资具抉择论
2. Parikkhāravinicchayakathā
6所谓资具,就是沙门资具。关于哪些资具合适、哪些不合适,这里有个判定(《律藏·附随》义注 1.85):有些人把多罗叶伞的内外都用五色线缝起来,让它颜色好看,这不允许。但如果只用一种颜色的线——青色也好、黄色也好,随便什么颜色——在伞的内外缝合,或者绑伞柄上握手的骨架部分,这是允许的;不过这只是为了让它结实,不是为了好看。在伞叶上刻鳄鱼牙形或半月形,不允许。在伞柄上做成瓶形或野兽形状,像在家人柱子上的装饰那样,不允许。就算只是用针尖在整个伞上划出线条,也不允许。应该把瓶形或野兽形状破坏掉才能用;线条也要磨掉或去掉,或者用线把伞柄缠起来。不过伞柄末端做成伞菌那样的形状,是允许的。为了不让风吹动,人们用绳子系住伞面、绑在伞柄上,在绑绳子的地方刻出像环一样的线条,这是允许的。
6.Parikkhāroti samaṇaparikkhāro. Tatrāyaṃ kappiyākappiyaparikkhāravinicchayo (pārā. aṭṭha. 1.85) – keci tālapaṇṇacchattaṃ anto vā bahi vā pañcavaṇṇena suttena sibbitvā vaṇṇamaṭṭhaṃ karonti, taṃ na vaṭṭati. Ekavaṇṇena pana nīlena vā pītakena vā yena kenaci suttena anto vā bahi vā sibbituṃ , chattadaṇḍaggāhakaṃ salākapañjaraṃ vā vinandhituṃ vaṭṭati, tañca kho thirakaraṇatthaṃ vaṭṭati, na vaṇṇamaṭṭhatthāya. Chattapaṇṇesu makaradantakaṃ vā aḍḍhacandakaṃ vā chindituṃ na vaṭṭati. Chattadaṇḍe gehatthambhesu viya ghaṭako vā vāḷarūpakaṃ vā na vaṭṭati. Sacepi sabbattha āraggena lekhā dinnā hoti, sāpi na vaṭṭati. Ghaṭakaṃ vā vāḷarūpakaṃ vā bhinditvā dhāretabbaṃ, lekhāpi ghaṃsitvā vā apanetabbā, suttakena vā daṇḍo veṭhetabbo. Daṇḍabunde pana ahicchattakasaṇṭhānaṃ vaṭṭati. Vātappahārena acalanatthaṃ chattamaṇḍalikaṃ rajjukehi gāhetvā daṇḍe bandhanti, tasmiṃ bandhanaṭṭhāne valayamiva ukkiritvā lekhaṃ ṭhapenti, sā vaṭṭati.
7为了装饰衣服,用各种线缝成像百足虫一样的图案,或者把外来布片接上去,或者做其他各种针线花样,或者在布面开口处、边缘处做成辫子形、链子形、锤形等等,这一切都不允许,只有平常的针线活才允许。把纽扣布片和系带布片做成八角形或十六角形,在上面做出供台、锤子之类的图案,刻出蟹眼纹,这一切都不允许,只有四角形才允许。衣角上的线迹,在衣服染色后如果难以辨认,是允许的。不可以把衣服浸入酸粥、面粉浆、灰水等里面,但在做衣服的时候,为了洗掉手上的污垢、针垢等,或者衣服脏了要洗,那是允许的。不可以把香料、虫胶或油放进染料里。
7. Cīvaramaṇḍanatthāya nānāsuttakehi satapadisadisaṃ sibbantā āgantukapaṭṭaṃ ṭhapenti, aññampi yaṃ kiñci sūcikammavikāraṃ karonti, paṭṭamukhe vā pariyante vā veṇiṃ vā saṅkhalikaṃ vā muggaraṃ vā evamādi sabbaṃ na vaṭṭati, pakatisūcikammameva vaṭṭati. Gaṇṭhikapaṭṭakañca pāsakapaṭṭakañca aṭṭhakoṇampi soḷasakoṇampi karonti, tattha agghiyagayamuggarādīni dassenti, kakkaṭakkhīni ukkiranti, sabbaṃ na vaṭṭati, catukoṇameva vaṭṭati, koṇasuttapīḷakā ca cīvare ratte duviññeyyarūpā vaṭṭanti. Kañjikapiṭṭhakhaliaalakādīsu cīvaraṃ pakkhipituṃ na vaṭṭati, cīvarakammakāle pana hatthamalasūcimalādīnaṃ dhovanatthaṃ kiliṭṭhakāle ca dhovanatthaṃ vaṭṭati, gandhaṃ vā lākhaṃ vā telaṃ vā rajane pakkhipituṃ na vaṭṭati.
