6. 卧具犍度
6. Senāsanakkhandhakaṃ
允许住处的讨论
Vihārānujānanakathā
294294. 在《卧坐具犍度》中——“没有被制定”就是“没有被允许”。所谓“精舍”,是指除了半圆屋等之外的其他住处。半圆屋就是金翅鸟形的那种弯曲房屋。宫殿就是长形的殿堂。楼阁就是建在上方虚空中、有顶的殿舍,也就是宫殿。窟就是砖窟、石窟、木窟、土窟。“已来和未来的四方僧众”,是指已经来的和还没来的、在四方无碍游行的四方僧众。
294. Senāsanakkhandhake – apaññattaṃ hotīti ananuññātaṃ hoti. Vihāro nāma aḍḍhayogādimuttako avasesāvāso. Aḍḍhayogoti supaṇṇavaṅkagehaṃ. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti upariākāsatale patiṭṭhitakūṭāgāro pāsādoyeva. Guhāti iṭṭhakāguhā silāguhā dāruguhā paṃsuguhā. Āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassāti āgatassa ca anāgatassa ca catūsu disāsu appaṭihatacārassa cātuddisassa saṅghassa.
295在随喜偈中,“寒冷、炎热”是按季节差异来说的。“在寒季与雨中”这里,“寒季”指的是接触到的风,“雨中”指的是直接降下的云雨。所有这些都应该和“能遮挡”这个词连在一起理解。
295. Anumodanagāthāsu – sītaṃ uṇhanti utuvisabhāgavasena vuttaṃ. Sisire cāpi vuṭṭhiyoti ettha sisiroti samphusitakavāto vuccati. Vuṭṭhiyoti ujukameghavuṭṭhiyo eva. Etāni sabbāni paṭihantīti imināva padena yojetabbāni.
“被遮除”是指被住处遮除。“为了隐蔽”是为了躲藏。“为了安乐”是指因为远离寒冷等危险而安住在快乐中。“为了禅修和观照”这两个词也应该和“为了安乐”这一句连起来理解。这里说的就是:布施住处是为了安乐,什么样的安乐?就是禅修和观照所带来的安乐,是为了这个目的。或者也可以和后一句连起来理解:为了禅修和观照而布施住处;在这里,布施者心想“他们将在这里禅修、观照”,这样对僧众布施住处,被佛陀赞为最上。正如所说的:“凡是布施住处的人,他就是布施一切的人。”
Paṭihaññatīti vihārena paṭihaññati. Leṇatthanti nilīyanatthaṃ. Sukhatthanti sītādiparissayābhāvena sukhavihāratthaṃ. Jhāyituñca vipassitunti idampi padadvayaṃ ‘‘sukhatthañcā’’ti imināva padena yojetabbaṃ. Idañhi vuttaṃ hoti – sukhatthañca vihāradānaṃ, katamaṃ sukhatthaṃ? Jhāyituṃ vipassituñca yaṃ sukhaṃ, tadatthaṃ. Atha vā parapadenapi yojetabbaṃ – jhāyituñca vipassituñca vihāradānaṃ; idha jhāyissanti vipassissantīti dadato vihāradānaṃ saṅghassa aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘so ca sabbadado hoti, yo dadāti upassaya’’nti (saṃ. ni. 1.42).
因为被赞叹为最上,所以有了“因此,智者啊”这首偈颂。在这里,“应让多闻者住”是指:应让在教理上多闻的人、在证悟上多闻的人住在精舍里。“以及他们的食物”是指:适合他们的食物、饮料、衣服,以及床、椅等卧具和坐具,这一切都应布施给那些正直、没有谄曲心的人。“应布施”就是应当安置。而且要以清净的心来布施,不要让信心退失。因为对于这样具有清净信心的人,他们就会为他宣说正法……乃至证得无漏般涅槃。
Yasmā ca aggaṃ vaṇṇitaṃ , ‘‘tasmā hi paṇḍito poso’’ti gāthā. Vāsayettha bahussuteti ettha vihāre pariyattibahussute ca paṭivedhabahussute ca vāseyya. Tesaṃ annañcāti yaṃ tesaṃ anucchavikaṃ annañca pānañca vatthāni ca mañcapīṭhādisenāsanāni ca, taṃ sabbaṃ tesu ujubhūtesu akuṭilacittesu. Dadeyyāti nidaheyya. Tañca kho vippasannena cetasā na cittappasādaṃ virādhetvā, evaṃ vippasannacittassa hi te tassa dhammaṃ desenti…pe… parinibbāti anāsavoti.
296296. 拉绳孔和拉绳:这里所谓的“绳”,即使是用豹尾做成的,也照样可以用;没有哪一种是不可以用的。三把钥匙就是三把钥匙。机关和钥匙:凡是能知道的机关,以及打开它的钥匙,都可以做。栏楯窗,就是像塔庙栏楯那样的窗。网窗,就是用网编成的窗。杆窗,就是用柱子做成的窗。轮擦:这里的意思是,允许绑一个布做的擦脚垫。窗褥:意思是,允许按照窗户的大小做褥子并绑上。粪块,就是粪块。竹片床,就是藤床;或者用竹篾、藤篾编成的床。
296.Āviñchanacchiddaṃ āviñchanarajjunti ettha rajju nāma sacepi dīpinaṅguṭṭhena katā hoti, vaṭṭatiyeva; na kāci na vaṭṭati. Tīṇi tāḷānīti tisso kuñcikāyo. Yantakaṃ sūcikanti ettha yaṃ yaṃ jānāti taṃ taṃ yantakaṃ, tassa vivaraṇasūcikañca kātuṃ vaṭṭati. Vedikāvātapānaṃ nāma cetiye vedikāsadisaṃ. Jālavātapānaṃ nāma jālakabaddhaṃ. Salākavātapānaṃ nāma thambhakavātapānaṃ. Cakkalikanti ettha coḷakapādapuñchanaṃ bandhituṃ anujānāmīti attho. Vātapānabhisīti vātapānappamāṇena bhisiṃ katvā bandhituṃ anujānāmīti attho. Miḍḍhinti miḍḍhakaṃ. Bidalamañcakanti vettamañcaṃ; veḷuvilīvehi vā vītaṃ.
297297. 靠背椅是指四方形座。高座也称为靠背椅,因此可知,只有一边长的长形座、脚高八指是允许的;而四方形靠背椅即使超过尺寸,也是允许的,应当了知。七支床,是指在三面做靠背而制成的床,这种床超过尺寸也是允许的。吉祥凳,是指藤制的凳子。小凳,是指绑布制成的凳子。羊足凳,是指在木板上安脚、做成像食盘一样的凳子。余甘子圈凳,是指以余甘子形状组合而成的多足凳。这些就是巴利圣典中提到的凳子。不过,凡是木制的凳子都允许使用,这是此处的判定。草编坐垫,是指用优尸罗草、或文阇草、或灯心草制成的。
297.Āsandikoti caturassapīṭhaṃ vuccati. Uccakampi āsandikanti vacanato ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulapādakaṃ vaṭṭati, caturassaāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatīti veditabbo. Sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkanto vaṭṭati. Bhaddapīṭhanti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikābaddhapīṭhameva. Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanaphalakaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. Āmalakavaṭṭikapīṭhaṃ nāma āmalakākārena yojitaṃ bahupādakapīṭhaṃ. Imāni tāva pāḷiyaṃ āgatapīṭhāni. Dārumayaṃ pana sabbaṃ pīṭhaṃ vaṭṭatīti ayamettha vinicchayo. Kocchanti usiramayaṃ vā muñjapabbajamayaṃ vā.
“床脚最高八指”,这里说的就是按人的标准指来算,八指。地毡,是指铺在处理过的地面上、用来保护皮肤的铺垫物。树绵,是指木棉树等任何树木的绵絮。藤绵,是指乳藤等任何藤蔓的绵絮。草绵,是指茅草等任何草类的绵絮,乃至甘蔗茎之类的绵絮。这三种已经涵盖了一切草木。因为除了树、藤、草类之外,再没有别的草木了,所以任何草木的绵絮,用在枕头里是允许的;但一说到褥垫,这全部都叫做不净绵。不只是这些绵絮可以用在枕头里,天鹅、孔雀等一切鸟类的羽毛,狮子等一切四足兽的毛,也都可以用。而黄花夹竹桃的花、茉莉花等任何花,则不允许用。纯的香叶也不允许用,混合的则允许用。褥垫允许使用的有五种,羊毛等绵絮也可以用。
Aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakanti ettha manussānaṃ pamāṇaṅgulameva aṭṭhaṅgulaṃ. Cimilikā nāma parikammakatāya bhūmiyā chavisaṃrakkhaṇatthāya attharaṇaṃ vuccati. Rukkhatūlanti simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlanti khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakitūlanti poṭakitiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Etehi tīhi sabbabhūtagāmā saṅgahitā honti. Rukkhavallitiṇajātiyo hi muñcitvā añño bhūtagāmo nāma natthi, tasmā yassa kassaci bhūtagāmassa tūlaṃ bimbohane vaṭṭati, bhisiṃ pana pāpuṇitvā sabbampetaṃ akappiyatūlanti vuccati. Na kevalañca bimbohane etaṃ tūlameva, haṃsamorādīnaṃ sabbasakuṇānaṃ sīhādīnaṃ sabbacatuppadānañca lomampi vaṭṭati. Piyaṅgupupphabakuḷapupphādi pana yaṃkiñci pupphaṃ na vaṭṭati. Tamālapattaṃ suddhameva na vaṭṭati, missakaṃ pana vaṭṭati. Bhisīnaṃ anuññātaṃ pañcavidhaṃ uṇṇāditūlampi vaṭṭati.
“半身量”是指半个身体大小的卧具,从腰部以上一直到头部垫着用。所谓“头部尺寸”,是指宽度在两只耳朵之间量,是一拃加四指;中间部分是一拳。长度则是一肘半或两肘,这是《库伦德》里说的。这是头部尺寸的最高限度,超过这个就不允许,低于这个则允许。没有病的人,只允许用头枕和脚枕这两种。有病的人,则可以铺好枕头,再在上面盖上垫褥躺下。普萨迭瓦长老说:“凡是五种被允许的如法绵,用它们做成的大枕头也是允许的。”持律者伍巴帝萨长老则说:“如果心想‘我要做枕头’,不管放进去的是如法绵还是不如法绵,做的时候只要尺寸符合就可以。”
Addhakāyikānīti upaḍḍhakāyappamāṇāni, yesu kaṭito paṭṭhāya yāva sīsaṃ upadahanti. Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ minīyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo. Ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭati. Agilānassa sīsupadhānañca pādupadhānañcāti dvayameva vaṭṭati . Gilānassa bimbohanāni santharitvā upari paccattharaṇaṃ katvā nipajjitumpi vaṭṭati. ‘‘Yāni pana bhisīnaṃ anuññātāni pañca kappiyatūlāni, tehi bimbohanaṃ mahantampi vaṭṭatī’’ti phussadevatthero āha. Vinayadharaupatissatthero pana ‘‘bimbohanaṃ karissāmī’ti kappiyatūlaṃ vā akappiyatūlaṃ vā pakkhipitvā karontassa pamāṇameva vaṭṭatī’’ti āha.
“五种褥垫”是指用羊毛等五种绵填充的褥垫。这是按绵的种类来计算的。其中,“羊毛”并不只是指山羊毛;除了人毛以外,无论是有情众生的毛——凡属于可允许或不可允许的肉类、鸟类、四足动物的毛——在这里全都归入“羊毛”之中。因此,用六种衣或六种随顺衣中的任何一种做成褥套,把那些毛全都填进去做成褥垫,是允许的。不过,即使不填入山羊毛,只把毛毯四折或五折填进去做成的,也仍然算作羊毛褥垫。
Pañca bhisiyoti pañcahi uṇṇādīhi pūritabhisiyo. Tūlagaṇanāya hi etāsaṃ gaṇanā vuttā. Tattha uṇṇaggahaṇena na kevalaṃ eḷakalomameva gahitaṃ, ṭhapetvā manussalomaṃ yaṃkiñci kappiyākappiyamaṃsajātīnaṃ pakkhicatuppadānaṃ lomaṃ, sabbaṃ idha uṇṇaggahaṇeneva gahitaṃ. Tasmā channaṃ cīvarānaṃ channaṃ anulomacīvarānañca aññatarena bhisicchaviṃ katvā taṃ sabbaṃ pakkhipitvā bhisiṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakalomāni pana apakkhipitvā kambalameva catugguṇaṃ vā pañcaguṇaṃ vā pakkhipitvā katāpi uṇṇabhisisaṅkhyameva gacchati.
布褥垫等当中,无论是收集新布或旧布,或是塞进去做成的,就是布褥垫;无论是塞进树皮纤维做成的,就是树皮纤维褥垫;无论是塞进草做成的,就是草褥垫;除了纯多摩罗叶之外,无论是塞进什么叶子做成的,就应当知道是叶褥垫。不过,多摩罗叶要和其他叶子混在一起才行,纯用多摩罗叶是不允许的。褥垫没有固定的尺寸规定。床褥垫、座褥垫、地铺褥垫、经行褥垫、擦脚褥垫这些,应当根据各自合适的用途来考虑,再按自己的喜好来定尺寸。至于羊毛等五种填充材料,也可以用在褥垫里,这一点在《库伦德》中说“也可以用在枕头上”,因此可以得出结论:枕头是可以使用的。
Coḷabhisiādīsu yaṃkiñci navacoḷaṃ vā purāṇacoḷaṃ vā saṃharitvā vā anto pakkhipitvā vā katā coḷabhisi, yaṃkiñci vākaṃ pakkhipitvā katā vākabhisi, yaṃkiñci tiṇaṃ pakkhipitvā katā tiṇabhisi, aññatra suddhatamālapattaṃ yaṃkiñci paṇṇaṃ pakkhipitvā katā paṇṇabhisīti veditabbā. Tamālapattaṃ pana aññena missameva vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Bhisiyā pamāṇaniyamo natthi, mañcabhisi pīṭhabhisi bhūmattharaṇabhisi caṅkamanabhisi pādapuñchanabhisīti etāsaṃ anurūpato sallakkhetvā attano rucivasena pamāṇaṃ kātabbaṃ. Yaṃ panetaṃ uṇṇādipañcavidhatūlampi bhisiyaṃ vaṭṭati, taṃ ‘‘masūrakepi vaṭṭatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ. Etena masūrakaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ hoti.
把床褥垫铺在座椅上:就是把床褥垫铺在座椅上;为了铺设而拿过去,这样搭配是合适的。不先铺一层底布:就是下面不垫一层衬布。点染:就是用染料或姜黄在上面点状涂抹。条纹工艺:就是在褥套上面做条纹工艺。手条纹:就是五指宽的条纹。
Mañcabhisiṃ pīṭhe santharantīti mañcabhisiṃ pīṭhe attharanti; attharaṇatthāya harantīti yujjati. Ullokaṃ akaritvāti heṭṭhā cimilikaṃ adatvā. Phositunti rajanena vā haliddiyā vā upari phusitāni dātuṃ. Bhattikammanti bhisicchaviyā upari bhattikammaṃ. Hatthabhattinti pañcaṅgulibhattiṃ.
298涂料,是指树胶或黏液。粉团,是指粉泥团。麸泥,是指混了麸的泥。芥子粉,是指芥子粉末。蜡油,是指融化的蜜蜡。变得过厚,是指变成一滴一滴地停在那里。应除去,是指应当擦掉。蚯蚓粪泥,是指蚯蚓粪和成的泥。苦涩汁,是指余甘子和诃子的苦涩汁液。
298.Ikkāsanti rukkhaniyyāsaṃ vā silesaṃ vā. Piṭṭhamaddanti piṭṭhakhaliṃ. Kuṇḍakamattikanti kuṇḍakamissakamattikaṃ. Sāsapakuṭṭanti sāsapapiṭṭhaṃ. Sitthatelakanti vilīnamadhusitthakaṃ. Accussannaṃ hotīti bindu bindu hutvā tiṭṭhati. Paccuddharitunti puñchituṃ. Gaṇḍumattikanti gaṇḍuppādagūthamattikaṃ. Kasāvanti āmalakaharītakānaṃ kasāvaṃ.
299比丘们,对于“不应有引发欲念的图画”这一点:在这里,不只是男女的形象,就连畜生的形象,甚至蚯蚓的形象,比丘也不该自己动手做,也不该叫人“你去做”;说“近事男,你去做守门人像”也不可以。不过,像本生故事、布施故事这类能让人生起信心,或者与厌离相应的事迹,则可以让人去做。花鬘制作之类的事,自己也可以做。
299.Na bhikkhave paṭibhānacittanti ettha na kevalaṃ itthipurisarūpameva, tiracchānarūpampi antamaso gaṇḍuppādarūpampi bhikkhuno sayaṃ kātuṃ vā ‘‘karohī’’ti vattuṃ vā na vaṭṭati, ‘‘upāsaka dvārapālaṃ karohī’’ti vattumpi na labbhati. Jātakapakaraṇaasadisadānādīni pana pasādanīyāni nibbidāpaṭisaṃyuttāni vā vatthūni parehi kārāpetuṃ labbhati. Mālākammādīni sayampi kātuṃ labbhati.
300阿拉迦曼达是指单一平整、人群聚集的地方。这里说的三种房室:所谓轿室,就是方形房室;所谓管室,就是长度是宽度两倍或三倍的长形房室;所谓楼阁室,就是建在露台上的尖顶阁楼式房室,或者平顶房室。
300.Aḷakamandāti ekaṅgaṇā manussābhikiṇṇā. Tayo gabbheti ettha sivikāgabbhoti caturassagabbho. Nāḷikāgabbhoti vitthārato diguṇatiguṇāyāmo dīghagabbho. Hammiyagabbhoti ākāsatale kūṭāgāragabbho vā muṇḍacchadanagabbho vā.
“污足”是指把树凿穿,在树桩处凿刻做成的,意思是:我允许把这种可搬动的墙脚放到地上,用来支撑破旧墙脚的底部。“防雨篱”是指为了防雨而做的篱笆。“湿灰泥”是指和牛犊粪、灰一起揉捏过的泥。
Kalaṅkapādakanti rukkhaṃ vijjhitvā tattha khāṇuke ākoṭetvā kataṃ, taṃ āharimaṃ bhittipādaṃ jiṇṇakuṭṭapādassa upatthambhanatthaṃ bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetuṃ anujānāmīti attho. Parittāṇakiṭikanti vassaparittāṇatthaṃ kiṭikaṃ. Uddasudhanti vacchakagomayena ceva chārikāya ca saddhiṃ madditamattikaṃ.
“阿林达”是指前廊。“帕迦那”是指人们进出时用脚踩踏的地方,也就是在精舍门口两边把墙向外延伸出去所建成的部分,这也叫做“帕迦那”。“帕库塔”是指围绕中央内室的回廊,也有写成“帕库塔”的读法。“奥萨拉卡”是指在沒有前廊的精舍上架起竹子、再伸出小椽,从而做成带顶的前廊。“桑萨拉那吉提卡”是指带轮子的小屋。
Āḷindo nāma pamukhaṃ vuccati. Paghanaṃ nāma yaṃ nikkhamantā ca pavisantā ca pādehi hananti, tassa vihāradvāre ubhato kuṭṭaṃ nīharitvā katapadesassetaṃ adhivacanaṃ, ‘‘paghāna’’ntipi vuccati. Pakuṭṭanti majjhe gabbhassa samantā pariyāgāro vuccati. ‘‘Pakuṭa’’ntipi pāṭho. Osārakanti anāḷindake vihāre vaṃsaṃ datvā tato daṇḍake osāretvā katachadanapamukhaṃ. Saṃsāraṇakiṭiko nāma cakkalayutto kiṭiko.
301饮水器,就是给喝水的人倒水用的容器。勺子和碗,是配合饮水器使用的。
301.Pānīyabhājananti pivantānaṃ pānīyadānabhājanaṃ. Uḷuṅko ca thālakañca pānīyasaṅkhassa anulomāni.
303“阿佩西”是指把木桩插进长木头里,再用带刺的树枝绑起来做成的门闩。“帕利迦”是指像村口大门那样装有轮子的门闩。
303.Apesīti dīghadārumhi khāṇuke pavesetvā kaṇṭakasākhāhi vinandhitvā kataṃ dvārathakanakaṃ. Palighoti gāmadvāresu viya cakkayuttaṃ dvārathakanakaṃ.
305由母骡拉的车,就是母骡车。没有佩戴宝珠耳环,意思是没有佩戴宝珠耳环。
305. Assatarīhi yuttā rathā assatarīrathā. Āmuttamaṇikuṇḍalāti āmuttamaṇikuṇḍalāni.
已寂灭,就是通过烦恼的寂灭而寂灭。已清凉,就是因为烦恼的热恼不存在而清凉。无依,就是因为烦恼之依不存在而称为无依。
Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto. Sītibhūtoti kilesātapābhāvena sītibhūto. Nirūpadhīti kilesupadhiabhāvena nirūpadhīti vuccati.
斩断一切贪爱,是指断除对色等感官对象或对一切生存境界的希求。调伏心中的烦恼,是指除去心中的烦恼热恼。耗费,是指开销。
Sabbā āsattiyo chetvāti rūpādīsu vā visayesu sabbabhavesu vā patthanāyo chinditvā. Hadaye daranti citte kilesadarathaṃ vinetvā. Veyyāyikanti vayakaraṇaṃ vuccati.
