另一个第二偈的集录。巴利
Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
关于身犯等的注释巴利
(1) Kāyikādiāpattivaṇṇanā
474 “有多少种身犯”等偈颂的解答中,六种身犯是:在中间省略部分,以第四种犯的起因而犯六种犯,也就是按“比丘行淫欲法,犯巴拉基格”这类句式所说的犯。因为这些犯是从身门生起的,所以称为身犯。六种语犯是:在同一个中间省略部分,以第五种犯的起因而犯六种犯,也就是按“比丘有恶欲、被欲所败”这类句式所说的犯。关于覆藏者有三种:比丘尼覆藏过犯犯巴拉基格,比丘覆藏桑喀地谢思犯巴吉帝亚,覆藏自己的粗重罪则犯恶作。以身触为缘有五种犯:比丘尼以身触犯巴拉基格,比丘犯桑喀地谢思;以身接触身体相连之物犯土喇咤亚;以投掷之物接触身体相连之物犯恶作;以指刺犯巴吉帝亚——这些就是以身触为缘的五种犯。巴利
474. ‘‘Kati āpattiyo kāyikā’’tiādigāthānaṃ vissajjane cha āpattiyo kāyikāti antarapeyyāle catutthena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati, ‘‘bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti pārājikassā’’tiādinā nayena vuttāpattiyo. Kāyadvāre samuṭṭhitattā hi etā kāyikāti vuccanti. Cha vācasikāti tasmiṃyeva antarapeyyāle pañcamena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati, ‘‘bhikkhu pāpiccho icchāpakato’’tiādinā nayena vuttāpattiyo. Chādentassa tissoti vajjapaṭicchādikāya bhikkhuniyā pārājikaṃ, bhikkhussa saṅghādisesapaṭicchādane pācittiyaṃ, attano duṭṭhullāpattipaṭicchādane dukkaṭaṃ. Pañca saṃsaggapaccayāti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikaṃ, bhikkhuno saṅghādiseso, kāyena kāyapaṭibaddhe thullaccayaṃ, nissaggiyena kāyapaṭibaddhe dukkaṭaṃ, aṅgulipatodake pācittiyanti imā kāyasaṃsaggapaccayā pañcāpattiyo.
在破晓时分有三种罪:因超过一夜、六夜、七日、十日、一个月等时限而犯尼萨耆亚巴吉帝亚;比丘尼在别处过夜犯桑喀地谢思;以及“覆藏第一夜分,覆藏第二夜分、第三夜分,到破晓时仍覆藏,就成罪;覆藏者应令其发露恶作”——如此,在破晓时分犯这三种罪。两种乃至三谏:有十一种称为乃至三谏,但依制立而言则有两种:比丘的乃至三谏和比丘尼的乃至三谏。这里有一类八事:只有比丘尼才有这一类,在此教法中称为八事。以一总摄一切:“凡有罪者,应发露”——以这一缘起初总说,总摄一切学处和一切巴帝摩卡的诵出。巴利
Aruṇugge tissoti ekarattachārattasattāhadasāhamāsātikkamavasena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, bhikkhuniyā rattivippavāse saṅghādiseso, ‘‘paṭhamampi yāmaṃ chādeti, dutiyampi tatiyampi yāmaṃ chādeti, uddhaste aruṇe channā hoti āpatti, yo chādeti so dukkaṭaṃ desāpetabbo’’ti imā aruṇugge tisso āpattiyo āpajjati. Dve yāvatatiyakāti ekādasa yāvatatiyakā nāma, paññattivasena pana dve honti bhikkhūnaṃ yāvatatiyakā bhikkhunīnaṃ yāvatatiyakāti. Ekettha aṭṭhavatthukāti bhikkhunīnaṃyeva ekā ettha imasmiṃ sāsane aṭṭhavatthukā nāma. Ekena sabbasaṅgahoti ‘‘yassa siyā āpatti, so āvikareyyā’’ti iminā ekena nidānuddesena sabbasikkhāpadānañca sabbapātimokkhuddesānañca saṅgaho hoti.
律藏有两个根本,就是身和语。所说的两种重罪,就是巴拉基格和桑喀地谢思。两种覆藏粗罪:覆藏巴拉基格和覆藏桑喀地谢思的巴吉帝亚——这两种叫作覆藏粗罪。巴利
Vinayassa dve mūlānīti kāyo ceva vācā ca. Garukā dve vuttāti pārājikasaṅghādisesā . Dve duṭṭhullacchādanāti vajjapaṭicchādikāya pārājikaṃ saṅghādisesaṃ paṭicchādakassa pācittiyanti imā dve duṭṭhullacchādanāpattiyo nāma.
村落间有四种犯:比丘与比丘尼相约,犯恶作;进入别的村子的界区,犯巴吉帝亚;比丘尼前往村落间时,在有围墙的村落,第一脚犯土喇咤亚,第二脚犯桑喀地谢思;在没有围墙的地方,第一脚进入界区犯土喇咤亚,第二脚犯桑喀地谢思——像这样,村落间有恶作、巴吉帝亚、土喇咤亚、桑喀地谢思四种犯。以渡河为缘的四种犯:比丘与比丘尼相约,犯恶作;上船,犯巴吉帝亚;比丘尼渡河时,在渡越中第一脚犯土喇咤亚,第二脚犯桑喀地谢思——这四种。人肉犯土喇咤亚。其余九种非应食的肉犯恶作。巴利
Gāmantare catassoti ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati, dukkaṭaṃ; aññassa gāmassa upacāraṃ okkamati, pācittiyaṃ; bhikkhuniyā gāmantaraṃ gacchantiyā parikkhitte gāme paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso; aparikkhittassa paṭhamapāde upacārokkamane thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso’’ti imā gāmantare dukkaṭapācittiyathullaccayasaṅghaādisesavasena catasso āpattiyo. Catasso nadipārapaccayāti ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati, dukkaṭaṃ; nāvaṃ abhiruhati, pācittiyaṃ; bhikkhuniyā nadipāraṃ gacchantiyā uttaraṇakāle paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādiseso’’ti imā catasso. Ekamaṃse thullaccayanti manussamaṃse. Navamaṃsesu dukkaṭanti sesaakappiyamaṃsesu.
