随觉者的行道之解释显示巴利原文
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā
365 关于“在小战中,从事于战的比丘”:此处“战”是指为裁决诤事而举行的僧团集会。因为在其中,自方的对手与教法的对手都会聚集,如同吠舍离的跋耆子比丘们,宣扬非法非律,偏离师教。若有比丘为破斥那些对手的邪见、阐明自宗之说而进入其中,深入进行裁决,他便被称为“从事于战者”,如同耶舍长老。这样的从事于战的比丘,在前往僧团时,应以谦下之心接近僧团。“以谦下之心”是指放下骄慢之幢,以摧伏我慢之心。“如擦脚布一般”:如同擦脚布,在擦拭污秽或洁净的脚时,不论如何,既无贪爱也无嗔怒;同样,对于可意与不可意之事,不贪着、不嗔怒,此即其义。“在适当的座位上”:知道适当的座位后,在自己的位置坐下,不应背对长老比丘们。“不谈论种种无益之语”:不说各种无意义的闲话。“不谈论畜生论”:不说关于见、闻、觉的国王论等畜生论。“应自己说法,或请他人说法”:在僧团集会处,关于适宜与不适宜、依止于色与非色的分别、止与观的修行方法、站立与安坐的威仪等所依的谈论,称为法。这样的法,应当自己宣说,或者请他人宣说。显示巴利原文
365. Cūḷasaṅgāme saṅgāmāvacarena bhikkhunāti saṅgāmo vuccati adhikaraṇavinicchayatthāya saṅghasannipāto. Tatra hi attapaccatthikā ceva sāsanapaccatthikā ca uddhammaṃ ubbinayaṃ satthu sāsanaṃ dīpentā samosaranti vesālikā vajjiputtakā viya. Yo bhikkhu tesaṃ paccatthikānaṃ laddhiṃ madditvā sakavādadīpanatthāya tattha avacarati, ajjhogāhetvā vinicchayaṃ pavatteti, so saṅgāmāvacaro nāma yasatthero viya. Tena saṅgāmāvacarena bhikkhunā saṅghaṃ upasaṅkamantena nīcacittena saṅgho upasaṅkamitabbo. Nīcacittenāti mānaddhajaṃ nipātetvā nihatamānacittena. Rajoharaṇasamenāti pādapuñchanasamena; yathā rajoharaṇassa saṃkiliṭṭhe vā asaṃkiliṭṭhe vā pāde puñchiyamāne neva rāgo na doso; evaṃ iṭṭhāniṭṭhesu arajjantena adussantenāti attho. Yathāpatirūpe āsaneti yathāpatirūpaṃ āsanaṃ ñatvā attano pāpuṇanaṭṭhāne therānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhiṃ adassetvā nisīditabbaṃ. Anānākathikenāti nānāvidhaṃ taṃ taṃ anatthakathaṃ akathentena. Atiracchānakathikenāti diṭṭhasutamutampi rājakathādikaṃ tiracchānakathaṃ akathentena. Sāmaṃ vā dhammo bhāsitabboti saṅghasannipātaṭṭhāne kappiyākappiyanissitā vā rūpārūpaparicchedasamathācāravipassanācāraṭṭhānanisajjavattādinissitā vā kathā dhammo nāma. Evarūpo dhammo sayaṃ vā bhāsitabbo, paro vā ajjhesitabbo. Yo bhikkhu tathārūpiṃ kathaṃ kathetuṃ pahoti, so vattabbo – ‘‘āvuso saṅghamajjhamhi pañhe uppanne tvaṃ katheyyāsī’’ti. Ariyo vā tuṇhībhāvo nātimaññitabboti ariyā tuṇhī nisīdantā na bālaputhujjanā viya nisīdanti. Aññataraṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvāva nisīdanti. Iti kammaṭṭhānamanasikāravasena tuṇhībhāvo ariyo tuṇhībhāvo nāma, so nātimaññitabbo, kiṃ kammaṭṭhānānuyogenāti nāvajānitabbo; attano patirūpaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvāva nisīditabbanti attho.
