又第二偈集显示巴利原文
Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
(一)身等犯的解释显示巴利原文
(1) Kāyikādiāpattivaṇṇanā
474 第474节。“有多少身犯”等偈颂的解答中,六种身犯:在中间省略部分,以第四种犯的起因而有六种犯,即依“比丘行淫欲法,犯波罗夷”等句式所说的犯。由于这些犯是从身门生起的,所以称为身犯。六种语犯:即在同一个中间省略部分,以第五种犯的起因而有六种犯,即依“比丘有恶欲、被欲所败”等句式所说的犯。关于覆藏者有三种:比丘尼覆藏过犯犯波罗夷,比丘覆藏桑喀地谢沙犯波逸提,覆藏自己的粗重罪则犯恶作。以身触为缘有五种犯:比丘尼以身触犯波罗夷,比丘犯桑喀地谢沙;以身触与身体相关之物犯偷兰遮;以舍堕与身体相关之物犯恶作;以指刺犯波逸提——这些就是以身触为缘的五种犯。显示巴利原文
474. ‘‘Kati āpattiyo kāyikā’’tiādigāthānaṃ vissajjane cha āpattiyo kāyikāti antarapeyyāle catutthena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati, ‘‘bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti pārājikassā’’tiādinā nayena vuttāpattiyo. Kāyadvāre samuṭṭhitattā hi etā kāyikāti vuccanti. Cha vācasikāti tasmiṃyeva antarapeyyāle pañcamena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati, ‘‘bhikkhu pāpiccho icchāpakato’’tiādinā nayena vuttāpattiyo. Chādentassa tissoti vajjapaṭicchādikāya bhikkhuniyā pārājikaṃ, bhikkhussa saṅghādisesapaṭicchādane pācittiyaṃ, attano duṭṭhullāpattipaṭicchādane dukkaṭaṃ. Pañca saṃsaggapaccayāti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikaṃ, bhikkhuno saṅghādiseso, kāyena kāyapaṭibaddhe thullaccayaṃ, nissaggiyena kāyapaṭibaddhe dukkaṭaṃ, aṅgulipatodake pācittiyanti imā kāyasaṃsaggapaccayā pañcāpattiyo.
关于破晓时分有三种犯:因超过一夜、七夜、十夜、半月、一月等时限而犯舍堕、波逸提;比丘尼别处宿夜犯桑喀地谢沙;以及“若覆藏初夜分,覆藏第二夜分、第三夜分,至破晓时依然覆藏,便成犯;覆藏者应令其发露恶作”——如此,在破晓时分有此三种犯。两种乃至三谏:有十一种称为乃至三谏,但依制立而言,则有两种:比丘的乃至三谏与比丘尼的乃至三谏。这当中有一类八事:唯有比丘尼才有此一类,于教法中称作八事。以一总摄一切:“凡有犯者,应发露”——以此一缘起初总说,总摄一切学处和一切巴帝摩卡的诵出。显示巴利原文
Aruṇugge tissoti ekarattachārattasattāhadasāhamāsātikkamavasena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, bhikkhuniyā rattivippavāse saṅghādiseso, ‘‘paṭhamampi yāmaṃ chādeti, dutiyampi tatiyampi yāmaṃ chādeti, uddhaste aruṇe channā hoti āpatti, yo chādeti so dukkaṭaṃ desāpetabbo’’ti imā aruṇugge tisso āpattiyo āpajjati. Dve yāvatatiyakāti ekādasa yāvatatiyakā nāma, paññattivasena pana dve honti bhikkhūnaṃ yāvatatiyakā bhikkhunīnaṃ yāvatatiyakāti. Ekettha aṭṭhavatthukāti bhikkhunīnaṃyeva ekā ettha imasmiṃ sāsane aṭṭhavatthukā nāma. Ekena sabbasaṅgahoti ‘‘yassa siyā āpatti, so āvikareyyā’’ti iminā ekena nidānuddesena sabbasikkhāpadānañca sabbapātimokkhuddesānañca saṅgaho hoti.
律藏有二根本,即身与语。二种重罪,即波罗夷与桑喀地谢沙。二种覆藏粗罪:即覆藏波罗夷和覆藏桑喀地谢沙的波逸提——这两种名为覆藏粗罪。显示巴利原文
Vinayassa dve mūlānīti kāyo ceva vācā ca. Garukā dve vuttāti pārājikasaṅghādisesā . Dve duṭṭhullacchādanāti vajjapaṭicchādikāya pārājikaṃ saṅghādisesaṃ paṭicchādakassa pācittiyanti imā dve duṭṭhullacchādanāpattiyo nāma.
关于村落间有四种犯:‘比丘与比丘尼相约,犯恶作;进入其他村落的界区,犯波逸提;比丘尼前往村落间,在围墙内的村落,第一脚犯偷兰遮,第二脚犯桑喀地谢沙;在无围墙处,第一脚进入界区犯偷兰遮,第二脚犯桑喀地谢沙’——如此,村落间有恶作、波逸提、偷兰遮、桑喀地谢沙四种犯。四种以渡河为缘的犯:‘比丘与比丘尼相约,犯恶作;登船,犯波逸提;比丘尼渡河时,渡越中第一脚犯偷兰遮,第二脚犯桑喀地谢沙’——这四种。关于人肉犯偷兰遮。其余九种非应食肉犯恶作。显示巴利原文
Gāmantare catassoti ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati, dukkaṭaṃ; aññassa gāmassa upacāraṃ okkamati, pācittiyaṃ; bhikkhuniyā gāmantaraṃ gacchantiyā parikkhitte gāme paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso; aparikkhittassa paṭhamapāde upacārokkamane thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso’’ti imā gāmantare dukkaṭapācittiyathullaccayasaṅghaādisesavasena catasso āpattiyo. Catasso nadipārapaccayāti ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati, dukkaṭaṃ; nāvaṃ abhiruhati, pācittiyaṃ; bhikkhuniyā nadipāraṃ gacchantiyā uttaraṇakāle paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso’’ti imā catasso. Ekamaṃse thullaccayanti manussamaṃse. Navamaṃsesu dukkaṭanti sesaakappiyamaṃsesu.
