五、摄受俗家判定论
5. Kulasaṅgahavinicchayakathā
27如是讲说了请求的抉择之后,现在为了讲说摄受俗家的抉择,故说『摄受俗家』等。其中,摄受即摄护;俗家的摄受即摄受俗家,是对施主等在家众的摄护行为。此处『摄受』一词具摄护之义,如『对子妻的摄受』。
27. Evaṃ viññattivinicchayaṃ kathetvā idāni kulasaṅgahavinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘kulasaṅgaho’’tiādimāha. Tattha saṅgaṇhanaṃ saṅgaho, kulānaṃ saṅgaho kulasaṅgaho, paccayadāyakādīnaṃ gihīnaṃ anuggahakaraṇaṃ. Anuggahattho hettha saṅgaha-saddo yathā ‘‘puttadārassa saṅgaho’’ti (khu. pā. 5.6; su. ni. 265).
28其中,『砍伐』者,即自己砍断。『令砍伐』者,即令他人『砍断此』的教人砍伐。『围以堤埂』者,即如树根处蓄水那般,四周加以围堵。『水的』:由于下文将分别说『不净水』与『净水灌溉』,且将说到在种植园林等目的时,于不净用途及净用途中净水灌溉等皆被允许,故此处也加以区分而分别显示净水灌溉等。此中,什么是不净水,什么是净水?有生命的水是不净水,无生命的水是净水。如何得知?因有『若比丘明知水中有生命,而以此水浇灌草或土,或令浇灌者,波逸提』的所说。如同砍伐、挖掘等身业摄在不净用途中,干土平整等摄在净用途中,故说『干土的平整』。『以手足口洗浴之水灌溉』:以此另一种方式也显示了净水灌溉。问:在不净用途中,以砍伐、挖掘等方式自作,如何摄受?应知:因为被称为不净,故不净用途者,不净的作与令作等一切都摄在内,非仅说不净一词。于净用途中也是如此的道理。『干土的平整』:应知以此也摄持旧叶等的搬运。『明显』:是指将锄等放置地面,再从原处以手取回原处,这样更明显地显示出来,故如此说。
28. Tattha koṭṭananti sayaṃ chindanaṃ. Koṭṭāpananti ‘‘imaṃ chindā’’ti aññesaṃ chedāpanaṃ. Āḷiyā bandhananti yathā gacchamūle udakaṃ santiṭṭhati, tathā samantato bandhanaṃ. Udakassāti akappiyaudakassa ‘‘kappiyaudakasiñcana’’nti visuṃ vakkhamānattā, tañca ārāmādiatthaṃ ropane akappiyavohāresupi kappiyavohāresupi kappiyaudakasiñcanādi vaṭṭatīti vakkhamānattā idhāpi vibhāgaṃ katvā kappiyaudakasiñcanādi visuṃ dassitaṃ. Ettha ca katamaṃ akappiyaudakaṃ, katamaṃ pana kappiyaudakanti? Sappāṇakaṃ akappiyaudakaṃ, appāṇakaṃ kappiyaudakanti. Kathaṃ viññāyatīti ce, ‘‘yo pana bhikkhu jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā pācittiya’’nti vacanato. Yathā koṭṭanakhaṇanādikāyikakiriyāpi akappiyavohāre saṅgahitā, evaṃ mātikāujukaraṇādikappiyavohārepīti āha ‘‘sukkhamātikāya ujukaraṇa’’nti. Hatthapādamukhadhovananahaānodakasiñcananti imināpi pakārantarena kappiyaudakasiñcanameva dasseti. Akappiyavohāre koṭṭanakhaṇanādivasena sayaṃ karaṇassapi kathaṃ saṅgahoti? Akappiyanti vohariyatīti akappiyavohāroti akappiyabhūtaṃ karaṇakārāpanādi sabbameva saṅgahitaṃ, na pana akappiyavacanamattanti daṭṭhabbaṃ. Kappiyavohārepi eseva nayo. Sukkhamātikāya ujukaraṇanti iminā purāṇapaṇṇādīnaṃ haraṇampi saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Kudālādīni bhūmiyaṃ ṭhapetvā ṭhānato hatthena gahetvā ṭhānameva pākaṭataranti ‘‘obhāso’’ti vuttaṃ.
