2. 桑喀地谢思篇(比丘尼分别的注释)
2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
1. 第一桑喀地谢思学处的注释
1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
679679. 在桑喀地谢思篇第一学处的注释中,“于二人中”指的是在两个仲裁人之中。“任何一人”指的是就在这两个人当中的任何一人,或者是被他们指派的人。“告知第二人”在这里也应这样理解:在两个仲裁人当中,任何一人怎样告知第二人,意思就是如此,所以说“告知第二人在这里也是同样的道理”。“往来”指的是长时间持续进行的行为。
679. Saṅghādisesakaṇḍassa paṭhamasikkhāpade dvīsu janesūti aḍḍakārakesu dvīsu janesu. Yo kocīti tesuyeva dvīsu yo koci, añño vā tehi āṇatto. Dutiyassa ārocetīti etthāpi dvīsu janesu yassa kassaci dutiyassa kathaṃ yo koci ārocetīti evamattho gahetabboti āha ‘‘dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo’’ti. Gatigatanti cirakālapavattaṃ.
“犯戒”就是违犯的行为。“与事由和行为一起”意思是连同违犯的事由一起。在表示“伴随”的作格语境下,这里用的是从格。“Yanti”就是那个法。“驱出”是指把犯戒者从比丘尼僧团中驱出。这里是以因由来表示行为者,因为作为驱出之因的法,被称为“应驱出的”。它只是轻罪,并不是巴拉基格,因为是在没有教诫的情况下执取的。就像对奴婢、水池等不能接受一样,为他们的事而作仲裁也不行,所以说“这是非法的仲裁,不可行”。
Āpattīti āpajjanaṃ. Saha vatthujjhācārāti vatthuvītikkamena saha. Sahayoge karaṇavacanappasaṅge idaṃ nissakkavacanaṃ. Yanti yaṃ dhammaṃ. Nissāretīti āpannaṃ bhikkhunisaṅghamhā nissāreti. Hetumhi cāyaṃ kattuvohāro. Nissāraṇahetubhūto hi dhammo nissāraṇīyoti vutto. Gīvāyeva hoti, na pārājikaṃ anāṇattiyā gahitattā. Yathā dāsadāsīvāpīādīni sampaṭicchituṃ na vaṭṭati, evaṃ tesaṃ atthāya aḍḍakaraṇampi na vaṭṭatīti āha ‘‘ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭatī’’ti.
在这里,如果前往争议的场所,然后说“这是我们的男奴、女奴、水池、田地、园林、园林用地、牛、山羊、鸡”等等,那就是不合法的。他们说:如果这样说——“这是我们的园民;这个水池是以某某名义布施给僧团用来洗涤物品的;从这块田地、这座园林产生的四种资具,从这些牛、水牛、山羊产生的乳制品,是以某某名义布施给僧团的”——那么不管对方问没问,都可以这样说。这里剩下的内容很清楚。没有受人请求就做仲裁,以及仲裁的结束,是这里的两个要素。
Ettha ca sace adhikaraṇaṭṭhānaṃ gantvā ‘‘amhākaṃ eso dāso, dāsī, vāpī, khettaṃ, ārāmo, ārāmavatthu, gāvo, ajā, kukkuṭā’’tiādinā voharati, akappiyaṃ. ‘‘Ayaṃ amhākaṃ ārāmiko, ayaṃ vāpī itthannāmena saṅghassa bhaṇḍadhovanatthāya dinnā, ito khettato ārāmato uppajjanakacatupaccayā ito gāvito mahiṃsito ajāto uppajjanakagorasā itthannāmena saṅghassa dinnāti pucchite vā apucchite vā vattuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Sesamettha uttānameva. Anākaḍḍhitāya aḍḍakaraṇaṃ, aḍḍapariyosānanti imāni panettha dve aṅgāni.
2. 第二桑喀地谢思学处的注释
2. Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
683第二桑喀地谢思学处的注释中,关于“力士团体、佣兵之子团体等”这些说法:所谓“力士团体”,就是信奉那罗延天、到处设置饮水处、挖掘池塘等做各种福业的团体;所谓“佣兵之子团体”,就是信奉童天的团体。所谓“法团体”,说的是信奉教法、做种种福业的团体。所谓“香商行会”,就是制作各种香品的行会。所谓“布商行会”,就是织工行会。所谓“成为合法的”,就是达到了如法的状态。
683. Dutiye mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikantiādīsu mallagaṇo nāma nārāyanabhattiko tattha tattha pānīyaṭṭhapanapokkharaṇīkhaṇanādipuññakammakārako gaṇo, bhaṭiputtagaṇo nāma kumārabhattikagaṇo. Dhammagaṇoti sāsanabhattigaṇo anekappakārapuññakammakārakagaṇo vuccati. Gandhikaseṇīti anekappakārasugandhivikatikārako gaṇo. Dussikaseṇīti pesakārakagaṇo. Kappagatikanti kappiyabhāvaṃ gataṃ.
