,则不许蓄留头发,这是它的意义。如果头发在二月内长到二指,应在二月之内就剃除,因为不允许超过二指。即使未能长长,也不得超过二月,哪怕仅仅超出一天。因此,这是以两者中的最高限度而言,低于此限度则无不许之理。显示巴利原文
Atha vā dve aṅgulāni samāhaṭāni dvaṅgulaṃ, dve māsā samāhaṭā dumāsaṃ, ubhayattha accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Kese dhārento dvaṅgulamattaṃ vā dhāreyya dumāsamattaṃ vā, tato kālaparimāṇato uddhaṃ kese dhāretuṃ na vaṭṭatīti attho. Sace kese antodvemāse dvaṅgule pāpuṇanti, antodvemāseyeva chinditabbā. Dvaṅgule hi atikkametuṃ na vaṭṭati. Sacepi na dīghā, dvemāsato ekadivasampi atikkametuṃ na labhatiyeva. Evamayaṃ ubhayenapi ukkaṭṭhaparicchedeneva vutto, tato oraṃ pana navaṭṭanabhāvo nāma natthi.
2800 “长爪”一句应与“长鼻毛亦不应蓄”相连,意为不应蓄留,应当剪除。“二十磨”:比丘不应将二十指爪打磨至光洁,即刮磨光滑的状态,这是句子的连接义。用刀削切后,以粉末擦拭,令其如水晶宝石般光亮,这称为磨光。由于“诸比丘,我允许去除污垢”已得开许,因此用绿豆果皮等去除爪垢是允许的。显示巴利原文
2800. Dīghe nakhe, dīghāni nāsikalomāni ca na dhārayeti yojanā, na dhāreyya, chindeyyāti attho. Vīsatimaṭṭhanti vīsatiyā nakhānaṃ maṭṭhaṃ likhitamaṭṭhabhāvaṃ kātuṃ bhikkhuno na vaṭṭatīti yojanā. Satthakena tacchetvā cuṇṇakena pamajjitvā phalikamaṇīnaṃ viya ujjalakaraṇaṃ likhitamaṭṭhaṃ nāma. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, malamattaṃ apakaḍḍhitu’’nti (cūḷava. 274) anuññātattā muggaphalatacādīhi nakhamalaṃ apanetuṃ vaṭṭati.
2801 “剃须留髭”:剃除头发之后,单独使剃须。“留小胡须”:剃除头发之后,不剃须而单独留小胡须。“隐处”:即腋下与小便处等隐蔽之处。“使除毛”:以刀或镊子,或者任何其他工具,由他人剪除,或自己剪除。因世尊已开许:“诸比丘,因病因缘允许在隐处除毛。”因此,在上述隐处有疮、疖、痈等病时,除毛是允许的。显示巴利原文
2801.Kappāpeyyavisuṃ massunti yo kesacchinno visuṃ massuṃ kappāpeyya. Dāṭhikaṃ ṭhapeyyāti kese chindāpetvā massuṃ akappāpetvā visuṃ ṭhapeyya. Sambādheti upakacchakamuttakaraṇasaṅkhāte sambādhaṭṭhāne. Lomaṃ saṃharāpeyyavāti satthena vā saṇḍāsena vā aññena yena kenaci parena chindāpeyya, sayaṃ vā chindeyya. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā sambādhe lomaṃ saṃharāpetu’’nti (cūḷava. 275) anuññātattā yathāvuttasambādhe gaṇḍapiḷakavaṇādike ābādhe sati lomaṃ saṃharāpetuṃ vaṭṭati.
2802 已说“无病而剪除者为恶作”,以及“由他人以上述方式以剪刀令其剪除者,亦为恶作”——这是连接上下文的说明。显示巴利原文
2802. Agilānassa chindato dukkaṭaṃ vuttaṃ. Aññena vā puggalena tathā kattariyā chindāpentassa dukkaṭaṃ vuttanti sambandho.
2803 “余肢断”:指截断手指等其余身体肢节。“自杀”:以自身的加害,或以指使他人加害的方式,断灭自己的生命。显示巴利原文
2803.Sesaṅgachedaneti aṅguliyādiavasesasarīrāvayavānaṃ chedane. Attavadheti attupakkamena vā āṇattiyā upakkamena vā attano jīvitanāse.