29为确立《大笺注》的主张,随后又说。所谓“为林故”,有些人读作“为戒故”,他们的意思是“为戒的利益”。在《金刚智复注》中也是如此解说,但根据“园林种植、森林种植,那些人是堤坝建造者”这句经文,应当加以审察。为显示在不如法用途中也有某种开许,故说“非仅……”等。“任何土”,指干土或非干土。“灌溉净水”,借此表明说“灌溉净水”也是许可的。“自己种植亦许可”,借此也成立说“种植”是许可的。
29. Mahāpaccarivādaṃ patiṭṭhāpetukāmo pacchā vadati. Vanatthāyāti idaṃ keci ‘‘vatatthāyā’’ti paṭhanti, tesaṃ vatiatthāyāti attho. Vajirabuddhiṭīkāyampi tatheva vuttaṃ, ‘‘ārāmaropā vanaropā, ye narā setukārakā’’ti (saṃ. ni. 1.47) vacanato pana taṃ vicāretabbaṃ. Akappiyavohārepi ekaccaṃ vaṭṭatīti dassetuṃ ‘‘na kevalañca sesa’’ntiādimāha. Yaṃ kiñci mātikanti sukkhamātikaṃ vā asukkhamātikaṃ vā. Kappiyaudakaṃ siñcitunti iminā ‘‘kappiyaudakaṃ siñcathā’’ti vattumpi vaṭṭatīti dasseti. Sayaṃ ropetumpi vaṭṭatīti iminā ‘‘ropehī’’ti vattumpi vaṭṭatītipi siddhaṃ.
30所谓“波逸提及恶作”:因掘地而犯波逸提,因摄受俗家而犯恶作。“以不如法言说”,即以“掘此、种此”等不如法的言语。“唯恶作”:唯因摄受俗家之故得恶作。“于两处”:指在如法地及不如法地。
30.Pācittiyañceva dukkaṭañcāti pathavīkhaṇanapaccayā pācittiyaṃ, kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ. Akappiyavohārenāti ‘‘idaṃ khaṇa, idaṃ ropehī’’ti akappiyavohārena. Dukkaṭamevāti kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ. Ubhayatrāti kappiyākappiyapathaviyaṃ.
“一切处”,指为摄受俗家、受用、园林等利益而种植。“亦恶作”,不单是波逸提。“以净”,即用净水。“他们二者之”,指摄受俗家与受用二者。“恶作”:为了摄受俗家而自行灌溉,或以如法言说或以不如法言说令他人灌溉,皆得恶作;为了受用而自行灌溉,或以不如法言说令他人灌溉,亦得恶作。“因加行之多种”:应知,在自作中由身加行(来计量),在令作中由语加行之数量(来计量)。“应知罪之多少”:其中,自行灌溉时,应知按水流中断的次数来计算罪数;令他人灌溉时,若反复命令,每一语各有一罪;若一次命令而多次灌溉,则唯有一罪。
Sabbatthāti kulasaṅgahaparibhogaārāmādiatthāya ropite. Dukkaṭampīti na kevalaṃ pācittiyameva. Kappiyenāti kappiyaudakena. Tesaṃyeva dvinnanti kulasaṅgahaparibhogānaṃ. Dukkaṭanti kulasaṅgahatthāya sayaṃ siñcane, kappiyavohārena vā akappiyavohārena vā siñcāpane dukkaṭaṃ, paribhogatthāya sayaṃ siñcane, akappiyavohārena siñcāpane ca dukkaṭaṃ. Payogabahulatāyāti sayaṃ karaṇe, kāyapayogassa kārāpane vacīpayogassa bahuttena. Āpattibahulatā veditabbāti ettha sayaṃ siñcane dhārāpacchedagaṇanāya āpattigaṇanā veditabbā. Siñcāpane pana punappunaṃ āṇāpentassa vācāya vācāya āpatti, sakiṃ āṇattassa bahusiñcane ekāva.