比丘尼在夜间黑暗、没有灯光的地方,和男子站在一臂之内交谈,犯巴吉帝亚;离开一臂的距离站着交谈,犯恶作。这是两种夜间交谈的犯戒情况。比丘尼在白天、隐蔽的地方,和男子站在一臂之内交谈,犯巴吉帝亚;离开一臂的距离交谈,犯恶作。这是两种白天交谈的犯戒情况。关于施与的人,有三种犯戒情况:怀着杀人的意图把毒药给一个人,如果那人因此死了,犯巴拉基格;把毒药给夜叉或饿鬼,如果他们死了,犯土喇咤亚;把毒药给畜生,如果它死了,犯巴吉帝亚;把衣施给非亲里的比丘尼,犯巴吉帝亚——施与的人就有这三种犯戒情况。接受的人有四种犯戒聚:握手、抓发辫,犯桑喀地谢思;用口触碰生殖器,犯巴拉基格;从非亲里比丘尼那里接受衣,犯尼萨耆亚巴吉帝亚;有染心的女人从有染心的男子手中接受嚼食或啖食,犯土喇咤亚——接受的人就有这四种犯戒聚。巴利
Dve vācasikā rattinti bhikkhunī rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ hatthapāse ṭhitā sallapati , pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhitā sallapati, dukkaṭaṃ. Dve vācasikā divāti bhikkhunī divā paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ hatthapāse ṭhitā sallapati, pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā sallapati, dukkaṭaṃ. Dadamānassa tissoti maraṇādhippāyo manussassa visaṃ deti, so ce tena marati, pārājikaṃ; yakkhapetānaṃ deti, te ce maranti, thullaccayaṃ; tiracchānagatassa deti, so ce marati, pācittiyaṃ; aññātikāya bhikkhuniyā cīvaradāne pācittiyanti evaṃ dadamānassa tisso āpattiyo. Cattāro ca paṭiggaheti hatthaggāha-veṇiggāhesu saṅghādiseso, mukhena aṅgajātaggahaṇe pārājikaṃ, aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggahaṇe nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, avassutāya avassutassa hatthato khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiggaṇhantiyā thullaccayaṃ; evaṃ paṭiggahe cattāro āpattikkhandhā honti.
应发露等的注释巴利
(2) Desanāgāminiyādivaṇṇanā
475 五种应发露的犯,就是五种轻犯。六种可忏悔的犯,就是除了巴拉基格之外其余的那些。这里面有一种不可忏悔的犯,就是一条巴拉基格罪。巴利
475.Pañca desanāgāminiyoti lahukā pañca. Cha sappaṭikammāti pārājikaṃ ṭhapetvā avasesā. Ekettha appaṭikammāti ekā pārājikāpatti.
律藏中说的两种重罪,就是巴拉基格和桑喀地谢思。所谓身语方面的学处,是指一切学处都属于身语方面,在意门方面并没有制定任何学处。一种非时谷味,就是咸酸粥。因为只有这一种谷味在非时是允许的。一种白四甘马的认可,就是教诫比丘尼的认可。因为只有这一种认可,是通过白四甘马作成的,是被允许的。巴利
Vinayagarukādve vuttāti pārājikañceva saṅghādisesañca. Kāyavācasikāni cāti sabbāneva sikkhāpadāni kāyavācasikāni, manodvāre paññattaṃ ekasikkhāpadampi natthi. Eko vikāle dhaññarasoti loṇasovīrakaṃ. Ayameva hi eko dhaññaraso vikāle vaṭṭati. Ekā ñatticatutthena sammutīti bhikkhunovādakasammuti. Ayameva hi ekā ñatticatutthakammena sammuti anuññātā.
二种身巴拉基格:就是比丘的淫欲巴拉基格和比丘尼的身相触巴拉基格。二种共住地:就是自己使自己成为同共住者,或者和合僧团让被摈除者恢复。不过在《库伦德疏》里说“同共住地与非同共住地”,这样说了二种共住地。两类人的断夜:是为别住者和行敬悦者制定的。二种两指:就是二种关于两指的制定,“最多可以取两指节”是其中一条,“两指或两个月”是另一条。巴利
Pārājikā kāyikā dveti bhikkhūnaṃ methunapārājikaṃ bhikkhunīnañca kāyasaṃsaggapārājikaṃ. Dve saṃvāsabhūmiyoti attanā vā attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karoti, samaggo vā saṅgho ukkhittaṃ osāreti. Kurundiyaṃ pana ‘‘samānasaṃvāsakabhūmi ca nānāsaṃvāsakabhūmi cā’’ti evaṃ dve saṃvāsabhūmiyo vuttā. Dvinnaṃ ratticchedoti pārivāsikassa ca mānattacārikassa ca paññattā. Dvaṅgulā duveti dve dvaṅgulapaññattiyo, ‘‘dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabba’’nti ayamekā, ‘‘dvaṅgulaṃ vā dvemāsaṃ vā’’ti ayamekā.
“打自己有两种”是指:比丘尼打自己时,会犯两种罪。打自己时哭泣,犯巴吉帝亚;打自己时不哭泣,犯恶作。“僧团以两种方式分裂”是指:通过甘马和通过筹票。“这里有两种初犯”是指:在整个律藏中,依据对两者的制定方式,有两种初犯。如果换一种方式来说,就是比丘九种、比丘尼九种,共十八种。“以白二甘马行事有两种”是指:两种白二甘马事务——即甘马本身和甘马的所依。甘马发生在九种场合,而以甘马所依的形式存在于两种场合。巴利
Dve attānaṃ vadhitvānāti bhikkhunī attānaṃ vadhitvā dve āpattiyo āpajjati; vadhati rodati, āpatti pācittiyassa; vadhati na rodati, āpatti dukkaṭassa. Dvīhi saṅgho bhijjatīti kammena ca salākaggāhena ca. Dvetthapaṭhamāpattikāti ettha sakalepi vinaye dve paṭhamāpattikā ubhinnaṃ paññattivasena. Itarathā pana nava bhikkhūnaṃ nava bhikkhunīnanti aṭṭhārasa honti. Ñattiyā karaṇā duveti dve ñattikiccāni – kammañca kammapādakā ca. Navasu ṭhānesu kammaṃ hoti, dvīsu kammapādabhāvena tiṭṭhati.
