审查者的修行方式注释巴利
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā
365 365. 关于“在小规模争斗中,从事争斗的比丘”:这里“争斗”指的是为了裁决争端而举行的僧团集会。因为在那种场合,自方的对手和教法的对手都会聚集起来,宣扬非法、非律,偏离导师的教法,就像毗舍离的瓦吉之子比丘们那样。如果有比丘为了摧破那些对手的见解、阐明自己的主张而进入其中,深入参与裁决,他就被称为“从事争斗者”,就像亚萨长老那样。这样的从事争斗的比丘,在前往僧团时,应当以谦卑的心接近僧团。“以谦卑的心”是指放下傲慢之旗,以摧伏我慢的心。“像擦脚布一样”:就像擦脚布,在擦拭脏的或干净的脚时,既没有贪也没有嗔;同样,面对可意和不可意的事物,不贪不嗔,这就是它的含义。“在适当的座位上”:知道什么是适当的座位后,在自己的位置上坐下,不要背对长老比丘们。“不谈论种种无益之语”:不说各种没有意义的闲话。“不谈论畜生论”:不说基于所见、所闻、所觉的国王论等畜生论。“应当自己说法,或请他人说法”:在僧团集会的地方,关于适宜与不适宜、依止于色与非色的分别、止与观的修行方法、站立与安坐的威仪等所依的谈论,就叫做“法”。这样的法,应当自己宣说,或者请他人宣说。如果有比丘能够说这样的话,就应当对他说:“贤友,在僧团中间出现问题的时候,你来说吧。” “圣者的沉默”也不应轻视:圣者们沉默地坐着,不像愚痴的凡夫那样坐着。他们是取某个业处之后才坐下的。因此,以作意业处而沉默,就叫做“圣者的沉默”,这不应被轻视,不应被轻视说“这算什么业处的修习”;意思是应当取适合自己的业处之后才坐下。巴利
365. Cūḷasaṅgāme saṅgāmāvacarena bhikkhunāti saṅgāmo vuccati adhikaraṇavinicchayatthāya saṅghasannipāto. Tatra hi attapaccatthikā ceva sāsanapaccatthikā ca uddhammaṃ ubbinayaṃ satthu sāsanaṃ dīpentā samosaranti vesālikā vajjiputtakā viya. Yo bhikkhu tesaṃ paccatthikānaṃ laddhiṃ madditvā sakavādadīpanatthāya tattha avacarati, ajjhogāhetvā vinicchayaṃ pavatteti, so saṅgāmāvacaro nāma yasatthero viya. Tena saṅgāmāvacarena bhikkhunā saṅghaṃ upasaṅkamantena nīcacittena saṅgho upasaṅkamitabbo. Nīcacittenāti mānaddhajaṃ nipātetvā nihatamānacittena. Rajoharaṇasamenāti pādapuñchanasamena; yathā rajoharaṇassa saṃkiliṭṭhe vā asaṃkiliṭṭhe vā pāde puñchiyamāne neva rāgo na doso; evaṃ iṭṭhāniṭṭhesu arajjantena adussantenāti attho. Yathāpatirūpe āsaneti yathāpatirūpaṃ āsanaṃ ñatvā attano pāpuṇanaṭṭhāne therānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhiṃ adassetvā nisīditabbaṃ. Anānākathikenāti nānāvidhaṃ taṃ taṃ anatthakathaṃ akathentena. Atiracchānakathikenāti diṭṭhasutamutampi rājakathādikaṃ tiracchānakathaṃ akathentena. Sāmaṃ vā dhammo bhāsitabboti saṅghasannipātaṭṭhāne kappiyākappiyanissitā vā rūpārūpaparicchedasamathācāravipassanācāraṭṭhānanisajjavattādinissitā vā kathā dhammo nāma. Evarūpo dhammo sayaṃ vā bhāsitabbo, paro vā ajjhesitabbo. Yo bhikkhu tathārūpiṃ kathaṃ kathetuṃ pahoti, so vattabbo – ‘‘āvuso saṅghamajjhamhi pañhe uppanne tvaṃ katheyyāsī’’ti. Ariyo vā tuṇhībhāvo nātimaññitabboti ariyā tuṇhī nisīdantā na bālaputhujjanā viya nisīdanti. Aññataraṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvāva nisīdanti. Iti kammaṭṭhānamanasikāravasena tuṇhībhāvo ariyo tuṇhībhāvo nāma, so nātimaññitabbo, kiṃ kammaṭṭhānānuyogenāti nāvajānitabbo; attano patirūpaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvāva nisīditabbanti attho.
