业品释
Kammavaggavaṇṇanā
483483. 在《业品》中,针对已设立的布萨与自恣,若于迦提月达成和合,则除和合自恣之外,不得再行布萨,所以这么说:“除迦提月”。然而,若他们原先在不同界内,于大自恣日各自分别行了自恣,此后在迦提月期间达成和合,那么他们应当行和合布萨,而不应再行自恣。因为在一个戒期中已行过自恣者,便不再作自恣的规定。“和合日”是就非布萨日而达成和合说的。不过,如果僧团在十四日或十五日达成和合,那时便不是和合布萨日,而是十四日或十五日的布萨。后文所说的自恣,其道理亦同。
483. Kammavagge ṭhapitauposathapavāraṇānaṃ kattikamāse sāmaggiyā katāya sāmaggīpavāraṇaṃ muñcitvā uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti āha ‘‘ṭhapetvā kattikamāsa’’nti. Sace pana tesaṃ nānāsīmāsu mahāpavāraṇāya visuṃ pavāritānaṃ kattikamāsabbhantare sāmaggī hoti, sāmaggīuposatho eva tehi kattabbo, na pavāraṇā. Ekasmiṃ vasse katapavāraṇānaṃ puna pavāraṇāya avihitattā. Sāmaggīdivasoti anuposathadivase sāmaggīkaraṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace pana cātuddasiyaṃ, pannarasiyaṃ vā saṅgho sāmaggiṃ karoti, tadā sāmaggīuposathadivaso na hoti, cātuddasīpannarasīuposathova hoti. Upari pavāraṇāyapi eseva nayo.
“被单提出来而设立的日子”,指的是为诤议肇事者所扰乱,或因某种应作之事而将自恣摄收,从而设立在黑分十四日的日子。“两个满月日”,是指前迦提满月与后迦提满月,这两个满月日。“如此四种”,是把这两个满月日,连同和合自恣与十四日自恣合在一起说的。这是依常规的行持来解说。然而,若有如是的因缘,那么两个满月日中的前两种(前迦提满月与后迦提满月),以及紧接黑分十四日之后的十五日,这三天也是自恣日。因此,除了这七种自恣日之外,不允许在其他日子行自恣。
Paccukkaḍḍhitvā ṭhapitadivasoti bhaṇḍanakārakehi upaddutā vā kenacideva karaṇīyena pavāraṇāsaṅgahaṃ vā katvā ṭhapito kāḷapakkhacātuddasīdivasova. Dve ca puṇṇamāsiyoti pubba-kattikapuṇṇamā, pacchimakattikapuṇṇamā cāti dve puṇṇamāsiyo. Evaṃ catubbidhampīti puṇṇamāsīdvayena saddhiṃ sāmaggīpavāraṇaṃ, cātuddasīpavāraṇañca sampiṇḍetvā vuttaṃ. Idañca pakaticārittavasena vuttaṃ. Tathārūpapaccaye pana sati ubhinnaṃ puṇṇamāsīnaṃ purimā dve cātuddasiyopi kāḷapakkhacātuddasiyā anantarā pannarasīpīti imepi tayo divasā pavāraṇādivasā evāti imaṃ sattavidhampi pavāraṇādivasaṃ ṭhapetvā aññasmiṃ divase pavāretuṃ na vaṭṭati.
484484. “作宣告羯磨”的意思是:先唱出一次宣告,紧接着在宣告之后,当即说出完整的动议,最后说“这是动议”。
484.Anussāvanakammaṃ katvāti paṭhamaṃ anussāvanaṃ sāvetvā ‘‘esā ñattī’’ti anussāvanānantarameva sakalaṃ ñattiṃ vatvā, pariyosāne ‘‘esā ñattī’’ti vatvāti adhippāyo.
485“Yvāyaṃ”者,意指文句的差别。在“十种文句智的差别”中,此处应连接为“以十种方式,而有文句的差别”。为何有此差别?故说“以文句智”。依所诠义之文句,那些称为文句的字母所生起之智,即是文句智;以彼文句智,即依生起字母之心而有差别之义。或者,就“以连声为后”而说,此亦是重,此是连接。
485.Yvāyanti byañjanappabhedo adhippeto. Dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedoti ettha dasadhā dasavidhena byañjanānaṃ pabhedoti yojetabbaṃ. Kenāyaṃ pabhedoti āha ‘‘byañjanabuddhiyā’’ti. Yathādhippetatthabyañjanato byañjanasaṅkhātānaṃ akkharānaṃ janikā buddhi byañjanabuddhi, tāya byañjanabuddhiyā , akkharasamuṭṭhāpakacittabhedenevāti attho. Yaṃ vā saṃyogaparaṃ katvā vuccati, idampi garukanti yojanā.