两种夜间语犯:比丘尼在夜间黑暗无灯处,与男子共处一臂距离内交谈,犯波逸提;离开一臂距离而立交谈,犯恶作。两种昼间语犯:比丘尼在白天隐蔽处,与男子共处一臂距离内交谈,犯波逸提;离开一臂距离交谈,犯恶作。关于施与者有三种犯:若以杀意施毒与人,彼若因此而死,犯波罗夷;施与夜叉、饿鬼,他们若死,犯偷兰遮;施与畜生,彼若死,犯波逸提;施与非亲里比丘尼衣,犯波逸提——如此,施与者有这三种犯。关于接受者有四种犯聚:握手、捉发辫犯桑喀地谢沙;以口捉生殖器犯波罗夷;非亲里比丘尼接受衣犯舍堕波逸提;有染心女人从有染心男子手中接受嚼食、啖食,犯偷兰遮——如此,接受者有四种犯聚。显示巴利原文
Dve vācasikā rattinti bhikkhunī rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ hatthapāse ṭhitā sallapati , pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhitā sallapati, dukkaṭaṃ. Dve vācasikā divāti bhikkhunī divā paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ hatthapāse ṭhitā sallapati, pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā sallapati, dukkaṭaṃ. Dadamānassa tissoti maraṇādhippāyo manussassa visaṃ deti, so ce tena marati, pārājikaṃ; yakkhapetānaṃ deti, te ce maranti, thullaccayaṃ; tiracchānagatassa deti, so ce marati, pācittiyaṃ; aññātikāya bhikkhuniyā cīvaradāne pācittiyanti evaṃ dadamānassa tisso āpattiyo. Cattāro ca paṭiggaheti hatthaggāha-veṇiggāhesu saṅghādiseso, mukhena aṅgajātaggahaṇe pārājikaṃ, aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggahaṇe nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, avassutāya avassutassa hatthato khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiggaṇhantiyā thullaccayaṃ; evaṃ paṭiggahe cattāro āpattikkhandhā honti.
(二)应发露等的解释显示巴利原文
(2) Desanāgāminiyādivaṇṇanā
475 五种应发露的犯,即五种轻犯;六种可忏悔的犯,即除波罗夷外的其余犯。其中有一种不可忏悔的犯,即波罗夷犯。显示巴利原文
475.Pañca desanāgāminiyoti lahukā pañca. Cha sappaṭikammāti pārājikaṃ ṭhapetvā avasesā. Ekettha appaṭikammāti ekā pārājikāpatti.
律藏中说有二种重罪,即波罗夷与桑喀地谢沙。所谓的身语戒,即一切学处皆属身语戒,于意门中并无制立任何学处。一种非时的谷味,即咸酸粥。唯此一种谷味于非时为允许。一种白四甘马的认可,即教诫比丘尼的认可。唯此一种是以白四甘马作出的认可,是允许的。显示巴利原文
Vinayagarukādve vuttāti pārājikañceva saṅghādisesañca. Kāyavācasikāni cāti sabbāneva sikkhāpadāni kāyavācasikāni, manodvāre paññattaṃ ekasikkhāpadampi natthi. Eko vikāle dhaññarasoti loṇasovīrakaṃ. Ayameva hi eko dhaññaraso vikāle vaṭṭati. Ekā ñatticatutthena sammutīti bhikkhunovādakasammuti. Ayameva hi ekā ñatticatutthakammena sammuti anuññātā.
二种身波罗夷:即比丘的淫欲波罗夷与比丘尼的身触波罗夷。二种共住处:即自己使自己成为同共住者,或和合僧团使被举者回归。而在《库伦达疏》中说:“同共住处与非同共住处”——如此说有二种共住处。二种别住夜断:为别住者与行敬悦者所制。二种两指:即二种两指量之制,“应取最多两指节”是其一,“两指或两月”是其二。显示巴利原文
Pārājikā kāyikā dveti bhikkhūnaṃ methunapārājikaṃ bhikkhunīnañca kāyasaṃsaggapārājikaṃ. Dve saṃvāsabhūmiyoti attanā vā attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karoti, samaggo vā saṅgho ukkhittaṃ osāreti. Kurundiyaṃ pana ‘‘samānasaṃvāsakabhūmi ca nānāsaṃvāsakabhūmi cā’’ti evaṃ dve saṃvāsabhūmiyo vuttā. Dvinnaṃ ratticchedoti pārivāsikassa ca mānattacārikassa ca paññattā. Dvaṅgulā duveti dve dvaṅgulapaññattiyo, ‘‘dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabba’’nti ayamekā, ‘‘dvaṅgulaṃ vā dvemāsaṃ vā’’ti ayamekā.
“杀己得二”是指:比丘尼自杀,犯二罪;若自杀时哭泣,犯波逸提;若不哭泣,则犯恶作。“僧团以二事分裂”是指:依羯磨及筹票。“此处有二初犯”是指:在整个律藏中,依两种制立而有二种初犯。若依其他方式,则有比丘九种、比丘尼九种,共十八种。“以白二甘马”是指:两种白二甘马事——即羯磨与羯磨所依。于九处有羯磨,于二处为羯磨所依而安立。显示巴利原文
Dve attānaṃ vadhitvānāti bhikkhunī attānaṃ vadhitvā dve āpattiyo āpajjati; vadhati rodati, āpatti pācittiyassa; vadhati na rodati, āpatti dukkaṭassa. Dvīhi saṅgho bhijjatīti kammena ca salākaggāhena ca. Dvetthapaṭhamāpattikāti ettha sakalepi vinaye dve paṭhamāpattikā ubhinnaṃ paññattivasena. Itarathā pana nava bhikkhūnaṃ nava bhikkhunīnanti aṭṭhārasa honti. Ñattiyā karaṇā duveti dve ñattikiccāni – kammañca kammapādakā ca. Navasu ṭhānesu kammaṃ hoti, dvīsu kammapādabhāvena tiṭṭhati.
