2. 第二诵分·给孤独事
6. 住所篇集 · 89 段
2. 第二诵分
2. Dutiyabhāṇavāro
给孤独事
Anāthapiṇḍikavatthu
304那时,给孤独居士是那位王舍城长者的妹夫。后来,给孤独居士因事来到王舍城。那时,那位王舍城长者已经邀请了以佛陀为首的僧团第二天去应供。于是,王舍城长者吩咐他的奴隶和佣人们说:喂,你们天一亮就早点起来,熬粥、做饭、准备汤菜、准备各种软食。给孤独居士心想:以前这位朋友,我来了,他都会放下所有的事情,只和我亲切交谈。可今日他却显得心不在焉,光顾着吩咐他的奴隶和佣人们:喂,你们天一亮就早点起来,熬粥、做饭、准备汤菜、准备各种软食。难道这位朋友家里要办喜事嫁娶,还是要举行大祭祀,或者是摩揭陀国斯尼耶·频婆娑罗王连同军队被邀请明天来应供呢?
Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati rājagahakassa seṭṭhissa bhaginipatiko hoti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati rājagahaṃ agamāsi kenacideva karaṇīyena. Tena kho pana samayena rājagahakena seṭṭhinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito hoti. Atha kho rājagahako seṭṭhī dāse ca kammakāre ca āṇāpesi – ‘‘tena hi, bhaṇe, kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha, bhattāni pacatha, sūpāni sampādetha, uttaribhaṅgāni sampādethā’’ti. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘pubbe khvāyaṃ gahapati mayi āgate sabbakiccāni nikkhipitvā mamaññeva saddhiṃ paṭisammodati. Sodānāyaṃ vikkhittarūpo dāse ca kammakāre ca āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha, bhattāni pacatha, sūpāni sampādetha, uttaribhaṅgāni sampādethā’ti. Kiṃ nu kho imassa gahapatissa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito , rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti?
那时,王舍城长者在吩咐完奴隶和佣人们之后,就去到给孤独居士那里。到了之后,和给孤独居士亲切地问候了一番,然后坐在一边。给孤独居士对坐在一边的王舍城长者说:朋友啊,以前我来了,你都会放下所有的事情,只和我亲切交谈。可今日你却显得心不在焉,光顾着吩咐你的奴隶和佣人们,说:喂,你们天一亮就早点起来,熬粥、做饭、准备汤菜、准备各种软食。难道是你家里要办喜事嫁娶,还是要举行大祭祀,或者是摩揭陀国斯尼耶·频婆娑罗王连同军队被邀请明天来应供呢?长者回答说:朋友,不是我家要办喜事嫁娶,也不是摩揭陀国斯尼耶·频婆娑罗王连同军队被邀请明天来应供。我确实是在准备一场大祭祀,我已经邀请了以佛陀为首的僧团明天来应供。给孤独居士惊讶地问:你刚才说佛陀吗,朋友?长者说:我说的就是佛陀,朋友。给孤独居士又问:你刚才说佛陀吗,朋友?长者说:我说的就是佛陀,朋友。给孤独居士第三次问:你刚才说佛陀吗,朋友?长者说:我说的就是佛陀,朋友。给孤独居士感叹地说:朋友,这世上就连佛陀佛陀这样的声音,都很难听到啊。朋友,现在这个时间,能够去拜见那位世尊、阿拉汉、全自觉者吗?长者说:朋友,现在这个时间不适合去拜见那位世尊、阿拉汉、全自觉者。你明天再找个合适的时间去拜见那位世尊、阿拉汉、全自觉者吧。于是,给孤独居士怀着明天要去拜见那位世尊、阿拉汉、全自觉者的念头,以忆念佛陀的心念躺下睡了。那天夜里,他以为天亮了,竟然三次从床上起来。
Atha kho rājagahako seṭṭhī dāse ca kammakāre ca āṇāpetvā yena anāthapiṇḍiko gahapati tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā anāthapiṇḍikena gahapatinā saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājagahakaṃ seṭṭhiṃ anāthapiṇḍiko gahapati etadavoca – ‘‘pubbe kho tvaṃ, gahapati, mayi āgate sabbakiccāni nikkhipitvā mamaññeva saddhiṃ paṭisammodasi. Sodāni tvaṃ vikkhittarūpo dāse ca kammakāre ca āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha, bhattāni pacatha, sūpāni sampādetha, uttaribhaṅgāni sampādethā’ti. Kiṃ nu kho te, gahapati, āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti? ‘‘Na me, gahapati, āvāho vā bhavissati, nāpi vivāho vā bhavissati, nāpi rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca me mahāyañño paccupaṭṭhito; svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito’’ti. ‘‘Buddhoti tvaṃ, gahapati, vadesī’’ti? ‘‘Buddho tyāhaṃ, gahapati, vadāmī’’ti. ‘‘Buddhoti tvaṃ, gahapati, vadesī’’ti? ‘‘Buddho tyāhaṃ, gahapati, vadāmī’’ti. ‘‘Buddhoti tvaṃ, gahapati, vadesī’’ti? ‘‘Buddho tyāhaṃ, gahapati, vadāmī’’ti. ‘‘Ghosopi kho eso, gahapati, dullabho lokasmiṃ yadidaṃ – buddho buddhoti. Sakkā nu kho, gahapati, imaṃ kālaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti? ‘‘Akālo kho, gahapati, imaṃ kālaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Svedāni tvaṃ kālena taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissasi arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – svedānāhaṃ kālena taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissāmi arahantaṃ sammāsambuddhanti – buddhagatāya satiyā nipajjitvā rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātaṃ maññamāno.
305那时,给孤独长者前往尸婆迦门。非人们为他打开了门。就在给孤独长者走出城门的那一刻,光明消失了,黑暗降临,恐惧、战栗、汗毛竖起从他心中生起;他当时就想折返回去。这时,尸婆迦夜叉隐去身形,发出声音说道:
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sivakadvāraṃ tenupasaṅkami. Amanussā dvāraṃ vivariṃsu. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa nagaramhā nikkhantassa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi; tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –
“一百头象,一百匹马,一百辆骡车,
十万名佩戴宝珠耳环的少女,
这些尚不及向前迈出一步的十六分之一。
“前进吧,居士,前进吧,居士!
向前走对你更好,而不是退回去。”
‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā; Sataṃ kaññāsahassāni, āmukkamaṇikuṇḍalā; Ekassa padavītihārassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ . ‘‘Abhikkama gahapati abhikkama gahapati; Abhikkantaṃ te seyyo no paṭikkanta’’nti.
那时,给孤独长者的黑暗消失了,光明降临。先前生起的恐惧、战栗、汗毛竖立,也就此平息了。第二次……第三次……给孤独长者的光明又消失了,黑暗降临,恐惧、战栗、汗毛竖起从他心中生起,他当时就想折返回去。第三次,尸婆迦夜叉隐去身形,发出声音说道:
Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi. Yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso so paṭippassambhi. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho…pe… anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Tatiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –
“一百头象,一百匹马,一百辆骡车,
十万名佩戴宝珠耳环的少女,
这些尚不及向前迈出一步的十六分之一。
“前进吧,居士,前进吧,居士!