307307.“应受持之语”的意思是:众人都认为他的话应当接受、应当听取。“在园林中建造”是说:那些有财物的人,用自己的财物来建造;那些财物微薄或没有财物的人,他就把财物给他们。就这样,他布施了十万迦哈波那以及价值十万的物资,在四十五由旬的路途中,每由旬都建了一处精舍,然后前往舍卫城。
307.Ādeyyavācoti tassa vacanaṃ bahū janā ādiyitabbaṃ sotabbaṃ maññantīti attho. Ārāme akaṃsūti ye sadhanā, te attano dhanena akaṃsu. Ye mandadhanā ceva adhanā ca, tesaṃ dhanaṃ adāsi. Iti so satasahassakahāpaṇe satasahassagghanakañca bhaṇḍaṃ datvā pañcacattālīsayojanike addhāne yojane yojane vihārapatiṭṭhānaṃ katvā sāvatthiṃ agamāsi.
“用千万钱铺地”的意思是:他拿出千万迦哈波那币,把地面铺满,就这样铺设。凡是那里有树或池塘的地方,他就量取树或池塘周围的范围,在别处照样铺好,然后布施出去。就这样,他那一亿八千万的宝藏全都耗尽了。
Koṭisantharaṃsantharāpesīti kahāpaṇakoṭiyā kahāpaṇakoṭiṃ paṭipādetvā santhari. Ye tattha rukkhā vā pokkharaṇiyo vā tesaṃ parikkhepappamāṇaṃ gahetvā aññasmiṃ ṭhāne santharitvā adāsi. Evamassa aṭṭhārasakoṭikaṃ nidhānaṃ parikkhayaṃ agamāsi.
王子心想:这是说,他看见那位居士虽然舍弃了这么多财富,脸上却依然显得清净明朗,于是生起了这个念头。建造门楼:是说建造了一座七层的门楼殿堂。
Kumārassaetadahosīti gahapatino evaṃ bahudhanaṃ cajantassāpi mukhassa vippasannākāraṃ disvā etaṃ ahosi. Koṭṭhakaṃ māpesīti sattabhūmikaṃ dvārakoṭṭhakapāsādaṃ māpesi.
于是,给孤独居士在祇园精舍让人建造了精舍……还让人建了讲堂等。他又花了十八千万,在八迦梨沙那么大的土地上建起了这些精舍等。
在维巴西佛的时代,须弥陀居士买下一由旬大的土地,用金砖铺满地面,建起了精舍。在西奇佛的时代,吉祥增居士买下三伽浮陀大的土地,用金杖铺满地面。在韦萨布佛的时代,安稳居士买下半由旬大的土地,用金犁铺满地面。在咖咕桑特佛的时代,不动居士买下一伽浮陀大的土地,用金象足迹铺满地面。在果纳嘎玛那佛的时代,伍嘎居士买下半伽浮陀大的土地,用金砖铺满地面。在迦叶佛的时代,苏曼嘎拉居士买下二十乌沙巴大的土地,用金龟壳铺满地面。到了我们的世尊,苏达达居士用迦哈波那钱币铺满八迦梨沙大的土地,买下来建了精舍。
就这样,福报一代一代地递减。所以,足以让人对一切福报生起厌离,足以让人解脱。
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi…pe… maṇḍape kārāpesīti aparāhipi aṭṭhārasahi koṭīhi ete vihārādayo kārāpesi aṭṭhakarīsappamāṇāya bhūmiyā. Vipassissa hi bhagavato punabbasumitto gahapati yojanappamāṇaṃ bhūmiṃ suvaṇṇiṭṭhakāsantharena kiṇitvā vihāraṃ kārāpesi. Sikhissa pana sirivaḍḍho gahapati tigāvutappamāṇaṃ suvaṇṇayaṭṭhisantharena, vessabhussa sotthijo gahapati aḍḍhayojanappamāṇaṃ suvaṇṇaphālasantharena, kakusandhassa pana accuto gahapati gāvutappamāṇaṃ suvaṇṇahatthipadasantharena, koṇāgamanassa uggo gahapati aḍḍhagāvutappamāṇaṃ suvaṇṇiṭṭhakāsantharena, kassapassa sumaṅgalo gahapati vīsatiusabhappamāṇaṃ suvaṇṇakacchapasantharena, amhākaṃ bhagavato sudatto gahapati aṭṭhakarīsappamāṇaṃ bhūmiṃ kahāpaṇasantharena kiṇitvā vihāraṃ kārāpesīti; evaṃ anupubbena parihāyanti sampattiyoti alameva sabbasampattīsu virajjituṃ alaṃ vimuccitunti.
308“破裂”是指地方坏了。“绽开”是指地方裂开了。“将会修复”是指把它恢复原样。不过,受命承担新工程的比丘,不应该自己拿着斧头、凿子、锄头等工具去干,而应当弄清楚哪些已经做了、哪些还没做。
308.Khaṇḍanti bhinnokāso. Phullanti phalitokāso. Paṭisaṅkharissatīti pākatikaṃ karissati. Laddhanavakammena pana bhikkhunā vāsipharasunikhādanādīni gahetvā sayaṃ na kātabbaṃ, katākataṃ jānitabbaṃ.
310“紧跟在后面走”说的是:这位长老照顾病人、照料年老体弱的人时,总是走在最后面。这是他的习惯,所以这样说:“紧跟在后面走。”“最上座”指长老的座位。“最上水”指供养水。“最上食”指僧团长老的食物。“放在两腿之间”指放在座床的四足之间。
310.Piṭṭhito piṭṭhito gantvāti thero kira gilāne paṭijagganto jiṇṇe vuḍḍhe saṅgaṇhanto sabbapacchato āgacchati. Idamassa cārittaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘piṭṭhito piṭṭhito gantvā’’ti. Aggāsananti therāsanaṃ. Aggodakanti dakkhiṇodakaṃ. Aggapiṇḍanti saṅghattherapiṇḍaṃ. Antarā satthīnaṃ karitvāti catunnaṃ pādānaṃ antare karitvā.
315他拿出十八千万来建立(寺院)。“建立”的意思就是:他舍弃了十八千万,然后把它建了起来。这样一来,他总共舍弃了五十四千万。
315.Patiṭṭhāpesīti aṭṭhārasakoṭipariccāgaṃ katvā patiṭṭhāpesi. Evaṃ sabbāpi catupaṇṇāsakoṭiyo pariccaji.
关于阻止座位等的讨论
Āsanappaṭibāhanādikathā
316“未完成进食”是指:比丘在村落里、精舍里或林野中,无论在哪里正在吃饭,只要还没吃完,就不应该叫他起身。在村落里,后来的人应该拿了食物就走。如果人们或比丘们说“请进”,他应该说:“我进去的话,比丘们会起身的。”如果对方说“来吧,尊者,有座位”,那就应该进去。如果没人说什么,他就应该去食堂,但不要靠得太近,要站在合适的地方。等有人让出位置说“请进”时,才可以进去。如果那个本该属于他的座位上坐着一位没在吃饭的比丘,那就可以叫他起身。不过,在喝粥、嚼硬食等时候,只要还有人在喝或吃,直到另一个人来之前,即使空着手坐在那里,也不应该叫他起身。因为他正是属于“未完成进食”的情况。
316.Vippakatabhojanoti antaraghare vā vihāre vā araññe vā yattha katthaci bhuñjamāno bhikkhu aniṭṭhite bhojane na vuṭṭhāpetabbo. Antaraghare pacchā āgatena bhikkhaṃ gahetvā gantabbaṃ. Sace manussā vā bhikkhū vā ‘‘pavisathā’’ti vadanti, ‘‘mayi pavisante bhikkhū uṭṭhahissantī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Etha, bhante, āsanaṃ atthī’’ti vuttena pana pavisitabbaṃ. Sace koci kiñci na vadati, āsanasālaṃ gantvā atisamīpaṃ agantvā sabhāgaṭṭhāne ṭhātabbaṃ. Okāse kate ‘‘pavisathā’’ti vuttena pana pavisitabbaṃ. Sace pana yaṃ āsanaṃ tassa pāpuṇāti, tattha abhuñjanto bhikkhu nisinno hoti, taṃ uṭṭhāpetuṃ vaṭṭati. Yāgukhajjakādīsu pana yaṃkiñci pivitvā vā khāditvā vā yāva añño āgacchati, tāva nisinnaṃ rittahatthampi vuṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati. Vippakatabhojanoyeva hi so hoti.
如果他能让对方起身,意思是即使冒着犯戒之险,也仍然要让他起身。如果这位比丘也是已经受请的人,那就应该对他说:“你去取水来。”因为这是唯一可以命令年长比丘的情形。如果他连水也不去取,接着就指出较新学比丘应该做的事,说“好好收拾饭粒”等等。
Sace vuṭṭhāpetīti sace āpattiṃ atikkamitvāpi vuṭṭhāpetiyeva. Pavārito ca hotīti yaṃ so vuṭṭhāpeti, ayañca bhikkhu pavārito ca hoti, tena vattabbo – ‘‘gaccha udakaṃ āharāhī’’ti. Vuḍḍhatarañhi bhikkhuṃ āṇāpetuṃ idameva ekaṃ ṭhānanti. Sace so udakampi na āharati, tato yañca navakatarena kattabbaṃ, taṃ dassento ‘‘sādhukaṃ sitthānī’’tiādimāha.
对于病人合适的住处,这里说的是:如果有人因为咳嗽、痔疮、腹泻等病而生病,就应该给他准备痰盂、便器之类的东西。如果他是麻风病人,会弄脏住处;对这样的人,应该在下面的殿堂、茅屋等地方,另外在一边给他安排一个住处。如果住在那里不会弄脏住处,也应该给他最好的住处。还有,凡是做服油、泻下、灌鼻等任何一种治疗的,全都是病人,也应该观察之后给他合适的住处。所谓“以小小的借口”,就是指仅仅以轻微头痛之类的理由。所谓“计算比丘”,就是弄清楚精舍里“有若干比丘”的数目。
Gilānassa patirūpaṃ seyyanti ettha yo kāsabhagandarātisārādīhi gilāno hoti, kheḷamallakavaccakapālādīni ṭhapetabbāni honti. Kuṭṭhi vā hoti, senāsanaṃ dūseti; evarūpassa heṭṭhāpāsādapaṇṇasālādīsu aññataraṃ ekamantaṃ senāsanaṃ dātabbaṃ. Yasmiṃ vasante senāsanaṃ na dussati, tassa varaseyyāpi dātabbāva. Yopi sinehapānavirecananatthukammādīsu yaṃkiñci bhesajjaṃ karoti, sabbo so gilānoyeva, tassāpi sallakkhetvā patirūpaṃ senāsanaṃ dātabbaṃ . Lesakappenāti appakena sīsābādhādimattena. Bhikkhūgaṇetvāti ‘‘ettakā nāma bhikkhū’’ti vihāre bhikkhūnaṃ paricchedaṃ ñatvā.
关于分配住处的讨论
Senāsanaggāhakathā
318“卧处”指的是床铺的位置。“以卧处为界”就是按卧处的范围来划分,意思是:在入雨安居那天宣布时间之后,我允许每位比丘各分得一处床铺位置。“以卧处为界而取”就是按卧处的范围来分配。“卧处超出”是指床铺位置多出来了。精舍等地方也是同样的道理。“再分”是指再额外分给一部分。因为比丘很少的时候,每位比丘应该分到两三个院落。不可以强行给,就是对方不愿意时不该给。其中,如果在入雨安居那天已经取得了再分的那份,后来的人来了,不能违背取得者本人的意愿把那份再分给他。不过,如果取得者自己愿意,把那份再分的或最初那份让出来,那是可以的。
318.Seyyāti mañcaṭṭhānāni vuccanti. Seyyaggenāti seyyāparicchedena, vassūpanāyikadivase kālaṃ ghosetvā ekamañcaṭṭhānaṃ ekassa bhikkhuno gāhetuṃ anujānāmīti attho. Seyyaggena gāhentāti seyyāparicchedena gāhiyamānā. Seyyā ussārayiṃsūti mañcaṭṭhānāni atirekāni ahesuṃ. Vihāraggādīsupi eseva nayo. Anubhāganti puna aparampi bhāgaṃ dātuṃ. Atimandesu hi bhikkhūsu ekekassa bhikkhuno dve tīṇi pariveṇāni dātabbāni. Na akāmā dātabboti anicchāya na dātabbo. Tattha vassūpanāyikadivase gahite anubhāge pacchā āgatānaṃ na attano aruciyā so anubhāgo dātabbo. Sace pana yena gahito, so ca attano ruciyā taṃ anubhāgaṃ vā paṭhamabhāgaṃ vā deti, vaṭṭati.
“站在界外”是指站在近行界之外。不过,即使人在近行界内、但站在远处,也照样可以取得。所谓“取得坐卧处”,是指在入雨安居日取得。所谓“一切时都排斥”,是指过了四个月之后,即使不在雨安居时节也排斥。在三种坐卧处的取得中,最初和最后这两种取得是固定的。
Nissīme ṭhitassāti upacārasīmato bahi ṭhitassa. Anto upacārasīmāya pana dūre ṭhitassāpi labbhatiyeva. Senāsanaṃ gahetvāti vassūpanāyikadivase gahetvā. Sabbakālaṃ paṭibāhantīti catumāsaccayena utukālepi paṭibāhanti. Tīsu senāsanaggāhesu purimako ca pacchimako cāti ime dve gāhā thāvarā.
关于间住处的判定是这样的:某个精舍里有一处能带来丰厚利养的坐卧处。这坐卧处的主人会恭敬地用一切资具供养来入雨安居的比丘,供养圆满后,在比丘要走的时候,还送很多沙门用品。大长老们即使从很远的地方也会赶来,在入雨安居那天取得这处坐卧处,安稳地住下来,雨安居结束后领了利养才离开。常住比丘们想:“这里得到的利养我们拿不到,总是那些外来的大长老们得到。那就让他们自己来打理吧。”就算那地方破败了,他们也不管。世尊为了让那地方得到打理,就说:“在自恣结束后的第二天,为了来年的雨安居,应当取得间住处。”
Antarāmuttake ayaṃ vinicchayo – ekasmiṃ vihāre mahālābhasenāsanaṃ hoti. Senāsanasāmikā vassūpagataṃ bhikkhuṃ sabbapaccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahitvā pavāretvā gamanakāle bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ denti. Mahātherā dūratopi āgantvā vassūpanāyikadivase taṃ gahetvā phāsuṃ vasitvā vutthavassā lābhaṃ gaṇhitvā pakkamanti. Āvāsikā ‘‘mayaṃ etthuppannaṃ lābhaṃ na labhāma, niccaṃ āgantukamahātherāva labhanti, teyeva naṃ āgantvā paṭijaggissantī’’ti palujjantampi na olokenti. Bhagavā tassa paṭijagganatthaṃ ‘‘aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo’’ti āha.
要接受这间雨安居处时,应对僧团长老说:“尊者,请接受这间雨安居坐卧处。”如果他接受,就应当给他;如果他不接受,就用同样的办法,从下座长老开始,谁接受就给谁,哪怕是沙弥也应当给。接受的人要在八个月里照料这间坐卧处。屋顶、墙壁、地面,无论哪里有破损或裂开,全都要修补好。白天在那里诵经、问答等度过,晚上也住在那里,是可以的。晚上住在僧院,白天在那里度过,也可以。日夜都住在那里,也可以。在季节转换时来的上座们,不应被拒绝。可是到了入雨安居那天,如果僧团长老说“把这间坐卧处给我”,他不能得到。应当说:“尊者,这间雨安居处已经由一位比丘接受并照料了八个月”,因此不应给他。这间坐卧处就归那位照料了八个月的比丘所有。
Taṃ gāhentena saṅghatthero vattabbo – ‘‘bhante antarāmuttakasenāsanaṃ gaṇhathā’’ti. Sace gaṇhāti, dātabbaṃ; no ce eteneva upāyena anutheraṃ ādiṃ katvā yo gaṇhāti, tassa antamaso sāmaṇerassāpi dātabbaṃ. Tena taṃ senāsanaṃ aṭṭhamāse paṭijaggitabbaṃ. Chadanabhittibhūmīsu yaṃ kiñci khaṇḍaṃ vā phullaṃ vā hoti, taṃ sabbaṃ paṭisaṅkharitabbaṃ. Uddesaparipucchādīhi divasaṃ khepetvā rattiṃ tattha vasitumpi vaṭṭati. Rattiṃ pariveṇe vasitvā tattha divasaṃ khepetumpi vaṭṭati. Rattindivaṃ tattheva vasitumpi vaṭṭati. Utukāle āgatānaṃ vuḍḍhānaṃ na paṭibāhitabbaṃ. Vassūpanāyikadivase pana sampatte sace saṅghatthero ‘‘mayhaṃ idaṃ senāsanaṃ dethā’’ti vadati, na labhati. ‘‘Bhante, idaṃ antarāmuttakaṃ gahetvā aṭṭhamāse ekena bhikkhunā paṭijaggita’’nti vatvā na dātabbaṃ. Aṭṭhamāse paṭijaggakabhikkhusseva gahitaṃ hoti.
如果某个住处一年里分两次给资具,每六个月给一次,那就不应该接受它作为间雨安居处。如果分三次给,每四个月给一次;或者分四次给,每三个月给一次,那也不应该接受它作为间雨安居处。因为光靠资具的供给,那个住处就能得到照料。但如果某个住处一年里只给一次,而且给很多资具,那就应该接受它作为间雨安居处。以上是律典中关于入雨安居日接受住处这部分的内容。
Yasmiṃ pana senāsane ekasaṃvacchare dvikkhattuṃ paccaye denti chamāsaccayena chamāsaccayena, taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ. Yasmiṃ vā tikkhattuṃ denti catumāsaccayena catumāsaccayena, yasmiṃ vā catukkhattuṃ denti temāsaccayena temāsaccayena, taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ. Paccayeneva hi taṃ paṭijagganaṃ labhissati. Yasmiṃ pana ekasaṃvacchare sakideva bahupaccaye denti, etaṃ antarāmuttakaṃ gāhetabbanti. Ayaṃ tāva antovasse vassūpanāyikadivasena pāḷiyaṃ āgatasenāsanaggāhakathā.
这种卧具的分配有两种情况:平时和雨安居期间。其中,平时的时候,有些客比丘在午饭前到,有些在午饭后到,有些在初夜、中夜或后夜到。不管他们什么时候到,都应该立刻请比丘们起来,把卧具让给他们。没有什么“不适当的时间”。不过,负责分配卧具的人应该聪明一些,先留出一两个床位。如果到了不合适的时间,有一两位长老来了,就应该对他们说:“尊者,如果从一开始就叫人起来让位,所有比丘都会弄得乱七八糟。请你们就住在我们住的地方吧。”
Ayaṃ pana senāsanaggāho nāma duvidho hoti – utukāle ca vassāvāse ca. Tattha utukāle tāva keci āgantukā bhikkhū purebhattaṃ āgacchanti, keci pacchābhattaṃ paṭhamayāmaṃ vā majjhimayāmaṃ vā pacchimayāmaṃ vā ye yadā āgacchanti, tesaṃ tadāva bhikkhū uṭṭhāpetvā senāsanaṃ dātabbaṃ. Akālo nāma natthi. Senāsanapaññāpakena pana paṇḍitena bhavitabbaṃ, ekaṃ vā dve vā mañcaṭṭhānāni ṭhapetabbāni. Sace vikāle eko vā dve vā therā āgacchanti, te vattabbā – ‘‘bhante, ādito paṭṭhāya vuṭṭhāpiyamāne sabbepi bhikkhū ubbhaṇḍikā bhavissanti, tumhe amhākaṃ vasanaṭṭhāneyeva vasathā’’ti.
不过,当很多比丘到来时,应该让他们起身让出位置,然后按顺序分配。如果每个别院都够用,就一个别院一个别院地分配。在那里,火堂、长堂、圆形堂、花堂等,全都归那个别院使用。这样还不够的话,就用楼阁的上层来分配。楼阁也不够的话,就用房间的上层来分配。房间也不够的话,就用床位的上层来分配。床位也不够的话,就用卧具的位置来分配。卧具的位置也不够的话,就按一个凳子位置来分配。但是,不应该只把比丘站着的那点地方算进去,因为那不算坐卧处。如果连凳子位置也不够,那就拿一个床位或一个凳子位置,让三个人轮流使用,对他们说:“尊者,请休息。”因为在寒冷的时候,不可能整夜待在露天。大长老在初夜分休息过后,应该出来,对第二位长老说:“贤友,请进去这里。”如果大长老睡得很沉,不知道时间,就应该咳嗽一声、敲门,然后说:“尊者,时间到了,寒冷逼人。”他应该出来让出位置,不可以不让。第二位长老在中夜分休息过后,也按照前面的方式让给另一位。如果睡得很沉,也按照所说的方式把他叫醒。这样,一夜之间,一个床位可以让三个人使用。但在赡部洲,有些比丘认为“所谓坐卧处,不管是床位还是凳子位置,对某些人合适,对某些人不合适”,所以不管有没有客僧到来,每天都分配坐卧处。这叫做时节坐卧处的分配。
Bahūsu pana āgatesu vuṭṭhāpetvā paṭipāṭiyā dātabbaṃ. Sace ekekaṃ pariveṇaṃ pahoti, ekekaṃ pariveṇaṃ dātabbaṃ. Tattha aggisāladīghasālamaṇḍalamālādayo sabbepi tasseva pāpuṇanti . Evaṃ appahonte pāsādaggena dātabbaṃ. Pāsādesu appahontesu ovarakaggena dātabbaṃ. Ovarakesu appahontesu seyyaggena dātabbaṃ. Seyyaggesu appahontesu mañcaṭṭhānena dātabbaṃ. Mañcaṭṭhāne appahonte ekapīṭhakaṭṭhānavasena dātabbaṃ. Bhikkhuno pana ṭhitokāsamattaṃ na gāhetabbaṃ. Etañhi senāsanaṃ nāma na hoti. Pīṭhakaṭṭhāne pana appahonte ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhakaṭṭhānaṃ vā vārena vārena gahetvā ‘‘bhante, vissamathā’’ti tiṇṇaṃ janānaṃ dātabbaṃ, na hi sakkā sītasamaye sabbarattiṃ ajjhokāse vasituṃ. Mahātherena paṭhamayāmaṃ vissamitvā nikkhamitvā dutiyattherassa vattabbaṃ – ‘‘āvuso, idha pavisāhī’’ti. Sace mahāthero niddāgaruko hoti, kālaṃ na jānāti, ukkāsitvā dvāraṃ ākoṭetvā ‘‘bhante, kālo jāto, sītaṃ anudahatī’’ti vattabbaṃ. Tena nikkhamitvā okāso dātabbo, adātuṃ na labhati. Dutiyattherenapi majjhimayāmaṃ vissamitvā purimanayeneva itarassa dātabbaṃ. Niddāgaruko vuttanayeneva vuṭṭhāpetabbo. Evaṃ ekarattiṃ ekamañcaṭṭhānaṃ tiṇṇaṃ dātabbaṃ. Jambudīpe pana ekacce bhikkhū ‘‘senāsanaṃ nāma mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhaṭṭhānaṃ vā kiñcideva kassaci sappāyaṃ hoti, kassaci asappāya’’nti āgantukā hontu vā mā vā, devasikaṃ senāsanaṃ gāhenti. Ayaṃ utukāle senāsanaggāho nāma.