“采摘时,恶作与波逸提”者:因摄受俗家故,为恶作;因破坏生物村故,为波逸提。“于其他”者:谓为供养塔等利益而采摘。“一次命令”者:谓以不清净语令作。“唯波逸提”者:因以不清净语令作故,依“生物村学处”得波逸提。然若以清净语为供养塔等利益而令采摘,则无罪。
Ocinane dukkaṭapācittiyānīti kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ, bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ. Aññatthāti vatthupūjādiatthāya ocinane. Sakiṃ āṇattoti akappiyavohārena āṇatto . Pācittiyamevāti akappiyavohārena āṇattattā bhūtagāmasikkhāpadena (pāci. 90-91) pācittiyaṃ. Kappiyavacanena pana vatthupūjādiatthāya ocināpentassa anāpattiyeva.
31“结所成鬘”:即由打结而成的鬘,此理通于其余。“不应作”:意为若为摄受俗家,或为供养塔等,依所述方式自作或令作者,皆为恶作。“应作”:为供养塔等则可作;但若为摄受俗家,纵然以清净语令作,也唯得恶作。“唯依前述方式”:即依“比丘……”等所述方式。“在法座帷幕中,于所缚的刺上贯穿诸花而安置”,此为关联之句。“上下贯穿,作如伞状而覆盖之”,说为“如伞上之伞”。“于芭蕉树干”等所说一切,与此相关而说“彼唯过于粗显”,意指:于一切处自作,或以不清净语令作,也唯得恶作。有些人说:“为贯穿花故,亦不应许缚刺”,以此为标志,故为花鬘、垂枝等故,缚绳等亦不应为。然而另有人说:“因特别指明‘为贯穿花故之刺’,唯为彼目的缚刺不可为,且此唯依注疏之量。”应审察而取。“花承器”:指以象牙等所制的花容器,此亦唯应取有孔者。“阿首伽花团”:即阿首伽树枝之聚,或诸花之聚。然于《义灯》中说:“‘阿首伽花团’者,为阿首伽花穗。”“法绳”:指为安置花故,贯穿塔或菩提树所系的绳。然于《疑惑消除》中说:“‘法绳’者,名……”
31. Ganthanena nibbattaṃ dāmaṃ ganthimaṃ. Esa nayo sesesupi. Na vaṭṭatīti kulasaṅgahatthāya, vatthupūjādiatthāya vā vuttanayena karontassa kārāpentassa ca dukkaṭanti attho. Vaṭṭatīti vatthupūjādiatthāya vaṭṭati, kulasaṅgahatthāya pana kappiyavohārena kārāpentassapi dukkaṭameva. Purimanayenevāti ‘‘bhikkhussa vā’’tiādinā vuttanayena. Dhammāsanavitāne baddhakaṇṭakesu pupphāni vinivijjhitvā ṭhapentīti sambandho. Uparūpari vijjhitvā chattasadisaṃ katvā āvuṇanato ‘‘chattādhichattaṃ viyā’’ti vuttaṃ. ‘‘Kadalikkhandhamhī’’tiādinā vuttaṃ sabbameva sandhāya ‘‘taṃ atioḷārikamevā’’ti vuttaṃ, sabbattha karaṇe, akappiyavohārena kārāpane ca dukkaṭamevāti attho. Pupphavijjhanatthaṃ kaṇṭakampi bandhituṃ na vaṭṭatīti imassa upalakkhaṇattā pupphadāmolambakādiatthāya rajjubandhanādipi na vaṭṭatīti keci vadanti. Aññe pana ‘‘pupphavijjhanatthaṃ kaṇṭakanti visesitattā tadatthaṃ kaṇṭakameva bandhituṃ na vaṭṭati, tañca aṭṭhakathāpamāṇenā’’ti vadanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Pupphapaṭicchakaṃ nāma dantādīhi kataṃ pupphādhānaṃ. Etampi nāgadantakampi sachiddameva gahetabbaṃ. Asokapiṇḍiyāti asokasākhānaṃ, pupphānaṃ vā samūhe. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.431) pana ‘‘asokapiṇḍiyāti asokapupphamañjarikāyā’’ti vuttaṃ. Dhammarajju nāma cetiyaṃ vā bodhiṃ vā pupphappavesanatthaṃ āvijjhitvā bandharajju. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.431) pana ‘‘dhammarajju nāma cetiyādīni parikkhipitvā tesañca rajjuyā ca antarā pupphappavesanatthāya bandharajju. Sithilavaṭṭitāya vā vaṭṭiyā abbhantare pupphappavesanatthāya evaṃ bandhātipi vadantī’’ti vuttaṃ.