往前走对你好,别往后退。”
‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā; Sataṃ kaññāsahassāni, āmukkamaṇikuṇḍalā; Ekassa padavītihārassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ. ‘‘Abhikkama gahapati abhikkama gahapati, Abhikkantaṃ te seyyo no paṭikkanta’’nti.
第三次,给孤独居士眼前的黑暗消失了,光明出现了。先前生起的恐惧、战栗、汗毛竖立,这时都平息了下来。于是,给孤独居士前往寒林。那时,正值后夜破晓时分,世尊起身后,正在空地上经行。世尊远远地看见给孤独居士走来。看见之后,他便从经行处下来,在铺好的座位上坐下。坐下后,世尊对给孤独居士说:“来吧,须达多。”给孤独居士心想:“世尊竟然叫我的名字!”他满心欢喜、兴高采烈地来到世尊那里,到了之后,用头礼拜世尊的双足,然后对世尊说:“尊者啊,世尊昨晚睡得安稳吗?”
Tatiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi , āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sītavanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ajjhokāse caṅkamati. Addasā kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘ehi sudattā’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – nāmena maṃ bhagavā ālapatīti – haṭṭho udaggo yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhaṃ sayitthā’’ti?
已般涅槃的婆罗门,实恒时安乐而住;
他不染着于诸欲,清凉、无依。
“断尽一切执着,调伏心中忧惧;
内心寂静的人,安稳地休息,心意已达平静。”
‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto; Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi. ‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ; Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetasā’’ti .
那时,世尊便为给孤独长者次第开示说法——也就是:布施的论说、持戒的论说、生天的论说;以及欲乐的过患、卑劣与杂染,出离的功德。当世尊知道给孤独长者的心柔软、调柔、没有障碍、喜悦、充满信心时,便为他说了诸佛所赞叹的法要——苦、集、灭、道。就像一块干净的布,没有了污点,能完全吸收染料一样,给孤独长者就在那个座位上,生起了离尘离垢的法眼:“凡是集起之法,皆是灭尽之法。”那时,给孤独长者已经亲见法、体证法、了知法、深入法,超越了疑惑,断除了犹豫,获得了无畏,在导师的教法中不再依赖于他人。他对世尊这样说:“太殊胜了,尊者,太殊胜了,尊者!就像将倒下的扶起来,将遮蔽的揭开,为迷路者指明道路,在黑暗中举着油灯——让有眼睛的人能看见东西一样,世尊用种种方式阐明了法。我从今日起,直到生命结束,都皈依世尊、皈依法、皈依比丘僧团。愿世尊接受我为在家弟子,从今日起终生皈依。也请世尊明天和比丘僧团一起,接受我的饮食供养。”世尊以沉默的方式接受了。
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikassa gahapatissa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ, kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva anāthapiṇḍikassa gahapatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bhante, abhikkantaṃ bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Adhivāsetu ca me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
那时,给孤独长者知道世尊已经接受,便从座位起身,向世尊行礼,右绕之后离开了。王舍城长者听说了这件事:“听说给孤独长者明天要请以佛陀为首的僧团应供。”
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Assosi kho rājagahako seṭṭhī – ‘‘anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito’’ti.
306那时,王舍城长者对给孤独长者这样说:“居士啊,听说你明天要请以佛陀为首的僧团应供。你是个外地来的人,我给你提供资具,好让你能供养以佛陀为首的僧团食物吧。”给孤独长者说:“不用了,居士,我自己有资具,可以供养以佛陀为首的僧团食物。”
Atha kho rājagahako seṭṭhī anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘tayā kira, gahapati, svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito. Tvañcāsi āgantuko. Demi te, gahapati, veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī’’ti. ‘‘Alaṃ, gahapati atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī’’ti.
王舍城的市民也听说了这件事:“听说给孤独长者明天要请以佛陀为首的僧团应供。”那时,王舍城的市民对给孤独长者这样说:“居士啊,听说你明天要请以佛陀为首的僧团应供。你是个外地来的人,我给你提供资具,好让你能供养以佛陀为首的僧团食物吧。”给孤独长者说:“不用了,诸位尊者,我自己有资具,可以供养以佛陀为首的僧团食物。”
Assosi kho rājagahako negamo – ‘‘anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito’’ti. Atha kho rājagahako negamo anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘tayā kira, gahapati, svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito. Tvañcāsi āgantuko. Demi te, gahapati, veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī’’ti. ‘‘Alaṃ ayya; atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī’’ti.
摩揭陀国频婆娑罗王也听说了这件事:“听说给孤独长者明天要请以佛陀为首的僧团应供。”那时,摩揭陀国频婆娑罗王对给孤独长者这样说:“居士啊,听说你明天要请以佛陀为首的僧团应供。你是个外地来的人,我给你提供资具,好让你能供养以佛陀为首的僧团食物吧。”给孤独长者说:“不用了,大王,我自己有资具,可以供养以佛陀为首的僧团食物。”
Assosi kho rājā māgadho seniyo bimbisāro – ‘‘anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito’’ti. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘tayā kira, gahapati, svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito. Tvañcāsi āgantuko. Demi te, gahapati, veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī’’ti. ‘‘Alaṃ deva; atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī’’ti.
那一夜过后,给孤独长者在王舍城长者的住处,让人准备了美味的硬食和软食,然后派人向世尊报告时间:“时间到了,尊者,食物已经准备好了。”那时,世尊在上午时分,穿好下衣,拿着钵和衣,前往王舍城长者的住处。到了之后,在备好的座位上,与比丘僧团一起坐下。那时,给孤独长者亲手用美味的硬食和软食,使以佛陀为首的比丘僧团吃饱、满足。世尊吃完后,放下钵,给孤独长者便坐在一旁。坐在一旁的给孤独长者对世尊这样说:“请世尊和比丘僧团一起,在舍卫城接受我雨安居的供养。”世尊说:“居士啊,如来是喜欢空寂的住所的。”给孤独长者说:“我明白,世尊!我明白,善逝!”那时,世尊以法义开示、劝导、激励、令给孤独长者欢喜之后,从座位起身离开了。
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati tassā rattiyā accayena rājagahakassa seṭṭhissa nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena rājagahakassa seṭṭhissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā, bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ, ekamantaṃ nisīdi . Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. ‘‘Suññāgāre kho, gahapati, tathāgatā abhiramantī’’ti. ‘‘Aññātaṃ bhagavā, aññātaṃ sugatā’’ti. Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
307而在那个时期,给孤独长者有很多朋友、很多伙伴,说话很有分量。那时,给孤独长者在王舍城办完了该办的事,便朝着舍卫城方向出发了。给孤独长者在途中吩咐人们说:“诸位尊者,请建造园舍,建立住所,准备布施。佛陀已经出现在世间,那位世尊已经接受了我的邀请,会从这条路来。”那时,那些人受到给孤独长者的嘱咐,便建造了园舍,建立了住所,准备了布施的物品。
Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati bahumitto hoti bahusahāyo ādeyyavāco. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati rājagahe taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena sāvatthi tena pakkāmi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati antarāmagge manusse āṇāpesi – ‘‘ārāme , ayyā, karotha, vihāre patiṭṭhāpetha, dānāni paṭṭhapetha. Buddho loke uppanno. So ca mayā bhagavā nimantito iminā maggena āgacchissatī’’ti. Atha kho te manussā anāthapiṇḍikena gahapatinā uyyojitā ārāme akaṃsu, vihāre patiṭṭhāpesuṃ, dānāni paṭṭhapesuṃ.