其中,在“具寿”等词中,那些无间断而带有 sa-kāra、ma-kāra 等字母者称为“连声”,此连声在 a-kāra 等之后者,即名为连声后。“短”者,指无 a-kāra 等字母的元音。“非连声后”者,是就“若不认可”等句中带有 ya-kāra、na-kāra 等字母的元音而说。若不将 ta-kāra 转变为 tha-kāra,而仅在音组内以松弛音说出“请听我”等,也会造成误说,除非有适当的替代。因为,在应说“以真实义第一义”时,即说“以真实义第一义”;在应说“义注”时,即说“义注”——如是在各处所应说者,依巴利与义注中所见的用法,以及与彼相应者,方允许说,此外则不允许。故说“不破坏传承而来的传统”等。
Tattha āyasmatotiādīsu yāni anantaritāni sa-kārama-kārādibyañjanāni ‘‘saṃyogo’’ti vuccanti, so saṃyogo paro yassa a-kārādino, so saṃyogaparo nāma. Rassanti akārādibyañjanarahitaṃ saraṃ. Asaṃyogaparanti ‘‘yassa nakkhamatī’’tiādīsu ya-kāra na-kārādibyañjanasahitasaraṃ sandhāya vuttaṃ. Ta-kārassa tha-kāraṃ akatvā vaggantare sithilameva katvā ‘‘suṇāṭu me’’tiādiṃ vadantopi duruttaṃ karotiyeva ṭhapetvā anurūpaṃ ādesaṃ. Yañhi ‘‘saccikatthaparamatthenā’’ti vattabbe ‘‘saccikaṭṭhaparamaṭṭhenā’’ti ca ‘‘atthakathā’’ti vattabbe ‘‘aṭṭhakathā’’ti ca tattha tattha vuccati, tādisaṃ pāḷiaṭṭhakathāsu diṭṭhapayogaṃ, tadanurūpañca vattuṃ vaṭṭati, tato aññaṃ na vaṭṭati. Tenāha ‘‘anukkamāgataṃ paveṇiṃ avināsentenā’’tiādi.
在应说长而说短等中,在应说“诸比丘”时说“比丘”,或在应说“诸多”时说“多”,或在应说“不认可”时说“不认可”,或在应说“求具足戒者”时说“求具足戒者”,如是仅在适当处,允许以长短等、短长等方式转换,但不允许在应说“龙”时说“山”,或在应说“僧团”时说“团”,或在应说“三”时说“三”,或在应说“乞求”时说“乞求”,如是在不适当处说。然而,应理解连接与确定在一切情况下皆允许。
Dīghe vattabbe rassantiādīsu ‘‘bhikkhūna’’nti vattabbe ‘‘bhikkhuna’’nti vā ‘‘bahūsū’’ti vattabbe ‘‘bahusū’’ti vā ‘‘nakkhamatī’’ti vattabbe ‘‘na khamatī’’ti vā ‘‘upasampadāpekkho’’ti vattabbe ‘‘upasampadāpekho’’ti vā evaṃ anurūpaṭṭhānesu eva dīgharassādi rassadīghādivasena parivattetuṃ vaṭṭati, na pana ‘‘nāgo’’ti vattabbe ‘‘nago’’ti vā ‘‘saṅgho’’ti vattabbe ‘‘sagho’’ti vā ‘‘tisso’’ti vattabbe ‘‘tiso’’ti vā ‘‘yācatī’’ti vattabbe ‘‘yācantī’’ti vā evaṃ ananurūpaṭṭhānesu vattuṃ. Sambandhaṃ, pana vavatthānañca sabbathāpi vaṭṭatīti gahetabbaṃ.
486“‘其余界中亦然’,是说在极大等十种界中也是如此。
486.Sesasīmāsupīti atimahatīādīsu dasasupi.
