僧伽地施萨论述注解。显示巴利原文
Saṅghādisesakathāvaṇṇanā
2011 2011. 如是,于比丘尼分别中已阐明波罗夷之决断,今为显示紧接其后所说的桑喀地谢沙之决断,而说“若比丘尼”等。“争论讼者”,谓依忿恨随眠、慢随眠而兴诤论者。由此即造争论,故为“造争论者”。此处“争论”,指世间之裁决,于出家众中则称为“诤事”。于一切当说之处皆有其口者,即是“多口者”,意为多言者。“与任何男子共”者,依“与家主或家主子”等所说,即与任何人共事。“于此”,即于此教法之中。“据说”,是为了充实文句,或表传闻。显示巴利原文
2011. Evaṃ bhikkhunivibhaṅge āgataṃ pārājikavinicchayaṃ vatvā idāni tadanantaruddiṭṭhaṃ saṅghādisesavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘yā pana bhikkhunī’’tiādi. Ussayavādāti kodhussayamānussayavasena vivadamānā. Tatoyeva aṭṭaṃ karoti sīlenāti aṭṭakārī. Ettha ca ‘‘aṭṭo’’ti vohārikavinicchayo vuccati, yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti. Sabbattha vattabbe mukhamassā atthīti mukharī, bahubhāṇīti attho. Yena kenaci narena saddhinti ‘‘gahapatinā vā gahapatiputtena vā’’tiādinā (pāci. 679) dassitena yena kenaci manussena saddhiṃ. Idhāti imasmiṃ sāsane. Kirāti padapūraṇe, anussavane vā.
2012 “或证人”者,即现量知者。比丘尼若前往造作争论,每行一步,即得如是恶作。应如此连接。显示巴利原文
2012.Sakkhiṃvāti paccakkhato jānanakaṃ vā. Aṭṭaṃ kātuṃ gacchantiyā pade pade tathā dukkaṭanti yojanā.
2013 “世俗官”,指裁决司法事务的大臣。显示巴利原文
2013.Vohāriketi vinicchayāmacce.
2014 “紧接其后”,意即紧接在那句话之后。显示巴利原文
2014.Anantaranti tassa vacanānantaraṃ.
2015 “另一方”,指挑起争论的一方。“如前之决断”:如同先前的裁决,即所说的——初次告知时犯恶作,第二次告知时犯偷兰遮。显示巴利原文
2015.Itaroti aṭṭakārako. Pubbasadisova vinicchayoti paṭhamārocane dukkaṭaṃ, dutiyārocane thullaccayanti vuttaṃ hoti.
2016 应连接为:被另一方说「你的,我的,为何只由你来说?」的比丘尼。‘随意’的意思:在她与自己的话中,想先说什么,便随其意愿而告知。显示巴利原文
2016. ‘‘Tava, mamāpi ca kathaṃ tuvameva ārocehī’’ti itarena vuttā bhikkhunīti yojanā. Yathākāmanti tassā ca attano ca vacane yaṃ paṭhamaṃ vattumicchati, taṃ icchānurūpaṃ ārocetu.
2018-9 应连接为「听闻双方如实告知之语」。‘如实’者,依前面所说的方法,以某种方式。‘由他们’者,即由那些世俗官。‘然而,在争论已终结时’:在制造争论者中,一方败诉时。如所说:「当制造争论者败诉时,即名为争论的终结。」‘争论之终结’:此处应补上「她的」。应连接为「那个争论的终结」。显示巴利原文
2018-9. Ubhinnampi yathā tathā ārocitakathaṃ sutvāti yojanā. Yathā tathāti pubbe vuttanayena kenaci pakārena. Tehīti vohārikehi. Aṭṭe pana ca niṭṭhiteti aṭṭakārakesu ekasmiṃ pakkhe parājite. Yathāha ‘‘parājite aṭṭakārake aṭṭapariyosānaṃ nāma hotī’’ti. Aṭṭassa pariyosāneti ettha ‘‘tassā’’ti seso. Tassa aṭṭassa pariyosāneti yojanā.
2020-23 为了显示无罪的范围,而说「或遣使」等。应连接为「被敌对者遣使,或自己前来,而被拖走的女子」。‘由其他人’者,指由村童等其他人。应连接为「不指向任何他人」。此处所宣说的,即暗示了他们持杖的情形,以及那女子的脖颈。‘寻求保护的女子’:当寻求保护时,该女子无罪,这已显示。应连接为「从他处听闻」。‘痴狂者等’:这里用「等」字来含摄最初犯戒者。显示巴利原文
2020-23. Anāpattivisayaṃ dassetumāha ‘‘dūtaṃ vāpī’’tiādi. Paccatthikamanussehi dūtaṃ vāpi pahiṇitvā sayampi vā āgantvā yā pana ākaḍḍhīyatīti yojanā. Aññehīti gāmadārakādīhi aññehi. Kiñci paraṃ anodissāti yojanā. Imissā odissa vutte tehi gahitadaṇḍe tassā ca gīvāti sūcitaṃ hoti. Yā rakkhaṃ yācati , tattha tasmiṃ rakkhāyācane tassā anāpatti pakāsitāti yojanā. Aññato sutvāti yojanā. Ummattikādīnanti ettha ādi-saddena ādikammikā gahitā.