那时,给孤独居士回到舍卫城后,遍访整个舍卫城周边,一边看一边想:“世尊应该住在哪里才好呢?那个地方要离村落既不太远,也不太近;来回往返要方便;任何有需要的人都可以前去拜访;白天人不太多,不杂乱;夜晚安静,不嘈杂,声音少;远离人群,能满足独处禅修的需要才行。”
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati sāvatthiṃ gantvā samantā sāvatthiṃ anuvilokesi – ‘‘kattha nu kho bhagavā vihareyya? Yaṃ assa gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṃ, atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ, divā appākiṇṇaṃ, rattiṃ appasaddaṃ, appanigghosaṃ, vijanavātaṃ, manussarāhasseyyakaṃ, paṭisallānasāruppa’’nti.
给孤独居士看见了祇陀王子的园林。那个地方离村落既不太远,也不太近;来回往返方便;有需要的人容易前往;白天人不太多,不杂乱;夜晚少声少响,不嘈杂;远离人群,适合隐静独处,适合禅修。看到后,他就前往祇陀王子那里。到了之后,对祇陀王子说:“王子,请把您的园林给我,我要用来建造僧园。”“居士,这园林不卖,即使用金币铺满也不卖。”“王子,这园林我已经买下了。”“不,居士,你还没有买下这园林。”两人就“买下了、没买下”争执起来,便去请教裁决的官员们。那些官员们这样说:“王子,既然你已经定了价,这园林就算被买下了。”于是,给孤独居士用车子运来金币,让人将祇园林用金币铺满。第一次运来的金币,还有靠近门楼的一小角没有铺满。于是,给孤独居士就吩咐手下的人:“伙计们,去吧,再拿金币来;我们要把那个角落也铺满。”
Addasā kho anāthapiṇḍiko gahapati jetassa kumārassa uyyānaṃ – gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṃ, atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ, divā appākiṇṇaṃ, rattiṃ appasaddaṃ, appanigghosaṃ, vijanavātaṃ, manussarāhasseyyakaṃ, paṭisallānasāruppaṃ. Disvāna yena jeto kumāro tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā jetaṃ kumāraṃ etadavoca – ‘‘dehi me, ayyaputta, uyyānaṃ ārāmaṃ kātu’’nti . ‘‘Adeyyo, gahapati, ārāmo api koṭisantharenā’’ti. ‘‘Gahito, ayyaputta, ārāmo’’ti. ‘‘Na, gahapati, gahito ārāmo’’ti. Gahito na gahitoti vohārike mahāmatte pucchiṃsu. Mahāmattā evamāhaṃsu – ‘‘yato tayā , ayyaputta, aggho kato, gahito ārāmo’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati sakaṭehi hiraññaṃ nibbāhāpetvā jetavanaṃ koṭisantharaṃ santharāpesi. Sakiṃ nīhaṭaṃ hiraññaṃ thokassa okāsassa koṭṭhakasāmantā nappahoti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati manusse āṇāpesi – ‘‘gacchatha, bhaṇe, hiraññaṃ āharatha; imaṃ okāsaṃ santharissāmā’’ti.
那时,祇陀王子心里这样想:“看来这绝不是一件小事,这位居士竟然舍得花这么多金币。”他便对给孤独居士说:“居士,可以了。别再铺那个角落了。把那个角落留给我吧,这将成为我的供养。”那时,给孤独居士心想:“这位祇陀王子是一位有名望、有地位的人;能让这样有名望的人对佛法戒律生起净信,确实是很有意义的大事。”于是,就把那个角落给了祇陀王子。随后,祇陀王子就在那个角落建造了一座门楼。
Atha kho jetassa kumārassa etadahosi – ‘‘na kho idaṃ orakaṃ bhavissati, yathāyaṃ gahapati tāva bahuṃ hiraññaṃ pariccajatī’’ti. Anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, gahapati; mā taṃ okāsaṃ santharāpesi. Dehi me etaṃ okāsaṃ. Mametaṃ dānaṃ bhavissatī’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – ayaṃ kho jeto kumāro abhiññāto ñātamanusso; mahatthiko kho pana evarūpānaṃ ñātamanussānaṃ imasmiṃ dhammavinaye pasādoti – taṃ okāsaṃ jetassa kumārassa pādāsi . Atha kho jeto kumāro tasmiṃ okāse koṭṭhakaṃ māpesi.
那时,给孤独居士在祇园里建造了精舍,建造了各个独立院落,建造了门楼,建造了集会大厅,建造了伙房,建造了储藏许可物品的小屋,建造了厕所,建造了经行处,建造了经行处的廊堂,建造了水井,建造了水井旁的堂屋,建造了浴室,建造了浴室的廊堂,建造了池塘,建造了凉亭。
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi, pariveṇāni kārāpesi, koṭṭhake kārāpesi, upaṭṭhānasālāyo kārāpesi, aggisālāyo kārāpesi, kappiyakuṭiyo kārāpesi, vaccakuṭiyo kārāpesi, caṅkame kārāpesi, caṅkamanasālāyo kārāpesi, udapāne kārāpesi, udapānasālāyo kārāpesi, jantāghare kārāpesi, jantāgharasālāyo kārāpesi, pokkharaṇiyo kārāpesi, maṇḍape kārāpesi.