不该问“你的戒师是谁”,也就是不该问戒师的名字。这个规则适用于一切情况。不该问种姓,也就是不该问“你是刹帝利种姓还是婆罗门种姓”这样的种姓问题。不该问传承,也就是不该问“你是长部诵者还是中部诵者”这样的传承问题。家族与地方,应当理解为刹帝利家族等。由于这些原因中的任何一种,可能会对这个人产生喜爱或嗔怒。巴利
Na upajjhāyo pucchitabboti ‘‘ko nāmo tuyhaṃ upajjhāyo’’ti na pucchitabbo. Esa nayo sabbattha. Na jātīti ‘‘khattiyajātiyo tvaṃ brāhmaṇajātiyo’’ti evaṃ jāti na pucchitabbā. Na āgamoti ‘‘dīghabhāṇakosi tvaṃ majjhimabhāṇako’’ti evaṃ āgamo na pucchitabbo. Kulapadesoti khattiyakulādivaseneva veditabbo. Atrassa pemaṃ vā doso vāti atra puggale etesaṃ kāraṇānaṃ aññataravasena pemaṃ vā bhaveyya doso vā.
不应成为随众附和的人:意思是,不应做一个随顺大众、迎合大众的人;不应只想着大众喜欢什么,就照着那样去说。不应打手势:在可说与不可说的时候,不应为了让人知道而做手势动作。巴利
No parisakappikenāti parisakappakena parisānuvidhāyakena na bhavitabbaṃ; yaṃ parisāya ruccati, tadeva cetetvā kappetvā na kathetabbanti attho. Na hatthamuddā dassetabbāti kathetabbe ca akathetabbe ca saññājananatthaṃ hatthavikāro na kātabbo.
随顺义理,就是指一心专注于通达裁决,这样衡量着坐下来:“这部经是成立的,在这个裁决中我要这样来说。”不能从座位上站起来,意思是不能从座位起身后在集会场地里走动;持律者一旦站起来,所有大众都会跟着站起来。不能忽略,意思是不能把裁决搁下不办。不能走邪道,意思是不能把罪过揭示出来。应当不鲁莽,意思是行为不能鲁莽;也就是说,不能冒冒失失地说粗恶的话。应当能忍语,就是有忍受恶语的品性。应当寻求众会的利益,就是寻求利益、探寻利益;应当现起悲悯以及悲悯的前行——这两句都是这个意思。不应当说不善语,就是不应说不善语。所谓不善语,是指被称为争论语的恶言;意思是不应当说那样的话。应当观察自己,就是应当这样观察自己:“我能不能裁决、能不能平息呢?”意思是应当知道自己有多少分量。应当观察他人,就是应当这样观察他人:“这个众会有惭耻心吗?能不能让他理解?还是不能?”巴利
Atthaṃ anuvidhiyantenāti vinicchayapaṭivedhameva sallakkhentena ‘‘idaṃ suttaṃ upalabbhati, imasmiṃ vinicchaye idaṃ vakkhāmī’’ti evaṃ paritulayantena nisīditabbanti attho. Na ca āsanā vuṭṭhātabbanti na āsanā vuṭṭhāya sannipātamaṇḍale vicaritabbaṃ, vinayadhare uṭṭhite sabbā parisā uṭṭhahati. Na vītihātabbanti na vinicchayo hāpetabbo. Na kummaggo sevitabboti na āpatti dīpetabbā. Asāhasikena bhavitabbanti na sahasākārinā bhavitabbaṃ; sahasā duruttavacanaṃ na kathetabbanti attho. Vacanakkhamenāti duruttavācaṃ khamanasīlena. Hitaparisakkināti hitesinā hitagavesinā karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca upaṭṭhāpetabboti ayaṃ padadvayepi adhippāyo. Anasuruttenāti na asuruttena. Asuruttaṃ vuccati viggāhikakathāsaṅkhātaṃ asundaravacanaṃ; taṃ na kathetabbanti attho. Attā pariggahetabboti ‘‘vinicchinituṃ vūpasametuṃ sakkhissāmi nu kho no’’ti evaṃ attā pariggahetabbo; attano pamāṇaṃ jānitabbanti attho. Paro pariggahetabboti ‘‘lajjiyā nu kho ayaṃ parisā, sakkā saññāpetuṃ udāhu no’’ti evaṃ paro pariggahetabbo.