应解作「起源与咖提那衣同等」。为显示其余,故说「此是有行」。此学处。因与行俱转,故为有行,由起诤论而犯。所谓「起源」,当知已标示起源等的决断。显示巴利原文
Samuṭṭhānaṃ kathinena tulyanti yojanā. Sesaṃ dassetumāha ‘‘sakiriyaṃ ida’’nti. Idaṃ sikkhāpadaṃ. Kiriyāya saha vattatīti sakiriyaṃ aṭṭakaraṇena āpajjanato. ‘‘Samuṭṭhāna’’nti iminā ca samuṭṭhānādivinicchayo upalakkhitoti daṭṭhabbo.
2024-5 「知」者,依「自己知,或他人告知彼女」所述的方式而知。「贼女」者,从价值五摩沙迦以上,盗取任何他人之物者,即名为贼女。「知为应处死」者,如是了知「以此行为应受死刑」。「僧团」者,比丘尼僧团。「不征求」者,未加征询。「或王」者,指在王所应教诫之处的王。如所说:「所谓王,即于其教区内,应征求该王的许可。」「或仅众人」者,指王等所赋予「你们于彼处教诫」的村落、城镇、末罗众等群众。末罗众,是指从事设置饮水、挖掘池塘等福德业的人群。由此,同样被给予的村长、群众及军队,也都包括在内。「应令出家」者,应授予具足戒。「适合」者,具备应说的特相,是为适合。「彼贼女之出家」是连接之词。这是指作为戒师而授予贼女具足戒的比丘尼。若比丘任戒师,则犯恶作。显示巴利原文
2024-5.Jānantīti ‘‘sāmaṃ vā jānāti, aññe vā tassā ārocentī’’ti (pāci. 684) vuttanayena jānantī. Corinti yāya pañcamāsagghanakato paṭṭhāya yaṃ kiñci parasantakaṃ avaharitaṃ, ayaṃ corī nāma. Vajjhaṃ viditanti ‘‘tena kammena vadhārahā aya’’nti evaṃ viditaṃ. Saṅghanti bhikkhunisaṅghaṃ. Anapaloketvāti anāpucchā. Rājānaṃ vāti raññā anusāsitabbaṭṭhāne taṃ rājānaṃ vā. Yathāha ‘‘rājā nāma yattha rājā anusāsati, rājā apaloketabbo’’ti. Gaṇameva vāti ‘‘tumheva tattha anusāsathā’’ti rājūhi dinnaṃ gāmanigamamallagaṇādikaṃ gaṇaṃ vā. Mallagaṇaṃ nāma pānīyaṭṭhapanapokkharaṇikhaṇanādipuññakammaniyutto janasamūho. Eteneva evameva dinnagāmavarā pūgā ca seniyo ca saṅgahitā. Vuṭṭhāpeyyāti upasampādeyya. Kappanti ca vakkhamānalakkhaṇaṃ kappaṃ. Sā corivuṭṭhāpananti sambandho. Upajjhāyā hutvā yā coriṃ upasampādeti, sā bhikkhunīti attho. Upajjhāyassa bhikkhussa dukkaṭaṃ.
2026 「五摩沙迦价值」,此处依部分相似余留之法,以同一名称涵盖五摩沙迦及价值五摩沙迦之物,故五摩沙迦亦包含在内。「或价值超过者」,此处亦同此法。显示巴利原文
2026.Pañcamāsagghananti ettha pañcamāsañca pañcamāsagghanakañca pañcamāsagghananti ekadesasarūpekasesanayena pañcamāsassāpi gahaṇaṃ. Atirekagghanaṃ vāpīti etthāpi eseva nayo.
2027 “曾出家者”,指该女子先前已曾出家。意为:已作如前所述的盗贼行为后,最初于外道等处出家之女。显示巴利原文
2027. Pabbajitaṃ pubbaṃ yāya sā pabbajitapubbā. Vuttappakāraṃ corakammaṃ katvāpi titthāyatanādīsu yā paṭhamaṃ pabbajitāti attho.
2028-30 2028-30. 今为显示前行恶作等罪之分别,故说“若令贼女出家”等语。此中应补“作为依止师而”之意。应连接“除此开许之外”。所谓“共许结界”,即认可新结之界,也就是结界之义。“于彼”意为应有。应将“恶作”与“二偷兰遮”相连接。显示巴利原文
2028-30. Idāni pubbapayogadukkaṭādiāpattivibhāgaṃ dassetumāha ‘‘vuṭṭhāpeti ca yā cori’’ntiādi. Idha ‘‘upajjhāyā hutvā’’ti seso. Idaṃ kappaṃ ṭhapetvāti yojanā. Sīmaṃ sammannati cāti abhinavaṃ sīmaṃ sammannati, bandhatīti vuttaṃ hoti. Assāti bhaveyya. ‘‘Dukkaṭa’’nti iminā ca ‘‘thullaccayaṃ dvaya’’nti iminā ca yojetabbaṃ.
“业之终了”,指达上羯磨圆满之时,即第三遍甘马语达到“亚”音之际,如是而言。显示巴利原文
Kammanteti upasampadakammassa pariyosāne, tatiyāya kammavācāya yyakārappattāyāti vuttaṃ hoti.
2031 「不知」者,即不知道她是盗女。此为学处。显示巴利原文
2031.Ajānantīti coriṃ ajānantī. (Idaṃ sikkhāpadaṃ.)