不应问:“你的戒师是谁?”意即不应问戒师的名字。此法适用于一切处。不应问种姓:即不应问“你是刹帝利种姓,还是婆罗门种姓?”这样的种姓不应问。不应问传承:即不应问“你是长部诵者,还是中部诵者?”这样的传承不应问。家族与地方:应知是指刹帝利家族等。由于这些原因中的某一种,可能对此人生起喜爱或嗔怒。显示巴利原文
Na upajjhāyo pucchitabboti ‘‘ko nāmo tuyhaṃ upajjhāyo’’ti na pucchitabbo. Esa nayo sabbattha. Na jātīti ‘‘khattiyajātiyo tvaṃ brāhmaṇajātiyo’’ti evaṃ jāti na pucchitabbā. Na āgamoti ‘‘dīghabhāṇakosi tvaṃ majjhimabhāṇako’’ti evaṃ āgamo na pucchitabbo. Kulapadesoti khattiyakulādivaseneva veditabbo. Atrassa pemaṃ vā doso vāti atra puggale etesaṃ kāraṇānaṃ aññataravasena pemaṃ vā bhaveyya doso vā.
不应成为随顺众会者:即不应随顺众会、迎合众会。意思是:不应只想着众会所喜欢的,并照着那样去说。不应打手势:不应以手势来示意何者可说、何者不可说。显示巴利原文
No parisakappikenāti parisakappakena parisānuvidhāyakena na bhavitabbaṃ; yaṃ parisāya ruccati, tadeva cetetvā kappetvā na kathetabbanti attho. Na hatthamuddā dassetabbāti kathetabbe ca akathetabbe ca saññājananatthaṃ hatthavikāro na kātabbo.
随顺义理者:即专志通达裁决,如是衡量而安坐:“此经可得,于此裁决中我将如是说。”不应从座而起:不应从座起身后于集会场地中走动;持律者若起立,一切大众皆应起立。不应忽略:不应忽略裁决。不应行邪道:不应揭露罪过。应不粗暴:不应行为粗暴;其意为不应说粗恶之语。应能忍语:即具备忍受恶语的品德。应寻求利益众会:即寻求利益、探寻利益;应现起悲悯与悲悯之前行——此是两句之义。不应说不善语:即不应说不善语。不善语是指名为争论语的恶言;其意为不应说那样的话。应观察自己:应如是自己观察:“我能裁决、平息吗?”其义为应知自身分量。应观察他人:应如是观察他人:“此众会有惭耻吗?能令之理解吗?抑或不能?”显示巴利原文
Atthaṃ anuvidhiyantenāti vinicchayapaṭivedhameva sallakkhentena ‘‘idaṃ suttaṃ upalabbhati, imasmiṃ vinicchaye idaṃ vakkhāmī’’ti evaṃ paritulayantena nisīditabbanti attho. Na ca āsanā vuṭṭhātabbanti na āsanā vuṭṭhāya sannipātamaṇḍale vicaritabbaṃ, vinayadhare uṭṭhite sabbā parisā uṭṭhahati. Na vītihātabbanti na vinicchayo hāpetabbo. Na kummaggo sevitabboti na āpatti dīpetabbā. Asāhasikena bhavitabbanti na sahasākārinā bhavitabbaṃ; sahasā duruttavacanaṃ na kathetabbanti attho. Vacanakkhamenāti duruttavācaṃ khamanasīlena. Hitaparisakkināti hitesinā hitagavesinā karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca upaṭṭhāpetabboti ayaṃ padadvayepi adhippāyo. Anasuruttenāti na asuruttena. Asuruttaṃ vuccati viggāhikakathāsaṅkhātaṃ asundaravacanaṃ; taṃ na kathetabbanti attho. Attā pariggahetabboti ‘‘vinicchinituṃ vūpasametuṃ sakkhissāmi nu kho no’’ti evaṃ attā pariggahetabbo; attano pamāṇaṃ jānitabbanti attho. Paro pariggahetabboti ‘‘lajjiyā nu kho ayaṃ parisā, sakkā saññāpetuṃ udāhu no’’ti evaṃ paro pariggahetabbo.
