咖提那篇集之语解释
Kathinakkhandhakakathāvaṇṇanā
2697“已住雨安居者”,指进入前雨安居,直至大自恣日,其间未作隔夜断的比丘们。为令一位、二位、三位、四位、五位或超过五位的比丘获得将说的不告而往等五种利益,具足一切功德聚、超胜一切在家者等诸牟尼的牟尼牛王——世尊,宣说展敷咖提那衣:“诸比丘,允许已住雨安居的比丘展敷咖提那衣。”应作如是连接。
2697.Vutthavassānaṃ purimikāya vassaṃ upagantvā yāva mahāpavāraṇā, tāva ratticchedaṃ akatvā vutthavassānaṃ bhikkhūnaṃ ekassa vā dvinnaṃ tiṇṇaṃ catunnaṃ pañcannaṃ atirekānaṃ vā bhikkhūnaṃ pañcannaṃ ānisaṃsānaṃ vakkhamānānaṃ anāmantacārādīnaṃ pañcannaṃ ānisaṃsānaṃ paṭilābhakāraṇā munipuṅgavo sabbesaṃ agārikādimunīnaṃ sakalaguṇagaṇehi uttamo bhagavā kathinatthāraṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vassaṃvutthānaṃ bhikkhūnaṃ kathinaṃ attharitu’’nti (mahāva. 306) abrvi kathesīti yojanā.
此处有如是分别:“谁得展敷咖提那衣,谁不得?就数量而言,最少五人得,上至十万亦得,少于五人则不得。”(《大品义注》306)此是注释书针对展敷者比丘所在的僧团,就授与咖提那衣布之业而说。而“就住雨安居而言,进入前雨安居,于初次自恣时自恣者得,雨安居中断者或进入后雨安居者不得,于他处住雨安居者亦不得”——此是《大护持》中所说。这是就利益之获得而说,并非就业而说。
Etthāyaṃ vinicchayo – ‘‘kathinatthāraṃ ke labhanti, ke na labhantīti? Gaṇanavasena tāva pacchimakoṭiyā pañca janā labhanti, uddhaṃ satasahassampi, pañcannaṃ heṭṭhā na labhantī’’ti (mahāva. aṭṭha. 306) idaṃ aṭṭhakathāya atthārakassa bhikkhuno saṅghassa kathinadussadānakammaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Vutthavassavasena purimikāya vassaṃ upagantvā paṭhamapavāraṇāya pavāritā labhanti, chinnavassā vā pacchimikāya upagatā vā na labhanti. Aññasmiṃ vihāre vutthavassāpi na labhantīti mahāpaccariyaṃ vutta’’nti (mahāva. aṭṭha. 306) idaṃ aṭṭhakathāya ānisaṃsalābhaṃ sandhāya vuttaṃ, na kammaṃ.
现在,将这两者分别加以说明:
Idāni tadubhayaṃ vibhajitvā dasseti –
然而,若前雨安居者皆构成满数,便不得利益;利益唯属其余比丘。若前雨安居者仅有四人、三人、二人或一人,则应以其余比丘补足满数而行咖提那衣展张。若有四位比丘入前安居,另有一位圆满了雨安居的沙弥,而彼于后雨安居受具足戒,则既成满数者,亦得利益。三位比丘与二位沙弥、二位比丘与三位沙弥、一位比丘与四位沙弥,同此道理。若前雨安居者不善展张咖提那衣,应请善于展张、精通犍度的长老前来,令其诵羯磨文、行咖提那衣展张;他们受用布施后即可离去,然而利益唯归其余比丘。
‘‘Purimikāya upagatānaṃ pana sabbe gaṇapūrakā honti, ānisaṃsaṃ na labhanti, ānisaṃso itaresaṃyeva hoti. Sace purimikāya upagatā cattāro vā honti, tayo vā dve vā eko vā, itare gaṇapūrake katvā kathinaṃ attharitabbaṃ. Atha cattāro bhikkhū upagatā, eko paripuṇṇavasso sāmaṇero, so ce pacchimikāya upasampajjati, gaṇapūrako ceva hoti, ānisaṃsañca labhati . Tayo bhikkhū dve sāmaṇerā, dve bhikkhū tayo sāmaṇerā, eko bhikkhu cattāro sāmaṇerāti etthāpi eseva nayo. Sace purimikāya upagatā kathinatthārakusalā na honti, atthārakusalā khandhakabhāṇakattherā pariyesitvā ānetabbā, kammavācaṃ sāvetvā kathinaṃ attharāpetvā dānañca bhuñjitvā gamissanti, ānisaṃso pana itaresaṃyeva hotī’’ti (mahāva. aṭṭha. 306).