488“‘四人众作’,是指由四人众僧团所应作。‘未被驱摈者’,指未因布萨被停止等方式而遭驱摈,也未因执取异见而成为异住者──即未被排除在外者。因为注疏中说:‘“非完全清净者”,是指被举罪者,或其布萨与自恣被停止者。’因此,应知布萨与自恣被停止的比丘就是‘非完全清净者’。‘戒清净者’,意指未犯波罗夷者。然而,在别住等业中,即使犯了重罪,也应理解为‘非完全清净者’。‘其余……乃至……仅为应受欲者’,这是针对离僧团一手掌距离而立者而说。若未离僧团而站立,则不是应受欲者;这些人也须超过四人众界限,离开一手掌距离,才成为应受欲者。因此,离僧团一手掌距离而立者,方可给予欲或清净。
488.Catuvaggakaraṇeti catuvaggena saṅghena kattabbe. Anissāritāti uposathaṭṭhapanādinā vā laddhinānāsaṃvāsakabhāvena vā na bahikatā. Aṭṭhakathāyañhi ‘‘apakatattassāti ukkhittakassa vā, yassa vā uposathapavāraṇā ṭhapitā hontī’’ti (pari. aṭṭha. 425) vuttattā ṭhapitauposathapavāraṇo bhikkhu apakatatto evāti gahetabbaṃ. Parisuddhasīlāti pārājikaṃ anāpannā adhippetā. Parivāsādikammesu pana garukaṭṭhāpi apakatattā evāti gahetabbaṃ . Avasesā…pe… chandārahāva hontīti saṅghato hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhite sandhāya vuttaṃ. Avijahitvā ṭhitā pana chandārahā na honti, tepi catuvaggādito adhikā hatthapāsaṃ vijahitvāva chandārahā honti. Tasmā saṅghato hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhiteneva chando vā pārisuddhi vā dātabbā.
白二甘马论释
Apalokanakammakathāvaṇṇanā
496“在‘现今即使沙弥’等句中,诽谤佛陀等,以及将不如法宣说为如法等,都归入见颠倒。因此,后文将说:‘应令其舍弃彼见。’对于比丘们,也是同样的道理。‘邪见者’,指颠倒理解佛语意趣的人,他也就是具足边执见者。然而,有些人说‘是具足常见或断见的一种见者’,这不合理,因为下文注疏中说,执持常见或断见的沙弥应灭摈其相;在这里,只应理解为:这是杖罚业所摄的灭摈。
496.Etarahi sacepi sāmaṇerotiādīsu buddhādīnaṃ avaṇṇabhāsanampi akappiyādiṃ kappiyādibhāvena dīpanampi diṭṭhivipattiyaññeva pavisati. Teneva vakkhati ‘‘taṃ laddhiṃ nissajjāpetabbo’’ti. Bhikkhūnampi eseva nayo. Micchādiṭṭhikoti buddhavacanādhippāyaṃ viparītato gaṇhanto, so eva antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgatoti ca vutto. Keci pana ‘‘sassatucchedānaṃ aññataradiṭṭhiyā samannāgato’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ, sassatucchedaggāhassa sāmaṇerānaṃ liṅganāsanāya kāraṇattena heṭṭhā aṭṭhakathāyameva (mahāva. aṭṭha. 108) vuttattā, idha ca daṇḍakammanāsanāya eva adhippetattā.
“亦应给予彼”:依其现前的顽固等状态,即使未经询问、未得承认、未举其罪,对于已说出的罪过也不从轻蔑等中收摄者,仍应给予。然而,若他收摄并请求原谅,则不应给予。
Tassāpi dātabboti vijjamānaṃ mukharādibhāvaṃ nissāya appaṭipucchitvāpi paṭiññaṃ aggahetvāpi āpattiṃ anāropetvāpi desitāyapi āpattiyā khuṃsanādito anoramantassa dātabbova. Oramantassa pana khamāpentassa na dātabbo.