要观察举罪的人:应当这样观察——“他是不是依法举罪?”要观察被举罪的人:应当这样观察——“他是不是依法被举罪?”要观察非法举罪的人:应当知道他的分量。其余几句也是同样的道理。不遗漏已说过的话:就是不遗漏举罪者和被举罪者说过的话。不张扬没说过的事:就是不张扬没有被提出的案件。愚钝的人应当受到鼓励:对愚钝、糊涂的人应当给予激励,对他说“你难道不是良家子弟吗?”这样激发他,让他讲述审问的程序,然后接受他的审问。胆怯的人应当得到安慰:如果有人因为从未在僧团或大众中露面而心生畏惧,对这样的人应当说“别怕,放心说,我们会支持你”,然后让他讲述审问的程序。粗暴的人应当被制止:应当把他斥退、加以呵责。不净的人应当被揭露:揭露无惭无愧的人,让他忏悔罪过。以正直和柔和对待:如果有比丘正直、具戒、没有身行谄曲等毛病,就应当以柔和的态度对待他。关于法和人:在这里,如果有人尊重法而不尊重人,就应当知道,这才是对法和人保持中立。巴利
Codako pariggahetabboti ‘‘dhammacodako nu kho no’’ti evaṃ pariggahetabbo. Cuditako pariggahetabboti ‘‘dhammacuditako nu kho no’’ti evaṃ pariggahetabbo. Adhammacodako pariggahetabboti tassa pamāṇaṃ jānitabbaṃ. Sesesupi eseva nayo. Vuttaṃahāpentenāti codakacuditakehi vuttavacanaṃ ahāpentena. Avuttaṃ apakāsentenāti anosaṭaṃ vatthuṃ appakāsentena. Mando hāsetabboti mando momūho paggaṇhitabbo, ‘‘nanu tvaṃ kulaputto’’ti uttejetvā anuyogavattaṃ kathāpetvā tassa anuyogo gaṇhitabbo. Bhīrū assāsetabboti yassa saṅghamajjhaṃ vā gaṇamajjhaṃ vā anosaṭapubbattā sārajjaṃ uppajjati, tādiso ‘‘mā bhāyi, vissaṭṭho kathehi, mayaṃ te upatthambhā bhavissāmā’’ti vatvāpi anuyogavattaṃ kathāpetabbo. Caṇḍo nisedhetabboti apasādetabbo tajjetabbo. Asuci vibhāvetabboti alajjiṃ pakāsetvā āpattiṃ desāpetabbo. Ujumaddavenāti yo bhikkhu uju sīlavā kāyavaṅkādirahito, so maddaveneva upacaritabbo. Dhammesu ca puggalesu cāti ettha yo dhammagaruko hoti na puggalagaruko, ayameva dhammesu ca puggalesu ca majjhattoti veditabbo.