308那时,世尊在王舍城随意住了一段时间后,便朝着毗舍离的方向出发游行。一路次第游行,最后抵达了毗舍离。就在那里,世尊住在大林里的重阁讲堂。而那个时候,人们都非常恭敬用心地在做建筑新造作。那些负责监督新造作的诸比丘,他们也都会恭敬用心地用衣服、饮食、住处、医药资具来照顾工人们。那时,有一位穷困的织布工心里想:“这绝不是一件小事,看这些人这么恭敬用心地做新造作;我也应该参与做点新造作才好吧。”于是,那位穷织布工就自己动手和泥、制砖,砌起了一面墙。因为他技艺不好,砌得歪歪斜斜,墙就倒塌了。第二次,他又……(中略)……第三次,那位穷织布工又自己动手和泥、制砖,砌起了一面墙。还是因为他技艺不好,砌得歪歪斜斜,墙又倒塌了。于是,那位穷织布工就埋怨、发牢骚、到处抱怨说:“那些给释迦子沙门供养衣服、饮食、住处、医药资具的人,这些比丘们就去教诫、指导他们,还负责监督他们的新造作。而我呢,是个穷人。没有任何人来教诫我、指导我,也没有人来监督我的新造作。”一些比丘听到了那位穷织布工这样埋怨、发牢骚、抱怨。于是,那些比丘就把这件事禀告了世尊。那时,世尊就以这件事为因缘,以这件事作为契机,做了一番佛法的开示,然后对诸比丘说:“诸比丘,我允许你们委派新造作。诸比丘,负责新造作的比丘应该尽心努力,这样想着:‘怎样才能让这精舍尽快完工呢?’他还要修补破损和开裂的地方。那么,诸比丘,应该这样委派:首先,要请求一位比丘;请求到之后,由一位有经验、有能力的比丘向僧团作宣告:
Atha kho bhagavā rājagahe yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena manussā sakkaccaṃ navakammaṃ karonti. Yepi bhikkhū navakammaṃ adhiṭṭhenti tepi sakkaccaṃ upaṭṭhenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena . Atha kho aññatarassa daliddassa tunnavāyassa etadahosi – ‘‘na kho idaṃ orakaṃ bhavissati, yathayime manussā sakkaccaṃ navakammaṃ karonti; yaṃnūnāhampi navakammaṃ kareyya’’nti. Atha kho so daliddo tunnavāyo sāmaṃ cikkhallaṃ madditvā iṭṭhakāyo cinitvā kuṭṭaṃ uṭṭhāpesi. Tena akusalakena citā vaṅkā bhitti paripati. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho so daliddo tunnavāyo sāmaṃ cikkhallaṃ madditvā iṭṭhakāyo cinitvā kuṭṭaṃ uṭṭhāpesi. Tena akusalakena citā vaṅkā bhitti paripati. Atha kho so daliddo tunnavāyo ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘ye imesaṃ samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ denti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, te ime ovadanti anusāsanti, tesañca navakammaṃ adhiṭṭhenti. Ahaṃ panamhi daliddo. Na maṃ koci ovadati vā anusāsati vā navakammaṃ vā adhiṭṭhetī’’ti. Assosuṃ kho bhikkhū tassa daliddassa tunnavāyassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, navakammaṃ dātuṃ. Navakammiko, bhikkhave, bhikkhu ussukkaṃ āpajjissati – ‘kinti nu kho vihāro khippaṃ pariyosānaṃ gaccheyyā’ti; khaṇḍaṃ phullaṃ paṭisaṅkharissati. Evañca pana, bhikkhave, dātabbaṃ. Paṭhamaṃ bhikkhu yācitabbo, yācitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
309“尊者,请僧团听我说。如果僧团同意的话,僧团应将某甲居士精舍的新造作事务,委派给某甲比丘。这是宣告。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmassa gahapatino vihāraṃ itthannāmassa bhikkhuno navakammaṃ dadeyya. Esā ñatti.
“尊者,请僧团听我说。僧团将某甲居士精舍的新造作事务,委派给某甲比丘。哪位尊者同意把某甲居士精舍的新造作事务委派给某甲比丘,就请保持沉默;哪位不同意,请说。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Saṅgho itthannāmassa gahapatino vihāraṃ itthannāmassa bhikkhuno navakammaṃ deti. Yassāyasmato khamati itthannāmassa gahapatino vihāraṃ itthannāmassa bhikkhuno navakammassa dānaṃ, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
某甲居士的精舍作为新造作事务,已由僧团委派给了某甲比丘。僧团同意,所以才沉默。我是这样理解这件事的。
‘‘Dinno saṅghena itthannāmassa gahapatino vihāro itthannāmassa bhikkhuno navakammaṃ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti.
允许上座等
Aggāsanādianujānanaṃ
310那时,世尊在毗舍离城随心所欲地住了一段时间后,便朝着舍卫城方向游化而去。在那个时候,六群比丘的弟子们,抢在以上首佛为首的僧团前面,把住处给占了,把床座也给占了,还说:“这间要给我们亲教师,这间要给我们老师,这间要给我们自己。”
Atha kho bhagavā vesāliyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi . Tena kho pana samayena chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ antevāsikā bhikkhū buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā vihāre pariggaṇhanti, seyyāyo pariggaṇhanti – idaṃ amhākaṃ upajjhāyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ bhavissatī’’ti.
那时,舍利弗尊者走在上首佛为首的僧团最后面,当住处都被占完、床座都被占完后,他找不到床位,就坐在了某棵树下。那时,世尊在凌晨时分起身后,咳了一声。舍利弗尊者也咳了一声。世尊问:“谁在那里?”尊者回答:“世尊,是我,舍利弗。”世尊又问:“舍利弗,你怎么坐在这里?”于是,舍利弗尊者就把这件事告诉了世尊。那时,世尊以这件事为因缘、以这件事为由,召集了比丘僧团,问诸比丘:“诸比丘,据说六群比丘的弟子们抢在以上首佛为首的僧团前面,把住处占了,把床座也占了,还说这间要给他们亲教师,这间要给他们老师,这间要给他们自己——这是真的吗?”诸比丘答:“世尊,是真的。”佛陀世尊呵责了他们……说:“诸比丘,这些愚蠢的人怎么能抢在以上首佛为首的僧团前面,把住处占了,把床座也占了,还说这间要给他们亲教师,这间要给他们老师,这间要给他们自己呢!诸比丘,这不能让未生信者生信……”呵责之后……为诸比丘开示法义后,问道:“诸比丘,什么样的人有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食呢?”
Atha kho āyasmā sāriputto buddhappamukhassa saṅghassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā vihāresu pariggahitesu, seyyāsu pariggahitāsu, seyyaṃ alabhamāno aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ukkāsi. Āyasmāpi sāriputto ukkāsi. ‘‘Ko etthā’’ti? ‘‘Ahaṃ, bhagavā, sāriputto’’ti. ‘‘Kissa tvaṃ, sāriputtaṃ, idha nisinno’’ti? Atha kho āyasmā sāriputto bhagavato etamatthaṃ ārocesi. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi – ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ antevāsikā bhikkhū buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā vihāre pariggaṇhanti, seyyāyo pariggaṇhanti – idaṃ amhākaṃ upajjhāyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Saccaṃ bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… ‘‘kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā vihāre pariggahessanti, seyyāyo pariggahessanti – idaṃ amhākaṃ upajjhāyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ bhavissatīti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘ko, bhikkhave, arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti?
有些比丘这样说:“世尊,从刹帝利家族出家的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,从婆罗门家族出家的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,从居士家族出家的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,精通经教的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,持律的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,说法师,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,证得初禅的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,证得第二禅的人……证得第三禅的人……证得第四禅的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,入流者……一来者……不来者……阿拉汉,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,具足三明的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”有些比丘这样说:“世尊,具足六神通的人,有资格受用最好的座位、最好的水和最好的饮食。”
Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, khattiyakulā pabbajito so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, brāhmaṇakulā pabbajito so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, gahapatikulā pabbajito so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, suttantiko so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, vinayadharo so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, dhammakathiko so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, paṭhamassa jhānassa lābhī so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, dutiyassa jhānassa lābhī so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, tatiyassa jhānassa lābhī so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, catutthassa jhānassa lābhī so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, sotāpanno so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, sakadāgāmī…pe… yo, bhagavā, anāgāmī…pe… yo, bhagavā , arahā so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, tevijjo so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti. Ekacce bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘yo, bhagavā, chaḷabhiñño so arahati aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’’nti.