2804 “肢”,指生殖器以外的其余身体部分。若被蛇、虫等所咬,为对治而截断肢体者,无过失。因如是病缘,为对治而截断肢体者,无过失。放血者亦无过失——这是文句的连结。显示巴利原文
2804.Aṅganti aṅgajātato avasesaṃ sarīrāvayavaṃ. Ahikīṭādidaṭṭhassa tappaṭikāravasena aṅgaṃ chindato na doso. Tādisābādhapaccayā tappaṭikāravasena aṅgaṃ chindato na doso. Lohitaṃ mocentassāpi na dosoti yojanā.
2805 “比丘无滤水器而行路者,犯恶作。”在路途中,对乞求滤水器者,若不给与,彼不给与者亦同样犯恶作——这是文句的连结。然而,若自己手中已有滤水器却仍乞求者,不应不情愿而给与。显示巴利原文
2805.Aparissāvano bhikkhu sace maggaṃ gacchati, dukkaṭaṃ. Magge addhāne taṃ parissāvanaṃ yācamānassa yo na dadāti, tassa adadato adentassāpi tatheva dukkaṭamevāti yojanā. Yo pana attano hatthe parissāvane vijjamānepi yācati, tassa na akāmā dātabbaṃ.
2806 “裸形”一词应与“不食”等动作词分别连接。“不食”,即对于应食的饭食等不应食。“不饮”,即对于应饮的粥等不应饮。“不嚼”,即对于根类等嚼食不应嚼。“不尝”,即对于糖浆等可尝之物不应尝、不应舐。“不与”,即不应给予他人任何饭食等。“不取”,即如此裸形者不应受取。“直道”,即道路。显示巴利原文
2806.‘‘Naggo’’ti padaṃ ‘‘na bhuñje’’tiādi kiriyāpadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Na bhuñjeti bhattādiṃ bhuñjitabbaṃ na bhuñjeyya. Na piveti yāguādiṃ pātabbaṃ na piveyya. Na ca khādeti mūlakhādanīyādikaṃ khādanīyaṃ na khādeyya. Na sāyayeti phāṇitādikaṃ sāyitabbañca na sāyeyya na liheyya. Na dadeti aññassa bhattādiṃ kiñci na dadeyya. Na gaṇheyyāti tathā sayaṃ naggo hutvā na paṭiggaṇheyya. Añjasaṃ maggaṃ.
2807 “不应作服务”:指不应作背部按摩等服务。“使作”:指自己裸体,也不应指使他人为自己作背部按摩等服务,这就是它的含义。显示巴利原文
2807.Parikammaṃ na kātabbanti piṭṭhiparikammādiparikammaṃ na kātabbaṃ. Kārayeti sayaṃ naggo hutvā aññena piṭṭhiparikammādiparikammaṃ na kārāpeyyāti attho.
2808 在背部作业等服务中,所谓三种遮蔽——浴室等——已说:“诸比丘,我允许三种遮蔽:浴室遮蔽、水遮蔽、衣遮蔽”,这是已被允许的,此为连接。所谓遮蔽,即遮蔽羞处,故称遮蔽;浴室本身就是遮蔽,即浴室遮蔽。水本身就是遮蔽,即水遮蔽;衣本身就是遮蔽,即衣遮蔽。“然于一切处皆许可”,以此显示其余两种遮蔽仅于服务时方被许可。一切处,指饮食等一切事务中。显示巴利原文
2808. Piṭṭhikammādike parikamme jantāgharādikā tisso paṭicchādī vuttā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tisso paṭicchādiyo jantāgharapaṭicchādiṃ udakapaṭicchādiṃ vatthapaṭicchādi’’nti (cūḷava. 261) anuññātāti yojanā. Paṭicchādeti hirikopinanti paṭicchādi, jantāgharameva paṭicchādi jantāgharapaṭicchādi. Udakameva paṭicchādi udakapaṭicchādi. Vatthameva paṭicchādi vatthapaṭicchādi. ‘‘Sabbattha pana vaṭṭatī’’ti iminā itarapaṭicchādidvayaṃ parikammeyeva vaṭṭatīti dīpeti. Sabbatthāti bhojanādisabbakiccesu.