在雨安居期间,有客僧的规矩,也有常住僧的规矩。先说客僧:如果他想离开自己的住处去别的地方住,不应该在入雨安居当天才去。因为那里的住处可能太挤,或者托钵乞食不方便,这样他就住不安稳。所以应该在“再过一个月就要入雨安居了”的时候,就提前进入那座寺院。在那里住上大约一个月,如果他是为了学法,就看看能不能顺利学法;如果他是为了修行业处,就看看业处是否合适;如果他是为了资具,就看看资具是否容易得到。这样他在雨安居期间就能住得安稳。
Vassāvāse pana atthi āgantukavattaṃ, atthi āvāsikavattaṃ, āgantukena tāva sakaṭṭhānaṃ muñcitvā aññattha gantvā vasitukāmena vassūpanāyikadivasameva tattha na gantabbaṃ. Vasanaṭṭhānaṃ vā hi tatra sambādhaṃ bhaveyya, bhikkhācāro vā na sampajjeyya, tena na phāsuṃ vihareyya. Tasmā ‘‘idāni māsamattena vassūpanāyikā bhavissatī’’ti taṃ vihāraṃ pavisitabbaṃ. Tattha māsamattaṃ vasanto sace uddesatthiko uddesasampattiṃ sallakkhetvā, sace kammaṭṭhāniko kammaṭṭhānasappāyataṃ sallakkhetvā, sace paccayatthiko paccayalābhaṃ sallakkhetvā antovasse sukhaṃ vasissati.
离开自己的住处前往别处时,不应去打扰那个托钵的村庄,也不该对那里的人说:“我们依靠你们住,可你们这里没有签食、粥、硬食之类的供养,也没有雨安居的供养。这是佛塔的资具,这是伍波萨他堂的资具,请收下这钥匙和针,这就是你们的寺院。”而应当先把住处收拾好,把木器和陶器收起来,尽完客僧该做的义务再走。这样走的时候,也不该让年轻比丘们替自己扛衣钵包裹、拿油筒和杖等,自己撑着伞,在村口显摆着走过去;应当隐蔽地从林间小路走。如果没有林间小路,也不该踩着草丛等走过去;而应当尽完客僧的义务,断除杂念,以清净心,按照出行的规矩走。不过,如果道路正好经过村口,人们看见他带着随从走来,就跑到跟前说“就像我们的长老一样”,问:“尊者,您带着所有资具要去哪里?”如果其中有人这样说:“现在是入雨安居的时候了,比丘们会去那些在雨安居期间能得到固定供养和衣物庇护的地方。”人们听了这话,就说:“尊者,我们这村里的人也能供养饮食和衣服,请别去别处。”然后叫来亲朋好友,大家一起商量,在寺院里设立固定的义务、签食等以及雨安居的供养,请求说:“尊者,请就住在这里吧。”这一切都可以接受。因为这一切都是如法的,也没有过失。《库伦德疏》里则说:“被问‘要去哪里’时,应说‘去某某地方’;被问‘为什么去那里’时,应说明理由。”这两种做法在这里都是清净心,所以没有过失。这就是所谓的客僧义务。
Sakaṭṭhānato ca tattha gacchantena na gocaragāmo ghaṭṭetabbo, na tattha manussā vattabbā – ‘‘tumhe nissāya salākabhattādīni vā yāgukhajjakādīni vā vassāvāsikaṃ vā natthi, ayaṃ cetiyassa parikkhāro, ayaṃ uposathāgārassa, idaṃ tāḷañceva sūci ca sampaṭicchatha tumhākaṃ vihāra’’nti. Senāsanaṃ pana jaggitvā dārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmetvā gamiyavattaṃ pūretvā gantabbaṃ. Evaṃ gacchantenāpi daharehi pattacīvarabhaṇḍikāyo ukkhipāpetvā telanāḷikattaradaṇḍādīni gāhāpetvā chattaṃ paggayha attānaṃ dassentena gāmadvāreneva na gantabbaṃ, paṭicchannena aṭavimaggena gantabbaṃ. Aṭavimagge asati gumbādīni maddantena na gantabbaṃ, gamiyavattaṃ pana pūretvā vitakkaṃ chinditvā suddhacittena gamanavatteneva gantabbaṃ. Sace pana gāmadvārena maggo hoti, gacchantañca naṃ saparivāraṃ disvā manussā ‘‘amhākaṃ thero viyā’’ti upadhāvitvā ‘‘kuhiṃ, bhante, sabbaparikkhāre gahetvā gacchathā’’ti vadanti, tesu ce eko evaṃ vadati – ‘‘vassūpanāyikakālo nāmāyaṃ, yattha antovasse nibaddhabhikkhācāro bhaṇḍapaṭicchādanañca labbhati, tattha bhikkhū gacchantī’’ti. Tassa ce sutvā te manussā ‘‘bhante, imasmimpi gāme jano bhuñjati ceva nivāseti ca, mā aññattha gacchathā’’ti vatvā mittāmacce pakkosāpetvā sabbe sammantayitvā vihāre nibaddhavattañca salākabhattādīni ca vassāvāsikañca paṭṭhapetvā ‘‘idheva bhante vasathā’’ti yācanti, sabbaṃ sādituṃ vaṭṭati. Sabbañhetaṃ kappiyañceva anavajjañca. Kurundiyaṃ pana ‘‘‘kuhiṃ gacchathā’ti vutte ‘asukaṭṭhāna’nti vatvā, ‘kasmā tattha gacchathā’ti vutte ‘kāraṇaṃ ācikkhitabba’’’nti vuttaṃ. Ubhayampi panettha suddhacittattāva anavajjaṃ. Idaṃ āgantukavattaṃ nāma.
这是常住僧的义务:常住僧应当提前把住处照看好,修补破损和裂缝,准备好各种器具。夜间住处、日间住处、厕所、小便处、精勤堂和寺院道路,这些全都要整理妥当。塔上的涂灰工作、抹灰围墙的涂油、床和凳的整理,这一切也都应当做好,心里想:愿那些想住雨安居的人来了之后,能安乐地居住,做学诵、遍问、业处用功等事。做好这些准备工作后,从阿沙荼月白分第五日起,就应当询问雨安居供养。向谁询问呢?向那些平常就会给的人询问。但那些过去从未给过的人,不应当去问。为什么要问呢?因为人们有时会给,有时因为饥荒等困难就不给。如果不去问就分配雨安居供养,那些不给的人就会让已经接受分配的比丘失去所得。所以应当先问再分配。询问时应当说:你们分配雨安居供养的时间快到了。如果他们这样说:尊者,今年我们被饥荒等困难所迫,没办法给。或者说:我们会比以往少给一些。或者说:现在棉花容易得到,我们会比以往多给。那就应当观察情况,按照相应的方法,为各位比丘在各处坐卧处分配雨安居供养。
Idaṃ pana āvāsikavattaṃ – paṭikacceva hi āvāsikehi vihāro jaggitabbo. Khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaparibhaṇḍāni kātabbāni. Rattiṭṭhānadivāṭṭhānavaccakuṭipassāvaṭṭhānāni padhānagharavihāramaggoti imāni sabbāni paṭijaggitabbāni, cetiye sudhākammaṃ muddavedikāya telamakkhanaṃ mañcapīṭhapaṭijaggananti idampi sabbaṃ kātabbaṃ – ‘‘vassaṃ vasitukāmā āgantvā uddesaparipucchākammaṭṭhānānuyogādīni karontā sukhaṃ vasissantī’’ti. Kataparikammehi āsāḷhījuṇhapañcamito paṭṭhāya vassāvāsikaṃ pucchitabbaṃ. Kattha pucchitabbaṃ? Yato pakatiyā labbhati. Yehi pana na dinnapubbaṃ, te pucchituṃ na vaṭṭati. Kasmā pucchitabbaṃ? Kadāci hi manussā denti, kadāci dubbhikkhādīhi upaddutā na denti. Tattha ye na dassanti, te apucchitvā vassāvāsike gāhite gāhitabhikkhūnaṃ lābhantarāyo hoti, tasmā pucchitvāva gāhetabbaṃ, pucchantena ‘‘tumhākaṃ vassāvāsikaggāhakakālo upakaṭṭho’’ti vattabbaṃ. Sace vadanti ‘‘bhante, imaṃ saṃvaccharaṃ chātakādīhi upaddutamha, na sakkoma dātu’’nti vā ‘‘yaṃ mayaṃ pubbe dema, tato ūnataraṃ dassāmā’’ti vā ‘‘idāni kappāso sulabho, yaṃ pubbe dema, tato bahutaraṃ dassāmā’’ti vā vadanti, taṃ sallakkhetvā tadanurūpena nayena tesaṃ tesaṃ senāsane bhikkhūnaṃ vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ.
如果人们说:“谁领到我们的雨安居供养,他就应该准备三个月的饮用水,应该维护寺院道路,应该维护塔院和菩提树院,应该在菩提树下浇水。”谁领到那份供养,就应该告诉他。如果某个村庄在距离一由旬或两由旬远的地方,那里的人家把东西寄放在别处后,仍然把雨安居供养送给寺院,那么即使不询问那些人家的意见,比丘在那些人的住处履行义务并住下后,也应该接受雨安居供养。但如果有一位穿粪扫衣的比丘住在那些人的住处,他们见他来了就说:“我们把你的雨安居供养给你。”他应该把这件事告诉僧团。如果那些人不想给僧团,说:“我们只给你。”就应该对那位同分的比丘说:“你履行义务后接受吧。”但这对穿粪扫衣的比丘是不允许的。因此,对于信众布施的东西,应该询问布施的人。
Sace manussā vadanti – ‘‘yassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ pāpuṇāti, so temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetu, vihāramaggaṃ jaggatu, cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggatu, bodhirukkhe udakaṃ āsiñcatū’’ti, yassa taṃ pāpuṇāti, tassa ācikkhitabbaṃ. Yo pana gāmo paṭikkamma yojanadviyojanantare hoti, tatra ce kulāni upanikkhepaṃ ṭhapetvā vihāre vassāvāsikaṃ dentiyeva, tāni kulāni apucchitvāpi tesaṃ senāsane vattaṃ katvā vasantassa vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ. Sace pana tesaṃ senāsane paṃsukūliko vasati, āgatañca taṃ disvā ‘‘tumhākaṃ vassāvāsikaṃ demā’’ti vadanti, tena saṅghassa ācikkhitabbaṃ. Sace tāni kulāni saṅghassa dātuṃ na icchanti, ‘‘tumhākaṃyeva demā’’ti vadanti, sabhāgo bhikkhu ‘‘vattaṃ katvā gaṇhāhī’’ti vattabbo. Paṃsukūlikassa panetaṃ na vaṭṭati, iti saddhādeyye dāyakamanussā pucchitabbā.
在那情况下,应该询问净人。该怎么问呢?应该这样问:“贤友,会有僧团的资具覆盖物吗?”如果他们回答:“会有,尊者,我们会给每人九肘长的衣布,请接受雨安居供养。”那就应该接受。如果他们又说:“衣布没有,但有资具,请接受,尊者。”即使只有资具,也完全可以接受。因为,凡是交付到净人手中的资具——也就是施主说了“请以此作净”而交给净人的东西——其中凡属作净之物,全都允许使用。
Tatruppāde pana kappiyakārakā pucchitabbā. Kathaṃ pucchitabbā? ‘‘Kiṃ, āvuso, saṅghassa bhaṇḍapaṭicchādanaṃ bhavissatī’’ti. Sace vadanti – ‘‘bhavissati, bhante, ekekassa navahatthaṃ sāṭakaṃ dassāma, vassāvāsikaṃ gāhethā’’ti, gāhetabbaṃ. Sacepi vadanti – ‘‘sāṭakaṃ natthi; vatthu pana atthi, gāhetha, bhante’’ti, vatthumhi santepi gāhetuṃ vaṭṭatiyeva. Kappiyakārakānañhi hatthe ‘‘kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjathā’’ti dinnavatthuto yaṃ yaṃ kappaṃ, taṃ taṃ sabbaṃ paribhuñjituṃ anuññātaṃ.
在这里,如果是为托钵食物或为病者所需而指定布施的东西,负责把它转为衣资的比丘们,为了让僧团妥善,应当先作白告甘马,然后才能转为衣资。如果是为住所而指定布施的东西,那就属于重物。如果只是以衣资的名义或以四种资具的名义布施的,负责转为衣资的人就不需要作白告甘马。如果要作白告甘马,应当以个人名义作,不应以僧团名义作。以金银或生谷的形式,不可以作白告甘马;以净物、衣布、米等的形式,则可以。具体应当这样说:“现在食物丰足,乞食容易,比丘们却缺少衣布,把这么多份额的米拿来给比丘们做衣布,大家同意吗?”或者说:“病者所需的资具容易得到,或者并没有病人,把这么多份额的米拿来给比丘们做衣布,大家同意吗?”
Yaṃ panettha piṇḍapātatthāya gilānapaccayatthāya vā uddissa dinnaṃ, taṃ cīvare upanāmentehi saṅghasuṭṭhutāya apaloketvā upanāmetabbaṃ. Senāsanatthāya uddissa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti, cīvaravaseneva catupaccayavasena vā dinnaṃ cīvare upanāmentānaṃ apalokanakammakiccaṃ natthi, apalokanakammaṃ karontehi ca puggalavaseneva kātabbaṃ, saṅghavasena na kātabbaṃ. Jātarūparajatavasenāpi āmakadhaññavasena vā apalokanakammaṃ na vaṭṭati. Kappiyabhaṇḍavasena cīvarataṇḍulādivaseneva ca vaṭṭati. Taṃ pana evaṃ kattabbaṃ – ‘‘idāni subhikkhaṃ sulabhapiṇḍaṃ, bhikkhū cīvarena kilamanti, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī’’ti. ‘‘Gilānapaccayo sulabho gilāno vā natthi, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī’’ti.
这样确认了衣资之后,到了分配住所的时候,僧团敲钟集会,就应该选出一位负责分配住所的人。选任的时候,按说是要选两个人的。这样一来,新比丘就能给较年长的比丘分配,年长的比丘也能给新比丘分配。不过在大寺院里,像大寺那样的广大精舍,就应该选三到四个人。而在《库伦德疏》里则说:“选八个人甚至十六个人也可以。”他们的选任,通过甘马语或白告甘马来进行,都是可以的。
Evaṃ cīvarapaccayaṃ sallakkhetvā senāsanassa kāle ghosite sannipatite saṅghe senāsanaggāhako sammannitabbo. Sammannantena ca dve sammannitabbāti vuttaṃ. Evañhi navako vuḍḍhatarassa, vuḍḍho ca navakassa gāhessati. Mahante pana mahāvihārasadise vihāre tayo cattāro janā sammannitabbā. Kurundiyaṃ pana ‘‘aṭṭhapi soḷasapi jane sammannituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Tesaṃ sammuti kammavācāyapi apalokanenapi vaṭṭatiyeva.
那些被选任的比丘应当先查看住处。塔庙、菩提树殿、集会堂、扫帚房、柴房、厕所、砖房、木工房、门楼、饮水亭、道路、池塘——这些不算住处。精舍、半覆屋、殿堂、楼阁、洞窟、凉亭、树下、竹林——这些才算住处,应当分配给他们。分配的时候,要按这里说的方法来做:“先数比丘人数,数完比丘人数之后,再数床位。”如果存在两种衣资,也就是僧团的衣资和信众布施的衣资,比丘们想先领哪一种,就先分配那一种;从它确定下来的时候起,再分配另一种。
Tehi sammatehi bhikkhūhi senāsanaṃ sallakkhetabbaṃ, cetiyagharaṃ bodhigharaṃ āsanagharaṃ sammuñjaniaṭṭo dāruaṭṭo vaccakuṭi iṭṭhakasālā vaḍḍhakisālā dvārakoṭṭhako pānīyamāḷo maggo pokkharaṇīti etāni hi asenāsanāni, vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā maṇḍapo rukkhamūlaṃ veḷugumboti imāni senāsanāni, tāni gāhetabbāni. Gāhentena ca ‘‘paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ, bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetu’’nti ettha vuttanayena gāhetabbāni. Sace saṅghiko ca saddhādeyyo cāti dve cīvarapaccayā honti, tesu yaṃ bhikkhū paṭhamaṃ gaṇhituṃ icchanti, taṃ gāhetvā tassa ṭhitikato paṭṭhāya itaro gāhetabbo.
如果比丘衣物不足,按区域分配住处时,某个区域得到丰厚的供养,拿到十件或十二件衣,玛哈苏玛长老说:应该把它们分出来,放到其他没有获得供养的住处,也分给其他比丘。但玛哈巴杜玛长老说:不该这样做。因为人们是为了守护自己的住处才供养资具,所以其他比丘应该住到那里去。如果这时大长老反对说:贤友,不要这样分配,要遵照世尊的教导。世尊确实说过:比丘们,我允许按区域分配。那么不要因为他的反对就停下,而要说服他:尊者,比丘众多,资具稀少,应当做些摄受照顾的事。然后还是要进行分配。
Sace pana bhikkhūnaṃ appatāya pariveṇaggena senāsane gāhiyamāne ekaṃ pariveṇaṃ mahālābhaṃ hoti, dasa vā dvādasa vā cīvarāni labhanti, taṃ vijaṭetvā aññesu alābhakesu āvāsesu pakkhipitvā aññesampi bhikkhūnaṃ gāhetabbanti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘na evaṃ kātabbaṃ, manussā hi attano āvāsajagganatthāya paccayaṃ denti, tasmā aññehi bhikkhūhi tattha pavisitabba’’nti. Sace panettha mahāthero paṭikkosati – ‘‘māvuso, evaṃ gāhetha, bhagavato anusiṭṭhiṃ karotha, vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘anujānāmi, bhikkhave, pariveṇaggena gāhetu’’’nti tassa paṭikkosanāya aṭṭhatvā ‘‘bhante bhikkhū bahū, paccayo mando, saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti taṃ saññāpetvā gāhetabbameva.
负责分配住处的比丘被选任后,应该前往大长老那里,这样说:“尊者,轮到您接受住处了,请接受资具,请持有。”如果大长老说:“贤友,某家的资具和某处住处轮到我了吗?”回答:“是的,尊者,请您接受。”大长老说:“我接受,贤友。”这样就算接受了。但如果问“尊者,您接受了吗?”之后,长老回答“我接受了”,或者问“尊者,您会接受吗?”之后,长老回答“我会接受”,玛哈苏玛长老说:“这不算接受。”但玛哈巴杜玛长老说:“不管是过去式的说法还是未来式的说法,还是现在式的说法,这里只以心生执取为准则,所以这样就算已经接受了。”
Gāhentena ca sammatena bhikkhunā mahātherassa santikaṃ gantvā evaṃ vattabbaṃ – ‘‘bhante, tumhākaṃ senāsanaṃ pāpuṇāti, gaṇhatha paccayaṃ dhārethā’’ti. ‘‘Asukakulassa paccayo asukasenāsanañca mayhaṃ pāpuṇāti, āvuso’’ti, ‘‘pāpuṇāti, bhante, gaṇhatha na’’nti, ‘‘gaṇhāmi, āvuso’’ti, gahitaṃ hoti. Sace pana ‘‘gahitaṃ vo, bhante’’ti vutte ‘‘gahitaṃ me’’ti vā ‘‘gaṇhissatha, bhante’’ti vutte ‘‘gaṇhissāmī’’ti vā vadati, ‘‘agahitaṃ hotī’’ti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘atītānāgatavacanaṃ vā hotu, vattamānavacanaṃ vā, satuppādamattaālayakaraṇamattameva cettha pamāṇaṃ, tasmā gahitameva hotī’’ti.