应观察举罪者:应如是观察:“他是依法举罪的吗?”应观察被举罪者:应如是观察:“他是依法被举罪的吗?”应观察非法举罪者:即应知其分量。其余各句亦然。不遗漏已说之言:即不遗漏举罪者与被举罪者所说之语。不张扬未说之事:即不张扬未提出的案件。应鼓励愚钝者:愚钝、迷惑者应被激励,应对他说:“你岂非良家子弟?”以此激发他,令他讲述审问的程序,然后接受其审问。应安慰胆怯者:若有人因从未进入僧团或大众中而生起羞愧,应对他说:“莫怕,放心说,我们会护持你。”然后令他讲述审问的程序。应制止粗暴者:即应将其斥退、加以呵责。应揭露不净者:即揭露无惭无愧者,令其忏悔罪过。应以正直与柔和相待:若有比丘正直、具戒、无身行谄曲等,应以柔和的态度对待他。关于法与补特伽罗:此处,若有人尊重法而不尊重补特伽罗,他便是于法与补特伽罗中保持中立者,应如是了知。显示巴利原文
Codako pariggahetabboti ‘‘dhammacodako nu kho no’’ti evaṃ pariggahetabbo. Cuditako pariggahetabboti ‘‘dhammacuditako nu kho no’’ti evaṃ pariggahetabbo. Adhammacodako pariggahetabboti tassa pamāṇaṃ jānitabbaṃ. Sesesupi eseva nayo. Vuttaṃahāpentenāti codakacuditakehi vuttavacanaṃ ahāpentena. Avuttaṃ apakāsentenāti anosaṭaṃ vatthuṃ appakāsentena. Mando hāsetabboti mando momūho paggaṇhitabbo, ‘‘nanu tvaṃ kulaputto’’ti uttejetvā anuyogavattaṃ kathāpetvā tassa anuyogo gaṇhitabbo. Bhīrū assāsetabboti yassa saṅghamajjhaṃ vā gaṇamajjhaṃ vā anosaṭapubbattā sārajjaṃ uppajjati, tādiso ‘‘mā bhāyi, vissaṭṭho kathehi, mayaṃ te upatthambhā bhavissāmā’’ti vatvāpi anuyogavattaṃ kathāpetabbo. Caṇḍo nisedhetabboti apasādetabbo tajjetabbo. Asuci vibhāvetabboti alajjiṃ pakāsetvā āpattiṃ desāpetabbo. Ujumaddavenāti yo bhikkhu uju sīlavā kāyavaṅkādirahito, so maddaveneva upacaritabbo. Dhammesu ca puggalesu cāti ettha yo dhammagaruko hoti na puggalagaruko, ayameva dhammesu ca puggalesu ca majjhattoti veditabbo.
366 为比对经义等:此处,由那位如是令同梵行者喜爱、悦意、尊重、恭敬的审察者所引用的诸经等中,为比对经义;当知亦为比对犯与不犯。譬喻为显示意义:譬喻是为了显示义理。义为令解:义是为了令人了知。反问为安立:提问是为了安立彼人。求请为举罪:依事相或依犯相而举罪。举罪为令忆念:为了令人忆念有过或无过。忆念为令可谏:忆念有过无过,是为令其成为可谏者。可谏为作障碍:可谏是为了作此障碍,即‘你不得从此住处离去’。障碍为裁决:为了引入裁决。裁决为审察:为了审察有过无过,予以衡量。审察为知处非处:为令了知犯、不犯、重犯、轻犯。僧团为领受与认可:为领受裁决,及为了知是善裁决还是不善裁决。各别住者、住于不欺者:安住于自主、增上、上首之位与不欺之位;此为不应轻慢之义。显示巴利原文
366.Suttaṃ saṃsandanatthāyātiādīsu tena ca pana evaṃ sabrahmacārīnaṃ piyamanāpagarubhāvanīyena anuvijjakena samudāhaṭesu suttādīsu suttaṃ saṃsandanatthāya; āpattānāpattīnaṃ saṃsandanatthanti veditabbaṃ. Opammaṃ nidassanatthāyāti opammaṃ atthadassanatthāya. Attho viññāpanatthāyāti attho jānāpanatthāya. Paṭipucchā ṭhapanatthāyāti pucchā puggalassa ṭhapanatthāya. Okāsakammaṃ codanatthāyāti vatthunā vā āpattiyā vā codanatthāya. Codanā sāraṇatthāyāti dosādosaṃ sarāpanatthāya. Sāraṇā savacanīyatthāyāti dosādosasāraṇā savacanīyakaraṇatthāya. Savacanīyaṃ palibodhatthāyāti savacanīyaṃ ‘‘imamhā āvāsā paraṃ mā pakkamī’’ti evaṃ palibodhatthāya. Palibodho vinicchayatthāyāti vinicchayaṃ pāpanatthāya. Vinicchayo santīraṇatthāyāti dosādosaṃ santīraṇatthāya tulanatthāya. Santīraṇaṃ ṭhānāṭṭhānagamanatthāyāti āpattianāpattigarukalahukāpattijānanatthāya . Saṅgho sampariggahasampaṭicchanatthāyāti vinicchayasampaṭiggahaṇatthāya ca; suvinicchitadubbinicchitabhāvajānanatthāya cāti attho. Paccekaṭṭhāyino avisaṃvādakaṭṭhāyinoti issariyādhipaccajeṭṭhakaṭṭhāne ca avisaṃvādakaṭṭhāne ca ṭhitā; na te apasādetabbāti attho.