“杀生有三”是指:“无差别挖陷阱,若人死,波罗夷;若夜叉、饿鬼死,偷兰遮;若畜生死,波逸提”,有此三种。“语波罗夷有三”是指:覆藏他罪、随顺被举者、八事。而《库伦达》中说:“以教唆偷盗、教唆杀人、妄说上人法”,如是说三种。“粗语有三”是指:针对大便道、小便道说褒贬语,犯桑喀地谢沙;除大便道、小便道外,针对膝盖以上、锁骨以下的部位说褒贬语,犯偷兰遮;针对锁骨以上、膝盖以下的部位说褒贬语,犯恶作。“以媒嫁为因有三”是指:接受、询问、回报,犯桑喀地谢沙;接受、询问而不回报,犯偷兰遮;接受而不询问、不回报,犯恶作。以此媒嫁为因,有此三种罪聚。显示巴利原文
Pāṇātipāte tissoti ‘‘anodissa opātaṃ khaṇati, sace manusso marati, pārājikaṃ; yakkhapetānaṃ maraṇe thullaccayaṃ; tiracchānagatassa maraṇe pācittiya’’nti imā tisso honti. Vācā pārājikā tayoti vajjapaṭicchādikāya ukkhittānuvattikāya aṭṭhavatthukāyāti. Kurundiyaṃ pana ‘‘āṇattiyā adinnādāne, manussamaraṇe, uttarimanussadhammaullapane cā’’ti evaṃ tayo vuttā. Obhāsanā tayoti vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhāsane saṅghādiseso, vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane thullaccayaṃ, ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane dukkaṭaṃ. Sañcarittena vā tayoti paṭiggaṇhāti vīmaṃsati paccāharati , āpatti saṅghādisesassa; paṭiggaṇhāti vīmaṃsati na paccāharati, āpatti thullaccayassa; paṭiggaṇhāti na vīmaṃsati na paccāharati, āpatti dukkaṭassāti ime sañcarittena kāraṇabhūtena tayo āpattikkhandhā honti.
“三种人不得受具足戒”是指:减龄者、减肢者、事坏者,其差别已如前说。此外,此处若有人衣钵不具足,或具足而不乞求,这些亦摄于减肢者中。杀母等及犯恶作之业者、黄门、二根人、畜生类所摄之事坏者,亦应知摄于其中。此理趣于《库伦达》中说。“三种羯磨之摄”是指:白之安立、未完成之自受、已作之业。其中,“应给与、应作”等差别为白之安立;“给与、作”等差别为未完成之自受;“已给与、已作”等差别为已作之业。以此三种摄诸羯磨。又以其他三种摄诸羯磨——以事、以白、以甘马语。具足事、具足白、具足甘马语者,方名为羯磨,故说“三种羯磨之摄”。“三种被灭者”是指:应灭慈比丘尼、应灭污染者、具足十支之沙弥应灭、应灭棘刺沙弥,如是依灭摈、灭共住、灭罚羯磨而有三种被灭者应知。“三人一白”是指:“诸比丘,我允许为二、三人作一甘马语”,由此语,三人同一戒师、不同教授师,作一甘马语是可行的。显示巴利原文
Tayo puggalā na upasampādetabbāti addhānahīno aṅgahīno vatthuvipanno ca tesaṃ nānākaraṇaṃ vuttameva. Apicettha yo pattacīvarena aparipūro, paripūro ca na yācati, imepi aṅgahīneneva saṅgahitā. Mātughātakādayo ca karaṇadukkaṭakā paṇḍakaubhatobyañjanakatiracchānagatasaṅkhātena vatthuvipanneneva saṅgahitāti veditabbā. Esa nayo kurundiyaṃ vutto. Tayo kammānaṃ saṅgahāti ñattikappanā, vippakatapaccattaṃ, atītakaraṇanti. Tattha ‘‘dadeyya kareyyā’’tiādibhedā ñattikappanā; ‘‘deti karotī’’tiādibhedaṃ vippakatapaccattaṃ; ‘‘dinnaṃ kata’’ntiādibhedaṃ atītakaraṇaṃ nāmāti imehi tīhi kammāni saṅgayhanti. Aparehipi tīhi kammāni saṅgayhanti – vatthunā, ñattiyā, anussāvanāyāti. Vatthusampannañhi ñattisampannaṃ anussāvanasampannañca kammaṃ nāma hoti, tena vuttaṃ ‘‘tayo kammānaṃ saṅgahā’’ti. Nāsitakā tayo nāma mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsetha, dūsako nāsetabbo, dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero nāsetabbo, kaṇṭakaṃ samaṇuddesaṃ nāsethāti evaṃ liṅgasaṃvāsadaṇḍakammanāsanāvasena tayo nāsitakā veditabbā. Tiṇṇannaṃ ekavācikāti ‘‘anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāvane kātu’’nti vacanato tiṇṇaṃ janānaṃ ekupajjhāyena nānācariyena ekānussāvanā vaṭṭati.
“不与取有三”是指:所盗物品价值等同一足或超过一足,犯波罗夷;超过一摩沙迦,犯偷兰遮;等同一摩沙迦或不足一摩沙迦,犯恶作。“四种淫欲缘”是指:未破损时,犯波罗夷;大部分破损时,犯偷兰遮;张口时,犯恶作;树脂座时,犯波逸提。“砍伐者有三”是指:砍伐大树,犯波罗夷;砍伐草木,犯波逸提;砍伐枝节,犯偷兰遮。“五种丢弃缘”是指:无差别抛撒毒药,若因此令人生死,波罗夷;令夜叉、饿鬼死,偷兰遮;令畜生死,波逸提;随处散乱丢弃,桑喀地谢沙;于众学法中,在青草上大小便,恶作。以“丢弃”为缘,有此五种罪。显示巴利原文
Adinnādāne tissoti pāde vā atirekapāde vā pārājikaṃ, atirekamāsake thullaccayaṃ, māsake vā ūnamāsake vā dukkaṭaṃ. Catasso methunapaccayāti akkhayite pārājikaṃ, yebhuyyena khayite thullaccayaṃ, vivaṭakate mukhe dukkaṭaṃ, jatumaṭṭhake pācittiyaṃ. Chindantassa tissoti vanappatiṃ chindantassa pārājikaṃ, bhūtagāme pācittiyaṃ, aṅgajāte thullaccayaṃ. Pañca chaḍḍitapaccayāti anodissa visaṃ chaḍḍeti, sace tena manusso marati, pārājikaṃ; yakkhapetesu thullaccayaṃ; tiracchānagate pācittiyaṃ; vissaṭṭhichaḍḍane saṅghādiseso; sekhiyesu harite uccārapassāvachaḍḍane dukkaṭaṃ – imā chaḍḍitapaccayā pañcāpattiyo honti.