关于染料,除了姜黄以外,一切根类染料都允许;除了茜草和桐伽哈罗以外,一切茎干类染料都允许。桐伽哈罗是一种带刺的树,它的茎干染料呈雌黄色。除了罗陀和甘度罗以外,一切树皮类染料都允许。除了阿里叶和尼利叶以外,一切叶类染料都允许。不过,在家众用过的衣服,可以用阿里叶染一次。除了紫矿花和红花以外,一切花类染料都允许。至于果类染料,则没有一样是不允许的(《大品》义注 344)。
Rajanesu ca haliddiṃ ṭhapetvā sabbaṃ mūlarajanaṃ vaṭṭati, mañjiṭṭhiñca tuṅgahārañca ṭhapetvā sabbaṃ khandharajanaṃ vaṭṭati. Tuṅgahāro nāma eko sakaṇṭakarukkho, tassa haritālavaṇṇaṃ khandharajanaṃ hoti. Loddañca kaṇḍulañca ṭhapetvā sabbaṃ tacarajanaṃ vaṭṭati. Allipattañca nīlipattañca ṭhapetvā sabbaṃ pattarajanaṃ vaṭṭati. Gihiparibhuttakaṃ pana allipattena ekavāraṃ rajituṃ vaṭṭati. Kiṃsukapupphañca kusumbhapupphañca ṭhapetvā sabbaṃ puppharajanaṃ vaṭṭati. Phalarajane pana na kiñci na vaṭṭati (mahāva. aṭṭha. 344).
8染好衣之后,不能用贝壳、宝石或任何东西去摩擦它;也不能跪在地上用膝盖顶着,用手抓着在染槽里搓揉。把衣放在染槽或木板上,让人抓住两端,用手拍打,这是可以的,但不能用拳头捶。不过古代长老们连放在染槽里都不放。一个人拿着衣站着,另一个人用手接过来用手拍打。衣的耳线是不允许的,染色的时候应该剪掉。至于所谓“诸比丘,我允许耳线”(《大品》344)这样开许的,是指在衣缘处做成系带,为了染色时能挂住而绑上去的。纽扣上为了好看而刻的纹路或压出的疙瘩也不允许,要去掉之后才能用。
8. Cīvaraṃ rajitvā saṅkhena vā maṇinā vā yena kenaci na ghaṭṭetabbaṃ, bhūmiyaṃ jāṇukāni nihantvā hatthehi gahetvā doṇiyampi na ghaṃsitabbaṃ. Doṇiyaṃ vā phalake vā ṭhapetvā ante gāhāpetvā hatthena paharituṃ pana vaṭṭati, tampi muṭṭhinā na kātabbaṃ. Porāṇakattherā pana doṇiyampi na ṭhapesuṃ. Eko cīvaraṃ gahetvā tiṭṭhati, aparo hatthe katvā hatthena paharati. Cīvarassa kaṇṇasuttakaṃ na vaṭṭati, rajitakāle chinditabbaṃ. Yaṃ pana ‘‘anujānāmi, bhikkhave, kaṇṇasuttaka’’nti (mahāva. 344) evaṃ anuññātaṃ, taṃ anuvāte pāsakaṃ katvā bandhitabbaṃ rajanakāle lagganatthāya. Gaṇṭhikepi sobhākaraṇatthaṃ lekhā vā pīḷakā vā na vaṭṭati, nāsetvā paribhuñjitabbaṃ.
9在钵或盘的内外,用针尖画线,都不允许。把钵放在辘轳上打磨后烧制,心想“我们要把它做成宝石那样的色泽”,这也不允许;但做成油润的色泽,则是允许的。在钵的圆弧面上作壁画装饰,不允许;但做成鳄鱼齿纹,则是允许的。
9. Patte vā thālake vā āraggena lekhaṃ karonti anto vā bahi vā, na vaṭṭati. Pattaṃ bhamaṃ āropetvā majjitvā pacanti ‘‘maṇivaṇṇaṃ karissāmā’’ti, na vaṭṭati, telavaṇṇo pana vaṭṭati. Pattamaṇḍale bhittikammaṃ na vaṭṭati, makaradantakaṃ pana vaṭṭati.