咖提那衣由谁施与为合适?由任何天人或人,或五位同梵行者中任何一位施与,皆为合适。咖提那衣施者有其应尽的义务。若彼不知而问:‘尊者,如何施与咖提那衣?’则应如是告知:‘于日出时,布施足以缝制三衣中任何一种的布料,并说“我施咖提那衣布”,此为合适;为准备工作提供若干针、若干线、若干染料;并为从事准备工作的诸比丘布施粥与饭,此为合适。’
Kathinaṃ kena dinnaṃ vaṭṭatīti? Yena kenaci devena vā manussena vā pañcannaṃ vā sahadhammikānaṃ aññatarena dinnaṃ vaṭṭati. Kathinadāyakassa vattaṃ atthi, sace so taṃ ajānanto pucchati ‘‘bhante, kathaṃ kathinaṃ dātabba’’nti, tassa evaṃ ācikkhitabbaṃ ‘‘tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññatarappahonakaṃ sūriyuggamanasamaye vatthaṃ ‘kathinacīvaraṃ demā’ti dātuṃ vaṭṭati, tassa parikammatthaṃ ettakā nāma sūciyo, ettakaṃ suttaṃ, ettakaṃ rajanaṃ, parikammaṃ karontānaṃ ettakānaṃ bhikkhūnaṃ yāgubhattañca dātuṃ vaṭṭatī’’ti.
展张咖提那衣者亦应了知义务:如法平等地展张已生起的咖提那衣。从织布者家取来、还连着经线的布,即使是涂抹过糠粉的布也不合适,污秽的布也不合适。因此,获得咖提那衣布后,应清净洗涤,备妥针等制衣用具,与众多比丘一同,于当日缝制,完成缝纫、染色、作净,然后展张咖提那衣。若在彼尚未展张时,另有一人带来应展张的咖提那衣布,并施与其他众多咖提那衣利益之物,则应以带来利益较多者之布展张。对其余者,应适当教诫,令其理解。
Kathinatthārakenāpi dhammena samena uppannaṃ kathinaṃ attharantena vattaṃ jānitabbaṃ. Tantavāyagehato hi ābhatasantāneneva khalimakkhitasāṭakopi na vaṭṭati, malīnasāṭakopi na vaṭṭati, tasmā kathinatthārasāṭakaṃ labhitvā suddhaṃ dhovitvā sūciādīni cīvarakammūpakaraṇāni sajjetvā bahūhi bhikkhūhi saddhiṃ tadaheva sibbitvā niṭṭhitasūcikammaṃ rajitvā kappabinduṃ datvā kathinaṃ attharitabbaṃ. Sace tasmiṃ anatthateyeva añño kathinasāṭakaṃ attharitabbakaṃ āharati, aññāni ca bahūni kathinānisaṃsavatthāni deti, yo ānisaṃsaṃ bahuṃ deti, tassa santakeneva attharitabbaṃ. Itaro yathā tathā ovaditvā saññāpetabbo.
咖提那衣应由谁来展张?由僧团授予咖提那衣布者来展张。僧团应授予谁?授予衣已破旧者。若有多位衣破旧者,应授予上座长老。上座之中,应授予随从众多、能于当日制成衣并展张者。若上座长老不能,而较年轻者能作,则应授予该较年轻者。然而,僧团为摄受大长老,如此行事是适当的,因此应说:“尊者们,请你们取受此布,我们缝制好后再行给予。”
Kathinaṃ pana kena attharitabbaṃ? Yassa saṅgho kathinacīvaraṃ deti. Saṅghena pana kassa dātabbaṃ? Yo jiṇṇacīvaro hoti. Sace bahū jiṇṇacīvarā honti, vuḍḍhassa dātabbaṃ. Vuḍḍhesupi yo mahāparivāro tadaheva cīvaraṃ katvā attharituṃ sakkoti, tassa dātabbaṃ. Sace vuḍḍho na sakkoti, navakataro sakkoti, tassa dātabbaṃ. Api ca saṅghena mahātherassa saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭati, tasmā ‘‘tumhe, bhante, gaṇhatha, mayaṃ katvā dassāmā’’ti vattabbaṃ.
三衣之中,哪一衣破旧,便应为那一衣而给予。对于原本穿着双层衣者,便应为作双层而给予。若其单层衣厚重,而咖提那衣布薄弱,为令适宜,应给予足以作成双层的布。即使有人声称“我若不得,便只穿单层”,给予双层布也是适当的。但对于贪性者,不应给予。他展张咖提那衣后,也不应怀有“以后拆开来可以做成两件衣”的想法而取受。
Tīsu cīvaresu yaṃ jiṇṇaṃ hoti, tadatthāya dātabbaṃ. Pakatiyā dupaṭṭacīvarassa dupaṭṭatthāyeva dātabbaṃ. Sacepissa ekapaṭṭacīvaraṃ ghanaṃ hoti, kathinasāṭako ca pelavo, sāruppatthāya dupaṭṭappahonakameva dātabbaṃ. ‘‘Ahaṃ alabhanto ekapaṭṭaṃ pārupāmī’’ti vadantassāpi dupaṭṭaṃ dātuṃ vaṭṭati. Yo pana lobhapakatiko hoti, tassa na dātabbaṃ. Tenāpi kathinaṃ attharitvā ‘‘pacchā visibbitvā dve cīvarāni karissāmī’’ti na gahetabbaṃ.