2809 在任何地方,以铜、铁、圆铁、青铜、黑铁、金、银等所成,或以木所成,以任何箱子所制成的“涂井台”,皆不许在其上进食——除钵之外,不许进食。如说:“涂井台,这是指以铜或银制成的箱子,这是它的名称,‘诸比丘,不应在涂井台上进食’,因为是以总说的方式禁止,所以木制的也不许可。”“诸比丘,我允许玛罗利咖”,因为已被允许,故除了玛罗利咖之外,许可进食。“玛罗利咖”指杖架,即用三根、四根或多根杖,上下张开、中间收束绑缚而成的架子。杖架、叶架、篮、箱、柜、门板等,以及臼等的钵口,也在其范围内。杖架即把杖竖立绑缚而成的架子。显示巴利原文
2809.Yattha katthaci peḷāyanti tambalohavaṭṭalohakaṃsalohakāḷalohasuvaṇṇarajatādīhi katāya vā dārumayāya vā yāya kāyaci peḷāya āsittakūpadhāne. Bhuñjituṃ na ca vaṭṭatīti bhājanaṃ ṭhapetvā bhuñjituṃ na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘āsittakūpadhānaṃ nāma tambalohena vā rajatena vā katāya peḷāya etaṃ adhivacanaṃ, ‘na bhikkhave āsittakūpadhāne bhuñjitabba’nti sāmaññena paṭikkhittattā pana dārumayāpi na vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 264). ‘‘Anujānāmi bhikkhave maḷorika’’nti (cūḷava. 264) anuññātattā maḷorikāya ṭhapetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Maḷorikā’’ti ca daṇḍādhārako vuccati, yaṃ tayo, cattāro, bahū vā daṇḍake upari ca heṭṭhā ca vitthataṃ majjhe saṅkucitaṃ katvā bandhitvā ādhārakaṃ karonti. Yaṭṭhiādhārakapaṇṇādhārakapacchikapiṭṭhaghaṭakakavāṭakādibhājanamukhaudukkhalādīnipi ettheva saṅgahaṃ gacchanti. Yaṭṭhiādhārakoti yaṭṭhiṃyeva ujukaṃ ṭhapetvā bandhīkataādhārako.
由于在同一个钵中各自分别取食也有可能,若只说“在一钵中食”,便会牵连到那种情况,因此为遮止此过失而说“一起”。此处的“食”是标示。一起在同一个钵中,连粥等饮品也不允许。正如世尊所说:“诸比丘,不应在同一盘中饮用。”或者,“食”是以吞咽为总称,饮用也被包含在内,应如此了知。关于此事,决断如下:若一比丘从钵中取了果或饼后离去,在他离去时,其余比丘可以食用剩余的部分;其余比丘那时也可以再取。显示巴利原文
Ekabhājane visuṃ visuṃ bhojanassāpi sambhavato ‘‘bhuñjato ekabhājane’’ti ettakeyeva vutte tassāpi pasaṅgo siyāti tannivattanatthamāha ‘‘ekato’’ti. ‘‘Bhuñjato’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ. Ekato ekabhājane yāguādipānampi na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, ekathālake pātabba’’nti (cūḷava. 264). Atha vā bhuñjatoti ajjhohārasāmaññena pānampi saṅgahitanti veditabbaṃ. Ayamettha vinicchayo – sace eko bhikkhu bhājanato phalaṃ vā pūvaṃ vā gahetvā gacchati, tasmiṃ apagate itarassa sesakaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Itarassāpi tasmiṃ khaṇe puna gahetuṃ vaṭṭatīti.