如果一位粪扫衣比丘接受了住处,又把资具让出去,那么他也不应该被安排到别的住处去。应该就在同一个院落里,让他把住处让给另一位比丘,无论是在火堂、长厅还是树下都行。粪扫衣比丘会想着“我要住在这里”而好好照看住处,另一位则想着“我接受了资具”而照看,这样一来,通过这两个原因,住处就会得到更好的维护。不过《大筏》中说:“当粪扫衣比丘为了居住而接受住处时,负责分配住处的人应该对他说:‘尊者,这里有资具,该怎么处理?’他应该回答:‘让下面的人另外安排吧。’如果他一言不发就住下来,而人们在雨安居结束后把衣布放在他脚边供养,这是可以的。如果人们说‘我们供养雨安居衣’,那就属于在那个住处度过雨安居的比丘们。”至于那些没有住处、只是单纯供养资具的情况,可以把资具分配给非雨安居的住处。
Yopi paṃsukūliko bhikkhu senāsanaṃ gahetvā paccayaṃ vissajjeti, ayampi na aññasmiṃ āvāse pakkhipitabbo. Tasmiṃyeva pariveṇe aggisālāya vā dīghasālāya vā rukkhamūle vā aññassa gāhetuṃ vaṭṭati. Paṃsukūliko ‘‘vasāmī’’ti senāsanaṃ jaggissati, itaro ‘‘paccayaṃ gaṇhāmī’’ti, evaṃ dvīhi kāraṇehi senāsanaṃ sujaggitataraṃ bhavissati. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘paṃsukūlike vāsatthāya senāsanaṃ gaṇhante senāsanaggāhāpakena vattabbaṃ – ‘bhante, idha paccayo atthi, so kiṃ kātabbo’ti. Tena ‘heṭṭhā aññaṃ gāhāpehī’ti vattabbo. Sace pana kiñci avatvāva vasati, vutthavassassa ca pādamūle ṭhapetvā sāṭakaṃ denti, vaṭṭati. Atha vassāvāsikaṃ demāti vadanti, tasmiṃ senāsane vassaṃvutthabhikkhūnaṃ pāpuṇātī’’ti. Yesaṃ pana senāsanaṃ natthi; kevalaṃ paccayameva denti, tesaṃ paccayaṃ avassāvāsike senāsane gāhetuṃ vaṭṭati.
人们建好塔之后,就让人安排雨安居期间的供养。塔并不算住所,要在塔附近的树下或凉亭里,把供养物系挂好,再让人接受。那位比丘应当照料佛塔。菩提树、菩提树屋、座堂、扫帚、木柴、柴棚、厕所、门楼、饮水台、齿木台等,也都按同样的办法处理。不过食堂本身就是住所,所以可以划定范围后,让一个人或多个人使用。这一切在《大筏》里有详细说明。
Manussā thūpaṃ katvā vassāvāsikaṃ gāhāpenti, thūpo nāma asenāsanaṃ, tassa samīpe rukkhe vā maṇḍape vā upanibandhitvā gāhāpetabbaṃ. Tena bhikkhunā cetiyaṃ paṭijaggitabbaṃ. Bodhirukkhabodhigharaāsanagharasammuñjaniaṭṭadāruaṭṭavaccakuṭidvārakoṭṭhakapānīyamāḷakadantakaṭṭhamāḷakesupi eseva nayo. Bhojanasālā pana senāsanameva, tasmā taṃ ekassa vā bahūnaṃ vā paricchinditvā gāhetuṃ vaṭṭatīti sabbamidaṃ vitthārena mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.
负责安排住所的人,要从黎明开始分配,直到下一个黎明还没到来之前,都得继续安排。这就是安排住所的时间范围。如果一大早刚把住所分好,又有另一位喜欢四处参学的比丘来了,想要住处,就应该对他说:“尊者,住所已经分好了,僧团已经入雨安居了,这精舍很舒适,您想在树下或其他什么地方住,就请随意。”已经入雨安居的比丘们,除了雨安居期间固定的日常事务之外,应该对入雨安居的比丘们说:“请绑好扫帚。”如果竹竿和签条容易弄到,每人应绑五六把短柄扫帚,或者两三把长柄扫帚。如果不容易弄到,就绑两三把短柄扫帚和一把长柄扫帚。沙弥们每人应敲打五支火把。住处要涂抹赭石色的边饰。
Senāsanaggāhāpakena pana pāṭipadaaruṇato paṭṭhāya yāva puna aruṇaṃ na bhijjati tāva gāhetabbaṃ, idañhi senāsanaggāhassa khettaṃ. Sace pātova gāhite senāsane añño vitakkacāriko bhikkhu āgantvā senāsanaṃ yācati, ‘‘gahitaṃ, bhante, senāsanaṃ, vassūpagato saṅgho, ramaṇīyo vihāro, rukkhamūlādīsu yattha icchatha tattha vasathā’’ti vattabbo. Vassūpagatehi antovasse nibaddhavattaṃ ṭhapetvā vassūpagatā bhikkhū ‘‘sammuñjaniyo bandhathā’’ti vattabbā. Sulabhā ce daṇḍakā ceva salākāyo ca honti, ekekena cha pañca muṭṭhisammuñjaniyo, dve tisso yaṭṭhisammuñjaniyo vā bandhitabbā. Dullabhā ce honti, dve tisso muṭṭhisammuñjaniyo ekā yaṭṭhisammuñjanī bandhitabbā. Sāmaṇerehi pañca pañca ukkā koṭṭetabbā. Vasanaṭṭhāne kasāvaparibhaṇḍaṃ kātabbaṃ.
在履行义务时,不应该这么做:规定“不该教授,不该请人教授,不该诵习,不该度人出家,不该授达上,不该给依止,不该听法,因为这一切都是障碍。我们要远离障碍,只修沙门法。”也不应该规定“所有人都要受持十三头陀支,不铺设床座,以站立和经行度过时间,受持禁语戒;即使是因为七日事外出的人,也应当分得僧物。”像这样不合法的规定不应该做。
而应该这样做:所谓教理之法,能令三种正法住立;因此应当恭敬地教授、请人教授、诵习。住在精舍里的人不要互相干扰,应坐在寺院内教授、请人教授、诵习,好好举行听法。度人出家时,要先审查再度;先审查再授达上;先审查再给依止。因为即使只有一位良家子得以出家并受达上,也能令整个教法住立。应当随自己的能力,能受持多少头陀支就受持多少。雨安居期间,应当在整天以及初夜和后夜保持不放逸,发起精进。古代的大长老们也是断除一切障碍,在雨安居中履行独处的义务。说话要知量,可以谈论十种事、十不净、十随念、三十八所缘等论题。应当履行对客比丘的义务;对于因七日事外出的人,告知后可以给与物品。应当执行这样的义务。
Vattaṃ karontehi pana ‘‘na uddisitabbaṃ, na uddisāpetabbaṃ, na sajjhāyo kātabbo, na pabbājetabbaṃ, na upasampādetabbaṃ, na nissayo dātabbo, na dhammasavanaṃ kātabbaṃ, sabbeva hi ete papañcā. Nippapañcā hutvā samaṇadhammameva karissāmā’’ti vā ‘‘sabbe terasa dhutaṅgāni samādiyantu, seyyaṃ akappetvā ṭhānacaṅkamehi vītināmentu, mūgabbataṃ gaṇhantu, sattāhakaraṇīyena gatāpi bhājanīyabhaṇḍaṃ labhantū’’ti vā evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbaṃ. Evaṃ pana kātabbaṃ – pariyattidhammo nāma tividhampi saddhammaṃ patiṭṭhāpeti; tasmā sakkaccaṃ uddisatha, uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, padhānaghare vasantānaṃ saṅghaṭṭanaṃ akatvā antovihāre nisīditvā uddisatha, uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, dhammasavanaṃ samiddhaṃ karotha, pabbājentā sodhetvā pabbājetha, sodhetvā upasampādetha, sodhetvā nissayaṃ detha, ekopi hi kulaputto pabbajjaṃ upasampadañca labhitvā sakalasāsanaṃ patiṭṭhāpeti, attano thāmena yattakāni sakkotha tattakāni dhutaṅgāni samādiyatha. Antovassaṃ nāmetaṃ sakaladivasaṃ rattiyā ca paṭhamapacchimayāmesu appamattehi bhavitabbaṃ, vīriyaṃ ārabhitabbaṃ. Porāṇakamahātherāpi sabbapalibodhe chinditvā antovasse ekacārikavattaṃ pūrayiṃsu, bhasse mattaṃ jānitvā dasavatthukakathaṃ dasaasubhadasānussatiaṭṭhatiṃsārammaṇakathañca kātuṃ vaṭṭati, āgantukānaṃ vattaṃ kātuṃ sattāhakaraṇīyena gatānaṃ apaloketvā dātuṃ vaṭṭatīti evarūpaṃ vattaṃ kātabbaṃ.
另外,应当劝诫比丘们:“不要说争论、挑拨离间和粗恶的话;每天都要省察戒律,不要丢掉四种守护,多修如理作意而安住。”应当讲说嚼齿木的规矩。礼敬塔或菩提树时,或用香花供养时,或把钵放进钵袋时,都不应该说话。应当讲说乞食的规矩:“在村落里,不要和人们谈论与资具相关的话,也不要谈不适当的话;要守护好根门,要圆满履行犍度所定的义务和应当学的义务。”像这样,应当讲说许多导向解脱的教诫。
Apica bhikkhū ovaditabbā – ‘‘viggāhikapisuṇapharusavacanāni mā vadatha, divase divase sīlāni āvajjentā caturārakkhaṃ ahāpentā manasikārabahulā viharathā’’ti. Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ, cetiyaṃ vā bodhiṃ vā vandantena gandhamālaṃ vā pūjentena pattaṃ vā thavikāya pakkhipantena na kathetabbaṃ, bhikkhācāravattaṃ ācikkhitabbaṃ – ‘‘antogāme manussehi saddhiṃ paccayasaññuttakathā vā visabhāgakathā vā na kathetabbā, rakkhitindriyehi bhavitabbaṃ, khandhakavattañca sekhiyavattañca pūretabba’’nti evarūpā bahukāpi niyyānikakathā ācikkhitabbāti.
在后安居入安居日,如果宣告了时间并召集了僧团,有人拿来一块十肘长的布,作为雨安居衣布施出来:如果来的客比丘是僧团的长老,就应该给他。如果他是新学比丘,就应由一位被选出的比丘对僧团长老说:“尊者,如果您愿意,请放下先前那份,接受这块布。”如果他不肯放下,就不该给他。如果他放下先前领到的而接受这块布,就该给他。用同样的方法,从第二位长老开始依次轮换,轮到客比丘的位置时,就该给客比丘。如果最初入雨安居的人得到了两块、三块、四块或五块布,就用同样的方法让他们一块一块地放下来,直到和客比丘所得相等为止。等客比丘也得到相等的份额后,剩下的那份应给长老的座位。如果当前有布施现前,可以制定规约,按固定的分配方式来分。
Pacchimavassūpanāyikadivase pana sace kālaṃ ghosetvā sannipatite saṅghe koci dasahatthaṃ vatthaṃ āharitvā vassāvāsikaṃ deti, āgantuko sace bhikkhu saṅghatthero hoti, tassa dātabbaṃ. Navako ce hoti, sammatena bhikkhunā saṅghatthero vattabbo – ‘‘sace bhante icchatha, paṭhamabhāgaṃ muñcitvā idaṃ vatthaṃ gaṇhathā’’ti, amuñcantassa na dātabbaṃ. Sace pana pubbe gāhitaṃ muñcitvā gaṇhāti, dātabbaṃ. Etenevupāyena dutiyattherato paṭṭhāya parivattetvā pattaṭṭhāne āgantukassa dātabbaṃ. Sace paṭhamavassūpagatā dve tīṇi cattāri pañca vā vatthāni alatthuṃ, laddhaṃ laddhaṃ etenevupāyena vissajjāpetvā yāva āgantukassa samakaṃ hoti, tāva dātabbaṃ. Tena pana samake laddhe avasiṭṭho anubhāgo therāsane dātabbo. Paccuppanne lābhe sati ṭhitikāya gāhetuṃ katikaṃ kātuṃ vaṭṭati.
如果发生饥荒,在两次入雨安居日已经入雨安居的比丘们因为乞食而疲惫,就说:“贤友们,我们住在这里全都疲惫不堪,我们分成两组吧。凡是有亲属邀请住处的人,就到那里去住,等自恣日回来,领取自己那份雨安居衣。”他们当中,那些在那里住过之后在自恣时回来的人,要征得他们同意后再给雨安居衣。因为即使他们接受了,他们也不是雨安居衣的主人;而常住比丘们即使抱怨,也不能不给。不过《库伦德》中说:“应当制定一条约定:‘我们这里的粥和饭不够所有人吃,你们到同类住处去住,然后回来,就能得到你们那份雨安居衣。’如果有一人反对,那就算很好地否决了;如果没有人反对,约定就算成立。之后,对那些在那里住过再回来的人,要征得同意后再给;在征得同意的时候,不能反对。”又说:“如果在已经入雨安居的比丘当中,有些人的雨安居衣还拿不到,比丘们就制定约定:‘我们同意把破雨安居者的雨安居衣,以及现在新产生的雨安居衣,都给这些人。’这样制定约定之后,就等于他们已经领到了一样,以后每产生一份都应给他们。”
Sace dubbhikkhaṃ hoti, dvīsupi vassūpanāyikāsu vassūpagatā bhikkhū bhikkhāya kilamantā ‘‘āvuso, idha vasantā sabbeva kilamāma, sādhu vata dvebhāgā homa, yesaṃ ñātipavāritaṭṭhānāni atthi, te tattha vasitvā pavāraṇāya āgantvā attano pattaṃ vassāvāsikaṃ gaṇhantū’’ti vadanti, tesu ye tattha vasitvā pavāraṇāya āgacchanti, tesaṃ apaloketvā vassāvāsikaṃ dātabbaṃ. Sādiyantāpi hi te neva vassāvāsikassa sāmino, khīyantāpi ca āvāsikā neva adātuṃ labhanti. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘katikavattaṃ kātabbaṃ – ‘sabbesaṃ no idha yāgubhattaṃ nappahoti, sabhāgaṭṭhāne vasitvā āgacchatha, tumhākaṃ pattaṃ vassāvāsikaṃ labhissathā’ti. Tañce eko paṭibāhati, supaṭibāhitaṃ; no ce paṭibāhati, katikā sukatā. Pacchā tesaṃ tattha vasitvā āgatānaṃ apaloketvā dātabbaṃ, apalokanakāle paṭibāhituṃ na labbhatī’’ti. Punapi vuttaṃ – ‘‘sace vassūpagatesu ekaccānaṃ vassāvāsike apāpuṇante bhikkhū katikaṃ karonti – ‘chinnavassānaṃ vassāvāsikañca idāni uppajjanakavassāvāsikañca imesaṃ dātuṃ ruccatī’ti evaṃ katikāya katāya gāhitasadisameva hoti, uppannuppannaṃ tesameva dātabba’’nti.
准备好三个月的饮用水,打扫了寺院道路、塔院和菩提树院,给菩提树浇了水,那么即使他离开或者还俗,仍然能得到雨安居衣。因为他该做的义务已经完成了。但如果是僧团的雨安居衣,通过征求同意的甘马而领取的,即使他在雨安居期间还俗,也仍然能得到。不过,如果是凭条件而领取的,那就不能得到,诸师是这样说的。
Temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetvā vihāramaggacetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggitvā bodhirukkhe udakaṃ siñcitvā pakkantopi vibbhantopi vassāvāsikaṃ labhatiyeva. Bhatiniviṭṭhañhi tena kataṃ. Saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitaṃ antovasse vibbhantopi labhateva. Paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadanti.
如果一位已经住过雨安居、正要远行的比丘,从常住比丘手里拿了某件如法的物品,说:“在某户人家里有我应得的雨安居衣,你们去拿吧。”说完就走了,后来在他去的地方还了俗,那这件雨安居衣就归僧团所有。但如果他是当着那些人的面,让他们亲手接受之后才离开,他就能得到。如果人们说:“我们把这份雨安居衣,送给在我们住处住过雨安居的比丘。”那么,谁拿了就归谁。但如果是因为喜欢住处的主人,他的儿子、女儿等人拿来很多衣物,说:“我们供养我们的住处。”那么,在这里入雨安居的比丘只能拿一件衣,其余的归僧团所有,要按雨安居衣的分配规则来分;如果没有分配规则,就从长老座开始分。如果是因对在住处入雨安居的比丘生起净信,而拿来很多衣物,说“我们供养住处”,也是同样的处理方式。但如果人们把衣放在脚边,说:“我们供养这位比丘。”那就归这位比丘所有。
Sace vutthavasso disaṃgamiko bhikkhu āvāsikassa hatthato kiñcideva kappiyabhaṇḍaṃ gahetvā ‘‘asukakule mayhaṃ vassāvāsikaṃ pattaṃ, taṃ gaṇhathā’’ti vatvā gataṭṭhāne vibbhamati, vassāvāsikaṃ saṅghikaṃ hoti. Sace pana manusse sammukhā sampaṭicchāpetvā gacchati, labhati. ‘‘Idaṃ vassāvāsikaṃ amhākaṃ senāsane vutthabhikkhuno demā’’ti vutte, yassa gāhitaṃ tasseva hoti. Sace pana senāsanasāmikassa piyakamyatāya puttadhītādayo bahūni vatthāni āharitvā ‘‘amhākaṃ senāsane demā’’ti denti, tattha vassūpagatassa ekameva vatthaṃ dātabbaṃ, sesāni saṅghikāni honti, vassāvāsikaṭṭhitikāya gāhetabbāni. Ṭhitikāya asati therāsanato paṭṭhāya gāhetabbāni. Senāsane vassūpagataṃ bhikkhuṃ nissāya uppannena cittappasādena bahūni vatthāni āharitvā ‘‘senāsanassa demā’’ti dinnesupi eseva nayo. Sace pana pādamūle ṭhapetvā ‘‘etassa bhikkhuno demā’’ti vadanti, tasseva honti.
在一户人家里有两份雨安居衣:第一份已经被沙弥拿了,第二份放在长老的座位上。这人送来一件十肘衣和一件八肘衣,说:“请把雨安居衣给那些应得的比丘们。”挑好之后,把好的那份给沙弥,次一等的应当给长老座位上那位。但如果他把两人都带回家里,供养饮食之后,亲手放在脚边,那么哪件给了谁,那件就归谁。
Ekassa gehe dve vassāvāsikāni – paṭhamabhāgo sāmaṇerassa gāhito hoti, dutiyo therāsane. So ekaṃ dasahatthaṃ, ekaṃ aṭṭhahatthaṃ sāṭakaṃ peseti ‘‘vassāvāsikaṃ pattabhikkhūnaṃ dethā’’ti vicinitvā varabhāgaṃ sāmaṇerassa datvā anubhāgo therāsane dātabbo. Sace pana ubhopi gharaṃ netvā bhojetvā sayameva pādamūle ṭhapeti, yaṃ yassa dinnaṃ, tadeva tassa hoti.
从这里开始,是出自《大筏》传统的说法:在一户人家里,雨安居衣应当归年幼沙弥。如果有人问:“我们的雨安居衣该给谁?”不要直接说“给沙弥”,而要说:“布施的时候你们自然会知道。”到了布施那天,应派一位大长老去,把衣取来。如果本该得到雨安居衣的人还俗了或者去世了,人们若问:“我们的雨安居衣该给谁?”就应当如实告诉他们。如果他们说:“我们给你们。”那就归那位比丘所有。如果他们给的是僧团或某个群体,那就归僧团或那个群体所有。如果入雨安居的人全都是只穿粪扫衣的,那就把送来的雨安居衣拿来,做成住处用具存放起来,或者做成枕头之类的物品。这是常住比丘的职责。
Ito paraṃ mahāpaccariyaṃ āgatanayo hoti – ‘‘ekassa ghare daharasāmaṇerassa vassāvāsikaṃ pāpuṇāti, so ce pucchati – ‘amhākaṃ vassāvāsikaṃ kassa patta’nti, ‘sāmaṇerassā’ti avatvā ‘dānakāle jānissasī’ti vatvā dānadivase ekaṃ mahātheraṃ pesetvā nīharāpetabbaṃ. Sace yassa vassāvāsikaṃ pattaṃ, so vibbhamati vā kālaṃ vā karoti, manussā ce pucchanti – ‘kassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ patta’nti, tesaṃ yathābhūtaṃ ācikkhitabbaṃ. Sace te vadanti – ‘tumhākaṃ demā’ti, tassa bhikkhuno pāpuṇāti. Atha saṅghassa vā gaṇassa vā denti, saṅghassa vā gaṇassa vā pāpuṇāti. Sace vassūpagatā suddhapaṃsukūlikāyeva honti, ānetvā dinnaṃ vassāvāsikaṃ senāsanaparikkhāraṃ vā katvā ṭhapetabbaṃ, bimbohanādīni vā kātabbānī’’ti. Idaṃ nevāsikavattaṃ.
伍巴南达的故事
Upanandavatthukathā
319在伍巴南达这件事里,其中“愚人,你在那里拿到的,在这里已经放掉了;你在这里拿到的,在那里已经放掉了”,意思是:你在那里拿到的住处,就在你拿这个住处的时候,就已经在那里放掉了。而当你口里说“贤友,我现在在这里放掉”的时候,那个住处在那里也同样放掉了。这样一来,你在两边都落空了。
319. Upanandavatthusmiṃ – tattha tayā moghapurisa gahitaṃ idha muttaṃ, idha tayā gahitaṃ tatra muttanti ettha ayamattho – yaṃ tayā tattha senāsanaṃ gahitaṃ, taṃ te gaṇhanteneva idha muttaṃ hoti. ‘‘Idha dānāhaṃ, āvuso, muñcāmī’’ti vadantena pana taṃ tatrāpi muttaṃ. Evaṃ tvaṃ ubhayattha paribāhiroti.