“梵罚”:即给予严厉的惩罚、最高的惩罚。因为,在做了呵责等羯磨时,并无拒绝给予教诫和劝导。然而,在给予梵罚之后,即使与被做了呵责等羯磨者在一起,也不允许做那些被禁止的事,因为以“不应与之说话”等语,连交谈、对话等也被“不”字所禁止。见到他后,比丘们转过头去,连看都不看一眼,应如此回避,因为此罚正是为了折服他而被允许的。因此,长老阐那虽被做了举罪等羯磨而无所畏惧,但在给予梵罚后,心想“我被僧团完全回避了”,便昏厥倒地。然而,若有人明知而与被作梵罚者交往、不回避而共住,他只犯恶作,应如此理解,否则将令梵罚的规定成为无意义。“由彼”:即由被做梵罚者。如同被做呵责等羯磨者那样,他更应以正行取悦僧团。而这已以“柔和、谦逊行”等如实显示。故说“若他正行、请求原谅,应使梵罚止息”。
Brahmadaṇḍassa dānanti kharadaṇḍassa ukkaṭṭhadaṇḍassa dānaṃ. Tajjanīyādikamme hi kate ovādānusāsanippadānapaṭikkhepo natthi. Dinnabrahmadaṇḍe pana tasmiṃ saddhiṃ tajjanīyādikammakatehi paṭikkhittampi kātuṃ na vaṭṭati, ‘‘neva vattabbo’’tiādinā ālāpasallāpādimattassāpi nakārena paṭikkhittattā. Tañhi disvā bhikkhū gīvaṃ parivattetvā olokanamattampi na karonti, evaṃ vivajjetabbaṃ nimmadanakaraṇatthameva tassa daṇḍassa anuññātattā. Teneva channattheropi ukkhepanīyādikammakatopi abhāyitvā brahmadaṇḍe dinne ‘‘saṅghenāhaṃ sabbathā vivajjito’’ti mucchito papati. Yo pana brahmadaṇḍakatena saddhiṃ ñatvā saṃsaṭṭho avivajjetvā viharati, tassa dukkaṭamevāti gahetabbaṃ aññathā brahmadaṇḍavidhānassa niratthakatāpasaṅgato. Tenāti brahmadaṇḍakatena. Yathā tajjanīyādikammakatehi, evameva tato adhikampi saṅghaṃārādhentena sammāvattitabbaṃ. Tañca ‘‘sorato nivātavuttī’’tiādinā sarūpato dassitameva. Tenāha ‘‘sammāvattitvā khamāpentassa brahmadaṇḍo paṭippassambhetabbo’’ti.
“世尊所许可的不礼敬羯磨”——这是关联。为显示“应对那位比丘作羯磨”这一总相许可的方式之后,再以别相显示许可的方式,应知由此引出了“那时”等经文。“这是求听羯磨的处所”:即这是总相求听羯磨的发生处。虽然以别相的差别而言并不存在,但为了显示它不在别处发生,便如同依止于别相那样来表述。“羯磨即是特相”:以此显示,除了以入众等方式所取的之外,其余一切皆以求听羯磨的总相特相而取,故羯磨即是其特相,这显示了“羯磨特相”的释义。而这应视为是所说其余羯磨的完成处,如同行蕴和法处是所说其余蕴和处那样。因此将说“然而,此处还有经文之外的羯磨特相抉择”等。如此处,应知在上文单白羯磨等中也说了羯磨特相。“其作”:即不礼敬羯磨的做法规定。
Yaṃ taṃ bhagavatā avandiyakammaṃ anuññātanti sambandho. ‘‘Tassa bhikkhuno daṇḍakammaṃ kātu’’nti sāmaññato anuññātappakāraṃ dassetvā puna visesato anuññātappakāraṃ dassetuṃ ‘‘atha kho’’tiādipāḷi uddhaṭāti veditabbaṃ. Imassa apalokanakammassa ṭhānaṃ hotīti apalokanakammassa sāmaññassa pavattiṭṭhānaṃ hotīti. Visesabyatirekena avijjamānampi tadaññattha appavattiṃ dassetuṃ visesanissitaṃ viya voharīyati. ‘‘Kammaññeva lakkhaṇa’’nti iminā osāraṇādivasena gahitāvasesānaṃ sabbesaṃ apalokanakammassa sāmaññalakkhaṇavasena gahitattā kammaññeva lakkhaṇamassāti kammalakkhaṇanti nibbacanaṃ dasseti. Idañca vuttāvasesānaṃ kammānaṃ niṭṭhānaṭṭhānaṃ, saṅkhārakkhandhadhammāyatanāni viya vuttāvasesakhandhāyatanānanti daṭṭhabbaṃ. Teneva vakkhati ‘‘ayaṃ panettha pāḷimuttakopi kammalakkhaṇavinicchayo’’tiādi (pari. aṭṭha. 495-496). Yathā cettha, evaṃ upari ñattikammādīsupi kammalakkhaṇaṃ vuttanti veditabbaṃ. Tassa karaṇanti avandiyakammassa karaṇavidhānaṃ.
「不得礼拜」——应知,以此表明礼拜者即犯恶作。因为,明知僧团所制定的规约却蓄意践踏,以轻慢心违越僧团共许者,即构成罪过。
‘‘Na vanditabbo’’ti iminā vandantiyā dukkaṭanti dassetīti daṭṭhabbaṃ. Saṅghena kataṃ katikaṃ ñatvā maddanaṃ viya hi saṅghasammutiṃ anādarena atikkamantassa āpatti eva hoti.