311那时,世尊对诸比丘说:“诸比丘,很久以前,在雪山的一个地方,有一棵大榕树。有三个朋友依靠它生活:一只鹧鸪、一只猴子和一头象。他们之间互不恭敬、互不尊重、彼此不合地生活着。那时,诸比丘,这三个朋友心里想道:‘哎,要是我们能知道我们当中谁的生年最久,我们就恭敬他、尊重他、尊敬他、供养他,并且听从他的教导就好了。’”
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, himavantapadese mahānigrodho ahosi. Taṃ tayo sahāyā upanissāya vihariṃsu – tittiro ca, makkaṭo ca, hatthināgo ca. Te aññamaññaṃ agāravā appatissā asabhāgavuttikā viharanti. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ sahāyānaṃ etadahosi – ‘aho nūna mayaṃ jāneyyāma yaṃ amhākaṃ jātiyā mahantataraṃ taṃ mayaṃ sakkareyyāma garuṃ kareyyāma māneyyāma pūjeyyāma, tassa ca mayaṃ ovāde tiṭṭheyyāmā’ti.
“那时,诸比丘,鹧鸪和猴子问那头象:‘朋友,你记得的最久远的事是什么?’那头象说:‘朋友,当我还是一头幼象时,我把这棵榕树夹在两腿之间跨过去,树顶的嫩芽刚好蹭到我的肚子。朋友,这就是我记得的最久远的事。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, tittiro ca makkaṭo ca hatthināgaṃ pucchiṃsu – ‘tvaṃ, samma, kiṃ porāṇaṃ sarasī’ti? ‘Yadāhaṃ, sammā, poto homi, imaṃ nigrodhaṃ antarā satthīnaṃ karitvā atikkamāmi, aggaṅkurakaṃ me udaraṃ chupati. Imāhaṃ, sammā, porāṇaṃ sarāmī’ti.
“那时,诸比丘,鹧鸪和象问那只猴子:‘朋友,你记得的最久远的事是什么?’那只猴子说:‘朋友,当我还是一只小猴子时,我坐在地上,就能够吃到这棵榕树顶端的嫩芽。朋友,这就是我记得的最久远的事。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, tittiro ca hatthināgo ca makkaṭaṃ pucchiṃsu – ‘tvaṃ, samma, kiṃ porāṇaṃ sarasī’ti? ‘Yadāhaṃ, sammā, chāpo homi, chamāyaṃ nisīditvā imassa nigrodhassa aggaṅkurakaṃ khādāmi. Imāhaṃ, sammā, porāṇaṃ sarāmī’ti.
“那时,诸比丘,猴子和象问那只鹧鸪:朋友,你记得的最久远的事是什么?那只鹧鸪说:朋友,在那个地方,过去有一棵大榕树。我吃了它的果实后,在这个地方拉了粪便,这棵榕树就是从那里长出来的。这样看来,朋友,我的生年最久。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, makkaṭo ca hatthināgo ca tittiraṃ pucchiṃsu – ‘tvaṃ, samma, kiṃ porāṇaṃ sarasī’ti? ‘Amukasmiṃ, sammā, okāse mahānigrodho ahosi. Tato ahaṃ phalaṃ bhakkhitvā imasmiṃ okāse vaccaṃ akāsiṃ; tassāyaṃ nigrodho jāto. Tadāhaṃ, sammā, jātiyā mahantataro’ti .
“那时,诸比丘,猴子和象对那只鹧鸪这样说:‘朋友,你的生年比我们更久。我们要恭敬你、尊重你、尊敬你、供养你,并且听从你的教导。’那时,诸比丘,鹧鸪引导猴子和象受持了五戒,自己也受持五戒而行。他们就这样互相恭敬、互相尊重、彼此和合地生活着,在身体破裂、死后,投生到了善趣、天界。诸比丘,这就是所谓的以鹧鸪为导的清净行。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, makkaṭo ca hatthināgo ca tittiraṃ etadavocuṃ – ‘tvaṃ, samma, amhākaṃ jātiyā mahantataro. Taṃ mayaṃ sakkarissāma garuṃ karissāma mānessāma pūjessāma, tuyhañca mayaṃ ovāde patiṭṭhissāmā’ti. Atha kho, bhikkhave, tittiro makkaṭañca hatthināgañca pañcasu sīlesu samādapesi, attanā ca pañcasu sīlesu samādāya vattati. Te aññamaññaṃ sagāravā sappatissā sabhāgavuttikā viharitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu. Evaṃ kho taṃ, bhikkhave, tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosi.
“那些恭敬长者的人,是通达法者;
他们在现世受到称赞,在未来也会获得善趣。”
‘‘Ye vuḍḍhamapacāyanti, narā dhammassa kovidā; Diṭṭhe dhamme ca pāsaṃsā, samparāye ca suggatī’’ti.
诸比丘啊,那些畜生道的众生都能互相尊重、顺从、和睦相处。而你们这些在如此善说的法与律中出家的人,却互相不尊重、不顺从、不和睦相处,这怎么能说得过去呢?诸比丘啊,这既不能令未生信者生信……也不能令已生信者增长……(世尊)呵责之后,做了法谈,然后对诸比丘说:“诸比丘,我允许你们依长幼次第行礼、起立迎接、合掌、作恭敬业,并依长幼次第取得上等座位、上等水、上等食物。但是,诸比丘,不可依长幼次第排除他人取得僧团物。若排除者,犯恶作。”
‘‘Te hi nāma, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā aññamaññaṃ sagāravā sappatissā sabhāgavuttikā viharissanti. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā aññamaññaṃ agāravā appatissā asabhāgavuttikā vihareyyātha? Netaṃ, bhikkhave , appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ, paccuṭṭhānaṃ, añjalikammaṃ, sāmīcikammaṃ, aggāsanaṃ, aggodakaṃ, aggapiṇḍaṃ. Na ca, bhikkhave, saṅghikaṃ yathāvuḍḍhaṃ paṭibāhitabbaṃ. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti.
不应礼敬等人
Avandiyādipuggalā
312诸比丘啊,有这十种不应受礼敬的人:后受具足戒者不应受先受具足戒者礼敬;未受具足戒者不应受礼敬;说非法的新住异界年长者不应受礼敬;女人不应受礼敬;般荼迦(黄门)不应受礼敬;正在别住者不应受礼敬;应退回本处重受戒者不应受礼敬;应受敬悦者不应受礼敬;正在行敬悦者不应受礼敬;应出罪者不应受礼敬。诸比丘啊,这就是十种不应受礼敬的人。
‘‘Dasayime , bhikkhave, avandiyā – pure upasampannena pacchā upasampanno avandiyo, anupasampanno avandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo, mātugāmo avandiyo, paṇḍako avandiyo, pārivāsiko avandiyo, mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo, mānattāraho avandiyo, mānattacāriko avandiyo, abbhānāraho avandiyo. Ime kho, bhikkhave, dasa avandiyā.
诸比丘啊,有这三种应受礼敬的人:先受具足戒者应受后受具足戒者礼敬;说正法的新住异界年长者应受礼敬;诸比丘,在包含天、魔、梵的世间,在包含沙门、婆罗门、人天的一切众生中,如来、阿拉汉、正自觉者应受礼敬。诸比丘啊,这就是三种应受礼敬的人。
‘‘Tayome, bhikkhave, vandiyā – pacchā upasampannena pure upasampanno vandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo, sadevake bhikkhave loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato arahaṃ sammāsambuddho vandiyo. Ime kho, bhikkhave, tayo vandiyā’’ti.
