中间省略段
Antarapeyyālaṃ
“几种”问段的注释
Katipucchāvāravaṇṇanā
271271. 现在,为使于犯戒等分类中成就善巧,以“有几罪”等方式建立论母之后,通过说明与反说明的方式阐述了分别。
271. Idāni āpattiādikoṭṭhāsesu kosallajananatthaṃ ‘‘kati āpattiyo’’tiādinā nayena mātikaṃ ṭhapetvā niddesappaṭiniddesavasena vibhaṅgo vutto.
其中,“有多少犯戒”是论母与分别中出现的对犯戒的提问。第二句同理。仅在此处,犯戒本身依积聚义而说为蕴。“已调伏之事”是对这些犯戒的律的提问;因为“已调伏”“律”“平息”义同一体,所谓已调伏之事即是已调伏之事,这是此处的词义。现在,为了显示那些存在时犯戒便生、不存在时便不生的法,提出了“有多少不敬”的双重提问。而“已调伏之事”是对那些不敬的律的提问。然而,那些犯戒并不称为“落入败坏”,故“有多少败坏”是对犯戒的败坏性质的提问。“有多少犯戒等起”是对那些犯戒的等起的提问。“诤论根、指责根”是对在“诤论诤事”“指责诤事”中出现的诤论与指责之根的提问。“可忆念法”是对无诤论与指责之根的法提问。“破僧事”是对在“导致分裂的诤事”等中所说的导致分裂之事的提问。“诤事”是在有破僧事时所生之法的提问。“止息”是对那些诤事的平息之法的提问。“五种犯戒”依论母所说而说,“七种”依分别所说而说。
Tattha kati āpattiyoti mātikāya ca vibhaṅge ca āgatāpattipucchā. Esa nayo dutiyapadepi. Kevalañhettha āpattiyo eva rāsivasena khandhāti vuttā. Vinītavatthūnīti tāsaṃ āpattīnaṃ vinayapucchā; ‘‘vinītaṃ vinayo vūpasamo’’ti idañhi atthato ekaṃ, vinītāniyeva vinītavatthūnīti ayamettha padattho. Idāni yesu sati āpattiyo honti, asati na honti, te dassetuṃ ‘‘kati agāravā’’ti pucchādvayaṃ. Vinītavatthūnīti ayaṃ pana tesaṃ agāravānaṃ vinayapucchā. Yasmā pana tā āpattiyo vipattiṃ āpattā nāma natthi, tasmā ‘‘kati vipattiyo’’ti ayaṃ āpattīnaṃ vipattibhāvapucchā. Kati āpattisamuṭṭhānānīti tāsaṃyeva āpattīnaṃ samuṭṭhānapucchā. Vivādamūlāni anuvādamūlānīti imā ‘‘vivādādhikaraṇaṃ anuvādādhikaraṇa’’nti āgatānaṃ vivādānuvādānaṃ mūlapucchā. Sāraṇīyā dhammāti vivādānuvādamūlānaṃ abhāvakaradhammapucchā. Bhedakaravatthūnīti ayaṃ ‘‘bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇa’’ntiādīsu vuttabhedakaraṇapucchā. Adhikaraṇānīti bhedakaravatthūsu sati uppajjanadhammapucchā. Samathāti tesaṃyeva vūpasamanadhammapucchā. Pañca āpattiyoti mātikāya āgatavasena vuttā. Sattāti vibhaṅge āgatavasena.
远离这些而喜乐,故为“远离”;或强盛的喜乐为“喜乐”。没有这些而喜乐,故为“离”。各别各别地远离,故为“别离”。嗔恨被除去、被破坏,故为“离嗔”。不以此造作那些犯戒蕴,故为“不造作”。若没有它,犯戒蕴的造作就会生起,从其对立面而言为“不造作”。从犯戒蕴违犯的对立面而言为“不违犯”。从越出故为“界限”;从动摇、破坏故,这是意义。导出者,系缚、结缚、阻止,故为“桥梁”。这是犯戒蕴的异名。那个桥梁被此制戒所破坏,故为“断桥”。在其余已调伏事的解说中,也是同样的方法。
Ārakā etehi ramatīti ārati; bhusā vā rati ārati. Vinā etehi ramatīti virati. Paccekaṃ paccekaṃ viramatīti paṭivirati. Veraṃ maṇati vināsetīti veramaṇī. Na etāya ete āpattikkhandhā karīyantīti akiriyā. Yaṃ etāya asati āpattikkhandhakaraṇaṃ uppajjeyya, tassa paṭipakkhato akaraṇaṃ. Āpattikkhandhaajjhāpattiyā paṭipakkhato anajjhāpatti. Velanato velā; calayanato vināsanatoti attho . Niyyānaṃ sinoti bandhati nivāretīti setu. Āpattikkhandhānametaṃ adhivacanaṃ. So setu etāya paññattiyā haññatīti setughāto. Sesavinītavatthuniddesesupi eseva nayo.