在滤水器的上面、下面或滤水器内部,都不允许刻画图案;但在滤水器的开口边缘上,刻画图案是允许的。
Dhamakaraṇachattakassa upari vā heṭṭhā vā dhamakaraṇakucchiyaṃ vā lekhā na vaṭṭati, chattamukhavaṭṭiyaṃ panassa lekhā vaṭṭati.
10做腰带时,为了好看,会在各处把线双股捶打,做出蟹眼纹,这不允许。但在两头,为了让带口结实,把线双股捶打,这是允许的。带口上不能做成瓶形、鳄鱼嘴形、水蛇头形等任何变形花样。在各处露出眼形,或者做成花环纹样等再捶打成的腰带,也不允许。只有做成笔直的鱼骨形、枣叶形或平滑板条形再捶打,才允许。腰带的穗子一条允许,两三条、四条也允许,再多就不允许。绳制腰带只允许一条,但环钏形的腰带,即使一条也不允许;不过带口做成环钏形是允许的。把多条绳合在一起,用一条绳不间断地缠绕做成的,不应叫作多绳式,那是允许的。
10. Kāyabandhanassa sobhanatthaṃ tahiṃ tahiṃ diguṇaṃ suttaṃ koṭṭenti, kakkaṭakkhīni uṭṭhāpenti, na vaṭṭati, ubhosu pana antesu dasāmukhassa thirabhāvāya diguṇaṃ koṭṭetuṃ vaṭṭati. Dasāmukhe pana ghaṭakaṃ vā makaramukhaṃ vā deḍḍubhasīsaṃ vā yaṃ kiñci vikārarūpaṃ kātuṃ na vaṭṭati, tattha tattha acchīni dassetvā mālākammādīni vā katvā koṭṭitakāyabandhanampi na vaṭṭati, ujukameva pana macchakaṇṭakaṃ vā khajjūripattakaṃ vā maṭṭhakapaṭṭikaṃ vā katvā koṭṭetuṃ vaṭṭati. Kāyabandhanassa dasā ekā vaṭṭati, dve tīṇi cattāripi vaṭṭanti, tato paraṃ na vaṭṭanti. Rajjukakāyabandhanaṃ ekameva vaṭṭati, pāmaṅgasaṇṭhānaṃ pana ekampi na vaṭṭati, dasā pana pāmaṅgasaṇṭhānāpi vaṭṭati, bahurajjuke ekato katvā ekena nirantaraṃ veṭhetvā kataṃ bahurajjukanti na vattabbaṃ, taṃ vaṭṭati.
在腰带带襻的部分,做八吉祥等任何变形装饰都不允许,只做分界的线条是允许的。在带襻的两端,为了让它牢固而做成瓶状,这也是允许的。
Kāyabandhanavidhe aṭṭhamaṅgalādikaṃ yaṃ kiñci vikārarūpaṃ na vaṭṭati, paricchedalekhāmattaṃ vaṭṭati. Vidhakassa ubhosu antesu thirakaraṇatthāya ghaṭakaṃ karonti, ayampi vaṭṭati.
11眼药管不能做成女人、男人、四足动物或鸟的形状,也不能做成花环纹、藤蔓纹、鳄鱼齿纹、牛尿纹、半月纹之类的变形装饰。要把这些纹饰磨掉或凿掉,或者用线缠起来,让它看不出来,这样才可以用。只有笔直的、四方形、八方形或十六方形的眼药管才可以。在它的下部,可以有两三道环形刻线;在它的颈部,为了绑住盖子,可以有一道环形刻线。
11. Añjaniyaṃ itthipurisacatuppadasakuṇarūpaṃ vā mālākammalatākammamakaradantakagomuttakaaḍḍhacandakādibhedaṃ vā vikārarūpaṃ na vaṭṭati, ghaṃsitvā vā bhinditvā vā yathā vā na paññāyati, tathā suttakena veṭhetvā vaḷañjetabbā. Ujukameva pana caturaṃsā vā aṭṭhaṃsā vā soḷasaṃsā vā añjanī vaṭṭati. Heṭṭhatopissā dve vā tisso vā vaṭṭalekhāyo vaṭṭanti, gīvāyampissā pidhānakabandhanatthaṃ ekā vaṭṭalekhā vaṭṭati.