而对于这位受施者——
Yassa pana diyyati, tassa –
尊者僧听:此是僧伽所得咖提那布。若僧时到,僧应将此咖提那布与某甲比丘,令敷展咖提那衣。是为白。
‘‘Suṇātu me, bhante saṅgho, idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannaṃ, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyya kathinaṃ attharituṃ, esā ñatti.
尊者僧听:此是僧伽所得咖提那布,僧伽以此布与某甲比丘,令敷展咖提那衣。诸尊者中,若认可以此布与某甲比丘敷展咖提那衣者,默然;不认可者,应说。
‘‘Suṇātu me, bhante saṅgho, idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannaṃ, saṅgho imaṃ kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno deti kathinaṃ attharituṃ, yassāyasmato khamati imassa kathinadussassa itthannāmassa bhikkhuno dānaṃ kathinaṃ attharituṃ, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
“此咖提那衣已由僧团授予某甲比丘,用以张铺咖提那。僧团认可,是故默然,我如是持。”
‘‘Dinnaṃ idaṃ saṅghena kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno kathinaṃ attharituṃ, khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (mahāva. 307) –
以如是白二甘马语施与者,即如是施与。
Evaṃ ñattidutiyāya kammavācāya dātabbanti evaṃ dinnaṃ.
2698-9“非仅刮削等二十四所除”者:以经中所说“非仅刮削而令咖提那张铺”等,即排除仅刮削等二十四种方式。“衣”者:以经中所说“非未捣而令咖提那张铺”等十六种方式中,依任一种相应、已作完成、已施与、已达咖巴点的三衣中任一衣。然彼二十四种方式与十六种方式,应取自经文及注疏。此处为避文繁,故不具述。
2698-9.Na ullikhitamattādi-catuvīsativajjitanti pāḷiyaṃ āgatehi ‘‘na ullikhitamattena atthataṃ hoti kathina’’nti (mahāva. 308) ullikhitamattādīhi catuvīsatiyā ākārehi vajjitaṃ. Cīvaranti ‘‘ahatena atthataṃ hoti kathina’’nti (mahāva. 309) pāḷiyaṃ āgatānaṃ soḷasannaṃ ākārānaṃ aññatarena yuttaṃ katapariyositaṃ dinnaṃ kappabinduṃ tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataracīvaraṃ. Te pana catuvīsati ākārā, soḷasākārā ca pāḷito (mahāva. 308), aṭṭhakathāto (mahāva. aṭṭha. 308) ca gahetabbā. Ganthagāravaparihāratthamidha na vuttā.
欲展咖提那衣之比丘,若知展衣八法而展者,应取自己正受用之旧衣,以应展之衣提起并收回一件旧衣,决意新的应展之衣,随以所收回旧衣之名决意。若是安陀会,应作是言:‘我以此安陀会展咖提那衣’;若是郁多罗僧,应言:‘我以此郁多罗僧展咖提那衣’;若是僧伽梨,应言:‘我以此僧伽梨展咖提那衣。’
Bhikkhunā vakkhamāne aṭṭhadhamme jānantena attharakena ādāya gahetvā purāṇakaṃ attanā paribhuñjiyamānaṃ attharitabbacīvarena ekanāmakaṃ purāṇacīvaraṃ uddharitvā paccuddharitvā navaṃ attharitabbaṃ cīvaraṃ adhiṭṭhahitvā purāṇapaccuddhaṭacīvarassa nāmena adhiṭṭhahitvāva taṃ antaravāsakaṃ ce, ‘‘iminā antaravāsakena kathinaṃ attharāmi’’iti vacasā vattabbanti yojanā. Sace uttarāsaṅgo hoti, ‘‘iminā uttarāsaṅgena kathinaṃ attharāmi’’, sace saṅghāṭi hoti, ‘‘imāya saṅghāṭiyā kathinaṃ attharāmī’’ti vattabbaṃ.
2700-1如是说满三次,咖提那衣即告已展。彼比丘随后应持新的咖提那衣,前往僧团而说:‘尊者们,僧团的咖提那衣已展,展咖提那衣如法,请随喜。’
2700-1. Iccevaṃ tikkhattuṃ vutte kathinaṃ atthataṃ hotīti yojanā. Tena pana bhikkhunā navakena kathinacīvaraṃ ādāya saṅghaṃ upasaṅkamma ‘‘atthataṃ, bhante, saṅghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro, anumodatha’’iti vattabbanti yojanā.