2810 若两位或三位比丘,共用同一覆盖、同一敷具,或共用同一敷具与覆盖而卧,他们犯恶作罪;在同一床上一起而卧者,也犯恶作罪——这是关连的裁决。显示巴利原文
2810. Ye dve vā tayo vā bhikkhū ekapāvuraṇā vā ekattharaṇā vā ekattharaṇapāvuraṇā vā nipajjanti, tesañca, ye ekamañcepi ekato nipajjanti, tesañca āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2811 “以僧伽梨衣作铺座而到达者”:此中,“僧伽梨”是指以僧伽梨之名而决意了的衣。“以僧伽梨衣作铺座而到达者”,意即具足僧伽梨衣铺座的状态。“不应坐”者,无论在寺院或在俗家,于任何地方都不应坐。因为“以僧伽梨之名而决意了的衣,达到以僧伽梨为名的惯用语,便被称为‘僧伽梨’”,这在《小学处》的解释中也说:“不以僧伽梨作铺座者,不应以决意了的衣在寺院或俗家作铺设。”然而,在义注中说:“为了住在村中而到达者,除了已被决意的僧伽梨之外,以其余的衣铺设而坐,是允许的。”显示巴利原文
2811.Saṅghāṭipallatthikamupāgatoti ettha saṅghāṭīti saṅghāṭināmena adhiṭṭhitacīvaramāha. Saṅghāṭipallatthikaṃ upagatena yutto hutvāti attho. Na nisīdeyyāti vihāre vā antaraghare vā yattha katthaci na nisīdeyya. ‘‘Saṅghāṭīti nāmena adhiṭṭhitacīvaravohārappattamadhiṭṭhitacīvaraṃ ‘saṅghāṭī’ti vutta’’nti nissandehe, khuddasikkhāvaṇṇanāyampi ‘‘saṅghāṭiyā na pallattheti adhiṭṭhitacīvarena vihāre vā antaraghare vā pallatthiko na kātabbo’’ti vuttaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘antogāme vāsatthāya upagatena adhiṭṭhitaṃ saṅghāṭiṃ vinā sesacīvarehi pallatthikāya nisīdituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.
“不应作任何戏笑”——即不应作任何赌博等戏笑,不论是身体上的还是言语上的。“不应令人执持”——即不应令人执持,亦不应令人被执持,意思是不可使人取走。显示巴利原文
Kiñcikīḷaṃ na kīḷeyyāti jutakīḷādikaṃ yaṃ kiñci kāyikavācasikakīḷikaṃ na kīḷeyya. Na ca gāhayeti na ca gāhāpeyya, na harāpeyyāti attho.
2812 “在胡须上”——即在胡须上。“长出”——此处应补充“可厌的”。“其他”——指未变白的。“如是”——即可厌的。显示巴利原文
2812.Dāṭhikāyapīti massumhi. Uggatanti ettha ‘‘bībhaccha’’nti seso. Aññanti apalitaṃ. Tādisanti bībhacchaṃ.
2813 “无病”——以此显示患病者无罪。“应持”——以此单纯的指示可知,即使无病者令他人持,或接受他人持,亦是不犯。为护自身,或为护持衣等,即是开许,这是语句的连贯。此中依律决定(《小品》义注270):凡是因身热、胆汁亢进、眼根羸弱,或因其他任何疾病,无伞便会生起苦受者,无论居于村落或林野,皆许持伞。若值野兽、盗贼之险,为护自身;或于雨季,为护衣等,亦皆开许。然而,一叶伞在一切时处都是开许的。在结集的语句中说:“一叶伞,即是多罗叶。”显示巴利原文
2813.‘‘Agilāno’’ti iminā gilānassa anāpattibhāvaṃ dīpeti. ‘‘Dhāreyyā’’ti iminā suddhakattuniddesena agilānassapi paraṃ dhārāpane, parassa dhāraṇasādiyane ca anāpattīti viññāyatīti. Attano guttatthaṃ, cīvarādīnaṃ guttatthañca vaṭṭatīti yojanā. Tatrāyaṃ vinicchayo (cūḷava. aṭṭha. 270) – yassa kāyadāho vā pittakopo vā hoti, cakkhu vā dubbalaṃ, añño vā koci ābādho vinā chattena uppajjati, tassa gāme vā araññe vā chattaṃ vaṭṭati. Vāḷamigacorabhayesu attaguttatthaṃ, vasse pana cīvaraguttatthampi vaṭṭati. Ekapaṇṇacchattaṃ pana sabbattheva vaṭṭati. ‘‘Ekapaṇṇacchattaṃ nāma tālapatta’’nti gaṇṭhipadesu vuttanti.