杀生有三种:不针对特定对象挖陷阱,如果人死了,犯巴拉基格;如果夜叉、饿鬼死了,犯土喇咤亚;如果畜生死了,犯巴吉帝亚——就是这三种。
语巴拉基格有三种:覆藏他罪、随顺被举者、八事。不过《库伦德》中说:教唆偷盗、教唆杀人、妄说上人法——这样说了三种。
粗语有三种:针对大便道、小便道说褒贬语,犯桑喀地谢思;除了大便道、小便道之外,针对膝盖以上、锁骨以下的部位说褒贬语,犯土喇咤亚;针对锁骨以上、膝盖以下的部位说褒贬语,犯恶作。
以媒嫁为因有三种:接受、询问、回报,犯桑喀地谢思;接受、询问但不回报,犯土喇咤亚;接受但不询问、不回报,犯恶作。以媒嫁为因,就有这三种罪聚。巴利
Pāṇātipāte tissoti ‘‘anodissa opātaṃ khaṇati, sace manusso marati, pārājikaṃ; yakkhapetānaṃ maraṇe thullaccayaṃ; tiracchānagatassa maraṇe pācittiya’’nti imā tisso honti. Vācā pārājikā tayoti vajjapaṭicchādikāya ukkhittānuvattikāya aṭṭhavatthukāyāti. Kurundiyaṃ pana ‘‘āṇattiyā adinnādāne, manussamaraṇe, uttarimanussadhammaullapane cā’’ti evaṃ tayo vuttā. Obhāsanā tayoti vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhāsane saṅghādiseso, vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane thullaccayaṃ, ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane dukkaṭaṃ. Sañcarittena vā tayoti paṭiggaṇhāti vīmaṃsati paccāharati , āpatti saṅghādisesassa; paṭiggaṇhāti vīmaṃsati na paccāharati, āpatti thullaccayassa; paṭiggaṇhāti na vīmaṃsati na paccāharati, āpatti dukkaṭassāti ime sañcarittena kāraṇabhūtena tayo āpattikkhandhā honti.
有三种人不能受具足戒:减龄者、减肢者、事坏者,这三者的差别前面已经说过了。另外,在这里,如果有人衣钵不齐全,或者虽然齐全却不乞求,这些也归入减肢者之中。杀母者等犯恶作的人、黄门、二根人、畜生类,应当知道这些也归入所说的事坏者之中。这个道理在《库伦德》中已经说过。
“三种甘马的摄属”是指:白之安立、未完成的自受、已完成的业。其中,“应给与、应作”等类别是白之安立;“给与、作”等类别是未完成的自受;“已给与、已作”等类别是已完成的业。用这三种来摄属各种甘马。另外还有三种也能摄属甘马——以事、以白、以甘马语。具足事、具足白、具足甘马语的,才叫做甘马,所以说“三种甘马的摄属”。
“三种被灭摈者”是指:应灭摈慈比丘尼、应灭摈污染者、具足十支的沙弥应灭摈、应灭摈棘刺沙弥。像这样,依灭摈、灭共住、灭罚甘马,应当知道有三种被灭摈者。
“三人一白”是指:从“诸比丘,我允许为二、三人作一次甘马语”这句话来看,三个人由同一位戒师、不同的教授师,作一次甘马语是可行的。巴利
Tayo puggalā na upasampādetabbāti addhānahīno aṅgahīno vatthuvipanno ca tesaṃ nānākaraṇaṃ vuttameva. Apicettha yo pattacīvarena aparipūro, paripūro ca na yācati, imepi aṅgahīneneva saṅgahitā. Mātughātakādayo ca karaṇadukkaṭakā paṇḍakaubhatobyañjanakatiracchānagatasaṅkhātena vatthuvipanneneva saṅgahitāti veditabbā. Esa nayo kurundiyaṃ vutto. Tayo kammānaṃ saṅgahāti ñattikappanā, vippakatapaccattaṃ, atītakaraṇanti. Tattha ‘‘dadeyya kareyyā’’tiādibhedā ñattikappanā; ‘‘deti karotī’’tiādibhedaṃ vippakatapaccattaṃ; ‘‘dinnaṃ kata’’ntiādibhedaṃ atītakaraṇaṃ nāmāti imehi tīhi kammāni saṅgayhanti. Aparehipi tīhi kammāni saṅgayhanti – vatthunā, ñattiyā, anussāvanāyāti. Vatthusampannañhi ñattisampannaṃ anussāvanasampannañca kammaṃ nāma hoti, tena vuttaṃ ‘‘tayo kammānaṃ saṅgahā’’ti. Nāsitakā tayo nāma mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsetha, dūsako nāsetabbo, dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero nāsetabbo, kaṇṭakaṃ samaṇuddesaṃ nāsethāti evaṃ liṅgasaṃvāsadaṇḍakammanāsanāvasena tayo nāsitakā veditabbā. Tiṇṇannaṃ ekavācikāti ‘‘anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāvane kātu’’nti vacanato tiṇṇaṃ janānaṃ ekupajjhāyena nānācariyena ekānussāvanā vaṭṭati.
偷盗有三种情况:偷了价值相当于一“脚”或超过一“脚”的东西,犯巴拉基格;超过一“摩沙迦”,犯土喇咤亚;等于一“摩沙迦”或不足一“摩沙迦”,犯恶作。四种淫欲的情况是:未破损时,犯巴拉基格;大部分已破损时,犯土喇咤亚;张开嘴时,犯恶作;触到树脂座时,犯巴吉帝亚。砍伐有三种情况:砍伐大树,犯巴拉基格;在草木生长之处砍伐,犯巴吉帝亚;割断男根,犯土喇咤亚。五种丢弃的情况是:不指定对象而丢弃毒药,如果因此令人死亡,犯巴拉基格;令夜叉、饿鬼死亡,犯土喇咤亚;令畜生死亡,犯巴吉帝亚;排放精液,犯桑喀地谢思;在应学法中,在青草上大小便,犯恶作。以丢弃为缘由,就有这五种罪。巴利
Adinnādāne tissoti pāde vā atirekapāde vā pārājikaṃ, atirekamāsake thullaccayaṃ, māsake vā ūnamāsake vā dukkaṭaṃ. Catasso methunapaccayāti akkhayite pārājikaṃ, yebhuyyena khayite thullaccayaṃ, vivaṭakate mukhe dukkaṭaṃ, jatumaṭṭhake pācittiyaṃ. Chindantassa tissoti vanappatiṃ chindantassa pārājikaṃ, bhūtagāme pācittiyaṃ, aṅgajāte thullaccayaṃ. Pañca chaḍḍitapaccayāti anodissa visaṃ chaḍḍeti, sace tena manusso marati, pārājikaṃ; yakkhapetesu thullaccayaṃ; tiracchānagate pācittiyaṃ; vissaṭṭhichaḍḍane saṅghādiseso; sekhiyesu harite uccārapassāvachaḍḍane dukkaṭaṃ – imā chaḍḍitapaccayā pañcāpattiyo honti.