禁止阻碍座位
Āsanappaṭibāhanapaṭikkhepaṃ
313那时,人们为了僧团而准备了凉亭,准备了敷具,准备了空地。六群比丘的随学弟子诸比丘心想:“世尊只允许僧团物依长幼次第使用,并没有允许指定供养物也这样。”于是他们抢在以佛为首的僧团前面,先占了凉亭、敷具和空地,说:“这个将给我们的亲教师,这个将给我们的老师,这个将给我们自己。”那时,具寿舍利弗跟在以佛为首的僧团后面;凉亭、敷具、空地都被占了,他找不到位置,就坐在一棵树下。那时,世尊在凌晨时分起身后咳了一声,具寿舍利弗也咳了一声。世尊问:“谁在那里?”“世尊,是我,舍利弗。”“舍利弗,你为什么坐在这里?”于是,具寿舍利弗把这件事告诉了世尊。世尊以此因缘、以此事由召集比丘僧团,询问诸比丘:“诸比丘,听说六群比丘的随学弟子抢在以佛为首的僧团前面,占了凉亭、敷具和空地,说:‘这个将给我们的亲教师,这个将给我们的老师,这个将给我们自己。’是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责他们……呵责后,作法义开示,对诸比丘说:“诸比丘,即使是指定供养物,也不可依长幼次第排除他人取得。若排除者,犯恶作。”
Tena kho pana samayena manussā saṅghaṃ uddissa maṇḍape paṭiyādenti, santhare paṭiyādenti, okāse paṭiyādenti. Chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ antevāsikā bhikkhū – ‘saṅghikaññeva bhagavatā yathāvuḍḍhaṃ anuññātaṃ , no uddissakata’nti buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā maṇḍapepi pariggaṇhanti, santharepi pariggaṇhanti, okāsepi pariggaṇhanti – idaṃ amhākaṃ upajjhāyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ bhavissatīti. Atha kho āyasmā sāriputto buddhappamukhassa saṅghassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā maṇḍapesu pariggahitesu, santharesu pariggahitesu, okāsesu pariggahitesu, okāsaṃ alabhamāno aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ukkāsi. Āyasmāpi sāriputto ukkāsi. ‘‘Ko etthā’’ti? ‘‘Ahaṃ, bhagavā, sāriputto’’ti. ‘‘Kissa tvaṃ, sāriputta, idha nisinno’’ti? Atha kho āyasmā sāriputto bhagavato etamatthaṃ ārocesi. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi – ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ antevāsikā bhikkhū – ‘saṅghikaññeva bhagavatā yathāvuḍḍhaṃ anuññātaṃ, no uddissakata’nti buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā maṇḍape pariggaṇhanti, santhare pariggaṇhanti, okāse pariggaṇhanti – idaṃ amhākaṃ upajjhāyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ bhavissati, idaṃ amhākaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Saccaṃ bhagavā’’ti…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘na, bhikkhave, uddissakatampi yathāvuḍḍhaṃ paṭibāhetabbaṃ. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti.
允许居士作
Gihivikataanujānanaṃ
314那时,人们在施食处的室内铺设了高座大床,比如:高脚椅、长榻、绒毛褥、彩绣毯、长毛毡、羊毛毯、棉垫、彩纹被、双面毛被、单面毛被、丝织毯、羊毛毯、带脚垫的靠椅、象毡、马毡、车毡、整张兽皮铺盖、迦达利鹿皮最上敷具、带有上盖的床、两端有红色枕头的床。诸比丘心生疑虑,不敢坐下。他们把这件事禀告了世尊。世尊说:诸比丘,除了高脚椅、长榻、棉垫这三种之外,我允许你们坐上在家人处理过的其他座具,但不允许躺下。
Tena kho pana samayena manussā bhattagge antaraghare uccāsayanamahāsayanāni paññapenti, seyyathidaṃ – āsandiṃ, pallaṅkaṃ, gonakaṃ, cittakaṃ, paṭikaṃ, paṭalikaṃ, tūlikaṃ, vikatikaṃ, uddalomiṃ, ekantalomiṃ, kaṭṭissaṃ, koseyyaṃ , kuttakaṃ, hatthattharaṃ, assattharaṃ, rathattharaṃ, ajinapaveṇiṃ, kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ, sauttaracchadaṃ, ubhatolohitakūpadhānaṃ. Bhikkhū kukkuccāyantā nābhinisīdanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā tīṇi – āsandiṃ, pallaṅkaṃ, tūlikaṃ – gihivikataṃ abhinisīdituṃ, natveva abhinipajjitu’’nti.
尔时,人们在食堂、在室内铺设填充棉花的床和椅。诸比丘疑虑而不坐。他们将此事告诉世尊。“诸比丘,我允许坐在居士所作的(座位上),但不可躺卧。”
Tena kho pana samayena manussā bhattagge antaraghare tūlonaddhaṃ mañcampi pīṭhampi paññapenti . Bhikkhū kukkuccāyantā nābhinisīdanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, gihivikataṃ abhinisīdituṃ, natveva abhinipajjitu’’nti.
祇园住所随喜
Jetavanavihārānumodanā
315那时,世尊次第游行,来到了舍卫城。那时,世尊就住在舍卫城的祇园给孤独园。这时,给孤独居士来到世尊那里,到了之后,礼敬世尊,坐在一边。坐在一边的给孤独居士对世尊这样说:“尊者,愿世尊明天和比丘僧团一起,接受我的饭食。”世尊默然接受了。给孤独居士知道世尊接受后,从座位起身,礼敬世尊,右绕之后离开了。那一夜过后,给孤独居士让人准备了丰盛的主食和副食,然后派人去告诉世尊:“时候到了,尊者,饭食已经备好。”那时,世尊在午前时分,穿好下衣,拿着钵和衣,前往给孤独居士的住处,到了之后,在铺设好的座位上,和比丘僧团一起坐下。这时,给孤独居士亲手以丰盛的主食和副食,供奉并劝请以佛陀为首的比丘僧团,直到他们吃饱。看到世尊吃完,手离开钵后,他便坐在一边。坐在一边的给孤独居士对世尊这样说:“尊者,我该如何处理这座祇园呢?”“那么,居士,你就把祇园,供养给来自四方、现在和未来的僧团吧。”“是的,尊者。”给孤独居士回答世尊后,就把祇园供养给了来自四方、现在和未来的僧团。
Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati tassā rattiyā accayena paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā, bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ, ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kathāhaṃ, bhante, jetavane paṭipajjāmī’’ti? ‘‘Tena hi tvaṃ, gahapati, jetavanaṃ āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhapehī’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavato paṭissutvā jetavanaṃ āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhāpesi.
那时,世尊用这些偈颂随喜赞叹给孤独居士:
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ imāhi gāthāhi anumodi –
“它阻挡寒冷与酷热,也阻挡种种猛兽,
还有蛇虫、蚊蚋,以及冷季里的种种降雨。
“那因此生起的酷热狂风,也被阻挡在外;
为了庇护,也为了安乐,为了禅修和洞察观照。
“为僧团布施住所,佛陀赞叹这是最上的布施;
所以,一个有智慧的人,看到自己的利益。”
应当建造令人愉悦的精舍,并在那里安住多闻的比丘;
应把食物、饮料、衣物和卧具,
以净信之心,布施给那些正直的人。
“他们会为他开示佛法,这法能消除一切苦;
他在此证知了那法后,便无漏而般涅槃。”
‘‘Sītaṃ uṇhaṃ paṭihanti, tato vāḷamigāni ca; Sarīsape ca makase, sisire cāpi vuṭṭhiyo. ‘‘Tato vātātapo ghoro, sañjāto paṭihaññati; Leṇatthañca sukhatthañca, jhāyituñca vipassituṃ. ‘‘Vihāradānaṃ saṅghassa, aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ; Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano. ‘‘Vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute; Tesaṃ annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā. ‘‘Te tassa dhammaṃ desenti, sabbadukkhāpanūdanaṃ; Yaṃ so dhammaṃ idhaññāya, parinibbāti anāsavo’’ti.