2814 “象鼻形”,是以不坏的方式方便称为“象鼻”。以下诸句同理。“衣服的名称叫作‘穿着物’”,即此意。“穿着者犯恶作”这两句,应分别与“象鼻”等所有词句一一搭配。“卷缠”者,此处因偈颂格律而省略了共声,意即紧缠。显示巴利原文
2814. Hatthisoṇḍākāro abhedopacārena ‘‘hatthisoṇḍa’’nti vutto. Evamuparipi. Cīvarassa nāmadheyyaṃ ‘‘vasana’’nti idaṃ. ‘‘Nivāsentassa dukkaṭa’’nti padadvayañca ‘‘hatthisoṇḍa’’ntiādīhi sabbapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Velliyanti ettha gāthābandhavasena saṃ-saddalopo, saṃvelliyanti attho.
此中,“象鼻”者,指从脐部开始做成象鼻形状、垂挂而穿着,如同乔利迦妇女的下衣。“四角”者,指上方两个角、下方两个角,如此显露四个角而穿着。“鱼尾”者,指一端显现齿状,一端显现边缘,垂挂而穿着。“卷缠”者,指如同摔角士等那样,系紧腰带而穿着下衣。“多罗扇”者,指如同多罗扇的形状,将大衣垂挂而穿着下衣。用“及”字也包括“百褶”。“百褶”者,指将长大的衣多次折叠、卷起而穿着,或在左右两侧不断地显现褶纹而穿着。然而,若从膝部仅显现一个或两个褶,是允许的。如是穿着,即使对病者、行路者也不允许。显示巴利原文
Ettha hatthisoṇḍaṃ (cūḷava. aṭṭha. 280) nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikitthīnaṃ nivāsanaṃ viya. Catukkaṇṇaṃ nāma uparito dve, heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ. Macchavāḷakaṃ nāma ekato dasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ. Saṃvelliyanti mallakammakārādayo viya kacchaṃ bandhitvā nivāsanaṃ. Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivāsanaṃ. Ca-saddena satavalikaṃ saṅgaṇhāti. Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ obhañjitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ, vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ. Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti, vaṭṭati. Evaṃ nivāsetuṃ gilānassapi maggapaṭipannassapi na vaṭṭati.
又,行路时,将下衣的一角或两角提起,系在上衣之外;或内穿着一件袈裟后,外面又另穿一件——这些全都不许可。但病者可以露出内层袈裟的折边,再于其上穿着另一件。无病者若穿着两件,应将它们叠褶整齐而穿着。因此,此处所遮止的,以及在《应学法》的解说中所阐述的,一切都应避免;应当不变异、遮盖三轮、圆满整齐地穿着下衣。若作任何改变,皆不免恶作。显示巴利原文
Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā koṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari laggenti, anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti, sabbaṃ na vaṭṭati. Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati. Agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni. Iti yañca idha paṭikkhittaṃ, yañca sekhiyavaṇṇanāyaṃ, taṃ sabbaṃ vajjetvā nibbikāraṃ timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ. Yaṃ kiñci vikāraṃ karonto dukkaṭā na muccati.
2815 所谓“在家着法”,即“白布着法、游方者着法、一衣着法、象鼻着法、内宫着法、大长老着法、入小屋着法、婆罗门着法、守护者着法”等,种种与圆满着相相异的方式,皆称为在家着法。因此,不应如白布派那样半衣裸形而着,不应如某些游方者那样露胸而将衣搭于双肩之上,不应如一衣者那样以所着衣之一角覆背、将两角置于肩头,不应如饮酒者等那样以衣围颈、将两端垂于腹前或掷于背后,不应如内宫妇人那样仅露眼珠而以衣覆头,不应如大长老那样着长衣而以一端覆盖全身,不应如农夫入田间小屋时卷衣夹于腋下、以一端覆身,不应如婆罗门那样将衣穿入两腋之间而搭于肩上,不应如守护者比丘那样偏袒一肩、露左臂而将衣角搭于肩头。如是等一切不当的着法,及其余类似的着衣过失,皆应断除;应无变异地、圆满地着衣。若不如是而着,或在寺院、俗家之中轻慢地作任何变异,则犯恶作。当远离与圆满相背离的解脱相着法及一切着衣的过失,唯以圆满相——即所说之相,为其所依,此是其义。显示巴利原文