“与波逸提俱作恶作”是指:在比丘尼教诫品的十学处中,与波逸提同时构成恶作,这是其含义。“此处说四种九犯”是指:就在第一学处中,非法羯磨有两种,如法羯磨有两种,如是共说四种九犯,这是其含义。“二比丘尼以衣”是指:于比丘处受具足戒的比丘尼,若给与衣,犯波逸提;于比丘尼处受具足戒者,若给与衣,犯恶作。如此,给与两位比丘尼衣时,以衣为因,即生起罪,这是其含义。显示巴利原文
Pācittiyenadukkaṭā katāti bhikkhunovādakavaggasmiṃ dasasu sikkhāpadesu pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katā evāti attho. Caturettha navakā vuttāti paṭhamasikkhāpadamhiyeva adhammakamme dve, dhammakamme dveti evaṃ cattāro navakā vuttāti attho. Dvinnaṃ cīvarena cāti bhikkhūnaṃ santike upasampannāya cīvaraṃ dentassa pācittiyaṃ, bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya dentassa dukkaṭanti evaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ cīvaraṃ dentassa cīvarena kāraṇabhūtena āpatti hotīti attho.
“八应悔过”是指巴利中所说的内容。“食生谷,与波逸提俱作恶作”是指:比丘尼乞求生谷后食用,即同时犯波逸提和恶作。显示巴利原文
Aṭṭha pāṭidesanīyāti pāḷiyaṃ āgatā eva. Bhuñjantāmakadhaññena pācittiyena dukkaṭā katāti āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāyeva.
“行者有四”是指:比丘尼与女人或男子相约而行,犯恶作;入村界时,犯波逸提;若一比丘尼独行至他村,入村界时,第一足犯偷兰遮,第二足犯桑喀地谢沙。如是,行路者有此四种罪。“住者亦同此”是指:住者亦有四种罪,这是其义。如何是四种?比丘尼若在暗处或隐蔽处,与男子交往,立于男子伸手可及的范围内,犯波逸提;立于伸手可及的范围之外,犯恶作;于拂晓时分,若离开另一人伸手可及的范围而立,犯偷兰遮;若离开后而立,犯桑喀地谢沙。坐者亦犯此四种罪。“卧者亦同此”是指:若她坐或卧,同样犯这四种罪。显示巴利原文
Gacchantassa catassoti bhikkhuniyā vā mātugāmena vā saddhiṃ saṃvidhāya gacchantassa dukkaṭaṃ, gāmūpacārokkamane pācittiyaṃ, yā bhikkhunī ekā gāmantaraṃ gacchati, tassā gāmūpacāraṃ okkamantiyā paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādisesoti gacchantassa imā catasso āpattiyo honti. Ṭhitassa cāpi tattakāti ṭhitassapi catasso evāti attho. Kathaṃ? Bhikkhunī andhakāre vā paṭicchanne vā okāse mittasanthavavasena purisassa hatthapāse tiṭṭhati, pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, dukkaṭaṃ; aruṇuggamanakāle dutiyikāya hatthapāsaṃ vijahantī tiṭṭhati, thullaccayaṃ; vijahitvā tiṭṭhati, saṅghādisesoti nisinnassa catasso āpattiyo. Nipannassāpi tattakāti sacepi hi sā nisīdati vā nipajjati vā, etāyeva catasso āpattiyo āpajjati.
(三)巴吉帝亚的解释显示巴利原文
(3) Pācittiyavaṇṇanā
476 五种波逸提:若接受五种药后,不论放置在不同容器中,或同一容器中,未加以混合而存放,超过七日,该比丘在同一刹那犯下所有五种波逸提,这些罪的事由各不相同,不能说“先犯此条,后犯彼条”。显示巴利原文
476.Pañca pācittiyānīti pañca bhesajjāni paṭiggahetvā nānābhājanesu vā ekabhājane vā amissetvā ṭhapitāni honti, sattāhātikkame so bhikkhu pañca pācittiyāni sabbāni nānāvatthukāni ekakkhaṇe āpajjati, ‘‘imaṃ paṭhamaṃ āpanno, imaṃ pacchā’’ti na vattabbo.