那时,世尊用这些偈颂随喜了给孤独居士后,从座位起身离开了。
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
座位拒绝等
Āsanappaṭibāhanādi
316那时,某位外道弟子的大臣布施了僧食。释迦族乌巴难达尊者后到,让正吃到一半的邻座比丘站起来,食堂里顿时喧闹起来。那位大臣便讥嫌、批评、指责道:“沙门释子怎么能在后到后,让正吃饭的比丘站起来呢!闹得食堂一片喧哗。难道不能在别处坐下,随意吃饱吗?”诸比丘听见了那位大臣的讥嫌、批评、指责。那些少欲的比丘也讥嫌、批评、指责道:“释迦族乌巴难达尊者怎么能在后到后,让正吃饭的比丘站起来呢!闹得食堂一片喧哗。”于是,那些比丘将这件事禀告了世尊。世尊问道:“乌巴难达,你确实在后到后,让正吃饭的比丘站起来,闹得食堂一片喧哗吗?”“是的,世尊。”佛陀世尊呵责……“愚人!你怎么能在后到后,让正吃饭的比丘站起来呢!食堂一片喧哗。愚人,这不能使未信者生信……”呵责后,说法后,对诸比丘说:“诸比丘,不应让正吃饭的比丘站起来。若让人站起,犯恶作。如果让人站起,而对方已经停止进食,则应说:‘去取水来。’如果能这样做到,就好;如果做不到,那就妥善地咽下饭粒,把座位让给年长的比丘。诸位比丘,我不以任何理由说可以阻挡年长比丘的座位。若阻挡,犯恶作。”
Tena kho pana samayena aññatarassa ājīvakasāvakassa mahāmattassa saṅghabhattaṃ hoti. Āyasmā upanando sakyaputto pacchā āgantvā vippakatabhojanaṃ ānantarikaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpesi. Bhattaggaṃ kolāhalaṃ ahosi. Atha kho so mahāmatto ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā pacchā āgantvā vippakatabhojanaṃ ānantarikaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpessanti! Bhattaggaṃ kolāhalaṃ ahosi. Nanu nāma labbhā aññatrāpi nisinnena yāvadatthaṃ bhuñjitu’’nti? Assosuṃ kho bhikkhū tassa mahāmattassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto pacchā āgantvā vippakatabhojanaṃ ānantarikaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpessati! Bhattaggaṃ kolāhalaṃ ahosī’’ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, upananda, pacchā āgantvā vippakatabhojanaṃ ānantarikaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpesi, bhattaggaṃ kolāhalaṃ ahosī’’ti? ‘‘Saccaṃ bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… ‘‘kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, pacchā āgantvā vippakatabhojanaṃ ānantarikaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpessasi? Bhattaggaṃ kolāhalaṃ ahosi. Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘na, bhikkhave, vippakatabhojano bhikkhu vuṭṭhāpetabbo. Yo vuṭṭhāpeyya, āpatti dukkaṭassa. Sace vuṭṭhāpeti, pavārito ca hoti, ‘gaccha udakaṃ āharā’ti vattabbo. Evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, sādhukaṃ sitthāni gilitvā vuḍḍhatarassa bhikkhuno āsanaṃ dātabbaṃ. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, kenaci pariyāyena vuḍḍhatarassa bhikkhuno āsanaṃ paṭibāhitabbanti vadāmi. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassāti’’.
那时,六群比丘让生病的诸比丘站起来。病诸比丘说:“贤友们,我们站不起来,我们病了。”六群比丘说:“我们要扶你们站起来。”于是他们抓住病比丘,扶着站起来后,在站着的时候就把手松开了。病诸比丘晕倒跌下。他们将此事禀告了世尊。世尊说:“诸比丘,不应让生病的比丘站起来。若让人站起,犯恶作。”
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gilāne bhikkhū vuṭṭhāpenti. Gilānā evaṃ vadenti – ‘‘na mayaṃ, āvuso, sakkoma vuṭṭhātuṃ, gilānāmhā’’ti. ‘‘Mayaṃ āyasmante vuṭṭhāpessāmā’’ti pariggahetvā vuṭṭhāpetvā ṭhitake muñcanti. Gilānā mucchitā papatanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ . ‘‘Na, bhikkhave, gilāno vuṭṭhāpetabbo. Yo vuṭṭhāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti.
那时,六群比丘心想:“我们病了,不应该被赶起来。”于是他们就霸占着最好的卧铺。诸比丘将这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,我允许给病人安排合适的床铺。”
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū ‘gilānā mayamhā avuṭṭhāpanīyā’ti varaseyyāyo palibuddhenti . Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, gilānassa patirūpaṃ seyyaṃ dātu’’nti.
那时,六群比丘用各种借口占着卧坐处不让。诸比丘将这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,不应该用借口霸占卧坐处。如果谁霸占,犯恶作。”
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū lesakappena senāsanaṃ paṭibāhanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Na, bhikkhave, lesakappena senāsanaṃ paṭibāhitabbaṃ. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti.