“顶鬘”:即悬挂于法座等上方的垂鬘。“他们”:即青莲花等。“以茎”:劈开花茎,使花与茎连成一束,或以杖同样连成一束。以此,花不入种子类所摄,因不在五种子之列,如同叶,是故即使不令作净,于破坏亦无过失。又已断花蕾的开放,因其幼嫩而无过失,并非增长相;然已成熟的花蕾,花瓣润泽耗尽,唯枯萎而开放,以此故,断蕾之开放较未断蕾之开放为劣,或见其趋于枯萎。又枯萎者触水后转为不枯萎,此与槟榔叶等情况相同,亦非增长相。于经及注疏中,任何处皆未说花须作净,是故应知一切花皆唯无种子,应审察而取。
Matthakadāmanti dhammāsanādimatthake palambakadāmaṃ. Tesaṃyevāti uppalādīnaṃ eva. Vākena vāti pupphanāḷaṃ phāletvā pupphena ekābaddhaṭṭhitavākena daṇḍena ca ekābaddheneva. Etena pupphaṃ bījagāmasaṅgahaṃ na gacchati pañcasu bījesu apaviṭṭhattā paṇṇaṃ viya, tasmā kappiyaṃ akārāpetvāpi vikopane doso natthi. Yañca chinnassapi makuḷassa vikasanaṃ, tampi atitaruṇassa abhāvā vuḍḍhilakkhaṇaṃ na hoti, pariṇatassa pana makuḷassa pattānaṃ sinehe pariyādānaṃ gate visuṃbhāvo eva vikāso, teneva chinnamakuḷavikāso achinnamakuḷavikāsato parihīno, milātaniyutto vā dissati. Yañca milātassa udakasaññoge amilānatāpajjanaṃ, tampi tambulapaṇṇādīsu samānaṃ vuḍḍhilakkhaṇaṃ na hoti. Pāḷiaṭṭhakathāsu ca na katthaci pupphānaṃ kappiyakaraṇaṃ āgataṃ, tasmā pupphaṃ sabbathā abījamevāti viññāyati, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
“如于袋中”,因世尊有此开许,故将花放入袋中,或结成袋状,置于任何地方,乃至放入衣中,都是允许的,此为定论。然而,《义灯》中说:“‘肩所置之僧伽梨’者,是就置于肩上的僧伽梨而说。若能那样结缚,或许是可行的。依此,其他类似的僧伽梨或布,依所说方式结缚后,将花放入其中,也是允许的,此为定论。因为如同肩袋的袋状,不称为‘包裹’,所以松散结缚时,隔开距离放入也是允许的。”这是《义灯》所说。下文的“不允许缚杖”,是就绳等结缚而说,但仅以花未断之杖来缚,确实是允许的。
‘‘Pasibbake viyā’’ti vuttattā pupphaṃ pasibbake vā pasibbakasadisaṃ bandhe yattha katthaci cīvare vā pakkhipituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.431) pana ‘‘khandhe ṭhapitakāsāvassāti khandhe ṭhapitasaṅghāṭiṃ sandhāya vuttaṃ. Tañhi tathābandhituṃ sakkā bhaveyya. Iminā ca aññampi tādisaṃ kāsāvaṃ vā vatthaṃ vā vuttanayena bandhitvā tattha pupphāni pakkhipituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Aṃsabhaṇḍikapasibbake pakkhittasadisattā veṭhimaṃ nāma na jātaṃ, tasmā sithilabandhassa antarantarā pakkhipitumpi vaṭṭatīti vadantī’’ti vuttaṃ. Heṭṭhā daṇḍakaṃ pana bandhituṃ navaṭṭatīti rajjuādīhi bandhanaṃ sandhāya vuttaṃ, pupphasseva pana acchinnadaṇḍakehi bandhituṃ vaṭṭati eva.