2032 「名为令贼女出家」:此学处是由令贼女出家而生起。「由语与心」:若不前往断界而行,便由语与心生起。「由身语心」:若前往而行,则由身语心生起。如所说:「诸比丘尼因事离去时,若不前往断界或河流,就在原坐处与自己依止的众人一起令其出家,由语与心生起;若前往断界或河流而令其出家,由身语心生起。」「作与不作」:这是以不请问的方式令其出家,不论作或不作。显示巴利原文
2032.Corivuṭṭhāpanaṃ nāmāti idaṃ sikkhāpadaṃ corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ nāma. Vācacittatoti khaṇḍasīmaṃ agantvā karontiyā vācācittehi. Kāyavācādito cevāti gantvā karontiyā kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Yathāha ‘‘kenacideva karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti, khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhātī’’ti (pāci. aṭṭha. 683). Kriyākriyanti anāpucchāvuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ.
2033-4 「村间」:指别的村庄。「若一人前往」应如此连接。「河彼岸」也同理:河的彼岸就是河彼岸。「一人」也应连接到下文。「应离」:指成为没有同伴的人。此处应补上「在阿兰若」。阿兰若的相状,将以「因陀柱」等予以说明。「或一人离宿一夜,或一人离众」:这是学处的次第,虽然由于偈颂结构,于末尾才说「应离宿一夜」,然而在分别决断中,是依教说次第先说明「于黎明前」等。应连接:她成为犯最初罪的重法者。「最初罪」:于违越的刹那即犯,这是它的含义。应与「重法」连接。「从自村出」:比丘尼从自己居住的村中出来时。显示巴利原文
2033-4.Gāmantaranti aññaṃ gāmaṃ. Yā ekā sace gaccheyyāti sambandho. Nadīpāranti etthāpi eseva nayo. Nadiyā pāraṃ nadīpāraṃ. ‘‘Ekā vā’’ti uparipi yojetabbaṃ. Ohīyeyyāti vinā bhaveyya. Idha ‘‘araññe’’ti seso. Araññalakkhaṇaṃ ‘‘indakhīla’’iccādinā vakkhati. ‘‘Ekā vā rattiṃ vippavaseyya, ekā vā gaṇamhā ohīyeyyā’’ti sikkhāpadakkamo, evaṃ santepi gāthābandhavasena ‘‘rattiṃ vippavaseyyā’’ti ante vuttaṃ . Teneva vibhāgavinicchaye desanāruḷhakkameneva ‘‘pureruṇodayāyevā’’tiādiṃ vakkhati. Sā paṭhamāpattikaṃ garukaṃ dhammaṃ āpannā siyāti yojanā. Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko, vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho. ‘‘Garukaṃ dhamma’’nti iminā sambandho. Sakagāmā nikkhamantiyāti bhikkhuniyā attano vasanagāmato nikkhamantiyā.
2035 「从彼」指从自己的村庄。显示巴利原文
2035.Tato sakagāmato.
2036-7 应这样连接:当以一足步越过另一村的界限,或踏入其近行地时,犯偷兰遮。「越过」「踏入」在此处,承上文「界限」「近行地」而省略。显示巴利原文
2036-7. Ekena padavārena itarassa gāmassa parikkhepe atikkante, upacārokkame vā thullaccayanti yojanā. Atikkante okkanteti ettha ‘‘parikkhepe upacāre’’ti adhikārato labbhati.
2038-9 「出去后」指从自己所进入的村庄出去之后。「这就是方法」指“以第一足步犯偷兰遮,以第二足步犯重罪”,这就是方法。显示巴利原文
2038-9.Nikkhamitvāti attano paviṭṭhagāmato nikkhamitvā. Ayameva nayoti ‘‘ekena padavārena thullaccayaṃ, dutiyena garukāpattī’’ti ayaṃ nayo.
应连接为:「或以有缺口者,或以有破损之围墙者」。以「如是」一词,显示于「围墙」之处亦应连接「或」字。因下文将说「比丘住处之地,于他们为不净」,故「住处之地」即指比丘尼住处之地。以「因已入故为净」一句,显示即将阐述的理由。所谓「任何过失」,即所说之偷兰遮与桑喀地谢沙,亦即任何过失。显示巴利原文
Vaticchiddena vā khaṇḍapākārena vāti yojanā. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘pākārenā’’ti etthāpi vā-saddassa sambandhanīyataṃ dasseti. ‘‘Bhikkhuvihārassa bhūmi tāsamakappiyā’’ti vakkhamānattā vihārassa bhūminti bhikkhunivihārabhūmi gahitā. ‘‘Kappiyanti paviṭṭhattā’’ti iminā vakkhamānassa kāraṇaṃ dasseti. Koci dosoti thullaccayasaṅghādiseso vuccamāno yo koci doso.
2040 「她们」者,即比丘尼。以「不净」一词,说明即便是在彼处,对于已进入者,亦会由村间之缘而生起罪过。显示巴利原文
2040.Tāsanti bhikkhunīnaṃ. ‘‘Akappiyā’’ti iminā tatthāpi paviṭṭhāya gāmantarapaccayā āpattisambhavamāha.
2041 因已说「越过第一足」,故而言:「象……乃至……无罪,或是有罪;然而以足步行时,则……」。显示巴利原文
2041. ‘‘Paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’ti (pāci. 692) vuttattā ‘‘hatthi…pe… anāpatti siyāpatti, padasā gamane panā’’ti vuttaṃ.
2042 “凡任何……乃至……入者有罪”,这是对所诠义理的总结,因此并无重复之过失。显示巴利原文
2042.‘‘Yaṃ kiñci…pe… āpatti pavisantiyā’’ti vuttassevatthassa upasaṃhārattā na punaruttidoso.