366 366. “为了比对经义”等句中应当知道:那位审察者如此令同梵行者感到可爱、可意、可敬、可尊,由他所引出的诸经等,是为了比对经义;也是为了比对犯与不犯。“譬喻为显示意义”:譬喻是为了显示意义。“义为令解”:义是为了让人知道。“反问为安立”:提问是为了安立那个人。“求请为举罪”:依事相或依犯相来举罪。“举罪为令忆念”:是为了让人忆念有过或无过。“忆念为令可谏”:忆念有过或无过,是为了使他成为可谏的人。“可谏为作障碍”:可谏是为了作这样的障碍,即“你不得从此住处离去”。“障碍为裁决”:是为了导向裁决。“裁决为审察”:是为了审察有过无过、加以衡量。“审察为知处非处”:是为了了知犯、不犯、重犯、轻犯。“僧团为领受与认可”:是为了领受裁决,也是为了了知是善裁决还是不善裁决。各别住者、住于不欺者:安住于自主、增上、上首之位与不欺之位;他们不应被轻慢,这就是其含义。巴利
366.Suttaṃ saṃsandanatthāyātiādīsu tena ca pana evaṃ sabrahmacārīnaṃ piyamanāpagarubhāvanīyena anuvijjakena samudāhaṭesu suttādīsu suttaṃ saṃsandanatthāya; āpattānāpattīnaṃ saṃsandanatthanti veditabbaṃ. Opammaṃ nidassanatthāyāti opammaṃ atthadassanatthāya. Attho viññāpanatthāyāti attho jānāpanatthāya. Paṭipucchā ṭhapanatthāyāti pucchā puggalassa ṭhapanatthāya. Okāsakammaṃ codanatthāyāti vatthunā vā āpattiyā vā codanatthāya. Codanā sāraṇatthāyāti dosādosaṃ sarāpanatthāya. Sāraṇā savacanīyatthāyāti dosādosasāraṇā savacanīyakaraṇatthāya. Savacanīyaṃ palibodhatthāyāti savacanīyaṃ ‘‘imamhā āvāsā paraṃ mā pakkamī’’ti evaṃ palibodhatthāya. Palibodho vinicchayatthāyāti vinicchayaṃ pāpanatthāya. Vinicchayo santīraṇatthāyāti dosādosaṃ santīraṇatthāya tulanatthāya. Santīraṇaṃ ṭhānāṭṭhānagamanatthāyāti āpattianāpattigarukalahukāpattijānanatthāya . Saṅgho sampariggahasampaṭicchanatthāyāti vinicchayasampaṭiggahaṇatthāya ca; suvinicchitadubbinicchitabhāvajānanatthāya cāti attho. Paccekaṭṭhāyino avisaṃvādakaṭṭhāyinoti issariyādhipaccajeṭṭhakaṭṭhāne ca avisaṃvādakaṭṭhāne ca ṭhitā; na te apasādetabbāti attho.