现在,为了遮止那些愚钝、智慧低劣者可能生起的言论——“所谓律,目的何在?”,故说“律为防护”等。其中,“律为防护”:整部律的制定,正是为了防护身、语二门。它是达成以活命遍净为究竟的戒的近依;或者说,是缘的意思。这一理趣遍于一切处。其次,于此所说的“无悔”,是指针对已作、未作的善与不善业,心中无所追悔。“喜”,是微弱、初生的喜悦;“悦”,是强有力、深厚的喜悦;“轻安”,是身心不安的止息;“乐”,是身乐与心乐。因为这两种乐都是定的近依缘。“定”,是心一境性。“如实智见”,指初期的观,这是“生灭智”的别名,因为心一境性是初期观的近依缘。“厌”,是达到顶点、导向出离的强力观。“离”,是圣道。“解脱”,是阿拉汉果。因为四种圣道都是阿拉汉果的近依缘。“解脱智见”,是省察智。“解脱智见为无取般涅槃”:是为了无依的般涅槃。因为它是无依般涅槃的缘,若未证得彼,则必定般涅槃。正是为此目的而有此说:这便名为律说,亦即为此目的。“论议”,即律的论议。“近依”:此中所显示的“律为防护”等展转缘性,也是为此目的。“倾耳听闻”,即对此展转缘说的倾耳听闻。由听闻此说后所生的智,同样是为了此目的。“即此无取而心解脱”:此由不执取……显示巴利原文
Idāni ye mandā mandabuddhino evaṃ vadeyyuṃ ‘‘vinayo nāma kimatthāyā’’ti tesaṃ vacanokāsapidahanatthamattaṃ dassetuṃ vinayo saṃvaratthāyātiādimāha. Tattha vinayo saṃvaratthāyāti sakalāpi vinayapaññatti kāyavacīdvārasaṃvaratthāya. Ājīvavisuddhipariyosānassa sīlassa upanissayo hoti; paccayo hotīti attho. Esa nayo sabbattha. Apicettha avippaṭisāroti pāpapuññānaṃ katākatavasena cittavippaṭisārābhāvo. Pāmujjanti dubbalā taruṇapīti. Pītīti balavā bahalapīti. Passaddhīti kāyacittadarathapaṭippassaddhi. Sukhanti kāyikacetasikasukhaṃ. Tañhi duvidhampi samādhissa upanissayapaccayo hoti. Samādhīti cittekaggatā. Yathābhūtañāṇadassananti taruṇavipassanā; udayabbayañāṇassetaṃ adhivacanaṃ. Cittekaggatā hi taruṇavipassanāya upanissayapaccayo hoti. Nibbidāti sikhāpattā vuṭṭhānagāminibalavavipassanā. Virāgoti ariyamaggo. Vimuttīti arahattaphalaṃ. Catubbidhopi hi ariyamaggo arahattaphalassa upanissayapaccayo hoti. Vimuttiñāṇadassananti paccavekkhaṇāñāṇaṃ. Vimuttiñāṇadassanaṃ anupādāparinibbānatthāyāti apaccayaparinibbānatthāya. Apaccayaparinibbānassa hi taṃ paccayo hoti, tasmiṃ anuppatte avassaṃ parinibbāyitabbatoti. Etadatthā kathāti ayaṃ vinayakathā nāma etadatthā. Mantanāti vinayamantanā eva. Upanisāti ayaṃ ‘‘vinayo saṃvaratthāyā’’tiādikā paramparapaccayatāpi etadatthāya. Sotāvadhānanti imissā paramparapaccayakathāya sotāvadhānaṃ. Imaṃ kathaṃ sutvā yaṃ uppajjati ñāṇaṃ, tampi etadatthāya. Yadidaṃ anupādā cittassa vimokkhoti yo ayaṃ catūhi upādānehi anupādiyitvā cittassa arahattaphalasaṅkhāto vimokkho, sopi etadatthāya; apaccayaparinibbānatthāya evāti attho.