2043-4 “具足相者”:即具足“河者,覆盖三圈,比丘尼于任何处渡越时,下衣浸湿”这一所说之相的河。应与“前往彼岸”相连接。显示巴利原文
2043-4.Lakkhaṇenupapannāyāti ‘‘nadī nāma timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā yattha katthaci uttarantiyā bhikkhuniyā antaravāsako temiyatī’’ti (pāci. 692) vuttalakkhaṇena samannāgatāya nadiyā. Yā pāraṃ tīraṃ gacchatīti yojanā.
“提起第一足置于岸上者”:指于应说“现在以足步跨越”之时,将第一足提起置于彼岸。由《注疏》所言“提起第二足时,犯桑喀地谢沙”,故“跨越”一词已含提起之义。显示巴利原文
Paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvāna tīre ṭhapentiyāti ‘‘idāni padavārena atikkamatī’’ti vattabbakāle paṭhamaṃ pādaṃ ukkhipitvā paratīre ṭhapentiyā. ‘‘Dutiyapāduddhāre saṅghādiseso’’ti (pāci. aṭṭha. 692) aṭṭhakathāvacanato ‘‘atikkame’’ti iminā uddhāro gahito.
2045 「河中央」指河流的中间。「争吵后」指发生争执之后。「此岸」指来时的方向之岸。如此,第一次犯偷兰遮,第二次则成重罪,这是它的含义。由这整句话,注疏也暗示了:「然而,若另一位比丘尼依然停留在出发之处,则她即使前往彼岸,亦无犯。」显示巴利原文
2045.Antaranadiyanti nadivemajjhe. Bhaṇḍitvāti kalahaṃ katvā. Orimaṃ tīranti āgatadisāya tīraṃ. Tathā paṭhame thullaccayaṃ , dutiye garu hotīti attho. Iminā sakalena vacanena ‘‘itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpattī’’ti aṭṭhakathāpi ulliṅgitā.
2046 「以绳」指以藤蔓等任何种类的绳索。显示巴利原文
2046.Rajjuyāti valliādikāya yāya kāyaci rajjuyā.
2047 「为饮」:此处由上下文可知指「水」。「亦」字以未明说的并列之义,含摄了洗衣等事。「然而」是句首的语助词。由于存在「完成沐浴等事后,我将返回此岸」的意图,故说「允许」。显示巴利原文
2047.Pivitunti ettha ‘‘pānīya’’nti pakaraṇato labbhati. Avuttasamuccayatthena api-saddena bhaṇḍadhovanādiṃ saṅgaṇhāti. Athāti vākyārambhe nipāto. ‘‘Nahānādikiccaṃ sampādetvā orimameva tīraṃ āgamissāmī’’ti ālayassa vijjamānattā āha ‘‘vaṭṭatī’’ti.
2048 应这样连接:「下至足踝之河而渡」。应这样连接:「登上桥梁,如是以足渡越者,无犯」。显示巴利原文
2048. Padasānadiṃ otaritvānāti yojanā. Setuṃ ārohitvā tathā padasā uttarantiyā anāpattīti yojanā.
2049 此处「已前往」一句,省略了「河」字。应这样连接:渡河之时以足行去。显示巴利原文
2049.Gantvānāti ettha ‘‘nadi’’nti seso. Uttaraṇakāle padasā yātīti yojanā.
2050 「以速度」意为以同一速度,中途不折返,这是它的含义。显示巴利原文
2050.Vegenāti ekeneva vegena, antarā anivattitvāti attho.
2051 “已坐”一词,应连接于“肩上”等文句。此处的“肩”等,当取同类者。“或于手结合处”,即两手所束的手腕环处。显示巴利原文
2051.‘‘Nisīditvā’’ti idaṃ ‘‘khandhe vā’’tiādīhipi yojetabbaṃ. Khandhādayo cettha sabhāgānameva gahetabbā. Hatthasaṅghātane vāti ubhohi baddhahatthavalaye vā.
2052-3 “手投”指伸手所及的距离。“无意向”者,以此表明:若她作“我将前往”的意向,而于不觉中黎明生起,亦无犯。正如所说:“若该比丘尼正作诵习、听闻或任何其它事务,并生起‘我将于黎明前到第二人处’的意向,而于不觉中黎明出现,则无犯。”为显示在不同房室中不应作此意向,故说“或于同一房室中”。应如是连结:或于同一房室中,比丘尼越过第二人伸手所及的距离而令黎明出现,则有犯。显示巴利原文
2052-3.Pāsanti hatthapāsaṃ. ‘‘Ābhogaṃ vinā’’ti iminā ‘‘gamissāmī’’ti ābhoge kate ajānantiyā aruṇe uṭṭhitepi anāpattīti dīpitaṃ hoti. Yathāha ‘‘sace sajjhāyaṃ vā savanaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā ‘purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmī’ti ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 692). Nānāgabbhe vattabbameva natthīti dassetumāha ‘‘ekagabbhepi vā’’ti. Ekagabbhepi vā dutiyikāya hatthapāsaṃ atikkamma aruṇaṃ uṭṭhapentiyā bhikkhuniyā āpatti siyāti yojanā.
2054 “第二人之手投”指第二人伸手所及的距离。应如是连结:若她作“我将前往”的意向后前往,而黎明出现,则无犯。显示巴利原文
2054.Dutiyāpāsanti dutiyikāya hatthapāsaṃ. ‘‘Gamissāmī’’ti ābhogaṃ katvā gacchantiyā sace aruṇaṃ uṭṭheti, na dosoti yojanā.