九种波逸提:若有比丘乞求九种美味食物后,将那些食物与一口食物混合捏成团,放入口中咽下越过喉咙,他即在同一刹那犯下所有九种波逸提,这些罪的事由各不相同,不能说“先犯此条,后犯彼条”。应以一语发露:“尊者,我接受五种药后,令其超过七日,犯了五种罪,我向您发露。”如此一语发露,罪即发露,不需二语或三语。在第二种发露中,应说:“尊者,我乞求并食用了九种美味食物,犯了九种罪,我向您发露。”显示巴利原文
Nava pācittiyānīti yo bhikkhu nava paṇītabhojanāni viññāpetvā tehi saddhiṃ ekato ekaṃ kabaḷaṃ omadditvā mukhe pakkhipitvā paragaḷaṃ atikkāmeti, ayaṃ nava pācittiyāni sabbāni nānāvatthukāni ekakkhaṇe āpajjati ‘‘imaṃ paṭhamaṃ āpanno, imaṃ pacchā’’ti na vattabbo. Ekavācāya deseyyāti ‘‘ahaṃ, bhante, pañca bhesajjāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmetvā pañca āpattiyo āpanno, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti evaṃ ekavācāya deseyya, desitāva honti, dvīhi tīhi vācāhi kiccaṃ nāma natthi. Dutiyavissajjanepi ‘‘ahaṃ, bhante, nava paṇītabhojanāni viññāpetvā bhuñjitvā nava āpattiyo āpanno, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
应说明事由后再发露。即:“尊者,我接受了五种药,令其超过七日,我依此事向您发露。”如此说明事由后发露,罪便已发露,无须再举罪名。第二种解答中也说:“尊者,我乞求了九种美味食物而食用,我依此事向您发露。”显示巴利原文
Vatthuṃ kittetvā deseyyāti ‘‘ahaṃ, bhante, pañca bhesajjāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmesiṃ, yathāvatthukaṃ taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti evaṃ vatthuṃ kittetvā deseyya, desitāva honti āpattiyo, āpattiyā nāmaggahaṇena kiccaṃ natthi. Dutiyavissajjanepi ‘‘ahaṃ, bhante, nava paṇītabhojanāni viññāpetvā bhutto, yathāvatthukaṃ taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
三种乃至第三次的罪,即:追随被举罪者的比丘尼犯波罗夷;追随分裂僧团者如拘迦利迦等犯桑喀地谢沙;不舍弃恶见的比丘尼及暴戾比丘尼犯波逸提——这些是乃至第三次的三种罪。所谓六种言语因缘,是指以所说的话语为缘而犯六种罪。如何犯?为了活命、以活命为因,恶欲、被贪欲所败者,宣称不存在的、不真实的过人法,犯波罗夷。为了活命、以活命为因,作媒嫁,犯桑喀地谢沙。为了活命、以活命为因,说“住在你精舍的那位是阿罗汉”,犯偷兰遮。为了活命、以活命为因,比丘为自己乞求美味食物而食用,犯波逸提。为了活命、以活命为因,比丘尼为自己乞求美味食物而食用,犯波罗提悔过。为了活命、以活命为因,无病而为自己乞求羹或饭而食用,犯恶作。显示巴利原文
Yāvatatiyake tissoti ukkhittānuvattikāya pārājikaṃ bhedakānuvattakānaṃ kokālikādīnaṃ saṅghādisesaṃ, pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge caṇḍakāḷikāya ca bhikkhuniyā pācittiyanti imā yāvatatiyakā tisso āpattiyo. Cha vohārapaccayāti payuttavācāpaccayā cha āpattiyo āpajjatīti attho. Kathaṃ? Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā yo te vihāre vasati so arahāti vadati, āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassāti.
食者犯三种罪:食人肉者犯偷兰遮;食其余不应食之肉者犯恶作;比丘尼食蒜者犯波逸提。所谓五种食物因缘,是指:染欲的比丘尼从染欲男子手中接过食物,当场将人肉、蒜、为自己乞求而得的种种美味食物及其余不应食之肉,混合揉捏后吞食,从而犯桑喀地谢沙、偷兰遮、波逸提、波罗提悔过、恶作——这五种罪是以食物为缘而犯。显示巴利原文
Khādantassa tissoti manussamaṃse thullaccayaṃ, avasesesu akappiyamaṃsesu dukkaṭaṃ, bhikkhuniyā lasuṇe pācittiyaṃ. Pañca bhojanapaccayāti avassutā avassutassa purisassa hatthato bhojanaṃ gahetvā tattheva manussamaṃsaṃ lasuṇaṃ attano atthāya viññāpetvā gahitapaṇītabhojanāni avasesañca akappiyamaṃsaṃ pakkhipitvā vomissakaṃ omadditvā ajjhoharamānā saṅghādisesaṃ, thullaccayaṃ, pācittiyaṃ, pāṭidesanīyaṃ, dukkaṭanti imā pañca āpattiyo bhojanapaccayā āpajjati.
五种处,即:追随被举罪者的比丘尼,经乃至第三次劝告仍不舍弃者,于表白时犯恶作,于二甘马语时犯偷兰遮,于甘马语结束时犯波罗夷;为分裂僧团而运作等犯桑喀地谢沙;不舍弃恶见犯波逸提——如此,所有乃至第三次的罪过都归入这五种处。所谓五种人的罪过,是指罪过唯属于五种同法人。其中,比丘与比丘尼是直接意义上的罪过所依;而在学尼、沙弥、沙弥尼则因不相应,故不应令其发露罪过,但应对他们施以处罚。所谓五种人的诤事,是指诤事也唯属于这五种人。凡是五种人之间因钵、衣等而进行的裁决与论诤,才称为诤事;而在家人之间则称为民事。显示巴利原文
Pañca ṭhānānīti ‘‘ukkhittānuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya appaṭinissajjantiyā ñattiyā dukkaṭaṃ, dvīhi kammavācāhi thullaccayaṃ, kammavācāpariyosāne āpatti pārājikassa, saṅghabhedāya parakkamanādīsu saṅghādiseso, pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge pācittiya’’nti evaṃ sabbā yāvatatiyakā pañca ṭhānāni gacchanti. Pañcannañceva āpattīti āpatti nāma pañcannaṃ sahadhammikānaṃ hoti, tattha dvinnaṃ nippariyāyena āpattiyeva, sikkhāmānasāmaṇerisāmaṇerānaṃ pana akappiyattā na vaṭṭati. Iminā pariyāyena tesaṃ āpatti na desāpetabbā, daṇḍakammaṃ pana tesaṃ kātabbaṃ. Pañcannaṃ adhikaraṇena cāti adhikaraṇañca pañcannamevāti attho. Etesaṃyeva hi pañcannaṃ pattacīvarādīnaṃ atthāya vinicchayavohāro adhikaraṇanti vuccati, gihīnaṃ pana aḍḍakammaṃ nāma hoti.
五种人的裁决,是指裁决唯属于五种同法人。五种人的平息,是指这五种人的诤事经裁决而名为平息。五种人的无罪,是指无罪唯属于这五种人。以三种处而清净,即因僧团等三种原因而清净。因为犯戒者将应忏悔的罪过,在僧团中、在众中、或在个人面前如法忏悔后,便成为戒行清净、恢复如初的人,所以说以三种处而清净。显示巴利原文
Pañcannaṃ vinicchayo hotīti pañcannaṃ sahadhammikānaṃyeva vinicchayo nāma hoti. Pañcannaṃ vūpasamena cāti etesaṃyeva pañcannaṃ adhikaraṇaṃ vinicchitaṃ vūpasantaṃ nāma hotīti attho. Pañcannañceva anāpattīti etesaṃyeva pañcannaṃ anāpatti nāma hotīti attho. Tīhi ṭhānehi sobhatīti saṅghādīhi tīhi kāraṇehi sobhati. Katavītikkamo hi puggalo sappaṭikammaṃ āpattiṃ saṅghamajjhe gaṇamajjhe puggalasantike vā paṭikaritvā abbhuṇhasīlo pākatiko hoti, tasmā tīhi ṭhānehi sobhatīti vuccati.