现在,为了堵住那些愚钝、智慧低下的人可能说的话——“律到底是为了什么”——而显示这一点,所以说了“律是为了防护”等话。其中,“律是为了防护”是说:整部律的制定,都是为了防护身门和语门。它是戒的近依,而戒以活命清净为最终目标;意思是说,它是戒的缘。这个道理在所有地方都一样。另外,这里说的“无悔”,是指对已做和未做的恶业与福业,心里没有追悔。“欢喜”是微弱、初生的喜悦。“喜悦”是强烈、深厚的喜悦。“轻安”是身体和心的不安止息。“乐”是身体的乐和心的乐。因为这两种乐都是定的亲依止缘。“定”是心一境性。“如实智见”是指初期的观,这是生灭智的别名。因为心一境性是初期观的亲依止缘。“厌离”是达到顶点、导向出离的强力观。“离贪”是圣道。“解脱”是阿拉汉果。因为四种圣道都是阿拉汉果的亲依止缘。“解脱智见”是省察智。“解脱智见是为了无取般涅槃”:是为了无依般涅槃。因为它是无依般涅槃的缘,如果还没证得那个,就必定要般涅槃。正是为了这个目的而说这些话:这叫做律说,就是为了这个目的。“论议”就是关于律的论议。“近依”:这里从“律是为了防护”等一路下来的展转缘关系,也是为了这个目的。“倾耳听闻”就是对这展转缘说的倾耳听闻。听了这些话之后生起的智,也是为了这个目的。“即不执取而心解脱”:就是通过不执取四种取,而心获得称为阿拉汉果的解脱,这也是为了这个目的;就是为了无依般涅槃。巴利
Idāni ye mandā mandabuddhino evaṃ vadeyyuṃ ‘‘vinayo nāma kimatthāyā’’ti tesaṃ vacanokāsapidahanatthamattaṃ dassetuṃ vinayo saṃvaratthāyātiādimāha. Tattha vinayo saṃvaratthāyāti sakalāpi vinayapaññatti kāyavacīdvārasaṃvaratthāya. Ājīvavisuddhipariyosānassa sīlassa upanissayo hoti; paccayo hotīti attho. Esa nayo sabbattha. Apicettha avippaṭisāroti pāpapuññānaṃ katākatavasena cittavippaṭisārābhāvo. Pāmujjanti dubbalā taruṇapīti. Pītīti balavā bahalapīti. Passaddhīti kāyacittadarathapaṭippassaddhi. Sukhanti kāyikacetasikasukhaṃ. Tañhi duvidhampi samādhissa upanissayapaccayo hoti. Samādhīti cittekaggatā. Yathābhūtañāṇadassananti taruṇavipassanā; udayabbayañāṇassetaṃ adhivacanaṃ. Cittekaggatā hi taruṇavipassanāya upanissayapaccayo hoti. Nibbidāti sikhāpattā vuṭṭhānagāminibalavavipassanā. Virāgoti ariyamaggo. Vimuttīti arahattaphalaṃ. Catubbidhopi hi ariyamaggo arahattaphalassa upanissayapaccayo hoti. Vimuttiñāṇadassananti paccavekkhaṇāñāṇaṃ. Vimuttiñāṇadassanaṃ anupādāparinibbānatthāyāti apaccayaparinibbānatthāya. Apaccayaparinibbānassa hi taṃ paccayo hoti, tasmiṃ anuppatte avassaṃ parinibbāyitabbatoti. Etadatthā kathāti ayaṃ vinayakathā nāma etadatthā. Mantanāti vinayamantanā eva. Upanisāti ayaṃ ‘‘vinayo saṃvaratthāyā’’tiādikā paramparapaccayatāpi etadatthāya. Sotāvadhānanti imissā paramparapaccayakathāya sotāvadhānaṃ. Imaṃ kathaṃ sutvā yaṃ uppajjati ñāṇaṃ, tampi etadatthāya. Yadidaṃ anupādā cittassa vimokkhoti yo ayaṃ catūhi upādānehi anupādiyitvā cittassa arahattaphalasaṅkhāto vimokkho, sopi etadatthāya; apaccayaparinibbānatthāya evāti attho.