2055-6 “越因陀柱”等:因在五百弓距离的最后阿兰若住处已说,故为从此返回而说。“此处”,即于此学处。“已显示”,即如义注所说:“阿兰若者,此处出去后,因陀柱之外一切皆为阿兰若。”如此,已显示所说之相,此即其义。显示巴利原文
2055-6. Aññattha pañcadhanusatikassa (pārā. 654) pacchimassa āraññakasenāsanassa vuttattā tato nivattetumāha ‘‘indakhīlamatikkammā’’tiādi. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Dīpitanti aṭṭhakathāya ‘‘araññeti ettha nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti (pāci. aṭṭha. 692) evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ dassitanti attho.
应如此连接:对彼第二女,舍弃了见近行。因预期“已舍弃”一语,故“近行”应作格位转换。显示巴利原文
Dutiyikāya dassanūpacāraṃ vijahantiyā tassāti yojanā. ‘‘Jahite’’ti idaṃ apekkhitvā ‘‘upacāre’’ti vibhattivipariṇāmo kātabbo.
2057 应如此连接:若无布幕、围墙或树木等物加以隔离,即使不在见近行,若处于闻近行,亦构成罪。显示巴利原文
2057.Sāṇipākārapākārataruantarite ṭhāne asati dassanūpacāre satipi savanūpacāre āpatti hotīti yojanā.
2058-60 此处“如何”,义为:在远处亦能看见的这般空旷处,应如何判定罪?因于多处说到“超越闻之近行”,为确立其相,故说“道……乃至……如是之处”。此处应补“处”字。“发出叫声”,指不能如实地辨别音色,而发出不清晰的声音。显示巴利原文
2058-60.Ettha kathanti yattha dūrepi dassanaṃ hoti, evarūpe ajjhokāse āpattiniyamo kathaṃ kātabboti attho. Anekesu ṭhānesu ‘‘savanūpacārātikkame’’ti vuccamānattā tattha lakkhaṇaṃ ṭhapetumāha ‘‘magga…pe… evarūpake’’ti. Ettha ‘‘ṭhāne’’ti seso. Kūjantiyāti yathāvaṇṇavavatthānaṃ na hoti, evaṃ abyattasaddaṃ karontiyā.
在如是之处,如同对闻法之宣告,亦如迷路者依凭声音一般,当那位发出“尊尼”叫声的女子的声音被超越闻之近行时,比丘尼犯重罪,这是前后连接。“比丘尼犯重罪”,应依“我将无法到达第二人”的无精勤想而了知。以此,将说“停留而后行”等。“此中”,指“应从众中停留”这一句。显示巴利原文
Evarūpake ṭhāne dhammassavanārocane viya ca maggamūḷhassa saddena viya ca ‘‘ayye’’ti kūjantiyā tassā saddassa savanātikkame bhikkhuniyā garukā āpatti hotīti yojanā. ‘‘Bhikkhuniyā garukā hotī’’ti idaṃ ‘‘dutiyikaṃ na pāpuṇissāmī’’ti nirussāhavasena veditabbaṃ. Teneva vakkhati ‘‘ohīyitvātha gacchantī’’tiādi. Etthāti ‘‘gaṇamhā ohīyeyyā’’ti imasmiṃ.
2061 而后,“前行而停留”,这是连接。“我现在即将到达”,如是具足精勤而随行,是允许的,即使超越第二人之近行亦无罪,这是所说之义。显示巴利原文
2061. Atha gacchantī ohīyitvāti yojanā. ‘‘Idāni ahaṃ pāpuṇissāmi’’ iti evaṃ saussāhā anubandhati, vaṭṭati, dutiyopacārātikkamepi anāpattīti vuttaṃ hoti.
2062 “让她去吧”——若这样断除精进而滞留,她便犯有罪过。此为补充连接。显示巴利原文
2062. ‘‘Gacchatu ayaṃ’’ iti ussāhassacchedaṃ katvā ohīnā ce, tassā āpattīti ajjhāhārayojanā.
2063 “其余者亦”指有能力前往的人。“让她留下吧”与“让她去吧”等语,显示了无意精进的方式。为阐明所说之义,故说“若她无精进心”。显示巴利原文
2063.Itarāpīti gantuṃ samatthāpi. Ohīyatu ayanti cāti nirussāhappakāro sandassito. Vuttatthameva samatthayitumāha ‘‘saussāhā na hoti ce’’ti.
2064-5 前者独行于道,这是该句的连接。独一即独自一人。“因此”:当一位离去时,另一位停留在原出发处,故如此说。“于彼”:指在那从僧团中留下的情况。“亦”字即是“就”的意思。显示此中无罪,这是连接。显示巴利原文
2064-5. Purimā ekakaṃ maggaṃ yātīti yojanā. Ekameva ekakaṃ. Tasmāti yasmā ekissā itarā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, tasmā. Tatthāti tasmiṃ gaṇamhāohīyane. Pi-saddo evakārattho. Anāpatti eva pakāsitāti yojanā.
2066-7 「往村间者」:指到达村界者。此与「河」相关。「四种罪」:即夜别离、往村间、渡河彼岸、离众独处,这四种名为桑喀地谢沙罪。虽然「离众独处」这一根本罪应于村外犯,而「往村间」这一根本罪应于村内犯,但此处所说的「一刹那」是就村边近处而言。显示巴利原文
2066-7.Gāmantaragatāyāti gāmasīmagatāya. ‘‘Nadiyā’’ti iminā sambandho. Āpattiyocatassopīti rattivippavāsa gāmantaragamana nadipāragamana gaṇamhāohīyana saṅkhātā catasso saṅghādisesāpattiyo. Gaṇamhāohīyanamūlakāpattiyā gāmato bahi āpajjitabbattepi gāmantarokkamanamūlakāpattiyā antogāme āpajjitabbattepi ekakkhaṇeti gāmūpacāraṃ sandhāyāha.