这里要做的判定是这样的:用一次取住处,会让前一次取住处失效;用一次取住处,会让先前的意愿失效;用一次意愿,会让先前的取住处失效;用一次意愿,会让先前的意愿失效。怎么会这样呢?比如有人在入雨安居那天,在某个精舍取了住处,然后又去附近的精舍,在那里也取了住处。对他而言,后面这次取住处,就让前面那次取住处失效了。另一个人只是心里想“我要在这里住”,起了这份意愿之后,又去附近的精舍,在那里取了住处。对他而言,这次取住处,就让先前那份意愿失效了。还有一个人,或者已经取了住处,或者已经起了“我要在这里住”的意愿,然后又去附近的精舍,心里想“我现在就在这里住”,起了这份意愿。这样,对他而言,或者是以意愿让取住处失效,或者是以意愿让意愿失效。总之,在一切情况下,都以最后那次取住处或最后那份意愿为准。但如果有人在一个精舍取了住处之后,心想“我要去另一个精舍住”而离开,那么当他越过近处边界时,原先取住处的效力就失效了。不过,如果他心想“那里如果住得舒服,我就住下;如果不舒服,我就回来”,这样前去,发现住得不舒服再回来,那是可以的。
Ayaṃ panettha vinicchayo – gahaṇena gahaṇaṃ paṭippassambhati, gahaṇena ālayo paṭippassambhati, ālayena gahaṇaṃ paṭippassambhati, ālayena ālayo paṭippassambhati. Kathaṃ? Idhekacco vassūpanāyikadivase ekasmiṃ vihāre senāsanaṃ gahetvā sāmantavihāraṃ gantvā tatrāpi gaṇhāti, tassa iminā gahaṇena purimaṃ gahaṇaṃ paṭippassambhati. Aparo ‘‘idha vasissāmī’’ti ālayamattaṃ katvā sāmantavihāraṃ gantvā tattha senāsanaṃ gaṇhāti, tassa iminā gahaṇena purimo ālayo paṭippassambhati. Eko ‘‘idha vasissāmī’’ti senāsanaṃ vā gahetvā ālayaṃ vā katvā sāmantavihāraṃ gantvā ‘‘idheva dāni vasissāmī’’ti ālayaṃ karoti, iccassa ālayena vā gahaṇaṃ ālayena vā ālayo paṭippassambhati, sabbattha pacchime gahaṇe vā ālaye vā tiṭṭhati. Yo pana ‘‘ekasmiṃ vihāre senāsanaṃ gahetvā aññasmiṃ vihāre vasissāmī’’ti gacchati, tassa upacārasīmātikkame senāsanaggāho paṭippassambhati. Yadi pana ‘‘tattha phāsu bhavissati, vasissāmi; no ce, āgamissāmī’’ti gantvā aphāsubhāvaṃ ñatvā paccāgacchati, vaṭṭati.
320“三年间隔”在这里是指:比(对方)大两岁或小两岁的人。至于比(对方)大一岁或小一岁的人,或者同岁的人,这里就不必再说了。以上这些人,都可以在同一张床或同一把椅子上,两人两人地坐下。凡是能容纳三个人的座位,不管是可以搬动的还是不能搬动的,即使在那种木板上,和未受具足戒的人一起坐,也是允许的。
320.Tivassantarenāti ettha tivassantaro nāma yo dvīhi vassehi mahantataro vā daharataro vā hoti. Yo pana ekena vassena mahantataro vā daharataro vā hoti, yo vā samānavasso, tattha vattabbameva natthi. Ime sabbe ekasmiṃ mañce vā pīṭhe vā dve dve hutvā nisīdituṃ labhanti. Yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenāpi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭati.
“象爪柱”是指安放在象额上的柱子;据说因为这样制作,所以得到这个名字。“殿堂的一切受用物”:各种用金、银等装饰得色彩缤纷的门扇、床座、椅子、扇子,以及金银制成的饮水壶、饮水杯等,凡是经过精细彩绘制作的东西,全都允许使用。如果有人说“我们把奴婢、田地、牛和水牛布施给殿堂”,并不需要另外再接受,因为殿堂被接受时,这些就已经一并被接受了。毛毯之类的东西,不管是在僧团精舍还是个人精舍,铺在床座或椅子上使用,都不允许。但在法座上,按照在家居士铺设的方式,则是允许的;不过在那里躺卧,也是不允许的。
Hatthinakhakanti hatthikumbhe patiṭṭhitaṃ; evaṃ katassa kiretaṃ nāmaṃ. Sabbaṃ pāsādaparibhoganti suvaṇṇarajatādivicitrāni kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭāni suvaṇṇarajatamayapānīyaghaṭapānīyasarāvāni yaṃkiñci cittakammakataṃ, sabbaṃ vaṭṭati. ‘‘Pāsādassa dāsidāsaṃ khettavatthuṃ gomahiṃsaṃ demā’’ti vadanti, pāṭekkaṃ gahaṇakiccaṃ natthi, pāsāde paṭiggahite paṭiggahitameva hoti. Gonakādīni saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā mañcapīṭhakesu attharitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭanti. Dhammāsane pana gihivikaṭanihārena labbhanti, tatrāpi nipajjituṃ na vaṭṭati.
不可转让物之事论
Avissajjiyavatthukathā
321“这些有五种”:按类别来说有五种,但按具体形态来说则有很多种。其中,园,是指花园或果园。园地,是指专门为这些园子划出来而保留的地方;或者当那些园子毁坏后,它们原来所在的那块地。精舍,是指殿堂等任何住处。精舍地,是指它所在的地方。床,是指摩娑罗迦床、绑带床、曲脚床、可拆卸脚床这四种先前说过的床中的任何一种。椅,是指摩娑罗迦椅等四种椅中的任何一种。褥,是指羊毛褥等五种褥中的任何一种。枕,是指上述各类枕中的任何一种。铁锅,是指用黑铁或赤铜等任何金属制成的锅。铁壶等也照同样的方式理解。不过在这里,bhāṇaka 是指 arañjara(大陶缸);vāraka 是指 ghaṭa(罐)。锅,就是锅。斧等以及蔓草等当中,没有什么难懂的名称。如是——
321.Pañcimānīti rāsivasena pañca, sarūpavasena panetāni bahūni honti. Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso; tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāro nāma yaṃkiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Mañco nāma – masārako, bundikābaddho, kuḷīrapādako āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataro . Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarā. Bimbohanaṃ nāma vuttappakārānaṃ bimbohanānaṃ aññataraṃ. Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci lohena katā kumbhī. Lohabhāṇakādīsupi eseva nayo. Ettha pana bhāṇakanti arañjaro vuccati. Vārakoti ghaṭo. Kaṭāhaṃ kaṭāhameva. Vāsiādīsu valliādīsu ca duviññeyyaṃ nāma natthi. Evaṃ –
有两类各含两种,第三类含四种;
第四类是九分摄,第五类是八分摄。
就这样,以五类,五眼清净者——
导师宣说了二十五种重物。
Dvisaṅgahāni dve honti, tatiyaṃ catusaṅgahaṃ; Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ, pañcamaṃ aṭṭhabhedanaṃ. Iti pañcahi rāsīhi, pañcanimmalalocano; Pañcavīsavidhaṃ nātho, garubhaṇḍaṃ pakāsayi.
关于这一点,有以下的分析说明:在这里,所有这类重物都是不可转让的;而在枳吒山的事例中,则被称为“不可分割物”。不过,在《附随》中则说:
Tatrāyaṃ vinicchayakathā – idañhi sabbampi garubhaṇḍaṃ idha avissajjiyaṃ, kīṭāgirivatthusmiṃ ‘‘avebhaṅgiya’’nti vuttaṃ. Parivāre pana –
“大仙说,有五种不可舍弃、不可分割。
转让的人和使用的人,无犯。
我的这个问题是善巧者们所思考的。”
‘‘Avissajjiyaṃ avebhaṅgiyaṃ, pañca vuttā mahesinā; Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti, Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 479) –
Āgataṃ。因此,这里的意趣应当这样理解:从根断的角度来说,是不可放舍、不可分割的;然而,对于以交换方式放舍者和受用者来说,则无犯戒。
Āgataṃ. Tasmā mūlacchejjavasena avissajjiyaṃ avebhaṅgiyañca parivattanavasena pana vissajjentassa paribhuñjantassa ca anāpattīti evamettha adhippāyo veditabbo.
这里接着按顺序说明:首先,这五种物品不能拿来转用作衣、食、药。不过,固定物可以和固定物交换,重物可以和重物交换。但如果是固定物,比如田地、宅地、池塘、沟渠这类东西,就不能由比丘僧团来分配、接受或同意接受,只有通过净人分配后得到的如法物品才可以。至于园、园地、精舍、精舍地,这四种之间可以互相交换。
Tatrāyaṃ anupubbikathā – idaṃ tāva pañcavidhampi cīvarapiṇḍapātabhesajjatthāya upanetuṃ na vaṭṭati. Thāvarena ca thāvaraṃ garubhaṇḍena ca garubhaṇḍaṃ parivattetuṃ vaṭṭati. Thāvare pana khettaṃ vatthu taḷākaṃ mātikāti evarūpaṃ bhikkhusaṅghassa vicāretuṃ vā sampaṭicchituṃ vā adhivāsetuṃ vā na vaṭṭati, kappiyakārakeheva vicāritato kappiyabhaṇḍaṃ vaṭṭati. Ārāmena pana ārāmaṃ ārāmavatthuṃ vihāraṃ vihāravatthunti imāni cattāri parivattetuṃ vaṭṭati.
这里说一下交换的做法。僧团的椰子园离得远,净人又会吃掉很多;就算他们不吃,付了车钱之后,运回来的也少得可怜。可是,住在那个园子附近村庄的另一些人,他们自己的园子在精舍附近,就来到僧团面前,想用自己的园子换那个园子。僧团应当先征询同意,说“僧团同意吗”,然后接受。即使比丘这边有一千棵树,对方只有五百棵,也不该说“你们的园子太小”。因为这个园子虽然小,带来的收益却比那个多。就算收益一样,也因为想用的时候随时可以用,所以还是应该接受。但如果对方的树更多,就该说:“你们的树不是更多吗?”如果他们说:“多出来的部分算我们的功德,我们布施给僧团。”那就等他们这样说明之后,再予接受。比丘的树已经结果,对方的树还没结果;虽然还没结果,但不久就会结果,所以还是应该接受。对方的树已经结果,比丘的树还没结果,就该说:“你们的树不是已经结果了吗?”如果他们把这园子让出来,说:“尊者,请受用,这会是我们的功德。”那就等他们这样说明之后,再予接受。这样就是以园换园。按同样的方法,园地、精舍、精舍地也可以用园来交换。用或大或小的园地,可以交换园、园地、精舍、精舍地。
Tatrāyaṃ parivattananayo – saṅghassa nāḷikerārāmo dūre hoti, kappiyakārakā vā bahutaraṃ khādanti. Yampi na khādanti, tato sakaṭavetanaṃ datvā appameva haranti. Aññesaṃ pana tassa ārāmassa avidūragāmavāsīnaṃ manussānaṃ vihārassa samīpe ārāmo hoti, te saṅghaṃ upasaṅkamitvā sakena ārāmena taṃ ārāmaṃ yācanti, saṅghena ‘‘ruccati saṅghassā’’ti apaloketvā sampaṭicchitabbo. Sacepi bhikkhūnaṃ rukkhasahassaṃ hoti, manussānaṃ pañca satāni, ‘‘tumhākaṃ ārāmo khuddako’’ti na vattabbaṃ. Kiñcāpi hi ayaṃ khuddako, atha kho itarato bahutaraṃ āyaṃ deti. Sacepi samakameva deti; evampi icchiticchitakkhaṇe paribhuñjituṃ sakkāti gahetabbameva. Sace pana manussānaṃ bahutarā rukkhā honti, ‘‘nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhā’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘atirekaṃ amhākaṃ puññaṃ hotu, saṅghassa demā’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ rukkhā phaladhārino, manussānaṃ rukkhā na tāva phalaṃ gaṇhanti, kiñcāpi na gaṇhanti, na cirena gaṇhissantīti sampaṭicchitabbameva. Manussānaṃ rukkhā phaladhārino, bhikkhūnaṃ na tāva phalaṃ gaṇhanti, ‘‘nanu tumhākaṃ rukkhā phaladhārino’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘gaṇhatha, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissatī’’ti denti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati; evaṃ ārāmena ārāmo parivattetabbo. Eteneva nayena ārāmavatthupi vihāropi vihāravatthupi ārāmena parivattetabbaṃ. Ārāmavatthunā ca mahantena vā khuddakena vā ārāmaārāmavatthu vihāravihāravatthūni .
怎样用住处来交换住处?如果僧团在村里有一处房屋,而人们在寺院中间有一座殿堂,两者价值相等,如果人们用那座殿堂来请求换那处房屋,可以接受。如果比丘们的房屋价值更高,当比丘们说“我们的房屋价值更高”时,对方说:“虽然价值更高,但对出家人不合适,出家人没法住在那里,而这座合适,请拿去。”这样说也可以接受。如果人们的房屋价值更高,就应该说:“你们的房屋不是价值更高吗?”当对方说:“尊者,没关系,这会成为我们的功德,请拿去。”这样说时,可以接受。应当这样用住处来交换住处。按同样的方法,也应该用住处来交换寺院地、寺院、寺院地。用价值高或价值低的寺院地,可以交换寺院、寺院地、寺院、寺院地。以上就是以不动产交换不动产的方法。
Kathaṃ vihārena vihāro parivattetabbo? Saṅghassa antogāme gehaṃ hoti, manussānaṃ vihāramajjhe pāsādo, ubhopi agghena samakā, sace manussā tena pāsādena taṃ gehaṃ yācanti, sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ gehaṃ hoti, ‘‘mahagghataraṃ amhākaṃ geha’’nti vutte ‘‘kiñcāpi mahagghataraṃ, pabbajitānaṃ asāruppaṃ, na sakkā tattha pabbajitehi vasituṃ, idaṃ pana sāruppaṃ gaṇhathā’’ti vadanti; evampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Sace pana manussānaṃ mahagghaṃ hoti, ‘‘nanu tumhākaṃ gehaṃ mahaggha’’nti vattabbaṃ. ‘‘Hotu, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissati, gaṇhathā’’ti vutte pana sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ vihārena vihāro parivattetabbo. Eteneva nayena vihāravatthupi ārāmopi ārāmavatthupi vihārena parivattetabbaṃ. Vihāravatthunā ca mahagghena vā appagghena vā vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni. Evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ.
不过,用重物交换重物时,床或凳子不管是大是小,哪怕只有四指高的脚,甚至是村里的孩子在沙堆里玩时做出来的,从送给僧团的那一刻起,就算重物。即使国王、大臣等人一次性送来一百张床或一千张床,只要是如法的床,都应该接受;接受以后,应按戒腊顺序,以“请作为僧团共用物来使用”的方式分下去,不应作为个人所有物给予。多余的床,放在库房等处,也可以用来放置钵和衣。在界外,以“我们供养僧团”的名义送来的床,应放在僧团长老的住处。如果那里已经有很多床,这张床就没有特定用途;哪个住处有需要,就应以“请作为僧团共用物来使用”的方式给到那里。用价值百钱、千钱乃至十万钱的高价床,可以换得另外一百张床,应当交换后取用。不只是床可以换床,寺院、寺院地、住处、住处地、凳子、褥子、枕头等也都可以交换。凳子、褥子、枕头的交换也是同样的道理。在这些事情上,如法与不如法的判断就按前面所说的来。不如法的不应使用,如法的应作为僧团共用物来使用。不如法的或高价的如法之物,应交换后取得前面所说的那些物品。不过,不存在不属于重物的褥子和枕头。
Garubhaṇḍena garubhaṇḍaparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ vā gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti. Sacepi rājarājamahāmattādayo ekappahāreneva mañcasataṃ vā mañcasahassaṃ vā denti, sabbe kappiyamañcā sampaṭicchitabbā, sampaṭicchitvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbā, puggalikavasena na dātabbā. Atirekamañce bhaṇḍāgārādīsu paññapetvā pattacīvaraṃ nikkhipitumpi vaṭṭati. Bahisīmāya ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnamañco saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dātabbo. Tattha ce bahū mañcā honti, mañcena kammaṃ natthi; yassa vasanaṭṭhāne kammaṃ atthi, tattha ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbo. Mahagghena satagghanakena vā sahassagghanakena vā satasahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasataṃ labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi. Etesu hi kappiyākapyiyaṃ vuttanayameva. Tattha akappiyaṃ na paribhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ saṅghikaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vā parivattetvā vuttavatthūni gahetabbāni. Agarubhaṇḍupagaṃ pana bhisibimbohanaṃ nāma natthi.
铁锅、铁罐、铁盆这三种,不管是大是小,哪怕小到只能装一捧水,都算是重物。至于金属水罐,不管是用黑铁、红铜、熟铁还是青铜做的,在锡兰岛,凡是容量有一足量的,可以分配。所谓一足量,就是摩揭陀量器的五那利,超过这个容量的就算重物。以上是巴利圣典中提到的铁制器皿。
Lohakumbhī lohabhāṇakaṃ lohakaṭāhanti imāni tīṇi mahantāni vā hontu khuddakāni vā antamaso pasatamattaudakagaṇhanakānipi garubhaṇḍāniyeva. Lohavārako pana kāḷalohatambalohavaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato sīhaḷadīpe pādagaṇhanako bhājetabbo. Pādo ca nāma magadhanāḷiyā pañcanāḷimattaṃ gaṇhāti, tato adhikagaṇhanako garubhaṇḍaṃ. Imāni tāva pāḷiyaṃ āgatāni lohabhājanāni.
不过,未载于巴利圣典中的像水壶、接水器、汤勺、小勺、碟子、盘子、盒子、炭火盆、烟勺等这类东西,不论小还是大,全都属于重物。钵、铁盘、铜盘,这些则是可分之物。青铜、熟铁等制成的器皿类物品,以僧团共用物来用,或者当作在家人的物品来用,都可以;但不能以个人所有物的方式来用。即使是布施给僧团的青铜等器皿,也不能作为个人所有物来用。《大般迦利》中说:“应当以在家人物品的方式使用。”
Pāḷiyaṃ pana anāgatānipi bhiṅgārapaṭiggahauḷuṅkadabbikaṭacchupātitaṭṭakasarakasamuggaaṅgārakapalladhūmakaṭacchuādīni khuddakāni vā mahantāni vā sabbāni garubhaṇḍāni. Patto, ayathālakaṃ, tambalohathālakanti imāni pana bhājanīyāni. Kaṃsalohavaṭṭalohabhājanavikati saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭā vā vaṭṭati, puggalikaparibhogena na vaṭṭati. Kaṃsalohādibhājanaṃ saṅghassa dinnampi hi pārihāriyaṃ na vaṭṭati. ‘‘Gihivikaṭanihāreneva paribhuñjitabba’’nti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.
除了可分配物之外,在其他如法的金属物品上——比如眼药盒、眼药棒、耳垢勺、针、叶针、小刀、小钳、小工具、锥子、钥匙、门闩、剪刀、钻孔器、鼻药管、矛、铁锤、铁砧、铁球、铁块、铁轮,以及其他各种金属制品,都是可分配物。但烟囱、犁头、灯柱、灯盘、悬挂灯,以及人像、动物像等,还有其他用在墙壁、屋顶、门扇等处的金属物,乃至小铁钉,所有这些金属物品都是重物。即使是自己得到的,也不能自己保留、当作个人所有物来用,只能以僧团共用物的方式,或者当作在家人的物品来使用,这样才可以。锡制品也是同样的道理。用乳石做的盘、碗等,也都是重物。
Ṭhapetvā pana bhājanavikatiṃ aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe – añjanī, añjanisalākā, kaṇṇamalaharaṇī, sūci, paṇṇasūci, khuddako, pipphalako, khuddakaṃ, ārakaṇṭakaṃ, kuñcikā, tāḷaṃ, kattarayaṭṭhi vedhako, natthudānaṃ, bhindivālo, lohakūṭo, lohakuṭṭi, lohaguḷo, lohapiṇḍi, lohacakkalikaṃ, aññampi vippakatalohabhaṇḍaṃ bhājanīyaṃ. Dhūmanettaphāladīparukkhadīpakapallakaolambakadīpaitthipurisatiracchānagatarūpakāni pana aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni, antamaso lohakhilakaṃ upādāya sabbāni lohabhaṇḍāni garubhaṇḍāniyeva honti, attanā laddhānipi pariharitvā puggalikaparibhogena na paribhuñjitabbāni, saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭāni vā vaṭṭanti. Tipubhaṇḍepi eseva nayo. Khīrapāsāṇamayāni taṭṭakasarakādīni garubhaṇḍāniyeva.