两种由身门所犯的夜晚罪过:比丘尼在夜间黑暗中,于男子伸手可及处安排立、坐、卧处,犯波逸提;若离开伸手可及处安排立等,犯恶作。这两种是以身门为缘而在夜间所犯的罪过。两种由身门所犯的白昼罪过:依此类推,于白昼隐蔽处犯两种罪过。注视者的一种罪过:‘诸比丘,不应以染心注视女人的女根。若注视者,犯恶作。’这是注视者的一种罪过。一种以施食为缘的罪过:‘诸比丘,不应注视施食者的脸。’此处犯恶作;即使是注视施与粥或菜的沙弥的脸,也犯恶作。而《古伦地》中说:‘一种以施食为缘的罪过,即食用比丘尼所准备之施食者犯波逸提。’显示巴利原文
Dve kāyikā rattinti bhikkhunī rattandhakāre purisassa hatthapāse ṭhānanisajjasayanāni kappayamānā pācittiyaṃ, hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhānādīni kappayamānā dukkaṭanti dve kāyadvārasambhavā āpattiyo rattiṃ āpajjati. Dve kāyikā divāti eteneva upāyena divā paṭicchanne okāse dve āpattiyo āpajjati. Nijjhāyantassa ekā āpattīti ‘‘na ca, bhikkhave, sārattena mātugāmassa aṅgajātaṃ upanijjhāyitabbaṃ . Yo upanijjhāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 266) nijjhāyantassa ayamekā āpatti. Ekā piṇḍapātapaccayāti ‘‘na ca, bhikkhave, bhikkhādāyikāya mukhaṃ oloketabba’’nti (cūḷava. 366) ettha dukkaṭāpatti, antamaso yāguṃ vā byañjanaṃ vā dentassa sāmaṇerassāpi hi mukhaṃ ullokayato dukkaṭameva. Kurundiyaṃ pana ‘‘ekā piṇḍapātapaccayāti bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjantassa pācittiya’’nti vuttaṃ.
从中可见八种利益,即《憍赏弥犍度》中所说的利益。“三种被举罪者”是指:因不见罪、不忏罪及不舍弃恶见而被举罪者。“四十三种如法行”是指:前述那些被举罪者,在这些事项上的如法行。显示巴利原文
Aṭṭhānisaṃse sampassanti kosambakakkhandhake vuttānisaṃse. Ukkhittakā tayo vuttāti āpattiyā adassane appaṭikamme pāpikāya ca diṭṭhiyā appaṭinissaggeti. Tecattālīsa sammāvattanāti tesaṃyeva ukkhittakānaṃ ettakesu vattesu vattanā.
“五处妄语”:妄语发生于波罗夷、桑喀地谢沙、偷兰遮、波逸提、恶作这五种罪处。“十四种最上”:依“十日为最上”等方法,如前文所述。“十二应悔过”:比丘四种,比丘尼八种。“四种人的忏罪”意为四种人的过失忏罪。哪四种呢?即:受提婆达多指使的刺客们的过失忏罪;阿那律陀长老侍者的过失忏罪;跋耆离车人的过失忏罪;对瓦萨巴伽米亚长老作了举罪甘马后前来的比丘们的过失忏罪——这称为四种人的过失忏罪。显示巴利原文
Pañcaṭhāne musāvādoti pārājikasaṅghādisesathullaccayapācittiyadukkaṭasaṅkhāte pañcaṭṭhāne musāvādo gacchati. Cuddasa paramanti vuccatīti dasāhaparamādinayena heṭṭhā vuttaṃ. Dvādasa pāṭidesanīyāti bhikkhūnaṃ cattāri bhikkhunīnaṃ aṭṭha. Catunnaṃ desanāya cāti catunnaṃ accayadesanāyāti attho. Katamā pana sāti? Devadattena payojitānaṃ abhimārānaṃ accayadesanā, anuruddhattherassa upaṭṭhāyikāya accayadesanā, vaḍḍhassa licchavino accayadesanā, vāsabhagāmiyattherassa ukkhepanīyakammaṃ katvā āgatānaṃ bhikkhūnaṃ accayadesanāti ayaṃ catunnaṃ accayadesanā nāma.
“八支妄语”:从“他先有‘我将说妄语’之心”开始,至“隐藏了知觉”结束,由此八种支分构成八支妄语。布萨支亦以“不杀生”等方法而说。“八种使者支”:在《小品》中,以“比丘们,于此,比丘是听者,亦是说者”等方法,就破僧者而说。八种外道行仪在《大犍度》中说。显示巴利原文
Aṭṭhaṅgiko musāvādoti ‘‘pubbevassa hoti musā bhaṇissa’’nti ādiṃ katvā ‘‘vinidhāya sañña’’nti pariyosānehi (pāci. 4-5; pari. 459) aṭṭhahi aṅgehi aṭṭhaṅgiko. Uposathaṅgānipi pāṇaṃ na hanetiādinā nayena vuttāneva. Aṭṭha dūteyyaṅgānīti ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti sāvetā cā’’tiādinā (cūḷava. 347) nayena saṅghabhedake vuttāni. Aṭṭha titthiyavattāni mahākhandhake vuttāni.
‘八语具足戒’,是就比丘尼的具足戒而言。‘应对八位起立’,指在食堂中,其余比丘尼应对八位比丘尼起立让座。‘比丘尼教诫师以八支’,是指具足八种支分的比丘,应被选任为比丘尼教诫师。显示巴利原文
Aṭṭhavācikā upasampadāti bhikkhunīnaṃ upasampadaṃ sandhāya vuttaṃ. Aṭṭhannaṃ paccuṭṭhātabbanti bhattagge aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ itarāhi paccuṭṭhāya āsanaṃ dātabbaṃ . Bhikkhunovādako aṭṭhahīti aṭṭhahaṅgehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabbo.