在比丘尼教诫品的十条学处里,与巴吉帝亚一起构成的恶作,就是“与巴吉帝亚俱作恶作”,这是它的意思。“这里说了四种九集”的意思是:就在第一学处里,非法甘马有两种,如法甘马有两种,这样一共说了四种九集。“给两位比丘尼衣”的意思是:给在比丘面前受具足戒的比丘尼衣的人,犯巴吉帝亚;给在比丘尼面前受具足戒的比丘尼衣的人,犯恶作。这样,给两位比丘尼衣时,以衣为因,就产生罪,这是它的意思。巴利
Pācittiyenadukkaṭā katāti bhikkhunovādakavaggasmiṃ dasasu sikkhāpadesu pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katā evāti attho. Caturettha navakā vuttāti paṭhamasikkhāpadamhiyeva adhammakamme dve, dhammakamme dveti evaṃ cattāro navakā vuttāti attho. Dvinnaṃ cīvarena cāti bhikkhūnaṃ santike upasampannāya cīvaraṃ dentassa pācittiyaṃ, bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya dentassa dukkaṭanti evaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ cīvaraṃ dentassa cīvarena kāraṇabhūtena āpatti hotīti attho.
“八应悔过”就是巴利文里直接说到的那些。所谓“吃生谷,连同巴吉帝亚一起构成恶作”,意思是:乞求生谷之后拿来吃,就同时犯了巴吉帝亚和恶作。巴利
Aṭṭha pāṭidesanīyāti pāḷiyaṃ āgatā eva. Bhuñjantāmakadhaññena pācittiyena dukkaṭā katāti āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāyeva.
走路时犯四种罪,是说:与比丘尼或女人事先约好一起走,犯恶作;进入村落范围时,犯巴吉帝亚;如果一位比丘尼独自走到另一个村子,当她进入村落范围时,第一脚踏入犯土喇咤亚,第二脚踏入犯桑喀地谢思。这样,走路的人就有这四种罪。“站着的人也同样有这么多”,意思是站着的人也有同样的四种罪。怎么犯呢?比丘尼在黑暗处或隐蔽处,因为和男子有交情,站在男子伸手够得到的范围内,犯巴吉帝亚;站在伸手够不到的地方,犯恶作;到天亮时分,站在离开同伴伸手够不到的地方,犯土喇咤亚;离开后站着,犯桑喀地谢思。坐着的人也有这四种罪。“躺着的人也同样有这么多”,意思是:如果她坐着或躺着,同样犯这四种罪。巴利
Gacchantassa catassoti bhikkhuniyā vā mātugāmena vā saddhiṃ saṃvidhāya gacchantassa dukkaṭaṃ, gāmūpacārokkamane pācittiyaṃ, yā bhikkhunī ekā gāmantaraṃ gacchati, tassā gāmūpacāraṃ okkamantiyā paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāde saṅghādisesoti gacchantassa imā catasso āpattiyo honti. Ṭhitassa cāpi tattakāti ṭhitassapi catasso evāti attho. Kathaṃ? Bhikkhunī andhakāre vā paṭicchanne vā okāse mittasanthavavasena purisassa hatthapāse tiṭṭhati, pācittiyaṃ; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, dukkaṭaṃ; aruṇuggamanakāle dutiyikāya hatthapāsaṃ vijahantī tiṭṭhati, thullaccayaṃ; vijahitvā tiṭṭhati, saṅghādisesoti nisinnassa catasso āpattiyo. Nipannassāpi tattakāti sacepi hi sā nisīdati vā nipajjati vā, etāyeva catasso āpattiyo āpajjati.
(三)巴吉帝亚的注释巴利
(3) Pācittiyavaṇṇanā
476 五种巴吉帝亚:接受了五种药之后,不管把它们分放在不同容器里,还是放在同一个容器里,只要没有混合在一起存放,超过七天,那位比丘就在同一刹那犯下全部五种巴吉帝亚,这些罪各自的事由不同,不能说“先犯了这条,后犯了那条”。巴利
476.Pañca pācittiyānīti pañca bhesajjāni paṭiggahetvā nānābhājanesu vā ekabhājane vā amissetvā ṭhapitāni honti, sattāhātikkame so bhikkhu pañca pācittiyāni sabbāni nānāvatthukāni ekakkhaṇe āpajjati, ‘‘imaṃ paṭhamaṃ āpanno, imaṃ pacchā’’ti na vattabbo.