“令其出家”就是让她受具足戒。有人说:“按照前面说的方式,不先询问就度女贼出家,犯恶作。”应当知道,即使圣者因为不知道这条规定而让她出家,或者在甘马语结束、犯戒的那一刹那,由于当时具有异熟无记心,所以说为“三心”。这里其余的内容很清楚。这里的三个要素是:是女贼、有女贼想、除了已被允许的原因之外让她出家。
Vuṭṭhāpentiyāti upasampādentiyā. ‘‘Coriṃ vuttanayena anāpucchā pabbājentiyā dukkaṭa’’nti vadanti. Paṇṇattiṃ ajānantā ariyāpi vuṭṭhāpentīti vā kammavācāpariyosāne āpattikkhaṇe vipākābyākatasamaṅgitāvasena vā ‘‘ticitta’’nti vuttanti veditabbaṃ. Sesamettha uttānameva. Coritā, corisaññā, aññatra anuññātakāraṇā vuṭṭhāpananti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
3. 第三桑喀地谢思学处的注释
3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
692在第三条学处中,“越过边界”是指越过从自己村庄到另一个村庄的边界。因为律文说“应去村间”,所以只有越过另一个村庄的边界才犯罪,越过自己村庄的边界不算。因为另一个村庄才是“村间”。对于没有围墙的村庄的“近域”,这里“近域”一词指的是从房屋近域算起,第一掷石所及、应当设围的地方,而不是第二掷石所及的近域,所以说“应当设围的地方”。因此,律文中说“越过近域”。否则,就像非时入村戒中所说:“有围墙的村庄,越过围墙之界;没有围墙的村庄,进入近域”,这里也应该说:“有围墙的村庄,越过围墙之界;没有围墙的村庄,进入近域”。为了把略说的含义展开说明,才说了“又在此处”等话。“因为寺院是四个村庄共有的”,这是用来说明“从寺院去任何一个村庄都可以”的理由。正因为寺院是四个村庄共有的,所以去四个村庄中的任何一个都可以。
692. Tatiye parikkhepaṃ atikkāmentiyāti sakagāmato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā. ‘‘Gāmantaraṃ gaccheyyā’’ti hi vacanato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā eva āpatti, na sakagāmassa. Añño hi gāmo gāmantaraṃ. Aparikkhittassa gāmassa upacāranti ettha upacāra-saddena gharūpacārato paṭhamaleḍḍupātasaṅkhātaṃ parikkhepārahaṭṭhānaṃ gahitaṃ, na tato dutiyaleḍḍupātasaṅkhāto upacāroti āha ‘‘parikkhepārahaṭṭhāna’’nti. Teneva pāḷiyaṃ ‘‘upacāraṃ atikkāmentiyā’’ti vuttaṃ. Aññathā yathā vikālagāmappavisanasikkhāpade ‘‘parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkamantassa, aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantassā’’ti (pāci. 513) vuttaṃ, evamidhāpi ‘‘parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantiyā’’ti vadeyya. Saṅkhepato vuttamatthaṃ vibhajitvā dassento ‘‘apicetthā’’tiādimāha. Vihārassacatugāmasādhāraṇattāti iminā ‘‘vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭatī’’ti ettha kāraṇamāha. Vihārassa catugāmasādhāraṇattāyeva hi catūsu gāmesu yaṃkiñci ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati.