「此亦适用于比丘僧团」:由于仅以不礼敬羯磨作为标志而摄取,故比丘僧团的羯磨特征同样适用。
Bhikkhusaṅghassāpi panetaṃ labbhatiyevāti avandiyakammassa upalakkhaṇamattena gahitattā bhikkhusaṅghassāpi kammalakkhaṇaṃ labbhati eva.
分发签筹之处,称为「签筹处」;分发粥、食之处,称为「粥处」与「食处」。在这些处所中,全体僧团如同布萨日般聚集,所行羯磨并非别众羯磨,事后也不会有人以「我们不知此事」而提出非议。然而,若在界内分区而作,则会产生非议。因为,若要为被夺衣者等施与僧团物资而征求许可,必须先征得近行界内全体同意方可进行。若有人从中作梗、阻碍如法的征求,则可设法将其带至近行界之外,或进入界内分区后再行办理。
Salākadānaṭṭhānaṃ salākaggaṃ nāma. Yāgubhattānaṃ bhājanaṭṭhānāni yāgaggabhattaggāni nāma. Etesupi hi ṭhānesu sabbo saṅgho uposathe viya sannipatito, kammañca vaggakammaṃ na hoti, ‘‘mayametaṃ na jānimhā’’ti pacchā khiyyantāpi na honti. Khaṇḍasīmāya pana kate khiyyanti. Saṅghikapaccayañhi acchinnacīvarādīnaṃ dātuṃ apalokentehi upacārasīmaṭṭhānaṃ sabbesaṃ anumatiṃ gahetvāva kātabbaṃ. Yo pana visabhāgapuggalo dhammikaṃ apalokanaṃ paṭibāhati, taṃ upāyena bahiupacārasīmāgataṃ vā katvā khaṇḍasīmaṃ vā pavisitvā kātuṃ vaṭṭati.
为说明‘作求听羯磨’的通义,进而显示其具体形式,故说‘被夺衣者’等语。若须经求听方可布施衣服,那么少量物资的布施共许又当如何?于是说‘然而关于少量物资布施者’等语。‘一那利或半那利’:这是对每日须经求听方能布施之量的说明,以表明仅应求听足以维生的分量,不得超出。‘仅于一日’等语:这是对在十日、二十日中的某一日布施限量的说明,以表明不得作‘直至命终’或‘乃至病愈’这样的求听。‘债务的障碍’:其所关联的意义是,可以布施作为债务之物。并且,对于因债务受困、具惭耻、品行端正、有益于教法的借债者,应限定适量净物后,经求听方可布施,但不得布施一千或十万的大额债务。因为如此巨额的债务,应由所有比丘依循乞食行仪,为那位比丘寻求后而布施。
Yaṃ sandhāya ‘‘apalokanakammaṃ karotī’’ti sāmaññato dasseti, taṃ apalokanakammaṃ sarūpato dassetumāha ‘‘acchinnacīvaraṃ’’iccādi. Yadi apaloketvāva cīvaraṃ dātabbaṃ, kiṃ pana appamattakavissajjakasammutiyāti āha ‘‘appamattakavissajjanakena panā’’tiādi. Nāḷi vā upaḍḍhanāḷi vāti divase divase apaloketvā dātabbassa pamāṇadassanaṃ. Tena yāpanamattameva apaloketabbaṃ, na adhikanti dasseti. Ekadivasaṃyeva vātiādi dasavīsatidivasānaṃ ekasmiṃ divaseyeva dātabbaparicchedadassanaṃ, tena yāva jīvanti vā yāva rogā vuṭṭhahatīti vā evaṃ apaloketuṃ na vaṭṭatīti dasseti. Iṇapalibodhanti iṇavatthuṃ dātuṃ vaṭṭatīti sambandho. Tañca iṇāyikehi palibuddhassa lajjipesalassa sāsanupakārakassa pamāṇayuttameva kappiyabhaṇḍaṃ niyametvā apaloketvā dātabbaṃ, na pana sahassaṃ vā satasahassaṃ vā mahāiṇaṃ. Tādisañhi bhikkhācariyavattena sabbehi bhikkhūhi tādisassa bhikkhuno pariyesitvā dātabbaṃ.