“于花幕中应见”:这是针对制作花幕者而言,指依纵向花鬘的来回持取进行充填;而横向的持取则名为编织,并非前者。“超越前处”:由于是总说,因此不论是否触及前花端,只要以环绕的方式超越,即犯。“允许缚”:在无花之线端允许结缚。“一次持来围绕已”:这是联系前文所述绕塔等和制作花幕而说。因此,绕塔或绕菩提树时,一次围绕后,到达前处,便应交给他人;那人同样一次围绕后,亦应如此而行。制作花幕时,持来后应交给他人,他人也如此而行。即使只有两位比丘,立于两边,轮流持取,确实也是允许的。如是说。
Pupphapaṭe ca daṭṭhabbanti pupphapaṭaṃ karontassa dīghato pupphadāmassa haraṇapaccāharaṇavasena pūraṇaṃ sandhāya vuttaṃ, tiriyato haraṇaṃ pana vāyimaṃ nāma hoti, na purimaṃ. ‘‘Purimaṭṭhānaṃ atikkāmetī’’ti sāmaññato vuttattā purimaṃ pupphakoṭiṃ phusāpetvā vā aphusāpetvā vā parikkhipanavasena atikkāmentassa āpattiyeva. Bandhituṃ vaṭṭatīti puppharahitāya suttavākakoṭiyā bandhituṃ vaṭṭati. Ekavāraṃ haritvā parikkhipitvāti idaṃ pubbe vuttacetiyādiparikkhepaṃ pupphapaṭakaraṇañca sandhāya vuttaṃ, tasmā cetiyaṃ vā bodhiṃ vā parikkhipantena ekavāraṃ parikkhipitvā purimaṭṭhānaṃ sampatte aññassa dātabbaṃ, tenapi ekavāraṃ parikkhipitvā tatheva kātabbaṃ. Pupphapaṭaṃ karontena ca haritvā aññassa dātabbaṃ, tenapi tatheva kātabbaṃ. Sacepi dveyeva bhikkhū ubhosu passesu ṭhatvā pariyāyena haranti, vaṭṭatiyevāti vadanti.
“由他人充满”:指纵向伸展。“编织”:指横向持取,然此即使一次也不允许。“放置诸花者”:指未结缚的散花,无论是互相碰触或不碰触而放置。然而,为了供养,将花鬘置于地上时,无论相触或不触,若折成双层放置,则不允许。如是说。
Parehi pūritanti dīghato pasāritaṃ. Vāyitunti tiriyato harituṃ, taṃ pana ekavārampi na labhati. Pupphāni ṭhapentenāti aganthitāni pākatikapupphāni aññamaññaṃ phusāpetvāpi ṭhapentena. Pupphadāmaṃ pana pūjanatthāya bhūmiyaṃ ṭhapentena phusāpetvā vā aphusāpetvā vā diguṇaṃ katvā ṭhapetuṃ na vaṭṭatīti vadanti.