“在哪里”是指在哪条河里。按照“第一只脚跨过去时,犯土喇咤亚罪;第二只脚跨过去时,犯桑喀地谢思罪”这句话,只有下河、一步一步涉水过去的人才会犯,所以注释里说“从桥上过去,无犯”等等。仅仅踏上对岸就无犯,意思是:没有下河,而是坐车、坐船等任何一种方式到了对岸,只是踏上对岸的人,无犯。在两岸之间来回走动,是允许的——要知道,这只是为了说明:即使没有渡河到对岸,后面将要讲到的判定结果也照样适用。“回到此岸,犯”,这是针对怀着想去对岸的心而下河的情况说的。“同一岸”就是此岸。“无犯”是因为没有想去对岸的心,所以无犯。
Yatthāti yassaṃ nadiyaṃ. ‘‘Paṭhamaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti thullaccayassa, dutiyaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti saṅghādisesassā’’ti vacanato nadiṃ otaritvā padasā uttarantiyā eva āpattīti āha ‘‘setunā gacchati, anāpattī’’tiādi. Paratīrameva akkamantiyā anāpattīti nadiṃ anotaritvā yānanāvādīsu aññatarena gantvā paratīrameva akkamantiyā anāpatti. Ubhayatīresu vicaranti, vaṭṭatīti idaṃ asatipi nadīpāragamane upari vakkhamānassa vinicchayassa phalamattadassanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ. Orimatīrameva āgacchati, āpattīti paratīraṃ gantukāmatāya otiṇṇattā vuttaṃ. Tameva tīranti tameva orimatīraṃ. Anāpattīti paratīraṃ gantukāmatāya abhāvato anāpatti.
“在那样一处阿兰若中”,是指具有“界柱之外,一切都是阿兰若”这样所说特征的阿兰若。那么,怎么知道取的是这样一处阿兰若呢?所以接着说“正因为如此”等话。通过这句注释文可以知道:即使是在这样靠近村落的地方,已经离开了能看见的范围,只要还在能听见的范围内,就仍然犯罪。迷路的人大声喊叫,所以说“像迷路人的声音一样”。“出声”就是发出声音。“前面的”是指走在更前面的。“另取一条路”是因为迷了路,而不是要舍弃同伴,所以两人都无犯。这里其余的内容很清楚。没有障碍而处于同一状态、去往村间等地时落入其中任何一种情形、没有灾祸,这里是三个要素。
Tādise araññeti ‘‘bahiindakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti (vibha. 529) evaṃ vuttalakkhaṇe araññe. Atha tādisasseva araññassa gahitabhāvo kathaṃ viññāyatīti āha ‘‘tenevā’’tiādi. Iminā hi aṭṭhakathāvacanena īdisepi gāmasamīpe dassanūpacāre vijahite satipi savanūpacāre āpatti hotīti viññāyati. Maggamūḷhā uccāsaddaṃ karontīti āha ‘‘maggamūḷhasaddena viyā’’ti. Saddāyantiyāti saddaṃ karontiyā. Purimāyoti puretaraṃ gacchantiyo. Aññaṃ maggaṃ gaṇhātīti maggamūḷhattā, na ohātuṃ, tasmā dvinnampi anāpatti. Sesamettha uttānameva. Anantarāyena ekabhāvo, gāmantaragamanādīsu aññataratāpajjanaṃ, āpadāya abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
4. 第四桑喀地谢思学处的注释
4. Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
694694. 在第四项中,“kārakagaṇassā”指的是执行举罪甘马的团体。具有四十三种差别的行仪,将在《犍度》中说明。“netthāravatteti”指的是在出罪因缘的行仪中。其余内容容易理解。依如法甘马而被举罪,以及除了许可的原因之外令其还净,这里有两个要点。
694. Catutthe kārakagaṇassāti ukkhepanīyakammakārakagaṇassa. Tecattālīsappabhedaṃ vattaṃ khandhake āvi bhavissati. Netthāravatteti nittharaṇahetumhi vatte. Sesaṃ uttānameva. Dhammena kammena ukkhittatā, aññatra anuññātakāraṇā osāraṇanti imāni panettha dve aṅgāni.
5. 第五桑喀地谢思学处的注释
5. Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
701第五项里说“没有这样说”,意思是“应当认为比丘尼有染心”这个限定并没有说过。“那”指的就是没有作这个限定而说的那句话。说它与圣典一致,是指它与不加区分而说“单方面有染心”的圣典一致,也与“知道是无染心而接受”这段圣典一致。如果一个人的有染心状态不能作为判断标准,那为什么还要说“知道是无染心”这句话呢?只需要说“双方都无染心,无染心者接受,就无犯”这么多就够了。而“双方都无染心,知道是无染心而接受”这个无犯条款的意思是:如果双方都无染心,那无论怎样都无犯。如果比丘尼自己无染心,却把有染心的人想成“他是无染心”,从他手中接受,这样也无犯。如果自己虽然无染心,却知道别人是无染心或有染心,而认为“他是有染心”,那就只犯恶作。这在紧接着的学处中已经说过:“大姊,你为什么不接受?”
“大姊,我是有染心。”
“大姊,你是有染心吗?”