2702随喜之时,诸长老应说:‘贤友,僧团的咖提那衣已展,展咖提那衣如法,我们随喜。’新学比丘则说:‘尊者们,僧团的咖提那衣已展,展咖提那衣如法,我随喜。’如是再言。至于偈颂中的随喜文,乃以显义之式而说:‘尊者,你善展’,应知并非依文句直陈。
2702. Anumodakesu ca therehi ‘‘atthataṃ, āvuso, saṅghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro, anumodāmā’’ti vattabbaṃ, navena pana ‘‘atthataṃ, bhante, saṅghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro, anumodāmī’’ti iti puna īraye katheyyāti yojanā. Gāthāya pana anumodanapāṭhassa atthadassanamukhena ‘‘suatthataṃ tayā bhante’’ti vuttaṃ, na pāṭhakkamadassanavasenāti veditabbaṃ.
应知:在展衣者与随喜者中,新学比丘对长老们的语句次第已作说明;而长老们对新学比丘的语句次第,则应依照所述方式,适当配合而说,这在偈颂中并未提及。至于展衣者——无论是长老还是新学——对大众的语句次第,以及大众对展衣者的语句次第,亦可根据所述方式适当配合而说,故未另说。
Atthārakesu ca anumodakesu ca navehi vuḍḍhānaṃ vacanakkamo vutto, vuḍḍhehi navānaṃ vacanakkamo pana tadanusārena yathārahaṃ yojetvā vattabboti gāthāsu na vuttoti veditabbo. Atthārakena therena vā navena vā gaṇapuggalānaṃ vacanakkamo ca gaṇapuggalehi atthārakassa vacanakkamo ca vuttanayena yathārahaṃ yojetuṃ sakkāti na vutto.
如此展开咖提那衣时,若有施主连同咖提那衣一并带来资具,并言“我等施与那位受持咖提那衣者”而如言布施,则比丘僧团无权处分。若施主未经选择直接施与后离去,则比丘僧团有权处分。因此,若受持咖提那衣者其他衣料薄弱,僧团应行白后亦为这些衣料施予布料,然甘马语仅用一次即可。其余属咖提那衣利益的厚重布料,应施与安居比丘;若无安居者,则应从上座次第施与,不可作为常住重物分配。若同一界内有多个寺院,应集合所有比丘于一处展开咖提那衣,不可各自分别展开。
Evaṃ atthate pana kathine sace kathinacīvarena saddhiṃ ābhataṃ ānisaṃsaṃ dāyakā ‘‘yena amhākaṃ kathinaṃ gahitaṃ, tasseva ca demā’’ti denti, bhikkhusaṅgho anissaro. Atha avicāretvāva datvā gacchanti, bhikkhusaṅgho issaro. Tasmā sace kathinatthārakassa sesacīvarānipi dubbalāni honti, saṅghena apaloketvā tesampi atthāya vatthāni dātabbāni, kammavācāya pana ekāyeva vaṭṭati. Avasese kathinānisaṃse balavavatthāni vassāvāsikaṭhitikāya dātabbāni, ṭhitikāya abhāve therāsanato paṭṭhāya dātabbāni, garubhaṇḍaṃ na bhājetabbaṃ. Sace pana ekasīmāya bahū vihārā honti, sabbe bhikkhū sannipātetvā ekattha kathinaṃ attharitabbaṃ, visuṃ visuṃ attharituṃ na vaṭṭati.
2703“咖提那衣的根本是什么”等,将自行阐明。
2703.‘‘Kathinassa ca kiṃ mūla’’ntiādīni sayameva vivarissati.
2706在八法总说偈颂中,“前行事”一词是以“前”字加上省略后半部分的方式来表示的。因此(注释中)将会说“称为前行事”。应当说“paccuddhāra”,但因偈颂格律而说短音的“paccuddhara”。因此(注释中)将会说“paccuddhāra”。“决意”即是决意。“拔除”与“决意”组成“拔除决意”这一并列复合词(以相违释的关系连接)。“展开者”一词,在此处可从“咖提那衣的展开”之文脉中得知。
2706. Aṭṭhadhammuddesagāthāya pubbakiccaṃ pubba-vacaneneva uttarapadalopena vuttaṃ. Teneva vakkhati ‘‘pubbakiccanti vuccatī’’ti. ‘‘Paccuddhāra’’iti vattabbe ‘‘paccuddhara’’iti gāthābandhavasena rasso. Teneva vakkhati ‘‘paccuddhāro’’ti. Adhiṭṭhahanaṃ adhiṭṭhānaṃ. Paccuddhāro ca adhiṭṭhānañca paccuddharādhiṭṭhānā. Itarītarayogena dvandasamāso. Atthāroti ettha ‘‘kathinatthāro’’ti pakaraṇato labbhati.