九种巴吉帝亚:如果一位比丘乞求了九种美味食物,然后把它们混合在一起捏成一口团,放进嘴里吞下去,越过喉咙,那么他就在同一刹那犯下全部九种巴吉帝亚。这些罪的事由各不相同,不能说“我先犯了这条,后来才犯那条”。应当用一句话发露:“尊者,我接受了五种药,过了七天还留着,犯了五种罪,我在您面前发露这些罪。”这样用一句话发露,罪就算发露了,用两句话或三句话来说并没有必要。在第二种发露中,也应当这样说:“尊者,我乞求了九种美味食物并吃了,犯了九种罪,我在您面前发露这些罪。”巴利
Nava pācittiyānīti yo bhikkhu nava paṇītabhojanāni viññāpetvā tehi saddhiṃ ekato ekaṃ kabaḷaṃ omadditvā mukhe pakkhipitvā paragaḷaṃ atikkāmeti, ayaṃ nava pācittiyāni sabbāni nānāvatthukāni ekakkhaṇe āpajjati ‘‘imaṃ paṭhamaṃ āpanno, imaṃ pacchā’’ti na vattabbo. Ekavācāya deseyyāti ‘‘ahaṃ, bhante, pañca bhesajjāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmetvā pañca āpattiyo āpanno, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti evaṃ ekavācāya deseyya, desitāva honti, dvīhi tīhi vācāhi kiccaṃ nāma natthi. Dutiyavissajjanepi ‘‘ahaṃ, bhante, nava paṇītabhojanāni viññāpetvā bhuñjitvā nava āpattiyo āpanno, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
尊者,我接受了五种药,过了七天,我把这件事如实向您发露。这样把事情经过说清楚之后再发露,罪就已经发露了,不必再提罪名。第二种发露方式也是这样说:尊者,我告知了九种美味食物并吃了,我把这件事如实向您发露。巴利
Vatthuṃ kittetvā deseyyāti ‘‘ahaṃ, bhante, pañca bhesajjāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmesiṃ, yathāvatthukaṃ taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti evaṃ vatthuṃ kittetvā deseyya, desitāva honti āpattiyo, āpattiyā nāmaggahaṇena kiccaṃ natthi. Dutiyavissajjanepi ‘‘ahaṃ, bhante, nava paṇītabhojanāni viññāpetvā bhutto, yathāvatthukaṃ taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
有三种“乃至第三次”的罪:追随被举罪比丘的比丘尼犯巴拉基格;追随分裂僧团者如果咖离咖等人犯桑喀地谢思;不舍弃恶见,以及暴戾比丘尼,犯巴吉帝亚——这些就是乃至第三次的三种罪。所谓六种言语因缘,意思是依所说的话为缘而犯六种罪。怎么犯呢?为了活命、因为活命的缘故,恶欲、被贪欲控制的人宣称不存在的、不真实的上人法,犯巴拉基格。为了活命、因为活命的缘故,做媒嫁,犯桑喀地谢思。为了活命、因为活命的缘故,说“住在你精舍的那位是阿拉汉”,犯土喇咤亚。为了活命、因为活命的缘故,比丘为自己乞求美味食物而吃,犯巴吉帝亚。为了活命、因为活命的缘故,比丘尼为自己乞求美味食物而吃,犯波罗提应悔过。为了活命、因为活命的缘故,没病却为自己乞求羹或饭而吃,犯恶作。巴利
Yāvatatiyake tissoti ukkhittānuvattikāya pārājikaṃ bhedakānuvattakānaṃ kokālikādīnaṃ saṅghādisesaṃ, pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge caṇḍakāḷikāya ca bhikkhuniyā pācittiyanti imā yāvatatiyakā tisso āpattiyo. Cha vohārapaccayāti payuttavācāpaccayā cha āpattiyo āpajjatīti attho. Kathaṃ? Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā yo te vihāre vasati so arahāti vadati, āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassāti.
吃的时候,如果是人肉,犯土喇咤亚(重罪);如果是其余不应吃的肉,犯恶作;比丘尼吃大蒜,犯巴吉帝亚。所谓五种以食物为因缘的罪,是指:有欲念的比丘尼从有欲念的男子手中接过食物,就地为自己乞求人肉和大蒜,把乞得的美味食物以及其余不应吃的肉放进去,混合揉捏后吞下,这样就犯桑喀地谢思、土喇咤亚、巴吉帝亚、波罗提应悔过、恶作——这五种罪都是以食物为因缘而犯的。巴利
Khādantassa tissoti manussamaṃse thullaccayaṃ, avasesesu akappiyamaṃsesu dukkaṭaṃ, bhikkhuniyā lasuṇe pācittiyaṃ. Pañca bhojanapaccayāti avassutā avassutassa purisassa hatthato bhojanaṃ gahetvā tattheva manussamaṃsaṃ lasuṇaṃ attano atthāya viññāpetvā gahitapaṇītabhojanāni avasesañca akappiyamaṃsaṃ pakkhipitvā vomissakaṃ omadditvā ajjhoharamānā saṅghādisesaṃ, thullaccayaṃ, pācittiyaṃ, pāṭidesanīyaṃ, dukkaṭanti imā pañca āpattiyo bhojanapaccayā āpajjati.
五种处,是指:随顺被举出者的比丘尼,在乃至第三次劝告时仍不舍弃,在表白时犯恶作,在两次甘马语时犯土喇咤亚,在甘马语结束时犯巴拉基格;为分裂僧团而运作等事犯桑喀地谢思;不舍弃恶见犯巴吉帝亚——如此,所有乃至第三次劝告的事项都归入这五种处。所谓五种人的罪过,是说罪过只属于五种同法人。其中,对二人而言直接就是罪过;至于学法女、沙弥尼、沙弥,因为不适当,所以不应让他们发露罪过,但应对他们施以处罚。所谓五种人的诤事,意思是诤事也只属于这五种人。确实,只有这五种人的钵、衣等事而进行的裁决与论诤,才称为诤事;而在家人之间则称为民事。巴利
Pañca ṭhānānīti ‘‘ukkhittānuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya appaṭinissajjantiyā ñattiyā dukkaṭaṃ, dvīhi kammavācāhi thullaccayaṃ, kammavācāpariyosāne āpatti pārājikassa, saṅghabhedāya parakkamanādīsu saṅghādiseso, pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge pācittiya’’nti evaṃ sabbā yāvatatiyakā pañca ṭhānāni gacchanti. Pañcannañceva āpattīti āpatti nāma pañcannaṃ sahadhammikānaṃ hoti, tattha dvinnaṃ nippariyāyena āpattiyeva, sikkhāmānasāmaṇerisāmaṇerānaṃ pana akappiyattā na vaṭṭati. Iminā pariyāyena tesaṃ āpatti na desāpetabbā, daṇḍakammaṃ pana tesaṃ kātabbaṃ. Pañcannaṃ adhikaraṇena cāti adhikaraṇañca pañcannamevāti attho. Etesaṃyeva hi pañcannaṃ pattacīvarādīnaṃ atthāya vinicchayavohāro adhikaraṇanti vuccati, gihīnaṃ pana aḍḍakammaṃ nāma hoti.