眼药棒上也不可以做彩绘装饰,眼药袋上也不可以用任何杂色线做彩绘装饰。钥匙袋也是同样的原则。钥匙上不可以做彩绘装饰,钥匙盒也一样。不过,用任何一种单色线来缝任何东西都是可以的。
Añjanīsalākāyapi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati, añjanīthavikāyapi yaṃ kiñci nānāvaṇṇena suttena vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati. Eseva nayo kuñcikakosakepi. Kuñcikāya vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati, tathā sipāṭikāya. Ekavaṇṇasuttena pana yena kenaci yaṃ kiñci sibbituṃ vaṭṭati.
12在锥子上,不允许有圆形宝珠或其他任何彩绘装饰,但在颈部允许有分界刻线。在小刀上,不允许做出宝珠、凸起或任何凸出物,但在手柄上允许有分界刻线。指甲剪本来就做成有皱纹的,因此那是允许的。在上钻板、钻火弓或上压棒上,花鬘纹等任何彩绘装饰都不允许。然而,压棒的中间有一个圆盘,在那里只允许做分界刻线。他们制作针夹,用来夹住针进行磨擦,在那上面,鳄鱼嘴形等任何彩绘装饰都不允许,但仅为夹针而做的嘴形部分是允许的。
12. Ārakaṇṭakepi vaṭṭamaṇikaṃ vā aññaṃ vā vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati, gīvāyaṃ pana paricchedalekhā vaṭṭati. Pipphalikepi maṇikaṃ vā pīḷakaṃ vā yaṃ kiñci uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati, daṇḍake pana paricchedalekhā vaṭṭati. Nakhacchedanaṃ valitakaṃyeva karonti, tasmā taṃ vaṭṭati. Uttarāraṇiyaṃ vāpi araṇidhanuke vā uparipellanadaṇḍake vā mālākammādi yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati. Pellanadaṇḍakassa pana vemajjhe maṇḍalaṃ hoti, tattha paricchedalekhāmattaṃ vaṭṭati. Sūcisaṇḍāsaṃ karonti, yena sūciṃ ḍaṃsāpetvā ghaṃsanti, tattha makaramukhādikaṃ yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati, sūciḍaṃsanatthaṃ pana mukhamattaṃ hoti, taṃ vaṭṭati.
在截齿木刀上,任何彩绘装饰都不允许;只允许用如法的金属,在两边做成笔直的、四角形或八角形的装柄。在手杖上,任何彩绘装饰也不允许;下面允许有一道或两道环形刻线,上面允许有伞状菌蕾那么大的装饰。
Dantakaṭṭhacchedanavāsiyampi yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati, ujukameva kappiyalohena ubhosu vā passesu caturaṃsaṃ vā aṭṭhaṃsaṃ vā bandhituṃ vaṭṭati. Kattaradaṇḍepi yaṃ kiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā ekā vā dve vā vaṭṭalekhā upari ahicchattakamakuḷamattañca vaṭṭati.
13在盛油用的容器上,不管是角器、管器、葫芦器还是芒果核壳器,除了不能画女人像和男人像之外,其余一切彩绘装饰都可以做。在床上、椅子上、床垫上、枕头上、地毡上、擦脚布上、经行处的垫子上、扫帚上、垃圾铲上、染槽上、饮水瓢上、饮水罐上、踏脚板上、木板凳上、环架上、杖架上、钵盖上、扇子上、团扇上——在这些东西上面,一切花鬘纹等彩绘装饰都可以做。
13. Telabhājanesu visāṇe vā nāḷiyaṃ vā alābuke vā āmaṇḍasārake vā ṭhapetvā itthirūpaṃ purisarūpañca avasesaṃ sabbampi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati. Mañcapīṭhe bhisibimbohane bhūmattharaṇe pādapuñchane caṅkamanabhisiyā sammuñjaniyaṃ kacavarachaḍḍanake rajanadoṇikāya pānīyauḷuṅke pānīyaghaṭe pādakathalikāya phalakapīṭhake valayādhārake daṇḍādhārake pattapidhāne tālavaṇṭe bījaneti etesu sabbaṃ mālākammādi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati.