32“小瓶鬘垂饰”,是指下部装有小瓶状构造,或以木制成小瓶状的垂饰。然而《义灯》中说:“‘小瓶鬘垂饰’,即末端装有小瓶状构造的双鬘垂饰。”《金刚智疏》则说:“‘小瓶鬘垂饰’,即双鬘垂饰。”不过,每串花鬘仅以露出的线端系结而垂下,这是允许的;即使想将两串花鬘相接,也仅允许以线端露出的部分相互系结。“以半月形围绕花鬘线”,是指以半月形的方式,通过反复来回牵引花鬘线而填满后围绕;因此,这种方法已包含在前者之中,故不允许再以半月形、通过反复来回牵引来填满。但若仅作一次半月形,牵引花鬘线则是允许的,他们这样说。“作花鬘”一事,据说在此过程中,即使抓住线端,也不允许将花合在一处。名为“线制之球”的物品,既然球、粗席、花鬘已被禁止,那么以布等制作的花鬘也不允许,因为它们顺于非净物,他们这样说。“给与他人之物”,唯犯恶作,这是针对通过信任而取用他人物品并给予他人的情况而说。“土喇咤亚”,在此情况中,也有物品的施与。
32.Ghaṭikadāmaolambakoti heṭṭhābhāge ghaṭikākārayutto, dārughaṭikākāro vā olambako. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.431) pana ‘‘ghaṭikadāmaolambakoti ante ghaṭikākārayutto yamakadāmaolambako’’ti vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. pārājika 431) pana ‘‘ghaṭikadāmaolambakoti yamakadāmaolambakoti likhita’’nti vuttaṃ, ekekaṃ pana dāmaṃ nikkhantasuttakoṭiyāva bandhitvā olambituṃ vaṭṭati, pupphadāmadvayaṃ saṅghaṭitukāmenapi nikkhantasuttakoṭiyāva suttakoṭiṃ saṅghaṭituṃ vaṭṭati. Aḍḍhacandākārena mālāguṇaparikkhepoti aḍḍhacandākārena mālāguṇassa punappunaṃ haraṇapaccāharaṇavasena pūretvā parikkhipanaṃ, teneva taṃ purime paviṭṭhaṃ, tasmā etampi aḍḍhacandākāraṃ punappunaṃ haraṇapaccāharaṇavasena pūretuṃ na vaṭṭati. Ekavāraṃ pana aḍḍhacandākārakaraṇe mālāguṇaṃ harituṃ vaṭṭatīti vadanti. Pupphadāmakaraṇanti ettha suttakoṭiyaṃ gahetvāpi ekato kātuṃ na vaṭṭatīti vadanti. Suttamayaṃ geṇḍukaṃ nāma, geṇḍukakharapattadāmānaṃ paṭikkhittattā celādīhi katadāmampi na vaṭṭati akappiyānulomattāti vadanti. Parasantakaṃ deti, dukkaṭamevāti vissāsaggāhena parasantakaṃ gahetvā dentaṃ sandhāya vuttaṃ. Thullaccayanti ettha bhaṇḍadeyyampi hoti.
33“而且那确实是为了供养处所”,这是为了表明,即使是给予父母鲜花,也应当纯粹为了供养处所而作。“然而为了装饰、为了供养湿婆林伽等”,因为文中仅提及这么多,所以对于父母,“卖掉这个来维生”是允许的;对于其余亲属,则仅允许暂时性地给予。“给予任何人”,是指无论是亲属还是非亲属,给予任何一个人。“仅由亲属沙玛内拉”,这是为了让沙玛内拉免于在家事务而说。“其他”,指非亲属。即使是那些沙玛内拉,也应当以侍奉老师与依止师的方式来拿取。“允许给予在场的沙玛内拉一半”,因为僧团所得的利养,即使是住在近行界内的沙玛内拉也有份,所以考虑到他们也能得到一半而这样说。“少分”,指从一半中再取一半。这是四分之一的同义词。“沙玛内拉……放置”,这是就未守护、未保护的情况而说。然而《义灯》中说:“这是就不应以戒腊分配而说。”“在各处”,指在路上或在塔院中。
33.Tañca kho vatthupūjanatthāyāti mātāpitūnampi pupphaṃ dentena vatthupūjanatthāyeva dātabbanti dasseti. ‘‘Maṇḍanatthāya pana sivaliṅgādipūjanatthāyā’’ti ettakameva vuttattā ‘‘imaṃ vikkiṇitvā jīvissantī’’ti mātāpitūnaṃ vaṭṭati, sesañātakānaṃ tāvakālikameva dātuṃ vaṭṭati. Kassacipīti ñātakassa vā aññātakassa vā kassacipi. Ñātisāmaṇerehevāti tesaṃ gihiparikammamocanatthaṃ vuttaṃ. Itareti aññātakā. Tehipi sāmaṇerehi ācariyupajjhāyānaṃ vattasīsena haritabbaṃ. Sampattānaṃ sāmaṇerānaṃ upaḍḍhabhāgaṃ dātuṃ vaṭṭatīti saṅghikassa lābhassa upacārasīmaṭṭhasāmaṇerānampi santakattā tesampi upaḍḍhabhāgo labbhatevāti katvā vuttaṃ. Cūḷakanti upaḍḍhabhāgatopi upaḍḍhaṃ. Catutthabhāgassetaṃ adhivacanaṃ. Sāmaṇerā…pe… ṭhapentīti idaṃ arakkhitaagopitaṃ sandhāya vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ pana ‘‘vassaggena abhājanīyaṃ sandhāya vutta’’nti vuttaṃ. Tattha tatthāti magge vā cetiyaṅgaṇe vā.