在不敬佛者中,若有人在佛在世时不去侍奉,在般涅槃后不去塔庙处或菩提树处,不礼敬塔庙或菩提树,在塔庙庭院中持伞、穿鞋行走,应知此人无敬佛。若有人有能力却不去听法,不诵持长声诵经,不讲说法语,破坏听法会众而离去,或散乱、不恭敬而坐,应知此人无敬法。若有人对长老、中腊、新学比丘不现起尊重,在布萨堂、经行处等地方表现出身轻率,不如法次第礼敬,应知此人无敬僧。若有人受持三学却不修学,应知此人对学无敬。若有人住于放逸、失念,不增长不放逸相,应知此人对不放逸无敬。同样,若有人不作财供养和法供养这两种摄益,应知此人对摄益无敬。其义应依恭敬解说中所说的相反方式了知。
Buddhe agāravādīsu yo buddhe dharamāne upaṭṭhānaṃ na gacchati, parinibbute cetiyaṭṭhānaṃ bodhiṭṭhānaṃ na gacchati, cetiyaṃ vā bodhiṃ vā na vandati, cetiyaṅgaṇe sachatto saupāhano carati, natthetassa buddhe gāravoti veditabbo. Yo pana sakkontoyeva dhammassavanaṃ na gacchati, sarabhaññaṃ na bhaṇati, dhammakathaṃ na katheti, dhammassavanaggaṃ bhinditvā gacchati, vikkhitto vā anādaro vā nisīdati, natthetassa dhamme gāravo. Yo theranavamajjhimesu cittīkāraṃ na paccupaṭṭhāpeti, uposathāgāravitakkamāḷakādīsu kāyappāgabbhiyaṃ dasseti, yathāvuḍḍhaṃ na vandati, natthetassa saṅghe gāravo. Tisso sikkhā samādāya asikkhamānoyeva pana sikkhāya agāravoti veditabbo. Pamāde ca sativippavāse tiṭṭhamānoyeva appamādalakkhaṇaṃ abrūhayamāno appamāde agāravoti veditabbo. Tathā āmisappaṭisanthāraṃ dhammappaṭisanthāranti imaṃ duvidhaṃ paṭisanthāraṃ akarontoyeva paṭisanthāre agāravoti veditabbo. Gāravaniddese vuttavipariyāyena attho veditabbo.
272在诤论根的解说中,“即使对导师也不敬”等句的意义,应依不敬佛者中所说的方式了知。“不顺从”即不谦卑而行,不以导师为尊长而安住。“内”即自己的相续或自己的团体,指自己的徒众。“外”即他人的相续或他人的团体。“在那里,你们”即在那内外有别的自他相续或自他会众之中。“应为断除而精勤”即应以修习慈心等方便,为断除而精勤;因为修习慈心等,那内外的烦恼得以断除。“为不流入”即为不转起。
272. Vivādamūlaniddese ‘‘sattharipi agāravo’’tiādīnaṃ buddhe agāravādīsu vuttanayeneva attho veditabbo. Appatissoti anīcavutti; na satthāraṃ jeṭṭhakaṃ katvā viharati. Ajjhattaṃ vāti attano santāne vā attano pakkhe vā; sakāya parisāyāti attho. Bahiddhā vāti parasantāne vā parapakkhe vā. Tatra tumheti tasmiṃ ajjhattabahiddhābhede saparasantāne vā saparaparisāya vā. Pahānāya vāyameyyāthāti mettābhāvanādīhi nayehi pahānatthaṃ vāyameyyātha; mettābhāvanādinayena hi taṃ ajjhattampi bahiddhāpi pahīyati. Anavassavāyāti appavattibhāvāya.
“执取己见”即执取自己的见解;将自身所执取的成见,执取为“唯此是真实”。“执取坚固”即坚执不舍。
Sandiṭṭhiparāmāsīti sakameva diṭṭhiṃ parāmasati; yaṃ attanā diṭṭhigataṃ gahitaṃ, idameva saccanti gaṇhāti . Ādhānaggāhīti daḷhaggāhī.