「存放之物」:指为照料塔庙而以增值方式运用、由净人存放的物品。「亦包括僧团之物」:意谓不仅是从该处产生的物品,也包括供养者为四资具而布施给僧团的物品。
Upanikkhepatoti cetiyapaṭijagganatthāya vaḍḍhiyā payojetvā kappiyakārakehi ṭhapitavatthuto. Saṅghikenapīti na kevalañca tatruppādato paccayadāyakehi catupaccayatthāya saṅghassa dinnavatthunāpīti attho.
「不得作僧团饭食」的意趣是:即便是施主所办的大布施饭食,也不得如同僧团饭食那样来操办。
Saṅghabhattaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti mahādānaṃ dentehipi kariyamānaṃ saṅghabhattaṃ viya kāretuṃ na vaṭṭatīti adhippāyo.
“如意享用”指的是,由于已表明“我喜爱随心所欲地享用”,故可取用适合自己的受用量的少量或大量物品,但不得取用超过所需。“在布萨日”仅为举例,实际上在任何一天作此,也都善作。作此法者,应如此作约定:“在此寺院界内,属于僧团的……我喜爱随心所欲地享用。”若是对两位或三位比丘,则应说“诸位尊者喜欢吗”,唯此差别。“他们”指树木。“即是同一约定”意为不必另作单独的约定。
‘‘Yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ ruccatī’’ti vuttattā attano paribhogappahonakaṃ appaṃ vā bahuṃ vā gahetabbaṃ, adhikaṃ pana gahetuṃ na labhati. Uposathadivaseti nidassanamattaṃ, yasmiṃ kismiñci divasepi kataṃ sukatameva hoti. Karontena ‘‘yaṃ imasmiṃ vihāre antosīmāya saṅghasantakaṃ…pe… yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ mayhaṃ ruccatī’’ti evaṃ katikā kātabbā, tathā dvīhi tīhipi ‘‘āyasmantānaṃ ruccatī’’ti vacanameva hettha viseso. Tesampīti rukkhānaṃ. Sā eva katikāti visuṃ katikā na kātabbāti attho.
“他们”指那些树木。“僧团是所有者”是关联句。“在先前寺院”,指的是早先已为如意享用而作约定的寺院。“筑成院落而加以守护”——这是针对那些若不守护则花果树木会毁坏的地方而说,意思是在那样的地方,僧团的约定不适用。然而,对于从播种时起即加以照料培育的树木,应在给予十分之一的份额后,由种植者享用。“由他们”指由守护者。
Tesanti rukkhānaṃ. Saṅgho sāmīti sambandho. Purimavihāreti purime yathāsukhaṃ paribhogatthāya katakatike vihāre. Pariveṇāni katvā jaggantīti yattha arakkhiyamāne phalāphalāni, rukkhā ca vinassanti, tādisaṃ ṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ, tattha saṅghassa katikā na pavattīti adhippāyo. Ye pana rukkhā bījāni ropetvā ādito paṭṭhāya paṭijaggitā, tepi dasamabhāgaṃ datvā ropakeheva paribhuñjitabbā. Tehīti jaggakehi.
“在那里”即在那座寺院中。“根本”指最初之时,也就是从前。“长约定”指无时间限制的、为如意享用而作的约定。“无懊悔”意为不因“这是未分配之物”而生懊悔。“仅是抱怨而已”,意思是:由于只取用了自己受用的分量,那些一味抱怨而大量食用的人并无过失;这里仅是会引发抱怨,但自己仍应取用适合受用分量的食物来享用。以上是简要之义。
Tatthāti tasmiṃ vihāre. Mūleti ādikāle, pubbeti attho. Dīghā katikāti aparicchinnakālā yathāsukhaṃ paribhogatthāya katikā. Nikkukkuccenāti ‘‘abhājitamida’’nti kukkuccaṃ akatvāti attho. Khiyyanamattamevetanti tena khiyyanena bahuṃ khādantānaṃ doso natthi attano paribhogappamāṇasseva gahitattā, khiyyantepi attano pahonakaṃ gahetvā khāditabbanti adhippāyo.
不应说“你们取用吧”,因为若那样说,比丘们便会以为那是那位比丘所给予的,由此可能产生邪命。故说“应观察后”等语。“一半份额”,是指一位比丘所得份额的一半。给予时,应这样让自己脱开干系:“僧团允许给予这么多”,并应说令他们对僧团生起净信的话,然后才给予。
Gaṇhathāti na vattabbāti tathāvutte teneva bhikkhunā dinnaṃ viya maññeyyuṃ, taṃ nissāya micchājīvasambhavo hotīti vuttaṃ. Tenāha ‘‘anuvicaritvā’’tiādi. Upaḍḍhabhāgoti ekabhikkhuno paṭivīsato upaḍḍhabhāgo. Dentena ca ‘‘ettakaṃ dātuṃ saṅgho anuññāsī’’ti evaṃ attānaṃ parimocetvā yathā te saṅghe eva pasīdanti, evaṃ vatvā dātabbaṃ.