2815.Gihipārupananti ‘‘setapaṭapārutaṃ (cūḷava. aṭṭha. 280) paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutaṃ soṇḍapārutaṃ antepurikapārutaṃ mahājeṭṭhakapārutaṃ kuṭipavesakapārutaṃ brāhmaṇapārutaṃ pāḷikārakapāruta’’nti evamādiparimaṇḍalalakkhaṇato aññathā pārutaṃ, sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma. Tasmā yathā setapaṭā aḍḍhapālakanigaṇṭhā pārupanti, yathā ca ekacce paribbājakā uraṃ vivaritvā dvīsu aṃsakūṭesu pāvuraṇaṃ ṭhapenti, yathā ca ekasāṭakā manussā nivatthasāṭakassa ekenantena piṭṭhiṃ pārupitvā ubho kaṇṇe ubhosu aṃsakūṭesu ṭhapenti, yathā ca surāsoṇḍādayo sāṭakena gīvaṃ parikkhipantā ubho ante udare vā olambenti, piṭṭhiyaṃ vā khipanti, yathā ca antepurikāyo akkhitārakamattaṃ dassetvā oguṇṭhikaṃ pārupanti, yathā ca mahājeṭṭhā dīghasāṭakaṃ nivāsetvā tasseva ekenantena sakalasarīraṃ pārupanti, yathā ca kassakā khettakuṭiṃ pavisantā sāṭakaṃ paliveṭhetvā upakacchake pakkhipitvā tasseva ekenantena sarīraṃ pārupanti, yathā ca brāhmaṇā ubhinnaṃ upakacchakānaṃ antarena sāṭakaṃ pavesetvā aṃsakūṭesu pakkhipanti, yathā ca pāḷikārako bhikkhu ekaṃsapārupanena pārutaṃ vāmabāhaṃ vivaritvā cīvaraṃ aṃsakūṭaṃ āropeti, evaṃ apārupitvā sabbepi ete, aññe ca evarūpe pārupanadose vajjetvā nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Tathā apārupitvā ārāme vā antaraghare vā anādarena yaṃ kiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ. Parimaṇḍalato vimuttalakkhaṇanivāsanapārupanadose vajjetvā parimaṇḍalabhāvoyeva vuttalakkhaṇo adhippetoti attho.
2816 “不应说世俗论”:即不应为他人宣说“一切是残食,一切非残食,白乌鸦,黑鹭,以此为因、以此彼为因”等种种与无义因相应之外道教说。亦不应学、不应受持彼世俗论。所谓“畜生明”,即象术、马术、弓术等害他之明。比丘不应学,亦不应以之教说,此是其义。显示巴利原文
2816.Lokāyataṃ na vāceyyāti ‘‘sabbaṃ ucchiṭṭhaṃ, sabbaṃ anucchiṭṭhaṃ, seto kāko, kāḷo bako iminā ca iminā ca kāraṇenā’’ti evamādiniratthakakāraṇapaṭisaṃyuttaṃ titthiyasatthaṃ aññesaṃ na vāceyya. Na ca taṃ pariyāpuṇeti taṃ lokāyataṃ na ca pariyāpuṇeyya na uggaṇheyya. Tiracchānavijjāti hatthisippaassasippadhanusippādikā paropaghātakarā vijjā ca. Bhikkhunā na pariyāpuṇitabbā, na vācetabbāti yojanā.
2817 “全牦牛尾拂”:是指以白色等种种牦牛尾毛所制成的拂尘。“不应以火熏烧”:除了为防范林火等灾害而开许的逆火之外,不应以火焚烧山林。然而,当林火来临时,若无未受具戒者,比丘得设逆火,或清除草地、挖掘壕沟以作防护。不论火势是否已逼近住处,皆可折取湿枝灭火。若以水灭火,唯用净水,不得以其他水。若场中有未受具戒者,应令其以净语作此指示。“且不涂面”:不应以雄黄等涂面,亦不应以吉祥痣等涂身。此是其义。显示巴利原文
2817.Sabbācāmaribījanīti setādivaṇṇehi sabbehi camaravālehi katā bījanī. Na cālimpeyya dāyaṃ vāti davaḍāhādiupaddavanivāraṇāya anuññātaṃ paṭaggidānakāraṇaṃ vinā araññaṃ agginā na ālimpeyya. Davaḍāhe pana āgacchante anupasampanne asati paṭaggiṃ dātuṃ, appaharitakaraṇena vā parikhākhaṇanena vā parittāṇaṃ kātuṃ, senāsanaṃ pattaṃ vā appattaṃ vā aggiṃ allasākhaṃ bhañjitvā nibbāpetuñca labhati. Udakena pana kappiyeneva labhati, netarena. Anupasampanne pana sati teneva kappiyavohārena kārāpetabbaṃ. Mukhaṃ na ca lañjeti manosilādinā mukhaṃ na limpeyya, tilakena aṅgaṃ na kareyyāti attho.