陶罐如果用来装油,或者容量超过一足量,就属于重物。金、银、铜、黄铜、铅、锡、水晶做的器皿,即使是在家人用的样式,也不可以使用,更不用说以僧团共用物或个人所有物的方式来用了。不过在坐卧具的使用上,可以接触的也好,不可以接触的也好,全都可以使用。
Ghaṭako pana telabhājanaṃ vā pādagaṇhanakato atirekameva garubhaṇḍaṃ. Suvaṇṇarajatahārakūṭajātiphalikabhājanāni gihivikaṭānipi na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā. Senāsanaparibhoge pana āmāsampi anāmāsampi sabbaṃ vaṭṭati.
在斧头等工具里,如果一把斧头装好柄之后,只能用来砍柴、削甘蔗皮,干不了别的重活,那它就属于可分给个人用的物品。比这更大的斧头,不管做成什么样子,都是重物。至于斧头刀,哪怕是医生用来刺血管的那种小刀,也同样是重物。小斧头的判定跟斧头刀一样。但如果做成武器的样式,那就不能碰。锄头,哪怕只有四指宽,也是重物。凿子,不管是方口的、槽口的、弯的还是直的,哪怕只是用来给扫帚柄钻孔的,只要装了柄,就是重物。而只是用来给扫帚柄钻孔的,如果没装柄,只有刃部,能装进袋子里带着走,那就属于可分给个人用的物品。钻子也算在凿子这一类里。如果有人把斧头之类的工具布施给了寺院,后来他们的房子被烧了或者被贼偷了,他们来说:“尊者,请把工具还给我们,我们好重新置办起来。”那就应该还给他们。如果他们自己来拿,不要拦着;就算他们不来拿,也不要催。
Vāsiādīsu yāya vāsiyā ṭhapetvā daṇḍakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā, ayaṃ bhājanīyā. Tato mahattarī yena kenaci ākārena katā vāsi garubhaṇḍameva. Pharasu pana antamaso vejjānaṃ sirāvedhanapharasupi garubhaṇḍameva. Kuṭhāriyaṃ pharasusadiso eva vinicchayo. Yā pana āvudhasaṅkhepena katā, ayaṃ anāmāsā. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi garubhaṇḍameva. Nikhādanaṃ caturassamukhaṃ vā hotu doṇimukhaṃ vā vaṅkaṃ vā ujukaṃ vā, antamaso sammuñjanidaṇḍakavedhanampi daṇḍabaddhaṃ ce, garubhaṇḍameva. Sammuñjanidaṇḍakhaṇanakaṃ pana adaṇḍakaṃ phalamattameva, yaṃ sakkā sipāṭikāya pakkhipitvā pariharituṃ, taṃ bhājanīyaṃ. Sikharampi nikhādaneneva saṅgahitaṃ. Yehi manussehi vihāre vāsiādīni dinnāni honti, te ca ghare daḍḍhe vā corehi vā vilutte ‘‘detha no, bhante, upakaraṇe, puna pākatike karissāmā’’ti vadanti, dātabbā. Sace āharanti , na vāretabbā; anāharantāpi na codetabbā.
铁匠、铜匠、金匠、管匠、珠宝匠、补锅匠所用的砧、锤、钳、秤等一切金属器具,从布施给僧团之时起,就是重物。锡匠、金匠、皮匠的器具,也是如此。不过有一处差别:锡匠器具中的切锡刀,金匠器具中的切金刀,皮匠器具中加工皮革所用的穿孔小刀——这些是可分配物。在理发匠、裁缝匠的器具中,除了大剪刀、大钳子、大熨斗之外,其余都是可分配物。大剪刀等是重物。
Kammārataṭṭakāracundakāranaḷakāramaṇikārapattabandhakānaṃ adhikaraṇimuṭṭhikasaṇḍāsatulādīni sabbāni lohamayaupakaraṇāni saṅghe dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍāni. Tipukoṭṭakasuvaṇṇakāracammakāraupakaraṇesupi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – tipukoṭṭakaupakaraṇesupi tipucchedanasatthakaṃ, suvaṇṇakāraupakaraṇesu suvaṇṇacchedanasatthakaṃ, cammakāraupakaraṇesu kataparikammacammachiddanakaṃ khuddakasatthakanti imāni bhājanīyabhaṇḍāni. Nahāpitatunnakāraupakaraṇesupi ṭhapetvā mahākattariṃ mahāsaṇḍāsaṃ mahāpipphalakañca sabbaṃ bhājanīyaṃ. Mahākattariādīni garubhaṇḍāni.
在藤蔓这一类东西里,竹藤等任何一种藤蔓,只要长度大约有半臂那么长,不管是布施给僧团的,还是当地自然生长的,只要有人守护保管,就属于重物。这些藤蔓在僧团工程和塔庙工程做完之后,如果还有多余的,也可以拿去用在个人的事情上。但如果没有守护保管,那就不算重物。用线、麻、树皮、椰子壳纤维或皮革做成的绳子或系带,以及用树皮和椰子壳纤维搓成的单股绳或双股绳,从布施给僧团的那一刻起,就是重物。但如果没有搓成绳就直接布施的线、麻、树皮、椰子壳纤维,则属于可分配物。如果有人布施了这些绳子、系带等物,他们因为自己需要而来取用时,不应该阻止。
Valliādīsu vettavalliādikā yā kāci aḍḍhabāhuppamāṇā valli saṅghassa dinnā vā tatthajātakā vā rakkhitagopitā garubhaṇḍaṃ hoti, sā saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate sace atirekā hoti, puggalikakammepi upanetuṃ vaṭṭati; arakkhitā pana garubhaṇḍameva na hoti. Suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajjukā vā yottāni vā vāke ca nāḷikerahīre ca vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vā saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ. Suttaṃ pana avaṭṭetvā dinnaṃ makacivākanāḷikerahīrā ca bhājanīyā. Yehi panetāni rajjukayottādīni dinnāni honti, te attano karaṇīyena harantā na vāretabbā.
任何竹子,哪怕只有八指长的针筒那么小,只要是布施给僧团的,或者是在当地长出来的,并且有人守护保管,就属于重物。僧团工程和塔庙工程做完之后,如果还有多余的,也可以拿去给个人用。不过,足油筒、手杖、鞋拔、伞柄、伞骨,这些在这里属于可分给个人的物品。房屋被烧毁的人来拿竹子用,不应该阻拦。如果有人要拿守护保管的竹子,必须用等值或超值的固定物来补偿,哪怕只是值那个价的东西,做了补偿才能拿。没做补偿就拿走的,只能就地用,走的时候要放回僧团住处。如果不小心拿走了,要派人送回去。如果已经去了别的地方,就要放在所到寺院的僧团住处。
Yo koci antamaso aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattopi veḷu saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito garubhaṇḍaṃ, sopi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atireko puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Pādagaṇhanakatelanāḷi pana kattarayaṭṭhi, upāhanadaṇḍako, chattadaṇḍo, chattasalākāti idamettha bhājanīyabhaṇḍaṃ. Daḍḍhagehamanussā gaṇhitvā gacchantā na vāretabbā. Rakkhitagopitaṃ veḷuṃ gaṇhantena samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakampi phātikammaṃ katvā gahetabbo . Phātikammaṃ akatvā gaṇhantena tattheva vaḷañjetabbo , gamanakāle saṅghikāvāse ṭhapetvā gantabbaṃ. Asatiyā gahetvā gatena pahiṇitvā dātabbo. Desantaraṃ gatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbo.
“草”是指除了文阇草和灯芯草之外的所有草。在没有草的地方,人们用树叶来覆盖,所以树叶也算在草里面。因此,无论是文阇草等草当中哪怕只有一把大小的草,还是多罗叶等叶子当中哪怕只有一片叶子,只要它是由僧团布施的、或在当地生长的、或在寺院外的僧团草地上生长的,并且受到守护保管,就属于重物。僧团工程和塔庙工程做完之后,如果还有多余的,也可以给个人使用。房屋被烧毁的人拿了就走,不应该阻拦。哪怕只有八指长的空白贝叶书,也是重物。
Tiṇanti muñjaṃ pabbajañca ṭhapetvā avasesaṃ yaṃkiñci tiṇaṃ. Yattha pana tiṇaṃ natthi, tattha paṇṇehi chādenti; tasmā paṇṇampi tiṇeneva saṅgahitaṃ. Iti muñjādīsu yaṃkiñci muṭṭhippamāṇampi tiṇaṃ tālapaṇṇādīsu ca ekaṃ paṇṇampi saṅghassa dinnaṃ vā tatthajātakaṃ vā bahārāme saṅghassa tiṇavatthuto jātatiṇaṃ vā rakkhitagopitaṃ garubhaṇḍaṃ hoti, tampi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhagehamanussā gahetvā gacchantā na vāretabbā. Aṭṭhaṅgulappamāṇopi rittapotthako garubhaṇḍameva.
陶土,不管是天然陶土,还是五色土,或者是石灰,又或者是树脂、树胶、黏合剂之类的东西,不管哪一种,如果是从难得的地方运来布施的,或者是当地本来就有的,受到守护保管,哪怕只有一颗成熟多罗果那么大,也算重物。僧团工程和塔庙工程完成之后,如果还有多余的,也可以给个人使用。但阿魏、朱砂、雌黄、雄黄、安膳那这些,属于可分配物。
Mattikā pakatimattikā vā hotu pañcavaṇṇā vā sudhā vā sajjurasakaṅguṭṭhasilesādīsu vā yaṃkiñci, dullabhaṭṭhāne ānetvā vā dinnaṃ tatthajātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ tālaphalapakkamattaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Tampi saṅghakamme ca cetiyakamme ca niṭṭhite atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Hiṅguhiṅgulakaharitālamanosilañjanāni pana bhājanīyabhaṇḍāni.
关于木制品,只要任何一件木制器具——哪怕只有八指长的针筒那么大——是在木材难得的地方布施给僧团的,或者是当地出产的,并且受到守护保管,这就是重物。这是《库伦德注》中说的。不过《大注疏》则把一切木、竹、皮革、石头等各类制品都归入木制品,并从“那时,僧团得到了一张椅子”这一句开始,讲述了关于木制品的判定。
Dārubhaṇḍe yo koci aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattopi dārubhaṇḍako dārudullabhaṭṭhāne saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito, ayaṃ garubhaṇḍaṃ hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana sabbampi dāruveḷucammapāsāṇādivikatiṃ dārubhaṇḍena saṅgaṇhitvā ‘‘tena kho pana samayena saṅghassa āsandiko uppanno hotī’’ti ito paṭṭhāya dārubhaṇḍavinicchayo vutto.
这里先列出对“重物”的判定:椅子、七支床、吉祥凳、小凳、羊脚凳、余甘子圆凳、木板、床板、草垫——在这些东西当中,不论哪一件,小的也好,大的也好,只要施给僧团,就是重物。这里说的草垫,也包括芭蕉叶等做成的垫子。铺着虎皮的、周围画有猛兽形象的、镶有宝石的床板,同样是重物。
Tatrāyaṃ atthuddhāro, āsandiko, sattaṅgo, bhaddapīṭhaṃ, pīṭhikā, eḷakapādakapīṭhaṃ, āmalakavaṭṭakapīṭhaṃ, phalakaṃ, kocchaṃ, palālapīṭhakanti imesu tāva yaṃkiñci khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, saṅghassa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Palālapīṭhena cettha kadalipattādipīṭhānipi saṅgahitāni. Byagghacammaonaddhampi vāḷarūpaparikkhittaṃ, ratanaparisibbitaṃ, kocchakaṃ garubhaṇḍameva.
弯曲木板、长木板、洗衣板、捣衣板、捣衣槌、切牙签用的砧板、棍槌、槽器、染槽、接水器,木制、牙制或竹制的有脚或无脚匣子、箱子,超过足握大小的盒匣,水槽、水锅、瓢、勺、饮水螺贝、饮水螺壶——这些物品当中,任何布施给僧团的都是重物。而螺贝器皿则属于可分配物,木制水葫芦也一样。
Vaṅkaphalakaṃ, dīghaphalakaṃ, cīvaradhovanaphalakaṃ, ghaṭṭanaphalakaṃ, ghaṭṭanamuggaro, dantakaṭṭhacchedanagaṇṭhikā, daṇḍamuggaro, ambaṇaṃ, rajanadoṇi, udakapaṭicchako, dārumayo vā dantamayo vā veḷumayo vā sapādakopi apādakopi samuggo, mañjūsā, pādagaṇhanakato atirekappamāṇo karaṇḍo, udakadoṇi, udakakaṭāhaṃ, uḷuṅko, kaṭacchu, pānīyasarāvaṃ, pānīyasaṅkhoti etesupi yaṃkiñci saṅghe dinnaṃ garubhaṇḍaṃ. Saṅkhathālakaṃ pana bhājanīyaṃ, tathā dārumayo udakatumbo.
脚垫圆板,不管是木制的,还是布、树叶等做的,全都属于重物。托盘、钵盖、棕榈叶扇、扇子、簸箕、筛子、杖扫帚、手扫帚——这些里面不管哪一个,小的也好大的也好,只要是木、竹、叶、皮革等任何材料做成的,就都是重物。
Pādakathalikamaṇḍalaṃ dārumayaṃ vā hotu coḷapaṇṇādimayaṃ vā sabbaṃ garubhaṇḍaṃ. Ādhārako pattapidhānaṃ, tālavaṇṭaṃ, bījanī, caṅkoṭakaṃ, pacchi, yaṭṭhisammuñjanī muṭṭhisammuñjanīti etesupi yaṃkiñci khuddakaṃ vā mahantaṃ vā dāruveḷupaṇṇacammādīsu yena kenaci kataṃ garubhaṇḍameva.
柱子、梁、梯板这类东西,不管是木制的还是石制的,凡是属于房屋构件的,任何床架,任何铺在地上的东西,任何不如法的皮革,全部布施给僧团后都属于重物,可以用来做铺地物。但羊皮属于垫褥那一类,那也是重物。如法的皮革则属于可分之物。不过在《库伦德》中说:一切像床那么大的皮革都是重物。
Thambhatulāsopānaphalakādīsu dārumayaṃ vā pāsāṇamayaṃ vā yaṃkiñci gehasambhārarūpaṃ, yo koci kaṭasārako, yaṃkiñci bhūmattharaṇaṃ, yaṃkiñci akappiyacammaṃ, sabbaṃ saṅghe dinnaṃ garubhaṇḍaṃ, bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakacammaṃ pana paccattharaṇagatikaṃ hoti, tampi garubhaṇḍameva. Kappiyacammāni bhājanīyāni. Kurundiyaṃ pana ‘‘sabbaṃ mañcappamāṇaṃ cammaṃ garubhaṇḍa’’nti vuttaṃ.
臼、杵、簸箕、磨石、小磨石、石槽、石锅、织机风箱等一切织工用具,一切农具,一切有轮车辆,都是重物。床脚、床横档、凳脚、凳横档,以及斧头、凿子等工具的柄——在这些东西当中,凡是还没刨削完工、尚未完成的,属于可分之物;已经刨削光滑的,则是重物。至于允许使用的刀柄、伞柄和伞叶、拄杖、凉鞋、带取火木的钻火器、滤水器,以及不超过一脚能拿住大小的余甘子葫芦、余甘子罐、葫芦瓢、葫芦罐、角葫芦——这一切都属于可分之物;比这些更大的,则是重物。
Udukkhalaṃ, musalaṃ, suppaṃ, nisadaṃ, nisadapoto, pāsāṇadoṇi, pāsāṇakaṭāhaṃ, turivemabhastādi sabbaṃ pesakārādibhaṇḍaṃ, sabbaṃ kasibhaṇḍaṃ, sabbaṃ cakkayuttakayānaṃ garubhaṇḍameva. Mañcapādo , mañcaaṭanī, pīṭhapādo, pīṭhaaṭanī, vāsipharasuādīnaṃ daṇḍāti etesu yaṃkiñci vippakatatacchanakammaṃ aniṭṭhitameva bhājanīyaṃ, tacchitamaṭṭhaṃ pana garubhaṇḍaṃ hoti. Anuññātavāsiyā pana daṇḍo chattamuṭṭhipaṇṇaṃ kattarayaṭṭhi upāhanā araṇisahitaṃ dhammakaraṇo pādagaṇhanakato anatirittaṃ āmalakatumbaṃ āmalakaghaṭo lābukatumbaṃ lābughaṭo visāṇakatumbanti sabbametaṃ bhājanīyaṃ, tato mahantataraṃ garubhaṇḍaṃ.
象牙也好,任何角也好,只要没有经过刨削、保持天然原样,就属于可分物。用这些做成床脚等物品时,判断标准和前面说的一样。即使是已经刨削完成的,比如朱砂盒、眼药盒、纽扣、针筒、眼药筒、眼药棒、擦水布,这一切也都属于可分物。
Hatthidanto vā yaṃkiñci visāṇaṃ vā atacchitaṃ yathājātameva bhājanīyaṃ, tehi katamañcapādādīsu purimasadisoyeva vinicchayo. Tacchitaniṭṭhitopi hiṅgukaraṇḍako añjanakaraṇḍako gaṇṭhikā vidho añjanī añjanisalākā udakapuñchanīti idaṃ sabbaṃ bhājanīyameva.
在陶器方面,从施予僧团之时起,一切供人受用、使用的陶制器皿——罐、瓮等陶工制品、钵锅、炭锅、熏烟器、灯树、灯盏、砖、瓦、塔尖——都成为重物。而没超过脚握持量尺寸的罐、钵、盘、金瓶等,在这里则属于可分配物。如同陶器一样,在金属器方面,瓶等也归入可分配物的类别。这就是此处的次第解说。
Mattikābhaṇḍe sabbaṃ manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ ghaṭapiṭharādikulālabhājanaṃ pattakaṭāhaṃ aṅgārakaṭāhaṃ dhūmadānakaṃ dīparukkhako dīpakapallikā cayaniṭṭhakā chadaniṭṭhakā thūpikāti saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ, pādagaṇhanakato anatirittappamāṇo pana ghaṭako pattaṃ thālakaṃ kañcanako kuṇḍikāti idamettha bhājanīyabhaṇḍaṃ. Yathā ca mattikābhaṇḍe; evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatīti ayamettha anupubbikathā.
新营造布施论
Navakammadānakathā
323“仅仅以安放鸽笼架”,是指仅仅在门楣上方安设鸽笼架。“仅仅以涂抹围墙”,是指仅仅用牛粪涂抹围墙或用树皮涂抹围墙。“烟熏时”,是指只要那座火葬堆的烟还能被看见,这座精舍就还算是他的;像这样,在烟熏的时候经过白二甘马,就把已经完成的精舍授予他。“未完成”,在这里是指椽子还没有架上去。可是椽子一旦架上去,就叫作“已多作”,所以从那时候起就不应该再给了,他应该先劝化某人,然后让他去建。对于小精舍,要先看看工程情况,再决定给六年还是五年:看工程情况,四肘的精舍给四年,五肘的给五年,六肘的给六年。而半圆屋因为是七八肘,所以说“七八年”。如果它是九肘,也应该给九年。对于大精舍,十肘或十一肘的精舍或殿堂,应该给十年或十一年。十二肘或者更大的,即使像铜殿那样,也只应该给十二年,不能超过这个数。
323.Bhaṇḍikāṭṭhapanamattenāti dvārabāhānaṃ upari kapotabhaṇḍikayojanamattena. Paribhaṇḍakaraṇamattenāti gomayaparibhaṇḍakasāvaparibhaṇḍakaraṇamattena. Dhūmakālikanti idaṃ yāvassa citakadhūmo na paññāyati, tāva ayaṃ vihāro etassevāti evaṃ dhūmakāle apaloketvā katapariyositaṃ vihāraṃ denti. Vippakatanti ettha vippakato nāma yāva gopānasiyo na ārohanti. Gopānasīsu pana āruḷhāsu bahukato nāma hoti, tasmā tato paṭṭhāya na dātabbo, kiñcideva samādapetvā kāressati. Khuddake vihāre kammaṃ oloketvā chappañcavassikanti kammaṃ oloketvā catuhatthavihāre catuvassikaṃ, pañcahatthe pañcavassikaṃ, chahatthe chavassikaṃ dātabbaṃ. Aḍḍhayogo pana yasmā sattaṭṭhahattho hoti, tasmā ettha ‘‘sattaṭṭhavassika’’nti vuttaṃ. Sace pana so navahattho hoti navavassikampi dātabbaṃ. Mahallake pana dasahatthe ekādasahatthe vihāre vā pāsāde vā dasavassikaṃ vā ekādasavassikaṃ vā dātabbaṃ. Dvādasahatthe pana tato adhike vā lohapāsādasadisepi dvādasavassikameva dātabbaṃ, na tato uttari.
做新建工程的比丘在雨安居期间可以受用那个住处,但在其他时节不能阻止别人使用。如果那个住处破旧了,应当告诉住处的主人,或者他家族里的后人,或者任何相关的人:“你的住处快要坏了,请照看这个住处。”如果他自己做不到,比丘们应当劝请他的亲属或护持者来照看。如果他们也都做不到,就应当用僧团的资具来照看。如果连僧团资具也没有,就可以舍弃一处住处,照看其余那些。即使舍弃很多处,只保留一处,也是可以的。
Navakammiko bhikkhu antovasse taṃ āvāsaṃ labhati, utukāle paṭibāhituṃ na labhati. Sace so āvāso jīrati, āvāsasāmikassa vā tassa vaṃse uppannassa vā kassaci kathetabbaṃ – ‘‘āvāso te nassati, jaggatha etaṃ āvāsa’’nti. Sace so na sakkoti, bhikkhūhi ñātī vā upaṭṭhāke vā samādapetvā jaggitabbo. Sace tepi na sakkonti, saṅghikena paccayena jaggitabbo. Tasmimpi asati ekaṃ āvāsaṃ vissajjetvā avasesā jaggitabbā. Bahū vissajjetvā ekaṃ saṇṭhāpetumpi vaṭṭatiyeva.