“以不期望回报的心”是指:即使是向病人、远行者、首领等已被许可的人,给予自己的物品时,也应以不期望回报的心给予;至于未被许可的人,即使不期望回报,也不可给予。属于僧团的物品,应按既定的方式令其给予。若自己的物品,施主等因信任而自行取用,不应遮止,应保持默然,视作已得许可。先前已说过,即“因为愤怒者甚至会砍树”等,默然的缘由先前已明。即使他们没有造成损害,出于悲悯也应默然,但不可说“你们取用吧”等语。
Apaccāsīsantenāti gilānagamikissarādīnaṃ anuññātapuggalānampi attano santakaṃ dentena apaccāsīsanteneva dātabbaṃ, ananuññātapuggalānaṃ pana apaccāsīsantenāpi dātuṃ na vaṭṭatīti. Saṅghikameva yathākatitāya dāpetabbaṃ. Attano santakampi paccayadāyakādī sayameva vissāsena gaṇhanti, na vāretabbā, laddhakappiyanti tuṇhī bhavitabbaṃ. Pubbe vuttamevāti ‘‘kuddho hi so rukkhepi chindeyyā’’tiādinā tuṇhībhāve kāraṇaṃ pubbe vuttameva. Tehi kataanatthābhāvepi kāruññena tuṇhī bhavituṃ vaṭṭati, ‘‘gaṇhathā’’tiādi pana vattuṃ na vaṭṭati.
因为是重物……故不应给予:由于活树属于寺院场所的范围,而木材又不属于家居资具,因此说“这一切你都拿去吧”这样给予是不合适的。建起原本没有的住所,即建成先前不存在的住所后,在守护期间,当获得果报的时节到来之时。
Garubhaṇḍattā…pe… na dātabbanti jīvarukkhānaṃ ārāmaṭṭhānīyattā, dārūnañca gehasambhārānupagatattā ‘‘sabbaṃ tvameva gaṇhā’’ti dātuṃ na vaṭṭatīti vuttaṃ. Akatāvāsaṃ vā katvāti pubbe avijjamānaṃ senāsanaṃ katvā jaggitakāle phalavāre sampatte.
义利品等解说
Atthavasavaggādivaṇṇanā
498对于被称作“异熟苦”的后世怨敌,此处,由于它们因杀生等怨敌而生起,且是招致怨敌之因,故说为“异熟苦受”。为了将即使离于杀生等五种怨敌的不善业也与怨敌一同归纳,于是又说“十不善业道的分类”。
498.Vipākadukkhasaṅkhātānaṃsamparāyikaverānanti ettha pāṇātipātādiverena nibbattattā, verappattiyā hetuttā ca ‘‘vipākadukkhavedanā’’ti vuttā. Pāṇātipātādipañcaveravinimuttānampi akusalānaṃ verehi saha ekato saṅgaṇhanatthaṃ ‘‘dasaakusalakammapathappabhedāna’’nti puna vuttaṃ.
499-500所谓“彼业”,即指呵责等羯磨。关联句为“众生、罪聚、施设称为名”。“在中间无任何人制定学处的期间”,是指在此劫之中,从初始直到我们世尊成正觉,这中间的时期,除了拘留孙佛等几位佛陀之外,没有任何人制定学处。“已判定的故事即是学处”,意指那些判定的案例本身便是学处。因为那些案例阐明了各学处的分类,故称为“学处”;又因为未曾另外制定犯与不犯,故称为“未制定”。
499-500.Taṃkammanti tajjanīyādikammameva, sattā āpattikkhandhā paññattaṃ nāmāti sambandho. Antarā kenaci apaññatte sikkhāpadeti imasmiṃ kappe ādito paṭṭhāya yāva amhākaṃ bhagavato abhisambodhi, tāva antarākāle kakusandhādiṃ ṭhapetvā kenaci apaññatte sikkhāpadeti attho. Vinītakathā sikkhāpadanti vinītavatthūni eva. Tāni hi taṃtaṃsikkhākoṭṭhāsānaṃ pakāsanato ‘‘sikkhāpada’’nti ca āpattianāpattīnaṃ anupaññāpanato ‘‘anupaññatta’’nti ca vuccanti.