2068-9 与她同行的伴侣,若她已经离开,或已还俗,或已往生死亡的世界,或已命终,这是说;或已转入其他部派,或已转入外道处,这是说;或已失踪,或已犯波罗夷,这是说。应知,在这样的情况下,往村间等……并不犯戒。对于痴狂者也是如此,作此四种行为时无罪,应当这样连结理解。显示巴利原文
2068-9. Yā saddhiṃ yātā dutiyikā, sā ca pakkantā vā sace hoti, vibbhantā vā hoti, petānaṃ lokaṃ yātā vā hoti, kālakatā vā hotīti adhippāyo, pakkhasaṅkantā vā hoti, titthāyatanasaṅkantā vā hotīti adhippāyo, naṭṭhā vā hoti, pārājikāpannā vā hotīti adhippāyo. Evarūpe kāle gāmantarokkamanādīni…pe… anāpattīti ñātabbanti yojanā. Ummattikāyapi evaṃ cattāripi karontiyā anāpattīti yojanā.
2070 「于无村之林野」:这是就无有村庄而言,并非因为其如同毗阇耶山荒野的缘故。显示巴利原文
2070.‘‘Agāmake araññe’’ti idaṃ gāmābhāvena vuttaṃ, na viñjhāṭavisadisatāya.
2071 由于身处村中,不可能发生渡往彼岸或脱离僧众留宿之罪;因是自己之村,以他村往来为缘的根本罪亦无从发生;又因正值日间,以夜间别离为缘的根本罪也不可能产生。故说‘在自己村中……(这些罪)不存在’。‘随意’,即随其所欲,即使无有同伴亦可,这是其义。显示巴利原文
2071. Gāmabhāvato nadipāragamanagaṇamhāohīyanāpatti na sambhavati, tassāpi sakagāmattā gāmantaragamanamūlikāpatti ca divasabhāgattā rattivippavāsamūlikāpatti ca na sambhavatīti āha ‘‘sakagāme…pe… na vijjare’’ti. Yathākāmanti yathicchitaṃ, dutiyikāya asantiyāpīti attho.
2072 所谓‘生起等与初后事相同’,这是连接之说明。显示巴利原文
2072. Samuṭṭhānādayo paṭhamantimavatthunā tulyāti yojanā.
2073 所谓‘以结界认可’:是指对已被和合僧团依律以法举罪的比丘尼,既不询问执行羯磨的僧团,亦不知执行羯磨僧团的意欲,却宣称‘我将解举她’——这即发生于认可新结界的情形中。若以两句甘马语为之,则得两个偷兰遮罪。这是连接的说明。显示巴利原文
2073.Sīmāsammutiyā cevāti ‘‘samaggena saṅghena dhammena vinayena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ kārakasaṅghaṃ anāpucchā tasseva kārakasaṅghassa chandaṃ ajānitvā osāressāmī’’ti navasīmāsammannane ca. Dvīhi kammavācāhi duve thullaccayā hontīti yojanā.
2074 「羯磨终了时」:指解举羯磨结束时。「三桑喀地谢沙」:即于如法羯磨作如法羯磨想而解举者,犯桑喀地谢沙;于如法羯磨有疑而解举者,犯桑喀地谢沙;于如法羯磨作非法羯磨想而解举者,犯桑喀地谢沙——这是所说的三种桑喀地谢沙。「羯磨」:指举罪甘马。「非法之三恶作」:即于非法羯磨作如法羯磨想而解举者,犯恶作;于非法羯磨有疑而解举者,犯恶作;于非法羯磨作非法羯磨想而解举者,犯恶作——这是所说的三种恶作。显示巴利原文
2074.Kammassapariyosāneti osāraṇakammassa avasāne. Tikasaṅghādisesanti ‘‘dhammakamme dhammakammasaññā osāreti, āpatti saṅghādisesassa. Dhammakamme vematikā, dhammakamme adhammakammasaññā osāreti, āpatti saṅghādisesassā’’ti (pāci. 697) tikasaṅghādisesaṃ vuttaṃ. Kammanti ca ukkhepanīyakammaṃ. Adhamme tikadukkaṭanti ‘‘adhammakamme dhammakammasaññā osāreti, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematikā, adhammakammasaññā osāreti, āpatti dukkaṭassā’’ti tikadukkaṭaṃ vuttaṃ.
2075 「僧团」:指作此羯磨的那个僧团。「或于进行中者」:指正在行持四十三种导出仪轨者。而此四十三种将在《仪轨篇章》中说明。「导出仪轨」:指为从羯磨中出罪之因的仪轨。显示巴利原文
2075.Gaṇassāti tasseva kārakagaṇassa. Vatte vā pana vattantinti tecattālīsappabhede nettāravatte vattamānaṃ. Tecattālīsappabhedaṃ pana vattakkhandhake (cūḷava. 376) āvi bhavissati. Nettāravatteti kammato nittharaṇassa hetubhūte vatte.
2077 『解举』是作持,『不问』是止持。显示巴利原文
2077. Osāraṇaṃ kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
2078-9 “未漏尽者”:谓为欲染所染。以下亦然。“于人类个体”:以此排除夜叉等。因将说到“于水中……乃至……恶作”,故“利得”指除齿木外的可吞咽之物。“努力时”:即依努力而计数。显示巴利原文
2078-9.Avassutāti methunarāgena tintā. Evamuparipi. ‘‘Manussapuggalassā’’ti iminā yakkhādīnaṃ paṭikkhepo. ‘‘Udake…pe… dukkaṭa’’nti vakkhamānattā āmisanti aññatra dantaponā ajjhoharaṇīyassa gahaṇaṃ. Payogatoti payogagaṇanāya.