五种人的裁决,就是指唯独属于五种同法人的裁决。以五种人的平息,意思是这五种人的诤事经过裁决而平息,就叫做平息。五种人的无犯,意思是无犯唯独属于这五种人。以三种处而清净,就是因僧团等三种原因而清净。因为犯了戒的人,把应当忏悔的罪过在僧团中、在僧众中、或在个人面前忏悔之后,就成为戒行清净、恢复本来状态的人,所以说以三种处而清净。巴利
Pañcannaṃ vinicchayo hotīti pañcannaṃ sahadhammikānaṃyeva vinicchayo nāma hoti. Pañcannaṃ vūpasamena cāti etesaṃyeva pañcannaṃ adhikaraṇaṃ vinicchitaṃ vūpasantaṃ nāma hotīti attho. Pañcannañceva anāpattīti etesaṃyeva pañcannaṃ anāpatti nāma hotīti attho. Tīhi ṭhānehi sobhatīti saṅghādīhi tīhi kāraṇehi sobhati. Katavītikkamo hi puggalo sappaṭikammaṃ āpattiṃ saṅghamajjhe gaṇamajjhe puggalasantike vā paṭikaritvā abbhuṇhasīlo pākatiko hoti, tasmā tīhi ṭhānehi sobhatīti vuccati.
比丘尼在夜晚的黑暗中,在男人伸手可及的范围内,安排站立、坐下、躺卧的地方,犯巴吉帝亚;离开伸手可及的范围,安排站立等地方,犯恶作。这两种由身体行为产生的罪,是在夜间犯下的。两种由身体行为产生的白天罪:用同样的方式,在白天隐蔽的地方犯两种罪。注视者的一种罪:“诸比丘,不应以染心注视女人的女根。若注视,犯恶作。”这是注视者的一种罪。一种以施食为缘的罪:“诸比丘,不应注视施食者的脸。”这里犯恶作;即使是注视布施粥或菜的沙弥的脸,也犯恶作。但在《库伦德》中说:“一种以施食为缘的罪,即吃比丘尼所准备的施食,犯巴吉帝亚。”巴利
Dve kāyikā rattinti bhikkhunī rattandhakāre purisassa hatthapāse ṭhānanisajjasayanāni kappayamānā pācittiyaṃ, hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhānādīni kappayamānā dukkaṭanti dve kāyadvārasambhavā āpattiyo rattiṃ āpajjati. Dve kāyikā divāti eteneva upāyena divā paṭicchanne okāse dve āpattiyo āpajjati. Nijjhāyantassa ekā āpattīti ‘‘na ca, bhikkhave, sārattena mātugāmassa aṅgajātaṃ upanijjhāyitabbaṃ . Yo upanijjhāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 266) nijjhāyantassa ayamekā āpatti. Ekā piṇḍapātapaccayāti ‘‘na ca, bhikkhave, bhikkhādāyikāya mukhaṃ oloketabba’’nti (cūḷava. 366) ettha dukkaṭāpatti, antamaso yāguṃ vā byañjanaṃ vā dentassa sāmaṇerassāpi hi mukhaṃ ullokayato dukkaṭameva. Kurundiyaṃ pana ‘‘ekā piṇḍapātapaccayāti bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjantassa pācittiya’’nti vuttaṃ.
他们观察到八种利益,也就是《憍赏弥犍度》里所说的那些利益。所谓“三种被举罪者”,是指因为不见罪、不忏悔罪、不舍弃恶见而被举罪的人。“四十三种如法行”,是指那些被举罪的人在这四十三件事上如法而行。巴利
Aṭṭhānisaṃse sampassanti kosambakakkhandhake vuttānisaṃse. Ukkhittakā tayo vuttāti āpattiyā adassane appaṭikamme pāpikāya ca diṭṭhiyā appaṭinissaggeti. Tecattālīsa sammāvattanāti tesaṃyeva ukkhittakānaṃ ettakesu vattesu vattanā.
妄语发生在五种情形中,也就是巴拉基格、桑喀地谢思、土喇咤亚、巴吉帝亚、恶作这五种。所谓“十四种最上”,是按“十日为最上”等说法,如前文所说。“十二种应悔过”:比丘有四种,比丘尼有八种。“四种人的忏罪”,意思是四种人的过失忏罪。是哪四种呢?就是:受提婆达多指使的刺客们的过失忏罪;阿那律长老的侍者的过失忏罪;离车人瓦德的过失忏罪;对瓦萨帕伽米亚长老作了举罪甘马后前来的比丘们的过失忏罪——这叫作四种人的过失忏罪。巴利
Pañcaṭhāne musāvādoti pārājikasaṅghādisesathullaccayapācittiyadukkaṭasaṅkhāte pañcaṭṭhāne musāvādo gacchati. Cuddasa paramanti vuccatīti dasāhaparamādinayena heṭṭhā vuttaṃ. Dvādasa pāṭidesanīyāti bhikkhūnaṃ cattāri bhikkhunīnaṃ aṭṭha. Catunnaṃ desanāya cāti catunnaṃ accayadesanāyāti attho. Katamā pana sāti? Devadattena payojitānaṃ abhimārānaṃ accayadesanā, anuruddhattherassa upaṭṭhāyikāya accayadesanā, vaḍḍhassa licchavino accayadesanā, vāsabhagāmiyattherassa ukkhepanīyakammaṃ katvā āgatānaṃ bhikkhūnaṃ accayadesanāti ayaṃ catunnaṃ accayadesanā nāma.
八支妄语:从“他先有‘我要说妄语’的念头”开始,到最后“隐藏了想”为止,由这八支构成,所以叫八支妄语。伍波萨他支也是按“不杀生”等这样的方式来说的。八种使者支:是按“比丘们,在这里,比丘是听者,也是传达者”这样的方式,在破僧者那里所说的。八种外道行仪是在《大犍度》里说的。巴利
Aṭṭhaṅgiko musāvādoti ‘‘pubbevassa hoti musā bhaṇissa’’nti ādiṃ katvā ‘‘vinidhāya sañña’’nti pariyosānehi (pāci. 4-5; pari. 459) aṭṭhahi aṅgehi aṭṭhaṅgiko. Uposathaṅgānipi pāṇaṃ na hanetiādinā nayena vuttāneva. Aṭṭha dūteyyaṅgānīti ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti sāvetā cā’’tiādinā (cūḷava. 347) nayena saṅghabhedake vuttāni. Aṭṭha titthiyavattāni mahākhandhake vuttāni.
“八种语达上”是就比丘尼的达上而说的。“应对八位起立”,是指在食堂里,其他比丘尼应当起身为八位比丘尼让座。“比丘尼教诫师以八支”,是指具备八种支分的比丘,应当被任命为比丘尼教诫师。巴利
Aṭṭhavācikā upasampadāti bhikkhunīnaṃ upasampadaṃ sandhāya vuttaṃ. Aṭṭhannaṃ paccuṭṭhātabbanti bhattagge aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ itarāhi paccuṭṭhāya āsanaṃ dātabbaṃ . Bhikkhunovādako aṭṭhahīti aṭṭhahaṅgehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabbo.