273指责根的解说虽与诤论根的解说相同,然而,依十八种破僧事而诤论者,其忿、恨等即是诤论根。同样,那些诤论者由于违犯戒行败坏等某一种败坏之后,便指责说:“某比丘犯了某种败坏”,或说:“你犯了波罗夷,你犯了桑喀地谢沙。”如此指责者的忿、恨等即是指责根,这是此处的差别。
273. Anuvādamūlaniddeso kiñcāpi vivādamūlaniddeseneva samāno, atha kho aṭṭhārasa bhedakaravatthūni nissāya vivadantānaṃ kodhūpanāhādayo vivādamūlāni. Tathā vivadantā pana sīlavipattiādīsu aññataravipattiṃ āpajjitvā ‘‘asuko bhikkhu asukaṃ nāma vipattiṃ āpanno’’ti vā, ‘‘pārājikaṃ āpannosi, saṅghādisesaṃ āpannosī’’ti vā anuvadanti. Evaṃ anuvadantānaṃ kodhūpanāhādayo anuvādamūlānīti ayamettha viseso.
274在可忆念法的解说中:以慈心所造的身业,名为慈身业。“公开与私下”,即当面与背后。其中,对新学比丘在衣作等事务中给予同伴般的帮助,名为当面的慈身业;对长老们,如洗脚、扇风等一切恭敬侍奉,也名为当面的慈身业。若新学或长老将木器等物品放置不当,不因此轻视,而如自己放置不当一般将其归置整齐,名为背后的慈身业。“此法亦是可忆念的”,是说此名为慈身业的法应当被忆念、能引生忆念;它既令修习此法之人被忆念,也令那些对此人生起净信、心想“啊,真是善士”的人得以忆念。“能生喜爱”,即令同梵行者生起喜爱;“能生尊重”,即令同梵行者生起尊重。“为了摄受”等,即为了摄受同梵行者,为了无诤、和合、成为一体。
274. Sāraṇīyadhammaniddese mettacittena kataṃ kāyakammaṃ mettaṃ kāyakammaṃ nāma. Āvi ceva raho cāti sammukhā ca parammukhā ca. Tattha navakānaṃ cīvarakammādīsu sahāyabhāvagamanaṃ sammukhā mettaṃ kāyakammaṃ nāma. Therānaṃ pana pādadhovanabījanavātadānādibhedampi sabbaṃ sāmīcikammaṃ sammukhā mettaṃ kāyakammaṃ nāma. Ubhayehipi dunnikkhittānaṃ dārubhaṇḍādīnaṃ tesu avamaññaṃ akatvā attanā dunnikkhittānaṃ viya paṭisāmanaṃ parammukhā mettaṃ kāyakammaṃ nāma. Ayampi dhammo sāraṇīyoti ayaṃ mettākāyakammasaṅkhāto dhammo saritabbo satijanako; yo naṃ karoti, taṃ puggalaṃ; yesaṃ kato hoti, te pasannacittā ‘‘aho sappuriso’’ti anussarantīti adhippāyo. Piyakaraṇoti taṃ puggalaṃ sabrahmacārīnaṃ piyaṃ karoti. Garukaraṇoti taṃ puggalaṃ sabrahmacārīnaṃ garuṃ karoti. Saṅgahāyātiādīsu sabrahmacārīhi saṅgahetabbabhāvāya. Tehi saddhiṃ avivādāya samaggabhāvāya ekībhāvāya ca saṃvattati.
在慈语业等中:当面称扬“天提舍长老、帝沙长老”这样的话语,名为当面的慈语业。若在寺院中,当那位长老不在时,有人询问:“我们的天提舍长老在哪里?我们的帝沙长老在哪里?他何时会来?”这样充满关切的话语,名为背后的慈语业。睁开充满慈爱、柔和、润泽的双眼,以清净的面容注视,名为当面的慈意业。心中作意:“愿天提舍长老、帝沙长老无病、无恼”,名为背后的慈意业。
Mettaṃ vacīkammantiādīsu devatthero tissattheroti evaṃ paggayha vacanaṃ sammukhā mettaṃ vacīkammaṃ nāma. Vihāre asante pana taṃ paṭipucchantassa ‘‘kuhiṃ amhākaṃ devatthero, kuhiṃ amhākaṃ tissatthero, kadā nu kho āgamissatī’’ti evaṃ mamāyanavacanaṃ parammukhā mettaṃ vacīkammaṃ nāma. Mettāsinehasiniddhāni pana nayanāni ummīletvā pasannena mukhena olokanaṃ sammukhā mettaṃ manokammaṃ nāma. ‘‘Devatthero tissatthero arogo hotu, appābādho’’ti samannāharaṇaṃ parammukhā mettaṃ manokammaṃ nāma.