2818 「两端杠」是指两端有担夫肩负的杠。「中间杠」是指两端担夫站立时所担的中间负重的杠。头担、肩担、腰担等,其相如下文所说。显示巴利原文
2818.Ubhatokājanti ubhatokoṭiyā bhāravahanakoṭikājaṃ. Antarakājakanti ubhayakoṭiyā ṭhitavāhakehi vahitabbaṃ majjhebhārayuttakājaṃ. Sīsakkhandhakaṭibhārādayo heṭṭhā vuttalakkhaṇāva.
2819 若比丘以木匠指量,嚼用八指以上的齿木,或以该指量仅剩四指长的齿木,如此嚼者,他即犯恶作。这是义理。显示巴利原文
2819. Yo bhikkhu vaḍḍhakiaṅgulena aṭṭhaṅgulādhikaṃ vā teneva aṅgulena caturaṅgulapacchimaṃ vā dantakaṭṭhaṃ khādati, evaṃ khādato tassa āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2820 「于事中有念」是指拾取干柴等事时心中有念。「身量」指一人之量,亦即一寻之量。「于诸难中」是指见到野鹿等野兽,或因迷路而欲观察方向,或见林火、洪水来临时,在这样的危难中。「许可攀登」是说即使极高的树,亦允许攀登。显示巴利原文
2820.Kicce satipīti sukkhakaṭṭhādiggahaṇakicce pana sati. Porisanti purisappamāṇaṃ, byāmamattanti vuttaṃ hoti. Āpadāsūti vāḷamigādayo vā disvā maggamūḷho vā disā oloketukāmo hutvā davaḍāhaṃ vā udakoghaṃ vā āgacchantaṃ disvā vā evarūpāsu āpadāsu. Vaṭṭatevābhirūhitunti atiuccampi rukkhaṃ ārohituṃ vaṭṭati eva.
2821 若是无病之人,便不应嚼食蒜,包括摩揭陀蒜、生蒜与多瓣蒜,亦不应受用,此为义理。‘多瓣蒜’者,指从四瓣乃至更多瓣者。葱、韭等蒜类,纵使生于摩揭陀地,亦无过失。蒜的分类已于下文显示。然而,病人则可食蒜。如世尊所说:‘诸比丘,我允许因病之缘而食蒜。’‘因病之缘’,是说对于彼病,蒜为药物,依此因缘而开许,此为义理。‘佛语’者,即由三次结集所确立的三藏圣典。‘异于此’者,是说不得将如萨咖德等的谬说安立为道,亦不应作如是的建立,如此所述。显示巴利原文
2821. Sace akallako gilāno na siyā, lasuṇaṃ māgadhaṃ āmakaṃ bhaṇḍikalasuṇaṃ na ca khādeyya neva paribhuñjeyyāti yojanā. Bhaṇḍikalasuṇaṃ nāma catumiñjato paṭṭhāya bahumiñjaṃ. Palaṇḍukabhañjanakādilasuṇe magadhesu jātattepi na doso. Lasuṇavibhāgo heṭṭhā dassitoyeva. Gilānassa pana lasuṇaṃ khādituṃ vaṭṭati. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā lasuṇaṃ khāditu’’nti (cūḷava. 289). Ābādhapaccayāti yassa ābādhassa lasuṇaṃ bhesajjaṃ hoti, tappaccayāti attho. Buddhavacananti saṅgītittayāruḷhā piṭakattayapāḷi. Aññathāti sakkaṭādikhalitavacanamayaṃ vācanāmaggaṃ na ropetabbaṃ, tathā na ṭhapetabbanti vuttaṃ hoti.