“母本”一词,由上下文“八咖提那衣舍弃之母本”可知。如律文所说:“诸比丘,此八母本是咖提那衣之舍弃。”“母本”意为母、能生者,意思是这八者能生咖提那衣之舍弃。“舍弃”是指咖提那衣的舍弃。“利益”一词,于此从“咖提那衣的”上下文得以理解。咖提那衣的利益即是这八法,如此配对。如所说:“诸比丘,对于已展开咖提那衣者,五种事可开许。”等等。也有读作“与利益”的。即这八法与利益一起,如此配合。
‘‘Mātikā’’ti iminā ‘‘aṭṭha kathinubbhāramātikā’’ti pakaraṇato viññāyati. Yathāha – ‘‘aṭṭhimā, bhikkhave, mātikā kathinassa ubbhārāyā’’ti (mahāva. 310). Mātikāti mātaro janettiyo, kathinubbhāraṃ etā aṭṭha janentīti attho. Uddhāroti kathinassa uddhāro. Ānisaṃsāti ettha ‘‘kathinassā’’ti pakaraṇato labbhati. Kathinassa ānisaṃsāti ime aṭṭha dhammāti yojanā. Yathāha ‘‘atthatakathinānaṃ vo, bhikkhave, pañca kappissantī’’tiādi (mahāva. 306). ‘‘Ānisaṃsenā’’tipi pāṭho. Ānisaṃsena saha ime aṭṭha dhammāti yojanā.
2707在说明了“非仅刮削等二十四所除”等内容后,如果获得了已经制成、可用于展开咖提那衣的衣服,则此处显示了相应的行持方法;而如果仅获得尚未经缝纫等工序的布料,为了以“前行事”来说明其行持方法,便说了“洗涤”等。其中,“洗涤”是指将咖提那衣的布料洗成白色。“考虑”是指考虑“应做成五条、七条、九条或十一条”。“裁剪”是指按所考虑的那样裁剪布料。“系缚”是指安放假缝线。“缝纫”是指所有的针线工作。“染色”是指染色工序。“净施”是指作净(点净)。所有这些都称为“前行事”,因为它们是展开咖提那衣最初所应作的事。
2707. ‘‘Na ullikhitamattādi-catuvīsativajjita’’ntiādinā kathinaṃ attharituṃ katapariyositaṃ cīvaraṃ ce laddhaṃ, tattha paṭipajjanavidhiṃ dassetvā sace akatasibbanādikammaṃ vatthameva laddhaṃ, tattha paṭipajjanavidhiṃ pubbakiccavasena dassetumāha ‘‘dhovana’’ntiādi. Tattha dhovananti kathinadussassa setabhāvakaraṇaṃ. Vicāroti ‘‘pañcakaṃ vā sattakaṃ vā navakaṃ vā ekādasakaṃ vā hotū’’ti vicāraṇaṃ. Chedananti yathāvicāritassa vatthassa chedanaṃ. Bandhananti moghasuttakāropanaṃ. Sibbananti sabbasūcikammaṃ. Rajananti rajanakammaṃ. Kappanti kappabindudānaṃ. ‘‘Pubbakicca’’nti vuccati idaṃ sabbaṃ kathinatthārassa paṭhamameva kattabbattā.
2708“下衣”(antaravāsako)一词中,此处的iti音是省略所示。同样地,对于僧伽梨、上衣及下衣,其舍、决意与展开也已作了说明,应如此配合。
2708.Antaravāsakoti ettha iti-saddo luttaniddiṭṭho. Saṅghāṭi, uttarāsaṅgo, atho antaravāsakoti esameva tu paccuddhāropi adhiṭṭhānampi atthāropi vuttoti yojanā.
2709为显示八母句(《大品》310-311;《附随》415;《大品注疏》310-311),而说“出发……”等。“出发”即此中所内涵,故本应说“出发之内的(母句)”,却由省略后词而说为“出发”。此理趣于一切处皆然。在“此八母”中,由上下文可得“母句”一词。应配合为:这些即是八母句。
2709. Aṭṭhamātikā (mahāva. 310-311; pari. 415; mahāva. aṭṭha. 310-311) dassetumāha ‘‘pakkamanañcā’’tiādi. Pakkamanaṃ anto etassāti pakkamanantikāti vattabbe uttarapadalopena ‘‘pakkamana’’nti vuttaṃ. Esa nayo sabbattha. Aṭṭhimāti ettha ‘‘mātikā’’ti pakaraṇato labbhati. Imā aṭṭha mātikāti yojanā.
2710为依诵出次第解说,而说“已作衣持……”等。“已作衣持”显示衣障碍的断除。“于住处无系着”显示第二住处障的断除。在此一切句中,皆应补入“已出咖提那衣之比丘,若出发”的余文。“已越界”者,即越过寺院界。“成为出发之内的(母句)”者,此处应补“彼比丘”,意为:彼比丘名为出发之内的母句成立。
2710. Uddesānukkamena niddisitumāha ‘‘katacīvaramādāyā’’tiādi. ‘‘Katacīvaramādāyā’’ti iminā cīvarapalibodhupacchedo dassito. ‘‘Āvāse nirapekkhako’’ti iminā dutiyo āvāsapalibodhupacchedo dassito. Ettha sabbavākyesu ‘‘atthatakathino yo bhikkhu sace pakkamatī’’ti seso. Atikkantāya sīmāyāti vihārasīmāya atikkantāya. Hoti pakkamanantikāti ettha ‘‘tassa bhikkhuno’’ti seso, tassa bhikkhuno pakkamanantikā nāma mātikā hotīti attho.