1414. 不过在住处里,门板、窗板等上面,即使全用宝石做成、色彩和打磨都很讲究,也是可以的。住处里没有什么要禁止的,只有“相违住处”例外。所谓相违住处,就是在别人的界内,由国王宠信的人所建的住处。所以,如果有人建那样的住处,就应当对他们说:“不要在我们的界内建住处。”他们不听,还是建,就应当再说:“不要这样做,不要给我们的布萨和自恣制造障碍,不要破坏和合。你们建的住处,就算建成了,也保不住。”如果他们硬要建,等到他们那边有惭有愧的僧众多了起来,而且能够获得如法的裁决时,就应当派人去对他们说:“把你们的住处搬走。”如果派去说了三次,他们搬走了,那很好。如果不搬,那么除了菩提树和塔以外,其余的住处都应当拆掉,但拆卸时不可使材料损毁报废,而应当依次把屋顶、椽子、砖等取下来,然后派人去对他们说:“把你们的建筑材料搬走。”如果他们搬走,那很好。如果不搬,那么当那些建筑材料被雪、雨、风、日晒等弄坏,或者被贼偷走,或者被火烧掉时,界主比丘们没有过错,不能指责他们,不能说“你们把我们的建筑材料弄没了”,也不能说“你们要负责”。而界主比丘们所做的,就是做得对的。还有,如果一位比丘博学多闻、通达律法,看见另一位比丘拿着不合法的资具在走动,就让人截断或毁坏它,他也没有过错,不应被指责,也不应被提醒,不能对他说:“这是我的某某资具,被你弄没了,你还给我。”
14. Senāsane pana dvārakavāṭavātapānakavāṭādīsu sabbaratanamayampi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati. Senāsane kiñci paṭisedhetabbaṃ natthi aññatra viruddhasenāsanā . Viruddhasenāsanaṃ nāma aññesaṃ sīmāya rājavallabhehi katasenāsanaṃ vuccati. Tasmā ye tādisaṃ senāsanaṃ karonti, te vattabbā ‘‘mā amhākaṃ sīmāya senāsanaṃ karothā’’ti. Anādiyitvā karontiyeva, punapi vattabbā ‘‘mā evaṃ akattha, mā amhākaṃ uposathapavāraṇānaṃ antarāyamakattha, mā sāmaggiṃ bhindittha, tumhākaṃ senāsanaṃ katampi kataṭṭhāne na ṭhassatī’’ti. Sace balakkārena karontiyeva, yadā tesaṃ lajjiparisā ussannā hoti, sakkā ca hoti laddhuṃ dhammiko vinicchayo, tadā tesaṃ pesetabbaṃ ‘‘tumhākaṃ āvāsaṃ harathā’’ti. Sace yāvatatiyaṃ pesite haranti, sādhu. No ce haranti, ṭhapetvā bodhiñca cetiyañca avasesasenāsanāni bhinditabbāni, no ca kho aparibhogaṃ karontehi, paṭipāṭiyā pana chadanagopānasīiṭṭhakādīni apanetvā tesaṃ pesetabbaṃ ‘‘tumhākaṃ dabbasambhāre harathā’’ti. Sace haranti, sādhu. No ce haranti, atha tesu dabbasambhāresu himavassavātātapādīhi pūtibhūtesu vā corehi vā haṭesu agginā vā daḍḍhesu sīmasāmikā bhikkhū anupavajjā, na labbhā codetuṃ ‘‘tumhehi amhākaṃ dabbasambhārā nāsitā’’ti vā ‘‘tumhākaṃ gīvā’’ti vā. Yaṃ pana sīmasāmikehi bhikkhūhi kataṃ, taṃ sukatameva hoti. Yopi bhikkhu bahussuto vinayaññū aññaṃ bhikkhuṃ akappiyaparikkhāraṃ gahetvā vicarantaṃ disvā chindāpeyya vā bhindāpeyya vā, anupavajjo, so neva codetabbo na sāretabbo, na taṃ labbhā vattuṃ ‘‘ayaṃ nāma mama parikkhāro tayā nāsito, taṃ me dehī’’ti.