2822 ‘被投掷’者,指被任何东西所投掷。当比丘被投掷时,不应说‘愿汝活’,此为义理。若比丘被投掷时,在家人说‘愿汝活’,比丘再言‘愿汝长活’,则是许可的,此为义理。即使句中带有‘长’字,亦属许可。显示巴利原文
2822.Khipiteti yena kenaci khipite. ‘‘Jīvā’’ti na vattabbanti yojanā. Bhikkhunā khipite gihinā ‘‘jīvathā’’ti vuttena puna ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vattuṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Cira’’nti pade satipi vaṭṭati.
2823 ‘击打者’,指以身或以系属于身之物等进行击打之人。‘花所覆处’,指以花铺设之处。显示巴利原文
2823.Ākoṭentassāti kāyena vā kāyapaṭibaddhādīhi vā paharantassa. Pupphasaṃkiṇṇeti pupphasanthate.
2824 「彼之前为理发师」:意为前为理发师,即理发师种姓。「剃刀用具」:即理发师的资具。「不应取」:不应持有。若属理发师种姓,则不应携带剃刀用具,这是其含义。从他人手中取来后,可作剪发等事,此为许可。「毛织物」:除发毛毯外,指毛制的覆盖物。因「牛毛毯、绵毯、彩毯」等所说种类繁多,故说「一切」。将毛制品朝内披着,是为许可,故说「外毛者」。如所说:「诸比丘,不应持用毛朝外的毛织物。」学处注疏中说:「将毛朝外而披覆毛织物,如此持用者犯恶作。将毛朝内披着,是为许可。」显示巴利原文
2824. Nhāpitā pubbakā etassāti nhāpitapubbako, nhāpitajātikoti attho. Khurabhaṇḍanti nhāpitaparikkhāraṃ. Na gaṇheyyāti na parihareyya. Sace yo nhāpitajātiko hoti, so khurabhaṇḍaṃ gahetvā na hareyyāti attho. Aññassa hatthato gahetvā kesacchedādi kātuṃ vaṭṭati. Uṇṇīti kesakambalaṃ vinā uṇṇamayā pāvuraṇajāti. ‘‘Gonakaṃ kuttakaṃ cittaka’’miccādinā vuttabhedavantatāya āha ‘‘sabbā’’ti. Uṇṇamayaṃ antokaritvā pārupituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘bāhiralomikā’’ti. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bāhiralomī uṇṇīdhāretabbā’’ti (cūḷava. 249). Sikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘uṇṇalomāni bahi katvā uṇṇapāvāraṃ pārupanti, tathā dhārentassa dukkaṭaṃ. Lomāni anto katvā pārupituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 249).
2825 「红色染料」:指红花等物。「作者」:指涂抹者。此处以「不系腰带而入村,亦犯恶作」这样提出,是表明此义理。对于此,若因失念未系腰带便出外,应在忆起处系好。若说「我将在集会堂系上」然后前往,是为许可。忆起后,在未系妥之前,不得行乞食。显示巴利原文
2825.Aṅgarāgaṃ nāma kuṅkumādi. Karontassāti abbhañjantassa. Akāyabandhanassa gāmaṃ pavisatopi dukkaṭaṃ samudīritanti yojanā. Ettha ca asatiyā abandhitvā nikkhantena yattha sarati, tattha bandhitabbaṃ. ‘‘Āsanasālāya bandhissāmī’’ti gantuṃ vaṭṭati. Saritvā yāva na bandhati, na tāva piṇḍāya caritabbaṃ.
2826 除一切武器外,一切铁制品及铁制器物、钵、可转动之鞋、如前述特征之卧床;除长椅外,一切木制品及木制器物;如前述特征之制作物、陶工所作物;除达尼亚的土制小屋外,一切土制器物——这些都是如法的。此为义理连接。显示巴利原文
2826. Sabbaṃ āyudhaṃ vinā sabbaṃ lohajaṃ lohamayabhaṇḍañca pattaṃ, saṅkamanīyapādukaṃ, yathāvuttalakkhaṇaṃ pallaṅkaṃ, āsandiñca vinā sabbaṃ dārujaṃ dārumayabhaṇḍañca vuttalakkhaṇameva katakaṃ, kumbhakārikaṃ dhaniyasseva sabbamattikāmayaṃ kuṭiñca vinā sabbaṃ mattikāmayaṃ bhaṇḍañca kappiyanti yojanā.