那时,十七群比丘正在修缮某边境处的一座大寺院,心想:“我们要在这里入雨安居。”六群比丘看见十七群比丘在修寺院。看见后,他们这样说:“贤友们,这些十七群比丘在修寺院。来,我们把他们赶走!”有一些人说:“贤友们,等一等,等他们修完了,修好之后我们再赶他们走。”后来,六群比丘就对十七群比丘说:“贤友们,起来吧,这寺院轮到我们了。”十七群比丘说:“贤友们,难道不应该提前告知一声吗?那样我们也好去修别的。”六群比丘说:“贤友们,这寺院是僧团的,不是吗?”“是的,贤友,是僧团的。”“起来吧,贤友们,这寺院轮到我们了。”十七群比丘说:“贤友,这寺院很大,你们也可以住,我们也可以住啊。”六群比丘生气、不高兴,抓住他们的脖子就把他们往外拖。那些被拖出来的比丘哭了起来。其他比丘问他们:“贤友们,你们为什么哭啊?”他们回答说:“贤友们,那些六群比丘生气、不高兴,把我们从僧团的寺院里拖了出来。”那些少欲知足的诸比丘……就指责、批评、呵斥道:“六群比丘怎么能生气、不高兴就把诸比丘从僧团的寺院里拖出来呢!”于是,那些比丘将这件事禀告世尊。“诸比丘,听说你们真的生气、不高兴,就把诸比丘从僧团的寺院里拖出来了吗?”“是真的,世尊。”世尊呵责了他们,说法后,对诸比丘说:“诸比丘,一个比丘不应该在生气、不高兴时把别的比丘从僧团的寺院里赶出去。如果赶出去,应该按照相应的法规处理。诸比丘,我允许分配卧坐处。”
Tena kho pana samayena sattarasavaggiyā bhikkhū aññataraṃ paccantimaṃ mahāvihāraṃ paṭisaṅkharonti – ‘idha mayaṃ vassaṃ vasissāmā’ti. Addasaṃsu kho chabbaggiyā bhikkhū sattarasavaggiye bhikkhū vihāraṃ paṭisaṅkharonte. Disvāna evamāhaṃsu – ‘‘ime, āvuso, sattarasavaggiyā bhikkhū vihāraṃ paṭisaṅkharonti. Handa ne vuṭṭhāpessāmā’’ti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘āgamethāvuso, yāva paṭisaṅkharonti, paṭisaṅkhate vuṭṭhāpessāmā’’ti. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū sattarasavaggiye bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti. ‘‘Nanu, āvuso, paṭikacceva ācikkhitabbaṃ? Mayañcaññaṃ paṭisaṅkhareyyāmā’’ti. ‘‘Nanu, āvuso, saṅghiko vihāro’’ti? ‘‘Āmāvuso, saṅghiko vihāro’’ti. ‘‘Uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti. ‘‘Mahallako, āvuso, vihāro; tumhepi vasatha, mayampi vasissāmā’’ti. ‘‘Uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti kupitā anattamanā gīvāyaṃ gahetvā nikkaḍḍhanti. Te nikkaḍḍhiyamānā rodanti. Bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘kissa tumhe, āvuso, rodathā’’ti? ‘‘Ime, āvuso, chabbaggiyā bhikkhū kupitā anattamanā amhe saṅghikā vihārā nikkaḍḍhantī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū kupitā anattamanā bhikkhū saṅghikā vihārā nikkaḍḍhissantī’’ti! Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira, tumhe bhikkhave, kupitā anattamanā saṅghikā vihārā bhikkhū nikkaḍḍhathā’’ti? ‘‘Saccaṃ bhagavā’’ti…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘na, bhikkhave, kupitena anattamanena bhikkhu saṅghikā vihārā nikkaḍḍhitabbo. Yo nikkaḍḍheyya, yathādhammo kāretabbo. Anujānāmi, bhikkhave, senāsanaṃ gāhetu’’nti.
委任住所分配者
Senāsanaggāhāpakasammuti
317那时,诸比丘心里想:“应该由谁来分配卧坐处呢?”他们把这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,我允许僧团委任一位具备五种素质的比丘做分配卧坐处者:他不会因为贪爱而行事,不会因为嗔恨而行事,不会因为愚痴而行事,不会因为恐惧而行事,并且知道哪些已经分配了,哪些还没有分配。诸比丘,应该这样委任:”
Atha kho bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘kena nu kho senāsanaṃ gāhetabba’’nti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ …pe… ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgataṃ bhikkhuṃ senāsanaggāhāpakaṃ sammannituṃ – yo na chandāgatiṃ gaccheyya, na dosāgatiṃ gaccheyya, na mohāgatiṃ gaccheyya, na bhayāgatiṃ gaccheyya, gahitāgahitañca jāneyya. Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbo –
“首先,应该请求那位比丘同意。请求之后,由一位有能力、有资历的比丘向僧团宣告:”
‘‘Paṭhamaṃ bhikkhu yācitabbo, yācitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
“尊者们,请僧团听我说。如果僧团觉得时机合适,僧团可以委任某某比丘为分配卧坐处者。这是动议。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ senāsanaggāhāpakaṃ sammanneyya. Esā ñatti.
“尊者们,请僧团听我说。僧团委任某某比丘为分配卧坐处者。哪位尊者同意委任某某比丘做分配卧坐处者,请保持沉默;哪位不同意,请说。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ senāsanaggāhāpakaṃ sammannati. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno senāsanaggāhāpakassa sammuti, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
“某某比丘已被僧团委任为分配卧坐处者。僧团同意,因此保持沉默,这件事就这样确定下来。”
‘‘Sammato saṅghena itthannāmo bhikkhu senāsanaggāhāpako. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti .
318那时,负责分配住所的诸比丘心里想:“应该怎么分配住所呢?”他们把这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,我允许你们先数比丘人数,数完比丘后,再数床位数量,数完床位后,按照床位数来分配。”按照床位数分配时,有些床位被顶替出去了……(世尊说:)“诸比丘,我允许按照精舍的数量来分配。”按照精舍数量分配时,有些精舍被顶替出去了……(世尊说:)“诸比丘,我允许按照院落的数量来分配。”按照院落数量分配时,有些院落又被顶替出去了……(世尊说:)“诸比丘,我允许也给予分得的部分。当分得的部分已经接受后,如果有其他比丘到来,如果他不乐意,就不应该给他。”
Atha kho senāsanaggāhāpakānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘kathaṃ nu kho senāsanaṃ gāhetabba’’nti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ , bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetuṃ, seyyā gaṇetvā seyyaggena gāhetu’’nti. Seyyaggena gāhentā seyyā ussārayiṃsu…pe… ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vihāraggena gāhetu’’nti. Vihāraggena gāhentā vihārā ussārayiṃsu…pe… ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pariveṇaggena gāhetu’’nti. Pariveṇaggena gāhentā pariveṇā ussārayiṃsu…pe… ‘‘anujānāmi, bhikkhave, anubhāgampi dātuṃ. Gahite anubhāge añño bhikkhu āgacchati, na akāmā dātabbo’’ti.
那时,诸比丘把住所分给站在界外的人。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,不应该把住所分给站在界外的人。如果谁这样分,就犯恶作罪。”
Tena kho pana samayena bhikkhū nissīme ṭhitassa senāsanaṃ gāhenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Na, bhikkhave, nissīme ṭhitassa senāsanaṃ gāhetabbaṃ. Yo gāheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti.
那时,诸比丘分到住所后,就整天把它占着。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,分到住所后不应该整天占据。如果谁占据,就犯恶作罪。诸比丘,我允许在雨安居的三个月期间占据,但在非安居期间则不应占据。”
Tena kho pana samayena bhikkhū senāsanaṃ gahetvā sabbakālaṃ paṭibāhanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Na, bhikkhave, senāsanaṃ gahetvā sabbakālaṃ paṭibāhetabbaṃ. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, vassānaṃ temāsaṃ paṭibāhituṃ, utukālaṃ pana na paṭibāhitu’’nti.
那时,诸比丘心里想:“究竟有几种分配住所的方式呢?”他们把这件事禀告世尊。世尊说:“诸比丘,有三种分配住所的方式:初次分配、第二次分配、以及中间空出住处的分配。在阿沙荼月满月的次日,应进行初次分配;在阿沙荼月满月后一个月,应进行第二次分配;在自恣日的次日,为了来年的雨安居,应分配中途空出的住处。诸比丘,这就是三种分配住所的方式。”
Atha kho bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘kati nu kho senāsanaggāhā’’ti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. ‘‘Tayo me, bhikkhave, senāsanaggāhā – purimako, pacchimako, antarāmuttako. Aparajjugatāya āsāḷhiyā purimako gāhetabbo. Māsagatāya āsāḷhiyā pacchimako gāhetabbo. Aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo. Ime kho, bhikkhave, tayo senāsanaggāhā’’ti.