饥荒时期,比丘们离开后,所有住处都会荒废。所以,应当舍弃一处、两处或三处住处,让那些受用粥、饭、衣服等资具的比丘们守护剩下的住处。不过,《库伦德》中说:“如果僧团资具不足,应当对一位比丘说:‘你拿一处床座的地方去守护吧。’如果他想要更多,那就给他三分之一或一半的份额,让他守护。如果他不愿意,说‘这里只剩柱子了,还有很多活要干’,那就应当对他说:‘你把它当作个人住处来守护吧;这样僧团也能得到存放物品的地方,新来的比丘也能得到居住的地方。’这样劝他守护。这样守护的话,他活着的时候这住处属于个人,死后仍然归僧团。如果他想送给自己的弟子,就应当先看看工作量,把三分之一或一半作为个人份额让他守护。这样他就能送给弟子们。如果没有守护的人,就按照‘舍弃一处住处’等办法让他守护。”
Dubbhikkhe bhikkhūsu pakkantesu sabbe āvāsā nassanti, tasmā ekaṃ vā dve vā tayo vā āvāse vissajjetvā tato yāgubhattacīvarādīni paribhuñjantehi sesāvāsā jaggitabbāyeva. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ ‘‘saṅghike paccaye asati eko bhikkhu ‘tuyhaṃ ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ gahetvā jaggāhī’ti vattabbo. Sace bahutaraṃ icchati, tibhāgaṃ vā upaḍḍhabhāgaṃ vā datvāpi jaggāpetabbaṃ. Atha ‘thambhamattamevettha avasiṭṭhaṃ, bahukammaṃ kātabba’nti na icchati, ‘tuyhaṃ puggalikameva katvā jagga; evampi hi saṅghassa bhaṇḍakaṭṭhapanaṭṭhānaṃ navakānañca vasanaṭṭhānaṃ labhissatī’ti jaggāpetabbo. Evaṃ jaggito pana tasmiṃ jīvante puggaliko hoti, mate saṅghikoyeva . Sace saddhivihārikānaṃ dātukāmo hoti, kammaṃ oloketvā tibhāgaṃ vā upaḍḍhaṃ vā puggalikaṃ katvā jaggāpetabbo. Evañhi saddhivihārikānaṃ dātuṃ labhati. Evaṃ jagganake pana asati ‘ekaṃ āvāsaṃ vissajjetvā’tiādinā nayena jaggāpetabbo’’ti.
这里也提到了另一种情况:两位比丘取得僧团的土地,清理之后建造僧团的住所。谁先取得那块地,谁就是主人。如果两人都建个人的住所,仍然是先取得那块地的人为主人。如果一个人建僧团的住所,另一个人建个人的住所,而还有其他许多适合建住所的地方,那就不该阻止他建个人的住所。但如果没有其他那样合适的地方,就应该阻止他,只让建僧团住所的人建。不过他在那里所花的费用,应当补偿给他。如果在已经建好的住处或正在建住处的地方,有能遮荫、能结果的树,应当先征得同意再移走。如果是个人所有的树,应当询问主人;如果主人不给,应当请求三次之后说“我们会给出与树等值的补偿”,然后移走。
Idampi ca aññaṃ tattheva vuttaṃ – dve bhikkhū saṅghikaṃ bhūmiṃ gahetvā sodhetvā saṅghikaṃ senāsanaṃ karonti. Yena sā bhūmi paṭhamaṃ gahitā, so sāmī. Ubhopi puggalikaṃ karonti, soyeva sāmī. So saṅghikaṃ karoti, itaro puggalikaṃ karoti, aññaṃ ce bahuṃ senāsanaṭṭhānaṃ atthi , puggalikaṃ karontopi na vāretabbo. Aññasmiṃ pana tādise paṭirūpe ṭhāne asati taṃ paṭibāhitvā saṅghikaṃ karonteneva kātabbaṃ. Yaṃ pana tassa tattha vayakammaṃ kataṃ, taṃ dātabbaṃ. Sace pana katāvāse vā āvāsakaraṇaṭṭhāne vā chāyūpagaphalūpagarukkhā honti, apaloketvā hāretabbā. Puggalikā ce honti, sāmikā āpucchitabbā; no ce denti, yāvatatiyaṃ āpucchitvā ‘‘rukkhaagghanakamūlaṃ dassāmā’’ti hāretabbā.
如果有人连僧团的一根藤蔓都不曾占用,只是用自己带来的材料在僧团的土地上建造个人住所,那么这住所一半属于僧团,一半属于个人。如果是楼阁,下层属于僧团,上层属于个人。如果他想要下层,下层就归他。如果他下层和上层都想要,那么两处各得一半。如果他建造两座住所,一座属于僧团,一座属于个人。如果他是用已建成的精舍中现成的材料来建造,则只得三分之一。如果他在未建之处筑台基或造门廊,那么外墙的一半属于僧团,一半属于他。如果他填平一大片凹凸不平的地,并铺出道路然后建成,僧团对那处没有所有权。
Yo pana saṅghikavallimattampi aggahetvā āharimena upakaraṇena saṅghikāya bhūmiyā puggalikavihāraṃ kāreti, upaḍḍhaṃ saṅghikaṃ hoti; upaḍḍhaṃ puggalikaṃ. Pāsādo ce hoti, heṭṭhāpāsādo saṅghiko; upari puggaliko. Sace so heṭṭhāpāsādaṃ icchati, tassa hoti. Atha heṭṭhā ca upari ca icchati, ubhayattha upaḍḍhaṃ labhati. Dve senāsanāni kāreti – ekaṃ saṅghikaṃ, ekaṃ puggalikaṃ. Sace vihāre uṭṭhitena dabbasambhārena kāreti, tatiyabhāgaṃ labhati. Sace akataṭṭhāne cayaṃ vā pamukhaṃ vā karoti, bahikuṭṭe upaḍḍhaṃ saṅghassa, upaḍḍhaṃ tassa. Atha mahantaṃ visamaṃ pūretvā apade padaṃ dassetvā kataṃ hoti, anissaro tattha saṅgho.
“一个优选住处”在这里的意思是:在新建筑工程分配的地方,或者按戒腊应得的住处中,他想要哪一个,我就开许那一个作为优选住处。
Ekaṃvaraseyyanti ettha navakammadānaṭṭhāne vā vassaggena pattaṭṭhāne vā yaṃ icchati, taṃ ekaṃ varaseyyaṃ anujānāmīti attho.
雨安居结束后他离开,那住处仍然归他所有——这是说,如果他再回来住,雨安居期间那住处就还是他的;但如果他不再回来,同住弟子等人也不能占用它。
Pariyosite pakkamati tassevetanti puna āgantvā vasantassa antovassaṃ tasseva taṃ; anāgacchantassa pana saddhivihārikādayo gahetuṃ na labhanti.
关于在别处受用、禁止等的讨论
Aññatrapaṭibhogapaṭikkhepādikathā
324“不搬走”是指不搬到别处去受用。“为了保护”是指为了保护那里的床、椅等物,我允许把它们搬到别处,这就是这句话的意思。所以,如果有人把它们搬到别处,以僧团共用的方式受用,那么丢失了就彻底丢了,损坏了就彻底坏了。如果那个精舍修好之后,物品还是完好的,就应该恢复原样。如果是以个人受用的方式受用,那么丢失或损坏就成了债务,那个精舍修好之后必须赔偿。如果从那里拿椽子等物,用到别的僧团住处,那就算用对了地方。但如果用到个人住处,就必须支付原价,或者恢复原样。从废弃的精舍里拿床、椅等物时,如果是以偷盗的心拿,就要按物品的价值,以欠债(要求偿还)的方式处理。如果心想“等这里再成为住处时我就还回来”而拿走,并且以僧团共用的方式受用,那么丢失了就彻底丢了,损坏了就彻底坏了;如果物品完好,就应该恢复原样。如果是以个人受用的方式受用,丢失了就成了债务。同样,门、窗等物,不管是安在僧团住处还是个人住处,都必须归还。
324.Nātiharantīti aññatra haritvā na paribhuñjanti. Guttatthāyāti yaṃ tattha mañcapīṭhādi, tassa guttatthāya, taṃ aññatra harituṃ anujānāmīti attho. Tasmā taṃ aññatra haritvā saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ sunaṭṭhaṃ, jiṇṇaṃ sujiṇṇaṃ. Sace arogaṃ tasmiṃ vihāre paṭisaṅkhate puna pākatikaṃ kātabbaṃ. Puggalikaparibhogena paribhuñjato naṭṭhaṃ vā jiṇṇaṃ vā gīvā hoti, tasmiṃ paṭisaṅkhate dātabbameva. Sace tato gopānasiādīni gahetvā aññasmiṃ saṅghikāvāse yojenti, suyojitāni. Puggalikāvāse yojentehi pana mūlaṃ vā dātabbaṃ, paṭipākatikaṃ vā kātabbaṃ chaḍḍitavihārato mañcapīṭhādīni theyyacittena gaṇhanto uddhāreyeva bhaṇḍagghena kāretabbo. Puna āvāsikakāle dassāmīti gahetvā saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ sunaṭṭhaṃ, jiṇṇaṃ sujiṇṇaṃ. Arogañce pākatikaṃ kātabbaṃ . Puggalikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ gīvā hoti. Tato dvāravātapānādīni saṅghikāvāse vā puggalikāvāse vā yojitāni paṭidātabbāniyeva.
“为了增长业”的意思是:为了增值业。而这里的增长业,只有价值相等或更高的床、椅等坐卧具,才算是合适的。
Phātikammatthāyāti vaḍḍhikammatthāya. Phātikammañcettha samakaṃ vā atirekaṃ vā agghanakaṃ mañcapīṭhādisenāsanameva vaṭṭati.
“轮状垫”是指用毯子之类的东西包起来做成的轮状坐垫。“用湿脚”是说:脚踩过的地方能看到水迹,这样的脚不能踩在涂过的地面或坐卧处。如果只看到一点潮气,并没有水迹,那就可以。至于擦脚布,就算是湿脚也可以踩上去。至于穿着鞋,则连本该用洗净之脚去踩的地方都不能踩。
Cakkalikanti kambalādīhi veṭhetvā katacakkalikaṃ. Allehi pādehīti yehi akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi pādehi paribhaṇḍakatabhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ . Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭati. Pādapuñchaniṃ pana allapādehipi akkamituṃ vaṭṭatiyeva. Saupāhanena dhotapādehi akkamitabbaṭṭhāneyeva na vaṭṭati.
“用布裹起来”是指:在石灰地面或平整过的地面上,如果没有席子或垫子,就应该用布把脚裹起来;如果没有布,铺上树叶也可以。如果什么都不铺就直接把脚放上去,那就犯恶作。不过,如果那里的常住者即使地面没铺东西也照样放脚,脚没洗也照样踩,那么同样这样踩也是允许的。
Coḷakena paliveṭhetunti sudhābhūmiyaṃ vā paribhaṇḍabhūmiyaṃ vā sace taṭṭikā vā kaṭasārako vā natthi, coḷakena pādā veṭhetabbā, tasmiṃ asati paṇṇampi attharituṃ vaṭṭati. Kiñci anattharitvā ṭhapentassa pana dukkaṭaṃ. Yadi pana tattha nevāsikā anatthatāyapi bhūmiyā ṭhapenti, adhotapādehipi vaḷañjenti, tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭati.
比丘们,所谓“不应在已装饰的墙壁上”,指的是白墙或彩绘的墙壁。不只是墙壁,门、窗、靠板、石柱、木柱,如果不用衣物或其他东西先遮盖住,就都不能倚靠。
Na bhikkhave parikammakatā bhittīti setabhitti vā cittakammakatā vā. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā kenaci vā appaṭicchādetvā apassayituṃ na labbhatiyeva.
“洗净脚的人”:如果他们已经洗了脚,却想在必须用净脚踩的地方躺下,就会心生犹豫。“Dhotapādake”也是一种读法,这是对“必须用净脚踩的地方”的称呼。“铺好之后”:必须用自己的铺具铺在已经整理平整的地面、地上的坐卧具,或者僧团的床、凳上,然后才能躺下。如果睡着时铺具缩皱了,身体的任何部分碰到床或凳,也一样犯。如果碰到的是毛发,就按毛发的数量来犯。以受用的名义倚靠时,也是同样的规则。不过,用手掌和脚底去接触或踩踏,是可以的。搬移床凳时身体被碰到,不犯。
Dhotapādakāti dhotapādakā hutvā dhotehi pādehi akkamitabbaṭṭhāne nipajjituṃ kukkuccāyanti. ‘‘Dhotapādake’’tipi pāṭho. Dhotehi pādehi akkamitabbaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ . Paccattharitvāti paribhaṇḍakataṃ bhūmiṃ vā bhūmattharaṇasenāsanaṃ vā saṅghikamañcapīṭhaṃ vā attano santakena paccattharaṇena paccattharitvāva nipajjitabbaṃ. Sace niddāyatopi paccattharaṇe saṅkuṭite koci sarīrāvayavo mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā phusati, āpattiyeva. Lomesu pana lomagaṇanāya āpattiyeva. Paribhogasīsena apassayantassāpi eseva nayo. Hatthatalapādatalehi pana phusituṃ vā akkamituṃ vā vaṭṭati. Mañcapīṭhaṃ nīharantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.
关于允许僧团供食等的讨论
Saṅghabhattādianujānanakathā
325不能为整个僧团备办食物,就是没法给全体僧团供食。在“指定食”等说法里,有人想用这种方式供食:从僧团中指定一位、两位……乃至十位比丘,然后供养他们。另一些人则同样先划定比丘、发出邀请,再为他们供食。还有人用抽签的方式,也有人按“半月食、伍波萨他食、月首食”这样排定之后,为一位、两位……乃至十位比丘供食。这样一来,这些供养就得到了“指定食”“邀请食”这样的名称。不过,因为他们虽然在闹饥荒时办不到,但等到丰收时又能重新为僧团供食,所以世尊把这些也一并包含进去,说:“诸比丘,我允许僧团食、指定食……”等等。
325.Nasakkonti saṅghabhattaṃ kātunti sakalassa saṅghassa bhattaṃ kātuṃ na sakkonti. Uddesabhattantiādīsu ‘‘ekaṃ vā dve vā…pe… dasa vā bhikkhū saṅghato uddisitvā dethā’’ti evaṃ uddesena laddhabhikkhūnaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Apare tatheva bhikkhū paricchinditvā nimantetvā tesaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Apare salākāyo chinditvā, apare pakkhikaṃ uposathikaṃ pāṭipadikanti evaṃ niyāmetvā, ekassa vā dvinnaṃ vā…pe… dasannaṃ vā bhikkhūnaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Iti etāni bhattāni uddesabhattaṃ nimantananti imaṃ vohāraṃ pattāni. Yasmā pana te sacepi dubbhikkhe na sakkonti, subhikkhe jāte pana puna saṅghabhattaṃ kātuṃ sakkhissanti, tasmā bhagavā tampi anto katvā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, saṅghabhattaṃ uddesabhatta’’ntiādimāha.
在这里,并没有所谓“僧团食固定席位”这回事。所以不该这样说:“我们这些今天连着十天、十二天都在这里吃饭的人,现在从别处叫些比丘来吧。”也不能说:“前几天我们没拿到,现在你们帮我们把那份取来吧。”因为那份食物本来就是所有来的人都能得到的。
Tattha saṅghabhatte ṭhitikā nāma natthi, tasmā ‘‘amhākaṃ ajja dasa dvādasa divasā bhuñjantānaṃ idāni aññato bhikkhū ānethā’’ti na evaṃ tattha vattabbaṃ. ‘‘Purimadivasesu amhehi na laddhaṃ, idāni taṃ amhākaṃ gāhethā’’ti evampi vattuṃ na labbhati. Tañhi āgatāgatānaṃ pāpuṇātiyeva.
关于指定供食的论说
Uddesabhattakathā
在指定供食等场合,规则是这样的:如果是国王或国王的大臣从僧团中指定之后,派人传话说“带这么多比丘来”,那就应该先唱时,再问固定座次。如果已经有固定座次,就从那时起按固定座次取食;如果没有,就从长老座开始依次取食。负责指定的人也不能跳过常行乞食的比丘。不过那些常行乞食的比丘为了守护头陀支,自己会跳过。这样取食时,有些懈怠成性的长老后来才到,不应对他们说“尊者,正在为二十夏的比丘取食,您的固定座次已经过了”,而应该保留他们的固定座次,先给他们取食,之后再按固定座次取。
如果听说“某寺院出现了很多指定供食”,比丘们即使从一由旬外的寺院也会赶来。对已经到达的人,从他们站的位置开始,按座次取食。对还没到达但已经进入近行界的人,如果他们的弟子等人在代取,也应当给他们取。有人说,应该给站在近行界外的人取食,这不应该做。但如果他们进入近行界后,与界内的人成为同一群体,或者就在自己寺院的门口,或者就在寺院里面,那么依众而增广的界就算成立了,所以应当给他们取。即使已经分给了新到的僧众,对后来的人也应该取。但在第二部分,当长老座已经升座后,如果再有人来,第一部分就不适用了,应该从第二部分开始按戒腊取食。
Uddesabhattādīsu pana ayaṃ nayo – raññā vā rājamahāmattena vā saṅghato uddisitvā ‘‘ettake bhikkhū ānethā’’ti pahite kālaṃ ghosetvā ṭhitikā pucchitabbā. Sace atthi, tato paṭṭhāya gāhetabbaṃ; no ce, therāsanato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Uddesakena piṇḍapātikānampi na atikkāmetabbaṃ. Te pana dhutaṅgaṃ rakkhantā sayameva atikkamissanti; evaṃ gāhiyamāne alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ gāhiyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā, ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ gāhetvā pacchā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. ‘‘Asukavihāre bahuṃ uddesabhattaṃ uppanna’’nti sutvā yojanantarikavihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Asampattānampi upacārasīmaṃ paviṭṭhānaṃ antevāsikādīsu gaṇhantesu gāhetabbameva. Bahiupacārasīmāya ṭhitānaṃ gāhethāti vadanti, na gāhetabbaṃ. Sace pana upacārasīmaṃ okkantehi ekābaddhā hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā honti, parisāvasena vaḍḍhitā nāma sīmā hoti, tasmā gāhetabbaṃ. Saṅghanavakassa dinnepi pacchā āgatānaṃ gāhetabbameva . Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe puna āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti, dutiyabhāgato vassaggena gāhetabbaṃ.
在一座精舍里,划定了一处分配食物的固定地点之后,即使是在半弓弦量的近行界内任何地方接到通知说有分配的食物,也应当在那处分配食物的地方按固定次序领取。如果有人派一位比丘去传话:“明天也请从僧团中指定十位比丘派过来”,那位被派去的比丘应当把这件事告诉负责分配食物的人。如果当天忘了说,第二天清晨也应当告诉。如果忘了之后,在入村乞食的路上才想起来,那么只要还没越过近行界,就应当按照食堂里原本固定的次序来领取。即使比丘们已经越过了近行界,只要他们和近行界内的人属于同一群体,彼此之间不离开十二手肘的距离一起走,也应当按照原本固定的次序领取。但如果比丘们没有形成那样的同一群体,那么在近行界外想起的地方,就应当重新设立一个固定次序来领取。在村内的座堂里想起来,就按座堂的固定次序领取。无论在哪里想起来,都应当领取,不领取是不允许的。因为这样的食物到第二天就得不到了。
Ekasmiṃ vihāre ekaṃ bhattuddesaṭṭhānaṃ paricchinditvā gāvutappamāṇāyapi upacārasīmāya yattha katthaci ārocitaṃ uddesabhattaṃ, tasmiṃyeva bhattuddesaṭṭhāne gāhetabbaṃ. Eko ekassa bhikkhuno pahiṇāti ‘‘svepi saṅghato uddisitvā dasa bhikkhū pahiṇathā’’ti, tena so attho bhattuddesakassa ārocetabbo. Sace taṃ divasaṃ pamussati, dutiyadivase pātova ārocetabbo. Atha pamussitvāva piṇḍāya pavisanto sarati, yāva upacārasīmaṃ nātikkamati, tāva yā bhojanasālāya pakatiṭṭhitikā, tassāyeva vasena gāhetabbaṃ. Sacepi upacārasīmaṃ atikkantā bhikkhū ca upacārasīmaṭṭhakehi ekābaddhā honti, aññamaññaṃ dvādasahatthantaraṃ avijahitvā gacchanti, pakatiṭṭhitikāya vasena gāhetabbaṃ. Bhikkhūnaṃ pana tādise ekābaddhe asati bahiupacārasīmāya yasmiṃ ṭhāne sarati, tattha navaṃ ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Antogāme āsanasālāya sarantena āsanasālāya ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Yattha katthaci saritvā gāhetabbameva, agāhetuṃ na vaṭṭati. Na hi etaṃ dutiyadivase labbhatīti.