2080 “一方漏泄者”:以男女通性而以阳性词指示。如何理解这一点?《大疏》中说:“‘一方漏泄者’此处应视为比丘尼的漏泄性。”而《大义注》未说此义,故云“它与巴利相合”,由此得以了知。此处所谓“未说”,意即未说“应视为比丘尼的漏泄性”这一限定。“它”即指不说该限定。“与巴利相合”:既与不作区别而说“一方漏泄”的巴利文相合,亦与“知为无漏泄者而受取”的巴利文相合。若人的漏泄性并非标准,何必用“知为无漏泄者”这样的言辞?只需说“无罪,二者皆为无漏泄者,由无漏泄者受取”即可。于众多吞咽动作中,“土喇咤亚聚”是土喇咤亚的集合,因依动作计数而有多个土喇咤亚,这是它的意趣。显示巴利原文
2080.Ekatovassuteti pumitthiyā sāmaññena pulliṅganiddeso. Kathametaṃ viññāyatīti? ‘‘Ekatoavassuteti ettha bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabboti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ panetaṃ na vuttaṃ, taṃ pāḷiyā sametī’’ti (pāci. aṭṭha. 701) vuttattā viññāyati. Ettha ca etaṃ na vuttanti ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti etaṃ niyamanaṃ na vuttaṃ. Tanti taṃ niyametvā avacanaṃ. Pāḷiyā sametīti ‘‘ekatoavassute’’ti (pāci. 701-702) avisesetvā vuttapāḷiyā, ‘‘anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī’’ti (pāci. 703) imāya ca pāḷiyā sameti. Yadi hi puggalassa avassutabhāvo nappamāṇaṃ, kiṃ ‘‘anavassutoti jānantī’’ti iminā vacanena. ‘‘Anāpatti ubho anavassutā honti, anavassutā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vattabbaṃ siyā. Ajjhohārapayogesu bahūsu thullaccayacayo thullaccayānaṃ samūho siyā, payogagaṇanāya bahūni thullaccayāni hontīti adhippāyo.
2081 于产生与变异中,限定词有其意义,是故“人身者”这一限定词应与夜叉、饿鬼、畜生等词关联。在双方漏泄的情况下,具有人身的夜叉、饿鬼、畜生之手,以及般哒咖之手,也是如此,此为关联。以“如是”一词,即如所说“凡受取任何食物,恶作;于吞咽动作中,为土喇咤亚聚”而显示。显示巴利原文
2081. Sambhave, byabhicāre ca visesanaṃ sātthakaṃ bhavatīti ‘‘manussaviggahāna’’nti idaṃ visesanaṃ yakkhapetatiracchānapadehi yojetabbaṃ. Ubhatoavassute sati manussaviggahānaṃ yakkhapetatiracchānānaṃ hatthato ca paṇḍakānaṃ hatthato ca tathāti yojanā. Tathā-saddenettha ‘‘yaṃ kiñci āmisaṃ paṭiggaṇhāti, dukkaṭaṃ. Ajjhohārapayogesu thullaccayacayo siyā’’ti yathāvuttamatidisati.
2082 “于此”:指在这些夜叉等类之中。若有一方漏泄,受取食物者犯恶作。“一切处”:指在所有人与非人当中,一方或双方都无漏泄的情况。“水与齿木”:指在取水与取齿木时。“及于受用”:指在受取及受用之时。显示巴利原文
2082.Etthāti imesu yakkhādīsu. Ekatoavassute sati āmisaṃ paṭiggaṇhantiyā dukkaṭaṃ. Sabbatthāti sabbesu manussāmanussesu ekato, ubhato vā anavassutesu. Udake dantakaṭṭhaketi udakassa, dantakaṭṭhassa ca gahaṇe. Paribhoge cāti paṭiggahaṇe ceva paribhoge ca.
2083-4 “双方俱无漏泄”是指:当比丘尼与对方两者都无漏泄时,若受取食物,则无罪,这是相应的关联句。“此为男子人”:指该男子。“非漏泄”:指知道其并非漏泄者。对于受取食物的那位比丘尼,以及疯狂者等,已开示无罪,这也是关联句。虽说“受取者,彼女无罪”,应知受用者亦属无罪。显示巴利原文
2083-4.Ubhayāvassutābhāveti bhikkhuniyā, puggalassa ca ubhinnaṃ avassutatte asati yadi āmisaṃ paṭiggaṇhāti , na dosoti yojanā. Ayaṃ purisapuggalo. Na ca avassutoti neva avassutoti ñatvā. Yā pana āmisaṃ paṭiggaṇhāti, tassā ca ummattikādīnañca anāpatti pakāsitāti yojanā. ‘‘Yā gaṇhāti, tassā anāpattī’’ti vuttepi paribhuñjantiyāva anāpattibhāvo daṭṭhabbo.