在“一人的断头罪”这个偈颂里,九人当中,谁拿了筹去分裂僧团,就只有他犯断头罪,像提婆达多那样犯巴拉基格。随顺破僧的四人犯土喇咤亚,像果咖离咖等人那样;主张正法的四人则无犯。而这些犯与无犯,对所有人来说,都是以同一件事为根据——都是以破僧这件事为根据。巴利
Ekassa chejjanti gāthāya navasu janesu yo salākaṃ gāhetvā saṅghaṃ bhindati, tasseva chejjaṃ hoti, devadatto viya pārājikaṃ āpajjati. Bhedakānuvattakānaṃ catunnaṃ thullaccayaṃ kokālikādīnaṃ viya, dhammavādīnaṃ catunnaṃ anāpatti. Imā pana āpattiyo ca anāpattiyo ca sabbesaṃ ekavatthukā saṅghabhedavatthukā eva.
九种嗔恨事:偈颂里说的“以九种”,意思是由于九位比丘而导致僧团分裂。“九种由白所作”,意思是应做的甘马有九种,且应由白(甘马)来做。其余部分意思很清楚。巴利
Nava āghātavatthūnīti gāthāya navahīti navahi bhikkhūhi saṅgho bhijjati. Ñattiyā karaṇā navāti ñattiyā kātabbāni kammāni navāti attho. Sesaṃ uttānameva.
不可礼敬的人等的注释巴利
(4) Avandanīyapuggalādivaṇṇanā
477 “有十种人不该受礼敬”,说的是《坐卧处犍度》里讲到的十种人。“连合掌和如法恭敬也不该做”,意思是:对他们不该行合掌,也不该行如法恭敬;不该对他们做询问饮水、拿扇子等犍度规定的服侍之事,也不该向他们合掌。这个意思就是:不该对他们合掌。对那十种人这样做,就犯恶作罪。“十种持衣”的意思是:允许持有额外衣物十天。巴利
477.Dasa puggalā nābhivādetabbāti senāsanakkhandhake vuttā dasa janā. Añjali sāmīcena cāti sāmīcikammena saddhiṃ añjali ca tesaṃ na kātabbo, neva pānīyāpucchanatālavaṇṭaggahaṇādi khandhakavattaṃ tesaṃ dassetabbaṃ, na añjali paggaṇhitabboti attho. Dasannaṃ dukkaṭanti tesaṃyeva dasannaṃ evaṃ karontassa dukkaṭaṃ hoti. Dasa cīvaradhāraṇāti dasa divasāni atirekacīvarassa dhāraṇā anuññātāti attho.
对五位已住雨安居的人,这里应当给衣:应当当着五位同法者的面给。在七位在场时:对已离开这一方的人、疯子、心散乱的人、受剧痛的人,以及三种被举罪的人——对这七种人,只要有适当的人代为接受,即使不当面也可以给。对十六种人不应当给:对其余在《衣犍度》中所说的黄门等十六种人,不应当给。巴利
Pañcannaṃ vassaṃvuṭṭhānaṃ, dātabbaṃ idha cīvaranti pañcannaṃ sahadhammikānaṃ sammukhāva dātabbaṃ. Sattannaṃ santeti disāpakkantaummattakakhittacittavedanāṭṭānaṃ tiṇṇañca ukkhittakānanti imesaṃ sattannaṃ sante patirūpe gāhake parammukhāpi dātabbaṃ. Soḷasannaṃ na dātabbanti sesānaṃ cīvarakkhandhake vuttānaṃ paṇḍakādīnaṃ soḷasannaṃ na dātabbaṃ.
“数百夜、数百条罪,覆藏了罪”,意思是覆藏了数百条罪、数百夜。“一千条罪、一百夜,覆藏了罪”,意思是覆藏了一千条罪、一百夜。这里简要的意思是:如果有人每天犯一百条桑喀地谢思罪,每十天覆藏一次,那他就等于覆藏了一百夜、一千条罪。他应当为所有这些罪,以“覆藏了十天”来乞求别住,住满十夜之后,就能从别住中解脱。巴利
Katisataṃ rattisataṃ, āpattiyo chādayitvānāti katisataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvāna. Dasasataṃ rattisataṃ, āpattiyo chādayitvānāti dasasataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvāna. Ayañhettha saṅkhepattho – yo divase sataṃ sataṃ saṅghādisesāpattiyo āpajjitvā dasa dasa divase paṭicchādeti, tena rattisataṃ āpattisahassaṃ paṭicchāditaṃ hoti, so sabbāva tā āpattiyo dasāhapaṭicchannāti parivāsaṃ yācitvā dasa rattiyo vasitvāna mucceyya pārivāsikoti.
前面已经说过十二种甘马过失:白众甘马有非法别众、非法和合、如法别众;单白甘马、白二甘马、白四甘马也同样如此。这样一来,每一种甘马各有三种过失,所以说有十二种甘马过失。巴利
Dvādasa kammadosā vuttāti apalokanakammaṃ adhammenavaggaṃ, adhammenasamaggaṃ, dhammenavaggaṃ, tathā ñattikammañattidutiyakammañatticatutthakammānipīti evaṃ ekekasmiṃ kamme tayo tayo katvā dvādasa kammadosā vuttā.
四种甘马成就:白众甘马是如法和合,其余三种也同样如此,这样就说了四种甘马成就。巴利
Catasso kammasampattiyoti apalokanakammaṃ dhammenasamaggaṃ, tathā sesānipīti evaṃ catasso kammasampattiyo vuttā.
“六种甘马”是这样说的:非法别众甘马、非法和合甘马、似法别众甘马、似法和合甘马、如法别众甘马、如法和合甘马——这就是所说的六种甘马。这里“有一种被当作如法”的意思是:在这六种当中,只有如法和合甘马这一种被当作如法。在回答第二首偈颂时,这个也同样是如法。巴利
Cha kammānīti adhammenavaggakammaṃ, adhammenasamaggakammaṃ, dhammapatirūpakenavaggakammaṃ, dhammapatirūpakenasamaggakammaṃ, dhammenavaggakammaṃ, dhammenasamaggakammanti evaṃ cha kammāni vuttāni. Ekettha dhammikā katāti ekaṃ dhammena samaggakammamevettha dhammikaṃ katanti attho. Dutiyagāthāvissajjanepi etadeva dhammikaṃ.