‘一人的断头罪’:在关于九人的偈颂中,若有人取筹分裂僧团,唯此人得断头罪,如提婆达多一样犯波罗夷。随顺破僧的四人得偷兰遮,如拘迦利迦等人;说法的四人则无罪。而这些罪与无罪,对所有人来说,皆以同一事为缘——即以破僧为缘。显示巴利原文
Ekassa chejjanti gāthāya navasu janesu yo salākaṃ gāhetvā saṅghaṃ bhindati, tasseva chejjaṃ hoti, devadatto viya pārājikaṃ āpajjati. Bhedakānuvattakānaṃ catunnaṃ thullaccayaṃ kokālikādīnaṃ viya, dhammavādīnaṃ catunnaṃ anāpatti. Imā pana āpattiyo ca anāpattiyo ca sabbesaṃ ekavatthukā saṅghabhedavatthukā eva.
‘九种嗔恨事’:偈颂中的‘以九种’,是指由九位比丘导致僧团分裂。‘九种由白所作’,意为由白所成的羯磨有九种。其余的意义明显。显示巴利原文
Nava āghātavatthūnīti gāthāya navahīti navahi bhikkhūhi saṅgho bhijjati. Ñattiyā karaṇā navāti ñattiyā kātabbāni kammāni navāti attho. Sesaṃ uttānameva.
(四)不可礼敬者等的解释显示巴利原文
(4) Avandanīyapuggalādivaṇṇanā
477 “十种人不应受礼敬”是指《坐卧处犍度》中所说的十种人。“合掌及如法行”意为:不应向他们行合掌与如法行,既不应向他们表示询问饮水、执持扇子等犍度义务,也不应举掌合十。若对那十种人作这些而行,则有恶作罪。“十日持衣”意为:允许持有超额衣物十日。显示巴利原文
477.Dasa puggalā nābhivādetabbāti senāsanakkhandhake vuttā dasa janā. Añjali sāmīcena cāti sāmīcikammena saddhiṃ añjali ca tesaṃ na kātabbo, neva pānīyāpucchanatālavaṇṭaggahaṇādi khandhakavattaṃ tesaṃ dassetabbaṃ, na añjali paggaṇhitabboti attho. Dasannaṃ dukkaṭanti tesaṃyeva dasannaṃ evaṃ karontassa dukkaṭaṃ hoti. Dasa cīvaradhāraṇāti dasa divasāni atirekacīvarassa dhāraṇā anuññātāti attho.
“对五位安居者,此处应给与衣”:应当着五位同法者的面给与。“于七位存在时”:即对已离去者、疯狂者、心散乱者、受剧痛者,以及三种被举罪者——在此七种人存在、且有合适的执持者时,即使不当面,亦可给与。“对十六种人不应给与”:对其余在《衣犍度》中所说的黄门等十六种人,不应给与。显示巴利原文
Pañcannaṃ vassaṃvuṭṭhānaṃ, dātabbaṃ idha cīvaranti pañcannaṃ sahadhammikānaṃ sammukhāva dātabbaṃ. Sattannaṃ santeti disāpakkantaummattakakhittacittavedanāṭṭānaṃ tiṇṇañca ukkhittakānanti imesaṃ sattannaṃ sante patirūpe gāhake parammukhāpi dātabbaṃ. Soḷasannaṃ na dātabbanti sesānaṃ cīvarakkhandhake vuttānaṃ paṇḍakādīnaṃ soḷasannaṃ na dātabbaṃ.
“数百罪、数百夜,覆藏了罪”:意为覆藏了数百罪、数百夜。“一千罪、一百夜,覆藏了罪”:意为覆藏了一千罪、一百夜。此处略义为:若有人每日犯一百条桑喀地谢沙罪,每逢十日即行覆藏,则他共覆藏了一百夜、一千条罪。他应就所有这些罪,以“覆藏十日”乞求别住,住满十夜后,得出别住。显示巴利原文
Katisataṃ rattisataṃ, āpattiyo chādayitvānāti katisataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvāna. Dasasataṃ rattisataṃ, āpattiyo chādayitvānāti dasasataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvāna. Ayañhettha saṅkhepattho – yo divase sataṃ sataṃ saṅghādisesāpattiyo āpajjitvā dasa dasa divase paṭicchādeti, tena rattisataṃ āpattisahassaṃ paṭicchāditaṃ hoti, so sabbāva tā āpattiyo dasāhapaṭicchannāti parivāsaṃ yācitvā dasa rattiyo vasitvāna mucceyya pārivāsikoti.
“十二种羯磨过失”已宣说:即白羯磨有非法别众、非法和合、如法别众;单白羯磨、白二甘马、白四甘马亦复如是。如此,每一羯磨各具三失,故说十二种羯磨过失。显示巴利原文
Dvādasa kammadosā vuttāti apalokanakammaṃ adhammenavaggaṃ, adhammenasamaggaṃ, dhammenavaggaṃ, tathā ñattikammañattidutiyakammañatticatutthakammānipīti evaṃ ekekasmiṃ kamme tayo tayo katvā dvādasa kammadosā vuttā.
“四种羯磨成就”已宣说:即白羯磨如法和合,其余三种羯磨亦各如是。故说四种羯磨成就。显示巴利原文
Catasso kammasampattiyoti apalokanakammaṃ dhammenasamaggaṃ, tathā sesānipīti evaṃ catasso kammasampattiyo vuttā.
“六种羯磨”已宣说:即非法别众羯磨、非法和合羯磨、似法别众羯磨、似法和合羯磨、如法别众羯磨、如法和合羯磨。如此,说六种羯磨。“此中,一种被作为如法”的意思是:唯此如法和合羯磨于此中被作为如法。在第二偈的解答中,此亦为如法。显示巴利原文
Cha kammānīti adhammenavaggakammaṃ, adhammenasamaggakammaṃ, dhammapatirūpakenavaggakammaṃ, dhammapatirūpakenasamaggakammaṃ, dhammenavaggakammaṃ, dhammenasamaggakammanti evaṃ cha kammāni vuttāni. Ekettha dhammikā katāti ekaṃ dhammena samaggakammamevettha dhammikaṃ katanti attho. Dutiyagāthāvissajjanepi etadeva dhammikaṃ.