2085 “使令”指以如下方式教令:“尊姊,这位男子能为尊姊做什么呢——漏泄或非漏泄?既然尊姊是非漏泄者,来吧,尊姊,这位男子所给的嚼食或啖食,尊姊就亲手接受,然后吃下或受用吧。”“一者”:指令者。“另一者”:指受令者。“受取”:指从漏泄者手中受取食物。“诸恶作”:指令者所犯的恶作。“于诸受用”:指受令者受用这样受取的食物时所犯的恶作。“土喇咤亚群”指:指令者的犯戒聚,这是其含义。显示巴利原文
2085.Uyyojaneti ‘‘kiṃ te ayye eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā, iṅgha ayye yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti (pāci. 705) vuttanayena niyojane. Ekissāti uyyojikāya. Itarissāti uyyojitāya. Paṭiggaheti avassutassa hatthato āmisapaṭiggahaṇe. Dukkaṭāni cāti uyyojikāya dukkaṭāni. Bhogesūti uyyojitāya tathā paṭiggahitassa āmisassa paribhogesu. Thullaccayagaṇo siyāti uyyojikāya thullaccayasamūho siyāti attho.
2086-7 『于食之终了时』:被差遣者食事结束之时。『桑喀地谢沙性』:差遣者构成桑喀地谢沙罪。显示巴利原文
2086-7.Bhojanassāvasānasminti uyyojitāya bhojanapariyante. Saṅghādisesatāti uyyojikāya saṅghādisesāpatti hoti.
『夜叉等』:此中的“等”字含摄饿鬼、般荼迦、畜生。『如是男子』:指漏泄的人类男子。应读为“于取、于使令”。“取”指被差遣者之取;“使令”指差遣者自身之使令。“他们”指水及齿木。“受用”指被差遣者之受用。“恶作已说示”指差遣者的恶作已被说示。显示巴利原文
Yakkhādīnanti ettha ādi-saddena petapaṇḍakatiracchānagatā gahitā. Tatheva purisassa cāti avassutassa manussapurisassa. ‘‘Gahaṇe uyyojane’’ti padacchedo. Gahaṇeti uyyojitāya gahaṇe. Uyyojaneti uyyojikāya attano uyyojane. Tesanti udakadantaponānaṃ. Paribhogeti uyyojitāya paribhuñjane. Dukkaṭaṃ parikittitanti uyyojikāya dukkaṭaṃ vuttaṃ.
2088 『其余』:指水、齿木以外应受用的食物。『于取、使令』等,如前所说。显示巴利原文
2088.Sesassāti udakadantaponato aññassa paribhuñjitabbāmisassa. ‘‘Gahaṇuyyojane’’tiādi vuttanayameva.
2089-90 然而,若比丘尼明知对方“无漏泄”而劝令离去,或因“她心怀恼怒而不接受”而劝令离去,或因“她出于怜悯诸家而不接受”而劝令离去,则对此比丘尼以及痴狂者等,无犯。这便是所阐明的关联。正如所说:“无犯:知‘无漏泄’而劝令离去,知‘因愤怒而不接受’而劝令离去,知‘因怜悯诸家而不接受’而劝令离去”等。显示巴利原文
2089-90.Yā pana bhikkhunī ‘‘anavassuto’’ti ñatvā uyyojeti, ‘‘kupitā vā na paṭiggaṇhatī’’ti uyyojeti, ‘‘kulānuddayatā vāpi na paṭiggaṇhatī’’ti uyyojeti, tassā ca ummattikādīnañca anāpatti pakāsitāti yojanā. Yathāha ‘‘anāpatti ‘anavassuto’ti jānantī uyyojeti, ‘kupitā na paṭiggaṇhatī’ti uyyojeti, ‘kulānuddayatāya na paṭiggaṇhatī’ti uyyojetī’’tiādi (pāci. 708).
2091 “第七”者,即依“若比丘尼忿怒、不悦,作如是言:‘我舍弃佛’”等规则而制定的第七学处。“第八”者,即依“若比丘尼于任何诤事中被举罪”等规则而制定的第八学处。显示巴利原文
2091.Sattamanti ‘‘yā pana bhikkhunī kupitā anattamanā evaṃ vadeyya buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādinayappavattaṃ (pāci. 710) sattamasikkhāpadañca. Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā’’tiādinayappavattaṃ (pāci. 716) aṭṭhamasikkhāpadañca.
2092 “第九”者,即“若比丘尼混杂而住”等学处。“第十”者,即“若比丘尼作如是言:‘诸位圣者,你们混杂而住吧,不要别住’”等学处。显示巴利原文
2092.Navameti ‘‘bhikkhuniyo paneva saṃsaṭṭhā viharantī’’tiādisikkhāpade (pāci. 722) ca. Dasameti ‘‘yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya saṃsaṭṭhāva ayye tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharitthā’’tiādisikkhāpade (pāci. 728) ca.
2093 由大分别所摄的两种嗔恚过失,加上同样出自该处的媒嫁学处,并此处所摄的六条学处——依此三者,与这些一并摄于此处者,共为六学处,如是构成九条初犯戒。从比丘尼分别中出四条“乃至三”戒,从大分别中出四条“乃至三”戒——如是共有八条“乃至三”戒,前九条与这八条相合,总计为十七条桑喀地谢萨学处,这便是此处我所显示的意趣。显示巴利原文
2093. Tena mahāvibhaṅgāgatena duṭṭhadosadvayena ca tattheva āgatena tena sañcarittasikkhāpadena cāti imehi tīhi saddhiṃ idhāgatāni cha sikkhāpadānīti evaṃ nava paṭhamāpattikā . Ito bhikkhunivibhaṅgato cattāri yāvatatiyakāni tato mahāvibhaṅgato cattāri yāvatatiyakānīti evaṃ aṭṭha yāvatatiyakāni, purimāni nava cāti sattarasa saṅghādisesasikkhāpadāni mayā cettha dassitānīti adhippāyo.