367 在质问仪轨的偈颂中,第一首偈的含义已如前所说。显示巴利原文
367. Anuyogavattagāthāsu paṭhamagāthā vuttatthā eva.
“事、违失、犯、因缘、于行相不巧、不知前际后际”等词中,“事”等词与“不知”相连,“不巧”一词则与“彼如此类者”相连。因此,此处的连接方式是:若有比丘不知波罗夷等的事,不知四种违失,不知七种犯,不知“此学处制于某城”这样的因缘,不知“此是前言,此是后语”这样的前际后际,也不知“此已作,此未作”这样的已作未作。又,“以平等”:即基于此不知前际后际者的平等无知,而说“不知已作未作”;如此,应了知其与“不知”一词的连接。至于所说“于行相不巧”,其中,“不巧于行相”,即不巧于合理与不合理。如是,凡是如此不知事等、且于行相不巧者,那么像这样的比丘,便被称为不可拒斥。显示巴利原文
Vatthuṃ vipattiṃ āpattiṃ, nidānaṃ ākāraakovido pubbāparaṃ na jānātīti ‘‘vatthu’’ntiādīni ‘‘na jānātī’’ti padena sambandho. ‘‘Akovido’’ti padassa ‘‘sa ve tādisako’’ti iminā sambandho. Tasmā ayamettha yojanā – yo bhikkhu pārājikādīnaṃ vatthuṃ na jānāti, catubbidhaṃ vipattiṃ na jānāti, sattavidhaṃ āpattiṃ na jānāti, ‘‘idaṃ sikkhāpadaṃ asukasmiṃ nāma nagare paññatta’’nti evaṃ nidānaṃ na jānāti, ‘‘idaṃ purimavacanaṃ idaṃ pacchimavacana’’nti pubbāparaṃ na jānāti, ‘‘idaṃ kataṃ idaṃ akata’’nti katākataṃ na jānāti. Samena cāti teneva pubbāparaṃ ajānanassa samena aññāṇena, ‘‘katākataṃ na jānātī’’ti vuttaṃ hoti; evaṃ tāva najānāti-padena saddhiṃ sambandho veditabbo. Yaṃ panetaṃ ‘‘ākāraakovido’’ti vuttaṃ, tattha ākāraakovidoti kāraṇākāraṇe akovido. Iti yvāyaṃ vatthuādīnipi na jānāti, ākārassa ca akovido, sa ve tādisako bhikkhu apaṭikkhoti vuccati.
“业”与“诤事”这些词同样与“不知”一词相连。此处的连接理趣是:如此而当知,若有比丘不知业、不知诤事,于七种灭诤不善巧,又因贪等而染污、嗔恚、愚痴,因怖畏而行于怖畏,因痴而行于痴,又因染污与嗔恚而行于欲、行于嗔;因不能令他人信受而不善巧于信解,因不能分辨合理与不合理而不善巧于审察,因得与自己相似的众会而结成朋党,因住于惭耻之外而无惭,因具足黑业而为黑业者,因无恭敬之对象、不受他人恭敬而为无恭敬者——若具足这些,这样的比丘便被称为“不可拒斥”,也就是不应拒斥、不应顾视、不应任命并安置于主权、增上、上首之位。白分偈的连接理趣,也应以所述之理趣来了知。显示巴利原文
Kammañca adhikaraṇañcāti imesampi padānaṃ ‘‘na jānātī’’ti padeneva sambandho. Ayaṃ panettha yojanā – tatheva iti yvāyaṃ kammañca na jānāti, adhikaraṇañca na jānāti, sattappakāre samathe cāpi akovido, rāgādīhi pana ratto duṭṭho ca mūḷho ca, bhayena bhayā gacchati, sammohena mohā gacchati, rattattā pana duṭṭhattā ca chandā dosā ca gacchati, paraṃ saññāpetuṃ asamatthatāya na ca saññattikusalo, kāraṇākāraṇadassane asamatthatāya nijjhattiyā ca akovido attano sadisāya parisāya laddhattā laddhapakkho, hiriyā paribāhirattā ahiriko, kāḷakehi kammehi samannāgatattā kaṇhakammo, dhammādariyapuggalādariyānaṃ abhāvato anādaro, sa ve tādisako bhikkhu apaṭikkhoti vuccati, na paṭikkhitabbo na oloketabbo, na sammannitvā issariyādhipaccajeṭṭhakaṭṭhāne ṭhapetabboti attho. Sukkapakkhagāthānampi yojanānayo vuttanayeneva veditabboti.