2711-2所谓“利益”,即由住雨安居者所得、尚未缝制的衣布。因此将说“作……”等。以“于住处无所期待”,于此显示了第一住处障碍的断除。“以安乐住为目的”即乐住者,亦即住处。若正住于彼住处而作彼衣,当该衣完成时,于完成后即名为“完成之内”——应如此连结。以“衣已完成”显示了衣障碍的断除。
2711-2.Ānisaṃsaṃ nāma vutthavassena laddhaṃ akatasūcikammavatthaṃ. Teneva vakkhati ‘‘karotī’’tiādi. ‘‘Vihāre anapekkhako’’ti iminā ettha paṭhamaṃ āvāsapalibodhupacchedo dassito. Sukhaviharaṇaṃ payojanamassāti sukhavihāriko, vihāroti. Tattha tasmiṃ vihāre viharantova taṃ cīvaraṃ yadi karoti, tasmiṃ cīvare niṭṭhite niṭṭhānantā niṭṭhānantikāti vuccatīti yojanā. ‘‘Niṭṭhitecīvare’’ti iminā cīvarapalibodhupacchedo dassito.
2713“彼之”,指彼雨安居的住处。“舍担”,即依舍离两种担的心转起之刹那。“决定”即名为舍担。此处,二种障碍于同一刹那断除,如注疏中所说:“于决定之内,两种障碍皆在‘我将不作此衣,亦不返回’这一思惟的同时,便一起断除。”
2713.Tamassamanti taṃ vutthavassāvāsaṃ. Dhuranikkhepeti ubhayadhuranikkhepavasena cittappavattakkhaṇe. Sanniṭṭhānaṃ nāma dhuranikkhepo. Ettha palibodhadvayassa ekakkhaṇeyeva upacchedo aṭṭhakathāyaṃ vutto ‘‘sanniṭṭhānantike dvepi palibodhā ‘nevimaṃ cīvaraṃ kāressaṃ, na paccessa’nti cintitamatteyeva ekato chijjantī’’ti (mahāva. aṭṭha. 311).
2714“咖提那覆”,即具有咖提那利益的衣布。“不返回”,即我将不返回。“正在作之时”——由上下文可得“衣”,或应连结“咖提那覆”来理解。“正在作”是表不敬的属格。“失”,指衣被贼偷走或被白蚁等啃食而丢失。“或烧”,即被火烧毁。“失之内”:如是,于衣丢失后所得的本母句,名为“失之内”,这是它的含义。此处,以“不返回”显示第一住处障碍的断除,以“正在作之时”显示第二衣障碍的断除。
2714.Kathinacchādananti kathinānisaṃsaṃ cīvaravatthuṃ. Na paccessanti na paccāgamissāmi. Karontassevāti ettha ‘‘cīvara’’nti pakaraṇato labbhati. ‘‘Kathinacchādana’’nti idaṃ vā sambandhanīyaṃ. Karontassāti anādare sāmivacanaṃ. Naṭṭhanti corehi haṭattā vā upacikādīhi khāditattā vā naṭṭhaṃ. Daḍḍhaṃ vāti agginā daḍḍhaṃ vā. Nāsanantikāti evaṃ cīvarassa nāsanante labbhamānā ayaṃ mātikā nāsanantikā nāmāti attho. Ettha ‘‘na paccessa’’nti iminā paṭhamaṃ āvāsapalibodhupacchedo dassito. ‘‘Karontassevā’’ti iminā dutiyaṃ cīvarapalibodhupacchedo dassito.
2715“已得利益”者,即已获得咖提那利益衣之人。对利益衣有所期待、有所期盼,出了界外——即出了雨安居结界——而作衣;作衣之后,若于中间、在举衣之间听闻,则名为“闻断”。这是连结。“出界外”等显示第二障碍的断除。这里因为说了“已作衣”,所以衣障碍的断除在先;但另一种,因《大品注疏》(311)中说“与听闻同时,住处障碍断除”,故在后。
2715.Laddhānisaṃsoti laddhakathinānisaṃsacīvaro. Ānisaṃse cīvare sāpekkho apekkhavā bahisīmagato vassaṃvutthasīmāya bahisīmagato taṃ cīvaraṃ karoti, so katacīvaro antarubbhāraṃ antarā ubbhāraṃ suṇāti ce, savanantikā nāma hotīti yojanā. ‘‘Bahisīmagato’’tiādinā dutiyapalibodhupacchedo dassito. Ettha ‘‘katacīvaro’’ti vuttattā cīvarapalibodhupacchedo paṭhamaṃ hoti, itaro pana ‘‘saha savanena āvāsapalibodho chijjatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 311) aṭṭhakathāya vuttattā pacchā hoti.