“所宣说的”:就是那些被宣说、讲述、阐明的。在“无边胜者”等说法中,因为涅槃远离一切边际和限定,所以被称为“无边”。世尊就像国王击溃敌军而赢得王位那样,击溃了烦恼大军之后,已经战胜、征服、证得、达到了涅槃,因此世尊被称为“无边胜者”。正是他,在可爱与不可爱的事物中都不为所动,所以是“如者”;他见到了由镇伏离、彼分离、正断离、安息离、出离离这五种离组成的五种离,所以是“见离者”。那位无边胜者、如者、见离者宣说了那些犯蕴。这里“其中一者,没有寂止而得平息”这句话的关联是这样的:导师所宣说的七种犯蕴当中,任何一种犯,如果没有寂止,就不能平息;而六种寂止、四种诤事,所有这些法都通过现前毗尼而平息、达成一致。但在这里,唯独现前毗尼这一种,不需要其他寂止就能平息,就能达成寂止。因为对它来说,缺少其他寂止并不会导致不成就。因此说“其中一者,没有寂止而得平息”。以上是依照注疏的意旨来说的。不过我们只取“无”这个不变词仅有否定之义,对“其中一者,没有寂止而得平息”这句话,愿意接受这样的含义:在这七种犯蕴中,巴拉基格犯蕴这一种,不需要寂止就能平息。对此也有这样的说法:“那种罪如果是无余的,那种罪不因任何诤事、在任何情况下、以任何寂止而得平息。”巴利
Yaṃ desitāti yāni desitāni vuttāni pakāsitāni. Anantajinenātiādīsu pariyantaparicchedabhāvarahitattā anantaṃ vuccati nibbānaṃ, taṃ bhagavatā raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ viya kilesagaṇaṃ abhimadditvā jitaṃ vijitaṃ adhigataṃ sampattaṃ, tasmā bhagavā ‘‘anantajino’’ti vuccati. Sveva iṭṭhāniṭṭhesu nibbikāratāya tādi, vikkhambhanatadaṅgasamucchedapaṭipassaddhinissaraṇavivekasaṅkhātaṃ vivekapañcakaṃ addasāti vivekadassī; tena anantajinena tādinā vivekadassinā yāni āpattikkhandhāni desitāni vuttāni. Ekettha sammati vinā samathehīti ayamettha padasambandho, yāni satthārā satta āpattikkhandhāni desitāni, tattha ekāpi āpatti vinā samathehi na sammati, atha kho cha samathā cattāri adhikaraṇānīti sabbepime dhammā sammukhāvinayena sammanti, samāyogaṃ gacchanti. Ettha pana eko sammukhāvinayova vinā samathehi sammati, samathabhāvaṃ gacchati. Na hi tassa aññena samathena vinā anipphatti nāma atthi. Tena vuttaṃ – ‘‘ekettha sammati vinā samathehī’’ti. Iminā tāva adhippāyena aṭṭhakathāsu attho vutto. Mayaṃ pana ‘‘vinā’’ti nipātassa paṭisedhanamattamatthaṃ gahetvā ‘‘ekettha sammati vinā samathehī’’ti etesu sattasu āpattikkhandhesu eko pārājikāpattikkhandho vinā samathehi sammatīti etamatthaṃ roceyyāma. Vuttampi cetaṃ ‘‘yā sā āpatti anavasesā, sā āpatti na katamena adhikaraṇena katamamhi ṭhāne na katamena samathena sammatī’’ti.
一百四十四种:即“在此,优波离,比丘把非法说成法,在那非法见的分派中持非法见,在那非法见的分派中持法见,在那非法见的分派中犹豫不决;在那法见的分派中持非法见,在那法见的分派中犹豫不决;在那犹豫不决的分派中持非法见,在那犹豫不决的分派中持法见,在那犹豫不决的分派中犹豫不决。”如此,依十八种破僧事由,在《破僧犍度》中所说的十八个八组,据此应当知道共有一百四十四种堕恶趣的。巴利
Chaūnadiyaḍḍhasatāti ‘‘idha, upāli, bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi, tasmiṃ adhammadiṭṭhi bhede vematiko, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede vematiko, tasmiṃ vematiko bhede adhammadiṭṭhi, tasmiṃ vematiko bhede dhammadiṭṭhi, tasmiṃ vematiko bhede vematiko’’ti evaṃ yāni aṭṭhārasannaṃ bhedakaravatthūnaṃ vasena aṭṭhārasa aṭṭhakāni saṅghabhedakakkhandhake vuttāni, tesaṃ vasena chaūnadiyaḍḍhasataṃ āpāyikā veditabbā.
十八种不堕恶趣者:在此,优波离,比丘把非法说成是法,在那法见的分派中,不放弃法见、不放弃见解、不放弃忍可、不放弃喜好、不放弃态度而宣称,并让人拿筹,说:“这是法,这是律,这是大师的教导,拿这个,喜欢这个。”这样的人,优波离,也是破僧者,但不堕恶趣、不堕地狱、不住一劫、并非不可救。如此,在每一个事由上各各算一种,就是在《破僧犍度》末尾所说的十八种人。十八个八组,已在一百四十四种解说中述及。巴利
Aṭṭhārasa anāpāyikāti ‘‘idha, upāli, bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti, tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi avinidhāya diṭṭhiṃ avinidhāya khantiṃ avinidhāya ruciṃ avinidhāya bhāvaṃ anussāveti, salākaṃ gāheti ‘ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsanaṃ, imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’ti, ayampi kho, upāli, saṅghabhedako na āpāyiko na nerayiko na kappaṭṭho na atekiccho’’ti evaṃ ekekasmiṃ vatthusmiṃ ekekaṃ katvā saṅghabhedakakkhandhakāvasāne vuttā aṭṭhārasa janā. Aṭṭhārasa aṭṭhakā chaūnadiyaḍḍhasatavissajjane vuttāyeva.
(五)关于十六种业等的注释巴利
(5) Soḷasakammādivaṇṇanā
478 “有多少种业”等所有偈颂的解答,本身就非常清楚。巴利
478.Kati kammānītiādīnaṃ sabbagāthānaṃ vissajjanaṃ uttānamevāti.