34“不允许由沙玛内拉给予”,这是说,如此便如同让沙玛内拉从事了在家人的工作,那样就不构成“花的给予”,因此对沙玛内拉也不允许。并且说了“应当自己”等。因为那不会是花的给予。如果以那种方式到来的他们的给予,可以称为花的给予,那么也就不允许由沙玛内拉给予了。“应当自己”,是指沙玛内拉应当自己去做。“拿取粥、饭食等”,这是针对为比丘们准备粥、饭食等事而说,因此无差别地说“不允许”。“无差别地说”,以此表明对一切情况都不允许。
34.Sāmaṇerehi dāpetuṃ na labhantīti idaṃ sāmaṇerehi gihikammaṃ kāritaṃ viya hotīti vuttaṃ, na pana pupphadānaṃ hotīti sāmaṇerānampi na vaṭṭanato. Vuttañca ‘‘sayamevā’’tiādi. Na hi taṃ pupphadānaṃ nāma siyā. Yadi hi tathā āgatānaṃ tesaṃ dānaṃ pupphadānaṃ nāma bhaveyya , sāmaṇerehipi dātuṃ na labbheyya. Sayamevāti sāmaṇerā sayameva. Yāgubhattādīni ādāyāti idaṃ bhikkhūnaṃ atthāya yāgubhattādisampādanaṃ sandhāya vuttattā ‘‘na vaṭṭatī’’ti avisesena vuttaṃ. Avisesena vuttanti iminā sabbesampi na vaṭṭatīti dasseti.
35“所说的方式”,即是将关于花布施中所说的方式——对父母,无论自行拿取或令人拿取,或召唤或令人召唤而作给予,皆是允许的;对其余亲属,唯许令人召唤。而令人为父母拿取时,应唯由亲属沙弥令人拿取。其他人若自愿为之,则许——也适用于果的布施。因此,果实也允许以自行拿取、令人拿取等方式施与父母,对其余亲属唯许令人召唤。现在,为略示花布施中所说“自行拿取或令人拿取……以主人身份施与者,土喇咤亚”的方式如何应用于果的布施,遂说“然而,为了摄护家族”等语。“资具已尽”,是就客比丘而言。“以果的限定”,指“应施与这么多果”的限定;“或以树的限定”,指“应从这些树施与”的限定。然而,即使是在已限定的树上,若有人说“这里的果美好,从这里取”,便名为行摄护家族,故说“然而不应当这样说”。“树皮”,即树的外皮,被称为“应分配物品”。“以所说的方式”,是显示依花、果等中所说方式而成为摄护家族。
35.Vuttanayenevāti ‘‘mātāpitūnaṃ tāva haritvāpi harāpetvāpi pakkositvāpi pakkosāpetvāpi dātuṃ vaṭṭati, sesañātakānaṃ pakkosāpetvāva. Mātāpitūnañca harāpentena ñātisāmaṇereheva harāpetabbaṃ. Itare pana yadi sayameva icchanti, vaṭṭatī’’ti imaṃ pupphadāne vuttanayaṃ phaladānepi atidisati, tasmā phalampi mātāpitūnaṃ haraṇaharāpanādinā dātuṃ vaṭṭati, sesañātīnaṃ pakkosāpetvāva. Idāni ‘‘yo haritvā vā harāpetvā vā…pe… issaravatāya dadato thullaccaya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.436-437) imaṃ pupphadāne vuttanayaṃ phaladāne saṅkhipitvā dassento ‘‘kulasaṅgahatthāya panā’’tiādimāha. Khīṇaparibbayānanti āgantuke sandhāya vuttaṃ. Phalaparicchedenāti ‘‘ettakāni phalāni dātabbānī’’ti evaṃ phalaparicchedena vā. Rukkhaparicchedena vāti ‘‘imehi rukkhehi dātabbānī’’ti evaṃ rukkhaparicchedena vā. Paricchinnesupi pana rukkhesu ‘‘idha phalāni sundarāni, ito gaṇhathā’’ti vadantena kulasaṅgaho kato nāma hotīti āha ‘‘evaṃ pana na vattabba’’nti. Rukkhacchallīti rukkhattaco, sā ‘‘bhājanīyabhaṇḍa’’nti vuttā. Vuttanayenāti pupphaphalādīsu vuttanayena kulasaṅgaho hotīti dasseti.