2716-7因对衣有所期望而住雨安居者,从住处出发,有人对他说“我将给你衣”。但他去到界外时,却听闻那人又说“我不能给你衣了”。当期望断绝,即对衣的期望被断除时,这称为“期望断”的论母。这是应知应了的,这就是连结。在期望断的咖提那舍中,住处障碍先断除;当对衣的期望断除时,衣障碍即断除。
2716-7. Cīvarāsāya vassaṃvuttho āvāsato pakkanto ‘‘tuyhaṃ cīvaraṃ dassāmī’’ti kenaci vutto bahisīmagato pana savati, puna ‘‘tava cīvaraṃ dātuṃ na sakkomī’’ti vutto āsāya chinnamattāya cīvare paccāsāya upacchinnamattāya āsāvacchedikā nāma mātikāti matā ñātāti yojanā. Āsāvacchādike kathinubbhāre āvāsapalibodho paṭhamaṃ chijjati, cīvarāsāya upacchinnāya cīvarapalibodho chijjati.
2718-20从雨安居处去往另一住处的人,当回来时,在途中若越过咖提那舍,对他而言,那就是“越界”的咖提那舍。这是应知的道理,应如是连结。在越界的咖提那舍中,衣障碍先断除;对他而言,在界外时,住处障碍断除。
2718-20. Yo vassaṃvutthavihāramhā aññaṃ vihāraṃ gato hoti, so āgacchaṃ āgacchanto antarāmagge kathinuddhāraṃ atikkameyya, tassa so kathinuddhāro sīmātikkantiko matoti yojanā. Tattha sīmātikkantike kathinubbhāre cīvarapalibodho paṭhamaṃ chijjati, tassa bahisīme āvāsapalibodho chijjati.
在此,有说“界越者名为衣时界越”。《义灯》中说:“在界外,因已超过衣时期间,故为界越。”然而,因有说“若来途中越过那舍”,故当僧团正作中间舍时,来者未达住处界咖提那舍即已生起,因此不遇彼舍;对此未越界者而言,再来时于途中生起的咖提那舍即是“界越”——此乃我们的见解。
Ettha ca ‘‘sīmātikkantiko nāma cīvarakālasīmātikkantiko’’ti kenaci vuttaṃ. ‘‘Bahisīmāyaṃ cīvarakālasamayassa atikkantattā sīmātikkantiko’’ti (sārattha. ṭī. mahāva. 311) sāratthadīpaniyaṃ vuttaṃ. ‘‘Āgacchaṃ antarāmagge, taduddhāramatikkame’’ti vuttattā pana saṅghena kariyamānaṃ antarubbhāraṃ āgacchanto vihārasīmaṃ asampatteyeva kathinubbhārassa jātattā taṃ na sambhuṇeyya, tassevaṃ sīmamatikkantasseva sato puna āgacchato antarāmagge jāto kathinubbhāro sīmātikkantikoti amhākaṃ khanti.
持咖提那利益衣者,若带着期许前往住处,而后再来遇到咖提那舍即咖提那的中间舍,若能遇到,对他而言那咖提那舍便生起,这称为“同舍”——应作此连结。在同舍中,两种障碍不先不后,同时断除。
Kathinānisaṃsacīvaraṃ ādāya sace āvāse sāpekkhova gato hoti, puna āgantvā kathinuddhāraṃ kathinassa antarubbhārameva sambhuṇāti ce yadi pāpuṇeyya, tassa so kathinuddhāro hoti, so ‘‘sahubbhāro’’ti vuccatīti yojanā. Sahubbhāre dve palibodhā apubbaṃ acarimaṃ chijjanti.
2721应说“以界越”,因省略后词而说“从界”。出发、完成、决定,以及从界以界越,这四种咖提那舍系于个人、属于个人;称为“同舍”的中间舍则系于僧团——应作此连结。“中间舍”一词,因偈颂结构而用短音。
2721. ‘‘Sīmātikkantikenā’’ti vattabbe uttarapadalopena ‘‘sīmato’’ti vuttaṃ. Pakkamanañca niṭṭhānañca sanniṭṭhānañca sīmato sīmātikkantikena saha ime cattāro kathinubbhārā puggalādhīnā puggalāyattā sahubbhārasaṅkhāto antarubbhāro saṅghādhīnoti yojanā. ‘‘Antarubbharo’’ti gāthābandhavasena rassattaṃ.
2722“灭摈”即以灭摈为终。“闻”即以听闻为终。“期望断”也是如此——这三种也属咖提那衣的舍。但并非僧团,并非比丘——意思是这些既非从僧团而生,亦非从个人而生。若衣物的毁坏,并非由僧团或衣主采取行动而生起,则先说“灭摈”这一咖提那衣的舍,不从二者生起。“闻”也不由二者的努力而生起,故如此说。“期望断”也同样如此。
2722.Nāsananti nāsanantiko. Savananti savanantiko. Āsāvacchedikāpi cāti tayopi kathinubbhārā. Na tu saṅghā na bhikkhutoti saṅghatopi na honti, puggalatopi na hontīti attho. Cīvarassa vināso saṅghassa vā cīvarasāmikassa vā payogena na jātoti nāsanako tāva kathinubbhāro ubhatopi na hotīti vutto. Savanañca ubhayesaṃ payogato na jātanti tathā vuttaṃ. Tathā āsāvacchedikāpi.