「所宣说者」:即那些已被宣说、讲述和阐明的。在「无边际胜者」等语中,因远离边际与分限,涅槃被称为无边际。世尊如同国王摧破敌众而赢得王位一般,摧破烦恼众后,已胜、已征服、已证得、已达至涅槃,因此世尊被称为「无边际胜者」。正是他,于可爱与不可爱之境中无有变异,故为「如者」;他见到了由镇伏离、彼分离、正断离、安息离、出离离所组成的五种离,故为「见离者」。由那位无边际胜者、如者、见离者,宣说了那些犯蕴。此处,「其中一者,无寂止而得平息」的句内关联如下:即导师所宣说的七种犯蕴中,任何一种犯,若没有寂止,便不得平息;而六种寂止、四种诤事——所有这些法,都由面前律而平息、成就。但在此处,唯独「面前律」这一者,是无需其他寂止而得平息,达成寂止的。因为对它而言,若缺少其他寂止,并无「不成就」这回事。因此说:「其中一者,无寂止而得平息」。以上是依注疏的义趣而说。然而我们,仅取「无」这一不变词的遮止义,对于「其中一者,无寂止而得平息」,认同如下含义:在这七犯显示巴利原文
Yaṃ desitāti yāni desitāni vuttāni pakāsitāni. Anantajinenātiādīsu pariyantaparicchedabhāvarahitattā anantaṃ vuccati nibbānaṃ, taṃ bhagavatā raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ viya kilesagaṇaṃ abhimadditvā jitaṃ vijitaṃ adhigataṃ sampattaṃ, tasmā bhagavā ‘‘anantajino’’ti vuccati. Sveva iṭṭhāniṭṭhesu nibbikāratāya tādi, vikkhambhanatadaṅgasamucchedapaṭipassaddhinissaraṇavivekasaṅkhātaṃ vivekapañcakaṃ addasāti vivekadassī; tena anantajinena tādinā vivekadassinā yāni āpattikkhandhāni desitāni vuttāni. Ekettha sammati vinā samathehīti ayamettha padasambandho, yāni satthārā satta āpattikkhandhāni desitāni, tattha ekāpi āpatti vinā samathehi na sammati, atha kho cha samathā cattāri adhikaraṇānīti sabbepime dhammā sammukhāvinayena sammanti, samāyogaṃ gacchanti. Ettha pana eko sammukhāvinayova vinā samathehi sammati, samathabhāvaṃ gacchati. Na hi tassa aññena samathena vinā anipphatti nāma atthi. Tena vuttaṃ – ‘‘ekettha sammati vinā samathehī’’ti. Iminā tāva adhippāyena aṭṭhakathāsu attho vutto. Mayaṃ pana ‘‘vinā’’ti nipātassa paṭisedhanamattamatthaṃ gahetvā ‘‘ekettha sammati vinā samathehī’’ti etesu sattasu āpattikkhandhesu eko pārājikāpattikkhandho vinā samathehi sammatīti etamatthaṃ roceyyāma. Vuttampi cetaṃ ‘‘yā sā āpatti anavasesā, sā āpatti na katamena adhikaraṇena katamamhi ṭhāne na katamena samathena sammatī’’ti.
「六百五十」:即「在此,优波离,比丘将非法说成法,于那非法见的分派中作非法见,于那非法见的分派中作法见,于那非法见的分派中起疑惑;于那法见的分派中作非法见,于那法见的分派中起疑惑;于那疑惑的分派中作非法见,于那疑惑的分派中作法见,于那疑惑的分派中起疑惑。」如此,依十八种破僧事由,在《破僧蕴》中所说的十八个八组,由这些可知,共有六百五十种导致堕恶趣者。显示巴利原文
Chaūnadiyaḍḍhasatāti ‘‘idha, upāli, bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede vematiko, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede vematiko, tasmiṃ vematiko bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ vematiko bhede dhammadiṭṭhi, tasmiṃ vematiko bhede vematiko’’ti evaṃ yāni aṭṭhārasannaṃ bhedakaravatthūnaṃ vasena aṭṭhārasa aṭṭhakāni saṅghabhedakakkhandhake vuttāni, tesaṃ vasena chaūnadiyaḍḍhasataṃ āpāyikā veditabbā.
「十八种不堕恶趣者」:即「在此,优波离,比丘将非法说成法,于那法见的分派中,不放弃见、不放弃忍、不放弃乐、不放弃修习而宣告法见,并执取筹,言:『此是法,此是律,此是大师教,持此,乐此。』如此者,优波离,亦是破僧者,但不堕恶趣、不堕地狱、不住一劫、并非不可救。」如此,于每一事由各自建立,是在《破僧蕴》末尾所说的十八种人。这十八种人,已于六百五十之解说中述及。显示巴利原文
Aṭṭhārasa anāpāyikāti ‘‘idha, upāli, bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi avinidhāya diṭṭhiṃ avinidhāya khantiṃ avinidhāya ruciṃ avinidhāya bhāvaṃ anussāveti, salākaṃ gāheti ‘ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsanaṃ, imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’ti, ayampi kho, upāli, saṅghabhedako na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho na atekiccho’’ti evaṃ ekekasmiṃ vatthusmiṃ ekekaṃ katvā saṅghabhedakakkhandhakāvasāne vuttā aṭṭhārasa janā. Aṭṭhārasa aṭṭhakā chaūnadiyaḍḍhasatavissajjane vuttāyeva.
(五)十六种业等之解释显示巴利原文
(5) Soḷasakammādivaṇṇanā
478 “多少业”等一切偈颂的解答,其义本已明了。显示巴利原文
478.Kati kammānītiādīnaṃ sabbagāthānaṃ vissajjanaṃ uttānamevāti.