36为在家人于村落间、地方间等传递口信与回信,名为“步行差使”。因此说“为在家人作使者,即从事消息传递的工作”。使者的工作即称“使者职务”。“先不领受消息……步步恶作”这段,是就有“我将传达他的消息”这样的意图而行所说的。然而,如果拒绝了他的消息后,自己出于悲悯而前往,传达自己认为适当的消息,则无罪。“而允许携带在家人的如法消息”是关联语。“然以此八种令家族败坏之事”,即如上所说:施花、施果、施粉、施泥、施齿木、施竹、施叶、步行差使。“被作驱摈羯磨者”,指因令家族败坏之因缘而被行驱摈羯磨者。
36. Tesaṃ tesaṃ gihīnaṃ gāmantaradesantarādīsu sāsanapaṭisāsanaharaṇaṃ jaṅghapesaniyaṃ. Tenāha ‘‘gihīnaṃ dūteyyaṃ sāsanaharaṇakamma’’nti. Dūtassa kammaṃ dūteyyaṃ. Paṭhamaṃ sāsanaṃ aggahetvāpi…pe… pade pade dukkaṭanti idaṃ ‘‘tassa sāsanaṃ ārocessāmī’’ti iminā adhippāyena gamanaṃ sandhāya vuttaṃ. Tassa pana sāsanaṃ paṭikkhipitvā sayameva kāruññe ṭhito gantvā attano patirūpaṃ sāsanaṃ āroceti, anāpatti. Gihīnañca kappiyasāsanaṃ harituṃ vaṭṭatīti sambandho. Imehi pana aṭṭhahi kuladūsakakammehīti pupphadānaṃ phaladānaṃ cuṇṇadānaṃ mattikadānaṃ dantakaṭṭhadānaṃ veḷudānaṃ paṇṇadānaṃ jaṅghapesanikanti imehi yathāvuttehi. Pabbājanīyakammakatoti kuladūsanapaccayā katapabbājanīyakammo.
37“有学地”一词,以此亦涵盖禅那地。“三种远离”,即指身远离、心远离、依止远离这三种远离。“乃至食事结束”,是因为行乞食的食事结束而说“乃至食事结束”。饭食后返回者,若再按上述方式作意而收藏衣等,亦应视作恶作。
37.Sekkhabhūmiyaṃ vāti iminā jhānabhūmimpi saṅgaṇhāti. Tiṇṇaṃ vivekānanti kāyacittaupadhivivekabhūtānaṃ tiṇṇaṃ vivekānaṃ. Piṇḍāya caraṇassa bhojanapariyosānattā vuttaṃ ‘‘yāva bhojanapariyosāna’’nti. Bhutvā āgacchantassapi puna vuttanayeneva paṇidhāya cīvarasaṇṭhāpanādīni karontassa dukkaṭamevāti daṭṭhabbaṃ.