“大姊,我不是有染心。”其余部分在这里很清楚。除了水和齿木之外可以吞咽的东西、双方都有染心、亲手接受、吞咽,在这里有这四个条件。
701. Pañcame etaṃ na vuttanti ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti etaṃ niyamanaṃ na vuttaṃ. Tanti taṃ niyametvā avacanaṃ. Pāḷiyā sametīti ‘‘ekato avassute’’ti avisesetvā vuttapāḷiyā ‘‘anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī’’ti imāya ca pāḷiyā sameti. Yadi hi puggalassa avassutabhāvo nappamāṇaṃ, kiṃ ‘‘anavassutoti jānantī’’ti iminā vacanena, ‘‘anāpatti ubhatoanavassutā honti, anavassutā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vattabbaṃ siyā. ‘‘Ubhatoanavassutā honti, anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī’’ti imassa ca anāpattivārassa ayamattho. Ubho ce anavassutā, sabbathāpi anāpatti. Atha bhikkhunī anavassutā samānā avassutampi ‘‘anavassuto’’ti saññāya tassa hatthato paṭiggaṇhāti, evampi anāpatti. Atha sayaṃ anavassutāpi aññaṃ anavassutaṃ vā avassutaṃ vā ‘‘avassuto’’ti jānāti, dukkaṭameva. Vuttañhetaṃ anantarasikkhāpade ‘‘kissa tvaṃ ayye na paṭiggaṇhāsīti. Avassutā ayyeti. Tvaṃ pana ayye avassutāti. Nāhaṃ ayye avassutā’’ti. Sesamettha uttānameva. Udakadantaponato aññaṃ ajjhoharaṇīyaṃ, ubhatoavassutatā, sahatthā gahaṇaṃ, ajjhoharaṇanti imāni panettha cattāri aṅgāni.
6. 第六桑喀地谢思学处的注释
6. Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
705第六项,附随偈颂的意思是:所谓“不给,也不接受”,是说派遣者不给,被派遣者也不从她手里拿。既然接受这件事根本不存在,那么正因如此,被派遣者从派遣者手里拿取也就不成立。但即便如此,仍算犯重罪:当唆使被派遣者从有染心的人手里拿团食时,就犯桑喀地谢思罪。而这罪是以受用为条件——也就是说,犯这罪时,是以那被派遣者的受用为条件而犯的。因为当那人饮食结束时,派遣者就成立桑喀地谢思罪。这里其余的内容都很清楚。对方是人类男性、除了开许的情况之外,令拿取嚼食或啖食而食的派遣、以彼语而取后另一个人饮食结束——这里就是这三个条件。
705. Chaṭṭhe parivāragāthāya ayamattho. Na deti na paṭiggaṇhātīti (pari. aṭṭha. 481) na uyyojikā deti, nāpi uyyojitā tassā hatthato gaṇhāti . Paṭiggaho tena na vijjatīti teneva kāraṇena uyyojikāya hatthato uyyojitāya paṭiggaho na vijjati. Āpajjati garukanti evaṃ santepi avassutassa hatthato piṇḍaggahaṇe uyyojentī saṅghādisesāpattiṃ āpajjati. Tañca paribhogapaccayāti tañca pana āpattiṃ āpajjamānā tassā uyyojitāya paribhogapaccayā āpajjati. Tassā hi bhojanapariyosāne uyyojikāya saṅghādiseso hoti. Sesamettha uttānameva. Manussapurisatā, aññatra anuññātakāraṇā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ gahetvā bhuñjāti uyyojanā, tena vacanena gahetvā itarissā bhojanapariyosānanti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
7. 第七桑喀地谢思学处的注释
7. Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
709709. 在第七项中,“kinnumāva samaṇiyo”的意思是:难道只有这些才是沙门尼吗?“tāsāhaṃ”的意思是:我是她们中的一员。其余内容意思很明白。
709. Sattame kinnumāva samaṇiyoti kiṃ nu imā eva samaṇiyo. Tāsāhanti tāsaṃ ahaṃ. Sesaṃ uttānameva.
715第八条,只是字面意思而已。
715. Aṭṭhamaṃ uttānatthameva.
9. 第九桑喀地谢思学处的注释
9. Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
721第九条中,“覆藏罪者”是指覆藏轻微小罪的人。在这里,作呵责甘马的时候,应该让两三个人一起接受呵责。
721. Navame vajjappaṭicchādikāti khuddānukhuddakavajjassa paṭicchādikā. Samanubhāsanakammakāle cettha dve tisso ekato samanubhāsitabbā.
727第十条,只是字面意思而已。
727. Dasamaṃ uttānatthameva.