因此,应当了知,《附随》是由大品、制定品、摄品这三大品所庄严的。
Iti mahāvaggo, paññattivaggo, saṅgahavaggoti tīhi mahāvaggehi paṭimaṇḍito parivāroti veditabbo.
结语解说
Nigamanakathāvaṇṇanā
结尾偈颂中说:律藏由两分别、犍度、附随所分别,因此有分门别类的教说,这便是“阿含”。此中“彼”字即指律藏。
Avasānagāthāsu ubhatovibhaṅga-khandhaka-parivārehi vibhattattā vibhāgapaṭidesanā yasmiṃ vinayapiṭake. So ubhatovibhaṅga-khandhaka-parivāravibhattadesano āhāti yojanā. Tassāti vinayapiṭakassa.
“大师的大菩提”是指(菩提树的)南方分枝。在那称为精勤殿的院落中,以庄严的方式堆砌围绕而建造了那座宫殿;他住于彼大聚落主人的宫殿中——应如此关联理解。
Satthu mahābodhīti dakkhiṇasākhaṃ sandhāya vadati. Yaṃ padhānagharaṃ nāma pariveṇaṃ, tattha cārupākārena sañcitaṃ parikkhittaṃ yaṃ pāsādaṃ kārayi, tatra tasmiṃ mahānigamasāmino pāsāde vasatāti yojetabbā.
以佛吉祥为所缘而依止,或亦因其劝请,这部律藏的注释——因具足圆满的决断而成就、圆满——得以开始。
Buddhasiriṃ uddisitvā nissāya, tassa vā ajjhesanampi paṭicca yā iddhā paripuṇṇavinicchayatāya samiddhā vinayasaṃvaṇṇanā āraddhāti yojanā.
“吉祥住处”者,指作为吉祥居住之处、名为吉祥护的国王。“胜利年”者,即与胜利相应之年。为明起始时间,又说“此于胜利年开始”。
Sirinivāsassāti siriyā nivāsanaṭṭhānabhūtassa siripālanāmakassa rañño. Jayasaṃvacchareti vijayayutte saṃvacchare. Āraddhakāladassanatthaṃ puna ‘‘jayasaṃvacchare ayaṃ āraddhā’’ti vuttaṃ.
“适时降雨”者,即于适当之时而有降雨之习性。“天”者,指云。
Kālevassanti yuttakāle vassanasīlo. Devoti megho.
无有障碍而作,此已达成就;
愿彼成就如是,一切有情皆得如愿。
由他们通达律者,行清净头陀行者;
不虚浮、不冗长,畏于纷繁的结缚,此乃所愿。
当我作此律之释义时,
愿以此所集之善,速证无上正觉。
阐明律的意义之后,以善巧方便显示其特相;
此善巧方便能施予断除疑惑的智慧之眼。
为舍离错失义理、颠倒、结缚与冗长等过失;
我当令众生从轮回之苦而得清净。
以世间财富与诸功德,令一切众生得满足;
愿他们皆具足一切善法,且欢喜于正自觉者之教。
Ettāvatā ca āraddhā, vinayaṭṭhakathāya yā; Vaṇṇanā nātivitthiṇṇā, paripuṇṇavinicchayā. Paññāsabhāṇavārāya, tantiyā parimāṇato; Samijjhaniṭṭhiparamā, yā vimativinodanī. Anantarāyena katā, ayaṃ niṭṭhamupāgatā; Yaṃ taṃ niṭṭhaṃ tathā sabbe, pāṇino samanorathā. Therehi vinayaññūhi, sucisallekhavuttihi; Avissatthātivitthiṇṇa-ganthabhīrū hipatthitaṃ. Karontena mayā evaṃ, vinayaatthavaṇṇanaṃ; Yaṃ pattaṃ kusalaṃ tena, patvā sambodhimuttamaṃ. Vinayatthaṃ pakāsetvā, yo sopāyena lakkhaṇaṃ; Sopāyaṃ vimaticcheda-ñāṇacakkhupadāyakaṃ. Viraddhatthavipallāsa-ganthavitthārahāniyā; Visuddhiṃ pāpayissāmi, satte saṃsāradukkhato. Lokiyehi ca bhogehi, guṇehi nikhilā pajā; Sabbehi sahitā hontu, ratā sambuddhasāsaneti.