‘不分别而受用者’,即既不分别食物,也不分别人而受用。若有人这样想:‘这些我将给与他人,这些我自己吃’,或者‘这些我将给某某与某某,这些我自己吃’,这样分别之后而受用,此人名为‘分别受用者’。而此人(不分别受用者)不这样做,他将得来的钵食从长老座开始分发,然后取剩下的食用。根据‘与持戒者’的说法,不给予破戒者也是可以的,但据说圆满可忆念法者必须给予所有人。对于病人、看护病人者、客比丘、将行比丘以及忙于衣作等事务者,也可以分别后给予。因为对这些对象进行分别而给予,并非对人作分别,而是因为这些人难得食物,应当给予特别照顾。
Appaṭivibhattabhogīti neva āmisaṃ paṭivibhajitvā bhuñjati, na puggalaṃ. Yo hi ‘‘ettakaṃ paresaṃ dassāmi, ettakaṃ attanā bhuñjissāmi, ettakaṃ vā asukassa ca asukassa ca dassāmi, ettakaṃ attanā bhuñjissāmī’’ti vibhajitvā bhuñjati, ayaṃ paṭivibhattabhogī nāma. Ayaṃ pana evaṃ akatvā ābhataṃ piṇḍapātaṃ therāsanato paṭṭhāya datvā gahitāvasesaṃ bhuñjati. ‘‘Sīlavantehī’’ti vacanato dussīlassa adātumpi vaṭṭati, sāraṇīyadhammapūrakena pana sabbesaṃ dātabbamevāti vuttaṃ. Gilāna-gilānupaṭṭhāka-āgantuka-gamikacīvarakammādipasutānaṃ viceyya dātumpi vaṭṭati. Na hi ete vicinitvā dentena puggalavibhāgo kato hoti, īdisānañhi kicchalābhattā viseso kātabboyevāti ayaṃ karoti.
在“不破损”等中:若有人于七种犯聚的开头或末尾违犯了学处,其戒就如边缘割裂的衣服,称为“破损”。若在中间违犯,则如中间有洞的衣服,称为“有洞”。若连续违犯两条或三条,则如背或腹上长有异色斑块的黑红等杂色牛,称为“有斑”。若间隔违犯,则如间隔点缀异色斑点的花牛,称为“有杂斑”。若所有戒全无违犯,这些戒便名为不破损、无洞、无斑、无杂斑。这些戒又能令人独立自主,故为“自在的”;为智者所赞叹,故为“智者所赞的”;不被渴爱与邪见执取,故为“不被执取的”;能导向近行定或安止定,故称“导向定的”。“住于戒的平等性”,即与随处安住且具足善戒的比丘们,达到戒的平等性而住。
Akhaṇḍānītiādīsu yassa sattasu āpattikkhandhesu ādimhi vā ante vā sikkhāpadaṃ bhinnaṃ hoti, tassa sīlaṃ pariyante chinnasāṭako viya khaṇḍaṃ nāma. Yassa pana vemajjhe bhinnaṃ, tassa majjhe chiddasāṭako viya chiddaṃ nāma hoti. Yassa paṭipāṭiyā dve tīṇi bhinnāni, tassa piṭṭhiyaṃ vā kucchiyaṃ vā uṭṭhitena visabhāgavaṇṇena kāḷarattādīnaṃ aññatarasarīravaṇṇā gāvī viya sabalaṃ nāma hoti. Yassa antarantarā bhinnāni, tassa antarantarā visabhāgavaṇṇabinduvicitrā gāvī viya kammāsaṃ nāma hoti. Yassa pana sabbena sabbaṃ abhinnāni sīlāni, tassa tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni nāma honti. Tāni panetāni bhujissabhāvakaraṇato bhujissāni. Viññūhi pasatthattā viññuppasatthāni. Taṇhādiṭṭhīhi aparāmaṭṭhattā aparāmaṭṭhāni. Upacārasamādhiṃ appanāsamādhiṃ vā saṃvattayantīti samādhisaṃvattanikānīti vuccanti. Sīlasāmaññagato viharatīti tesu tesu disābhāgesu viharantehi kalyāṇasīlehi bhikkhūhi saddhiṃ samānabhāvūpagatasīlo viharati.
“此见”即与道相应的正见。“圣的”即无有过失。“能出离的”即导向出离。“对于如此行者”即对于如此修行的人。“为了苦的灭尽”即为了灭尽一切苦。其余的文句,直到“止的分别”结束,意义明了。
Yāyaṃ diṭṭhīti maggasampayuttā sammādiṭṭhi. Ariyāti niddosā. Niyyātīti niyyānikā. Takkarassāti yo tathākārī hoti, tassa. Dukkhakkhayāyāti sabbadukkhassa khayatthaṃ. Sesaṃ yāva samathabhedapariyosānā uttānatthameva.