367 在《随顺仪轨偈》中,第一首偈的意思已经讲过了。巴利
367. Anuyogavattagāthāsu paṭhamagāthā vuttatthā eva.
事、违失、犯、因缘、行相不熟、不知前际后际这些词,和“不知”这个词连在一起理解。“不熟”这个词,则和“他确实就是那样的人”连在一起理解。所以这里的整体意思是:如果一位比丘不知道巴拉基格等戒条的犯戒事由,不知道四种违失,不知道七种犯戒,不知道“这条学处是在某某城里制定的”这样的因缘,不知道“这是前面说的,这是后面说的”这样的前际后际,也不知道“这件事做了,这件事没做”这样的已作未作。所谓“以平等”,就是说:由于这个不知前际后际的人以同样无知的方式,所以说他“不知道已作未作”;这样,就应该知道它和“不知”这个词的连接关系。至于所说的“行相不熟”,其中“行相不熟”就是说不熟悉合理与不合理。这样一来,这个人既不知道事等这些内容,又对行相不熟悉,那么像这样的比丘,就被称为“不应正视者”。巴利
Vatthuṃ vipattiṃ āpattiṃ, nidānaṃ ākāraakovido pubbāparaṃ na jānātīti ‘‘vatthu’’ntiādīni ‘‘na jānātī’’ti padena sambandho. ‘‘Akovido’’ti padassa ‘‘sa ve tādisako’’ti iminā sambandho. Tasmā ayamettha yojanā – yo bhikkhu pārājikādīnaṃ vatthuṃ na jānāti, catubbidhaṃ vipattiṃ na jānāti, sattavidhaṃ āpattiṃ na jānāti, ‘‘idaṃ sikkhāpadaṃ asukasmiṃ nāma nagare paññatta’’nti evaṃ nidānaṃ na jānāti, ‘‘idaṃ purimavacanaṃ idaṃ pacchimavacana’’nti pubbāparaṃ na jānāti, ‘‘idaṃ kataṃ idaṃ akata’’nti katākataṃ na jānāti. Samena cāti teneva pubbāparaṃ ajānanassa samena aññāṇena, ‘‘katākataṃ na jānātī’’ti vuttaṃ hoti; evaṃ tāva najānāti-padena saddhiṃ sambandho veditabbo. Yaṃ panetaṃ ‘‘ākāraakovido’’ti vuttaṃ, tattha ākāraakovidoti kāraṇākāraṇe akovido. Iti yvāyaṃ vatthuādīnipi na jānāti, ākārassa ca akovido, sa ve tādisako bhikkhu apaṭikkhoti vuccati.
“业”和“诤事”这两个词,也是通过“不知”这个词来连接的。这里的搭配方式是这样的:正是这样,如果有人不知业、不知诤事,对七种止法也不善巧,又被贪等烦恼染污,有嗔、有痴。他因为害怕而恐惧,因为迷惑而迷惑;又因为被染污、有嗔恨,而有贪、有嗔。他因为没能力让别人信服,所以不善于使人信解;因为没能力看清什么是合理、什么是不合理,所以不善于审察;因为得到与自己同类的人群拥护,所以结成朋党;因为置身于惭耻之外,所以无惭;因为具足黑业,所以是黑业者;因为对法和圣者都不恭敬,所以是无恭敬者。像这样的比丘,就被称为“不应正视者”,意思是不该正面看他,不该看他,不该任命他并把他安置在主权、统治、上首的位置上。白分偈颂的搭配方式,也应当按上面所说的方式来理解。巴利
Kammañca adhikaraṇañcāti imesampi padānaṃ ‘‘na jānātī’’ti padeneva sambandho. Ayaṃ panettha yojanā – tatheva iti yvāyaṃ kammañca na jānāti, adhikaraṇañca na jānāti, sattappakāre samathe cāpi akovido, rāgādīhi pana ratto duṭṭho ca mūḷho ca, bhayena bhayā gacchati, sammohena mohā gacchati, rattattā pana duṭṭhattā ca chandā dosā ca gacchati, paraṃ saññāpetuṃ asamatthatāya na ca saññattikusalo, kāraṇākāraṇadassane asamatthatāya nijjhattiyā ca akovido attano sadisāya parisāya laddhattā laddhapakkho, hiriyā paribāhirattā ahiriko, kāḷakehi kammehi samannāgatattā kaṇhakammo, dhammādariyapuggalādariyānaṃ abhāvato anādaro, sa ve tādisako bhikkhu apaṭikkhoti vuccati, na paṭikkhitabbo na oloketabbo, na sammannitvā issariyādhipaccajeṭṭhakaṭṭhāne ṭhapetabboti attho. Sukkapakkhagāthānampi yojanānayo vuttanayeneva veditabboti.