2723“住处即是障碍”——这是释词。“障碍与衣”之中,“衣”是以分别说为意趣,以因相义作处格,意为“以衣为因的障碍”,也就是所谓“称为衣的障碍”。他“以戒宣说具足谛等功德、远离妄语等过失之义”,因此称为“说具足离过义者”。
2723. Āvāsoyeva palibodhoti viggaho. Palibodho ca cīvareti ettha cīvareti bhedavacanicchāya nimittatthe bhummaṃ, cīvaranimittapalibodhoti attho, cīvarasaṅkhāto palibodhoti vuttaṃ hoti. Saccādiguṇayuttaṃ musāvādādidosavimuttaṃ atthaṃ vadati sīlenāti yuttamuttatthavādī, tena.
2724“八母句”是指:依出界外者,而说出行边际等七母句;依出界外后,于中途舍者,而说“共舍”——依此八母句而说。“亦从中间舍”者,指未出界外,便住于彼处,而以舍咖提那衣的羯磨舍去咖提那衣者,故从中间而得舍。大仙亦说咖提那衣有二种舍,此为连结。因出界外而去、复又来者,故说“共舍”;因来至界外者,故说“中间舍”。此是一舍而有二种说,因此不再别立“中间舍”,应知在圣典中分别为八母句。
2724.Aṭṭhannaṃmātikānanti bahisīmagatānaṃ vasena vuttā pakkamanantikādayo satta mātikā, bahisīmaṃ gantvā antarubbhāraṃ sambhuṇantassa vasena vutto sahubbhāroti imāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikānaṃ vasena ca. Antarubbhāratopi vāti bahisīmaṃ agantvā tattheva vasitvā kathinubbhārakammena ubbhārakathinānaṃ vasena labbhanato antarubbhārato cāti mahesinā kathinassa duve ubbhārāpi vuttāti yojanā. Bahisīmaṃ gantvā āgatassa vasena sahubbhāro, bahisīmaṃ āgatānaṃ vasena antarubbhāroti ekoyeva ubbhāro dvidhā vutto, tasmā antarubbhāraṃ visuṃ aggahetvā aṭṭheva mātikā pāḷiyaṃ (mahāva. 310) vibhattāti veditabbā.
2725“不告而行”者,是省略后词而说为“不告”。意思是:只要咖提那未舍,不告而行是开许的,依行学处也无罪。
2725. Anāmantacāro uttarapadalopavasena ‘‘anāmantā’’ iti vutto. Yāva kathinaṃ na uddharīyati, tāva anāmantetvā caraṇaṃ kappissati, cārittasikkhāpadena anāpatti bhavissatīti attho.
“不受持而行”者,是省略后词而说为“不受持”。“不受持而行”是指不受持三衣而行,意思是:衣离宿是开许的。
Asamādānacāro ‘‘asamādāna’’nti uttarapadalopena vutto. Asamādānacāroti ticīvaraṃ asamādāya caraṇaṃ, cīvaravippavāso kappissatīti attho.
“从众”一词,依此省去后词而显示众食。众食也是开许的,其具体情形在巴吉帝亚篇中已有说明。
‘‘Gaṇato’’ti iminā uttarapadalopena gaṇabhojanaṃ dassitaṃ. Gaṇabhojanampi kappissati, taṃ sarūpato pācittiyakaṇḍe vuttaṃ.
“随所需”者,以此宣说随所需衣。“随所需衣”者,指依所需之量为量,如此数量的衣,即使未作确定、未作净施,也将被开许。这是它的含义。
‘‘Yāvadatthika’’nti iminā yāvadatthacīvaraṃ vuttaṃ. Yāvadatthacīvaranti yāvatakena cīvarena attho, tāvatakaṃ anadhiṭṭhitaṃ avikappitaṃ kappissatīti attho.
“于此,凡衣之生起”者,以此显示“凡于彼处衣之生起”所说的利益。“凡于彼处衣之生起”,即在展开咖提那衣的界内,无论是亡者的衣,或是为僧团所施的衣,或是由僧团当地收入而带来的衣,无论以何种方式产生的任何僧团衣,都归属于他们。这是它的意义。“这五种咖提那衣利益已宣说”,是作为连结。
‘‘Tattha yo cīvaruppādo’’ti iminā ‘‘yo ca tattha cīvaruppādo’’ti (mahāva. 306) vutto ānisaṃso dassito. Yo ca tattha cīvaruppādoti tattha kathinatthatasīmāyaṃ matakacīvaraṃ vā hotu saṅghassa uddissa dinnaṃ vā saṅghikena tatruppādena ābhataṃ vā, yena kenaci ākārena yaṃ saṅghikaṃ cīvaraṃ uppajjati, taṃ tesaṃ bhavissatīti attho. Ime pañca kathinānisaṃsā ca vuttāti sambandho.