如果比丘们正从自己的精舍前往别的精舍,有人看见了,就为他们指定指定食,那么只要他们还在内近行处之内,或者和近行界内的人按前面所说的方式连成同一个群体,就应当按他们仍在自己精舍时的固定位次来取食。但如果这份食物是给站在近行界外的人,当有人说“尊者,请从僧团中指定这几位比丘”时,就应该给已经到场的人取食。在这里要知道,只要不离开十二手长的距离、按同一群体的方式,即使站在远处,也算已经到场。如果他们前往某座精舍,并在那里告诉已经进入该精舍界内的人,就应当按那座精舍的固定位次来取食。即使有人在村口、街道上、十字路口或房屋之间看见比丘们,并告知僧团指定,也应当在各个地方为进入内近行处的人取食。
Sace sakavihārato aññaṃ vihāraṃ gacchante bhikkhū disvā koci uddesabhattaṃ uddisāpeti, yāva antoupacāre vā upacārasīmaṭṭhakehi saddhiṃ vuttanayena ekābaddhā vā honti, tāva sakavihāre ṭhitikāvaseneva gāhetabbaṃ. Bahiupacāre ṭhitānaṃ dinnaṃ pana ‘‘saṅghato bhante ettake nāma bhikkhū uddisathā’’ti vutte sampattānaṃ gāhetabbaṃ. Tattha dvādasahatthantaraṃ avijahitvā ekābaddhanayena dūre ṭhitāpi sampattāyevāti veditabbaṃ. Sace yaṃ vihāraṃ gacchanti, tattha paviṭṭhānaṃ ārocenti, tassa vihārassa ṭhitikāvasena gāhetabbaṃ. Sacepi gāmadvāre vā vīthiyaṃ vā catukke vā antaraghare vā bhikkhū disvā koci saṅghuddesaṃ āroceti, tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne antoupacāragatānaṃ gāhetabbaṃ.
这里的“住处范围”要按四种情况来理解:一间屋一个范围、一间屋多个范围、多间屋一个范围、多间屋多个范围。其中,如果某一户人家的房子只有一个出入口,并且处在屋檐滴水界之内,这就叫作“一间屋一个范围”。在这个范围内产生的指定利得,即使是依照乞食行仪而住在这个范围内的所有人,也都能得到,这就叫作“一间屋一个范围”。
Gharūpacāro cettha ‘‘ekaṃ gharaṃ ekūpacāraṃ, ekaṃ gharaṃ nānūpacāraṃ, nānāgharaṃ ekūpacāraṃ, nānāgharaṃ nānūpacāra’’nti imesaṃ vasena veditabbo. Tattha yaṃ ekakulassa gharaṃ ekavaḷañjaṃ hoti, taṃ suppapātaparicchedassa anto ekūpacāraṃ nāma. Tatthuppanno uddesalābho tasmiṃ upacāre bhikkhācāravattenapi ṭhitānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti, etaṃ ‘‘ekaṃ gharaṃ ekūpacāraṃ’’ nāma.
如果有一座房子,为了两位妻子住得安稳,在中间砌起一道墙,各自开不同的门、各有各的过道,那么在那里产生的指定利得,到不了墙与墙之间的空间,只归坐在那处那处的人所得,这就叫“一屋多入口”。
Yaṃ pana ekaṃ gharaṃ dvinnaṃ bhariyānaṃ sukhavihāratthāya majjhe bhittiṃ uṭṭhāpetvā nānādvāravaḷañjaṃ kataṃ, tatthuppanno uddesalābho bhittiantarikassa na pāpuṇāti, tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne nisinnasseva pāpuṇāti, etaṃ ‘‘ekaṃ gharaṃ nānūpacāraṃ’’ nāma.
如果某户人家邀请了很多比丘,从屋内开始把座位连成一片,甚至把邻居家也坐满了,那么在这种情况下产生的指定利得,所有比丘都能得到。又比如,多户人家的住处中间没有砌墙,只用一个门共同进出,那里也同样适用这个道理。这叫作“多屋一范围”。
Yasmiṃ pana ghare bahū bhikkhū nimantetvā antogehato paṭṭhāya ekābaddhe katvā paṭivissakagharānipi pūretvā nisīdāpenti, tatthuppanno uddesalābho sabbesaṃ pāpuṇāti. Yampi nānākulassa nivesanaṃ majjhe bhittiṃ akatvā ekadvāreneva vaḷañjanti, tatrāpi eseva nayo. Etaṃ ‘‘nānāgharaṃ ekūpacāraṃ’’ nāma.
如果比丘们分别住在不同的住处,而指定利得产生了,那么即使透过墙壁的缝隙能看见其他比丘,这份利得也只归各自所在住处里坐着的比丘所有,这就叫“多屋多范围”。
Yo pana nānānivesanesu nisinnānaṃ bhikkhūnaṃ uddesalābho uppajjati, kiñcāpi bhitticchiddena bhikkhū dissanti, tasmiṃ tasmiṃ nivesane nisinnānaṃyeva pāpuṇāti, etaṃ ‘‘nānāgharaṃ nānūpacāraṃ’’ nāma.
如果有人在村口、街道或广场的某个地方得到一份指定施食,当时没有其他比丘在场,就自己取来吃了;第二天在同一个地方又得到另一份施食时,他见到任何一位新学比丘或长老比丘,就应该把这份施食交给那位比丘。如果没有任何其他比丘在场,就自己取来食用。
Yo pana gāmadvāravīthicatukkesu aññatarasmiṃ ṭhāne uddesabhattaṃ labhitvā aññasmiṃ bhikkhusmiṃ asati attanova pāpuṇāpetvā dutiyadivasepi tasmiṃyeva ṭhāne aññaṃ labhati, tena yaṃ aññaṃ navakaṃ vā vuḍḍhaṃ vā bhikkhuṃ passati, tassa gāhetabbaṃ. Sace koci natthi, attanova pāpetvā bhuñjitabbaṃ.
如果比丘们坐在座堂里等着用餐时,有人过来说“请把僧团指定的钵给出来,请把指定的钵给出来,请从僧团指定后把钵给出来,请把属于僧团的钵给出来”,那就应该按规定取指定的钵给他。如果对方说的是“请把僧团指定的比丘给出来,请从僧团指定后把比丘给出来,请把属于僧团的比丘给出来”,也按同样的办法处理。
Sace āsanasālāya nisīditvā kālaṃ paṭimānentesu bhikkhūsu koci āgantvā ‘‘saṅghuddesapattaṃ detha, uddesapattaṃ detha, saṅghato uddisitvā pattaṃ detha, saṅghikaṃ pattaṃ dethā’’ti vā vadati, uddesapattaṃ ṭhitikāya gāhetvā dātabbaṃ. ‘‘Saṅghuddesabhikkhuṃ detha, saṅghato uddisitvā bhikkhuṃ detha, saṅghikaṃ bhikkhuṃ dethā’’ti vuttepi eseva nayo.
在这里,负责分配的人应当是贤善、有惭耻心、有智慧的人。他应该先问三遍座位是否已定;如果没有人知道座位已经定下来,就从长老的座位开始依次分配。如果有人说“我知道,这是戒腊满十年才得到的”,就应当问:“贤友,有戒腊满十年的比丘吗?”如果听了这话之后,很多比丘跑来说“我戒腊十年,我戒腊十年”,不要对他们说“你得到,你得到”,而应该说“大家安静”,然后按顺序排好。排好之后,应该问近事男:“你们需要几位?”当近事男说“尊者,需要这么多比丘”时,不要直接说“你得到,你得到”,而应该问所有新学比丘的戒腊、季节、日期和影子长度。如果在问影子长度时,有更年长的比丘来了,就应该给他。如果问完影子长度、已经说了“你得到”之后,才有更年长的比丘来,那他就得不到了。因为即使坐着或打瞌睡,已经拿到手的才算拿得妥当,已经错过的就算彻底错过。这叫做可分之物,只属于当时在场的人;在这里,是否在场要以范围来界定。座堂的内墙就是范围,站在里面的人所得的利养,他就能得到。
Uddesako panettha pesalo lajjī medhāvī icchitabbo, tena tikkhattuṃ ṭhitikaṃ pucchitvā sace koci ṭhitikaṃ jānanto natthi, therāsanato gāhetabbaṃ. Sace pana ‘‘ahaṃ jānāmi, dasavassena laddha’’nti koci bhaṇati, ‘‘atthāvuso, dasavassā bhikkhū’’ti pucchitabbaṃ. Sace tassa sutvā ‘‘dasavassamha dasavassamhā’’ti bahū āgacchanti, ‘‘tuyhaṃ pāpuṇāti, tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti avatvā ‘‘sabbe appasaddā hothā’’ti vatvā paṭipāṭiyā ṭhapetabbā. Ṭhapetvā ‘‘kati icchathā’’ti upāsako pucchitabbo. ‘‘Ettake nāma, bhante, bhikkhū’’ti vutte ‘‘tuyhaṃ pāpuṇāti, tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti avatvā sabbanavakassa vassaggañca utu ca divasabhāgo ca chāyā ca pucchitabbā. Sace chāyāyapi pucchiyamānāya añño vuḍḍhataro āgacchati, tassa dātabbaṃ. Atha chāyaṃ pucchitvā ‘‘tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti vutte vuḍḍhataro āgacchati, na labhati. Kathāpapañcena hi nisinnassāpi niddāyantassāpi gāhitaṃ suggāhitaṃ, atikkantaṃ suatikkantaṃ, bhājanīyabhaṇḍañhi nāmetaṃ sampattasseva pāpuṇāti, tattha sampattabhāvo upacārena paricchinditabbo. Āsanasālāya ca antoparikkhepo upacāro, tasmiṃ ṭhitassa lābho pāpuṇātīti.
有人从座堂拿八个指定的钵来,把七个装满美味食物,一个装满清水,然后送到座堂。来取钵的人什么也不说,把钵放到比丘们手里就走了。谁拿到哪一份,那一份就归谁。但拿到水的那个人,即使轮候座次已过,也应保留其座次,另外再拿一份指定施食。不管他后来拿到的是粗食还是美食,或者三衣之类的物品,都归他所有。这确实是他特殊的功德。不过,因为水不算食物,所以他可以另外再得到一份指定施食。
Koci āsanasālato aṭṭha uddesapatte āharāpetvā satta patte paṇītabhojanānaṃ ekaṃ udakassa pūretvā āsanasālāyaṃ pahiṇāti, gahetvā āgatā kiñci avatvā bhikkhūnaṃ hatthesu patiṭṭhāpetvā pakkamanti. Yena yaṃ laddhaṃ, tasseva taṃ hoti. Yena pana udakaṃ laddhaṃ, tassa atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ uddesabhattaṃ gāhetabbaṃ. Tañca lūkhaṃ vā labhatu paṇītaṃ vā ticīvaraparivāraṃ vā, tassevetaṃ. Īdiso hissa puññaviseso. Udakaṃ pana yasmā āmisaṃ na hoti, tasmā aññaṃ uddesabhattaṃ labbhati.
如果取钵来的人说“尊者,请把这些全部分好之后享用”,说完就走,那么所有人都应该分好之后再吃,并且把那钵水喝掉。但如果有人在僧团中指定说“给八位大长老,给中座比丘,给新学比丘,给戒腊圆满的沙弥,给中诵者等人,给我的亲戚比丘”,那就应该对他说“近事男,你虽然这样说,但按规矩他们拿不到”,然后只按规矩来给。幼小沙弥们在指定施食中拿到食物时,如果施主家里有吉庆事,就应该说“请派你们的戒师和依止师去”。
Sace pana te gahetvā āgatā ‘‘idaṃ kira bhante sabbaṃ bhājetvā bhuñjathā’’ti vatvā gacchanti, sabbehi bhājetvā bhuñjitvā udakaṃ pātabbaṃ. Saṅghato uddisitvā ‘‘aṭṭha mahāthere detha, majjhime detha, navake detha, paripuṇṇavassasāmaṇere detha, majjhimabhāṇakādayo detha, mayhaṃ ñātibhikkhū dethā’’ti vadantassa pana ‘‘upāsaka, tvaṃ evaṃ vadasi, ṭhitikāya pana tesaṃ na pāpuṇātī’’ti vatvā ṭhitikāvaseneva dātabbā. Daharasāmaṇerehi pana uddesabhattesu laddhesu sace dāyakānaṃ ghare maṅgalaṃ hoti, ‘‘tumhākaṃ ācariyupajjhāye pesethā’’ti vattabbaṃ.
如果在指定施食中,第一部分归沙弥们,后面那部分归大长老们,那么沙弥们不能因为“我们拿到了第一部分”就走到前面去,必须按顺序走。如果从僧团中指定后说“你们来”,即使有人说“你以后也会知道我的,但规定就是这样进行的”,也应当只按规定来取。如果说了“请把僧团指定的钵拿来”,在钵还没被取走时,有人拿了随便哪个人的钵,装满食物送来,那么送来的这份也应当只按规定来取。
Yasmiṃ pana uddesabhatte paṭhamabhāgo sāmaṇerānaṃ pāpuṇāti, anubhāgo mahātherānaṃ, na tattha sāmaṇerā ‘‘mayaṃ paṭhamabhāgaṃ labhimhā’’ti purato gantuṃ labhanti, yathāpaṭipāṭiyā eva gantabbaṃ. ‘‘Saṅghato uddisitvā ‘tumhe ethā’ti vutte ‘mayhaṃ aññadāpi jānissasi, ṭhitikā pana evaṃ gacchatī’’’ti ṭhitikāvaseneva gāhetabbaṃ. Atha ‘‘saṅghuddesapattaṃ dethā’’ti vatvā agāhiteyeva patte yassa kassaci pattaṃ gahetvā pūretvā āharati, āhaṭampi ṭhitikāya eva gāhetabbaṃ.
有人被派去说“把僧团的分饭钵拿来”,他却说:“尊者,请给我一个钵,我要去取招待饭。”如果比丘们知道他是从发放分饭的人家来的,就问他:“你不是从某某家来的吗?”他回答:“是的,尊者,不是招待饭,是分饭。”那就应该按轮值分饭的方式取用。如果有人被派去说“拿一个钵来”,他问:“我该怎么说才去拿呢?”对方说:“随你方便。”这个人就叫自由使者。不管是分饭的钵、按次序的钵,还是个人的钵,他想拿哪个,就该给他哪个。有个愚笨又不善言辞的人,被派去说“把分饭钵拿来”,却不会开口,只是默默站着。不应当问他“你来到谁跟前”或者“你要把谁的钵带去”。因为这样一问,他可能会顺着问话回答“我来到您跟前”或者“我要把您的钵带去”,那样其他比丘就会厌恶那位比丘,不再看他。而应当问他:“你去哪里?你来回走动是在做什么?”等他回答“我是为分饭钵来的”,就让他拿钵给他。
Eko ‘‘saṅghuddesapattaṃ āharā’’ti pesito ‘‘bhante, ekaṃ pattaṃ detha, nimantanabhattaṃ āharissāmī’’ti vadati, so ce uddesabhattagharato ayaṃ āgatoti ñatvā bhikkhūhi ‘‘nanu tvaṃ asukagharato āgato’’ti vutto ‘‘āma, bhante, na nimantanabhattaṃ, uddesabhatta’’nti bhaṇati, ṭhitikāya gahetabbaṃ. Yo pana ‘‘ekaṃ pattaṃ āharā’’ti vutto ‘‘‘ki’nti vatvā āharāmī’’ti vatvā ‘‘yathā te ruccatī’’ti vutto āgacchati, ayaṃ vissaṭṭhadūto nāma. Uddesapattaṃ vā paṭipāṭipattaṃ vā puggalikapattaṃ vā yaṃ icchati, taṃ tassa dātabbaṃ. Eko bālo abyatto ‘‘uddesapattaṃ āharā’’ti pesito vattuṃ na jānāti, tuṇhībhūto tiṭṭhati, so ‘‘kassa santikaṃ āgatosī’’ti vā ‘‘kassa pattaṃ harissasī’’ti vā na vattabbo. Evañhi vutto pucchāsabhāgena ‘‘tumhākaṃ santikaṃ āgatomhī’’ti ‘‘tumhākaṃ pattaṃ harissāmī’’ti vā vadeyya, tato taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jigucchantā na olokeyyuṃ. ‘‘Kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti pana vattabbo. Tassa ‘‘uddesapattatthāya āgatomhī’’ti vadantassa gāhetvā patto dātabbo.
有一种情况叫“固定位”。在国王或大臣家里,常常每天施舍八份特别精美的分饭。比丘们把这些当作各别食,按各自的固定位来受用。有些比丘心想:“明天就该轮到我们了。”于是记下自己的固定位就走了。他们还没回来的时候,别的客比丘来了,坐在集会堂里。就在这时,国王的差役来了,说:“把装精美饭食的钵交出来。”客比丘们不知道有固定位,就交了。就在这时候,知道固定位的比丘们回来了,说:“你们交了什么?”回答说:“王家的精美饭食。”又问:“从哪一年开始的?”回答说:“从某某年起。”他们就阻止说:“别交!”应该按固定位来取。如果已经交了,那么不管是在交钵的时候、施钵的时候、已经施完的时候,还是从王家装满钵带回来的时候才回来;甚至国王派人说“今天让比丘们自己来”,然后把食物直接放到比丘手里,这样给的食物被带回来时,知道固定位的比丘们也要阻止说:“不要吃。”还是应该按固定位来取。
Ekā kūṭaṭṭhitikā nāma hoti. Rañño vā hi rājamahāmattassa vā gehe atipaṇītāni aṭṭha uddesabhattāni niccaṃ diyyanti, tāni ekacārikabhattāni katvā bhikkhū visuṃ ṭhitikāya paribhuñjanti. Ekacce bhikkhū ‘‘sve dāni amhākaṃ pāpuṇissantī’’ti attano ṭhitikaṃ sallakkhetvā gatā, tesu anāgatesuyeva aññe āgantukā bhikkhū āgantvā āsanasālāya nisīdanti; taṅkhaṇaññeva rājapurisā āgantvā ‘‘paṇītabhattapatte dethā’’ti vadanti. Āgantukā ṭhitikaṃ ajānantā gāhenti. Taṅkhaṇaññeva ca ṭhitikaṃ jānanakabhikkhū āgantvā ‘‘kiṃ gāhethā’’ti vadanti. ‘‘Rājagehe paṇītabhatta’’nti. ‘‘Kativassato paṭṭhāyā’’ti? ‘‘Ettakavassato nāmā’’ti. ‘‘Mā gāhethā’’ti nivāretvā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Gāhite āgatehipi pattadānakāle āgatehipi dinnakāle āgatehipi rājagehato patte pūretvā āhaṭakāle āgatehipi rājā ‘‘ajja bhikkhūyeva āgacchantū’’ti pesetvā bhikkhūnaṃyeva hatthe piṇḍapātaṃ deti; evaṃ dinnapiṇḍapātaṃ gahetvā āgatakāle āgatehipi ṭhitikaṃ jānanakabhikkhūhi ‘‘mā bhuñjitthā’’ti vāretvā ṭhitikāyameva gāhetabbaṃ.
这时,国王请他们吃完饭,又把他们的钵装满食物再交给他们。凡是带回来的食物,都应该按照固定分来取用。但如果只是想着“别让他们空着手回去”,而在钵里只放了一点点,那就不应该按照固定分来取用。如果他们吃完之后,空着钵回来,那么他们吃下去的那些,就成了他们自己的负担。玛哈苏玛长老是这样说的。但玛哈巴杜玛长老说:“这里根本不存在负担的问题。只是,那些不知道固定分的人,在知道的人到来之前,应该先坐着等。即便如此,吃下去的还是已经吃下去了,现在还是应该按照钵位来取用。”
Atha ne rājā bhojetvā pattepi nesaṃ pūretvā deti, yaṃ āhaṭaṃ taṃ ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Sace pana ‘‘mā tucchahatthā gacchantū’’ti thokameva pattesu pakkhittaṃ hoti, taṃ na gāhetabbaṃ. Atha bhuñjitvā tucchapattāva āgacchanti, yaṃ tehi bhuttaṃ, taṃ nesaṃ gīvā hotīti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘gīvākiccaṃ ettha natthi, ṭhitikaṃ pana ajānantehi yāva jānanakā āgacchanti, tāva nisīditabbaṃ siyā; evaṃ santepi bhuttaṃ subhuttaṃ, idāni pattaṭṭhānena gāhetabba’’nti.
有一位比丘,得到了一份附带三衣、价值一百钱的钵食,这是无戒腊比丘应得的。精舍里有人写下记录:“这样的钵食属于无戒腊比丘。”六十年后,又出现了同样的一份钵食。那么,这一份应该按无戒腊的固定份来取用,还是按六十年(戒腊)的固定份来取用?回答说:应该按六十年(戒腊)的固定份来取用。因为这位比丘正是领取了固定份之后才得以增长的。
Eko ticīvaraparivāro satagghanako piṇḍapāto avassikassa bhikkhuno patto, vihāre ca ‘‘evarūpo piṇḍapāto avassikassa patto’’ti likhitvā ṭhapesuṃ. Atha saṭṭhivassaccayena añño tathārūpo piṇḍapāto uppanno, ayaṃ kiṃ avassikaṭṭhitikāya gāhetabbo, udāhu saṭṭhivassikaṭṭhitikāyāti. Saṭṭhivassikaṭṭhitikāyāti vuttaṃ, ayañhi bhikkhu ṭhitikaṃ gahetvāyeva vaḍḍhitoti.
有人吃了分配给他的饭食之后成了沙弥,后来再想按沙弥的固定份额去领那份饭食,是可以得到的。这种人据说叫“中间失落者”。但如果一位戒腊已满的沙弥心想“明天我就能领到分配饭食了”,当天就受了具足戒,那他的固定份额就算已经错过了。某位比丘分到了一份饭食,他的钵也不是空的,他让坐在旁边另一位比丘把钵给出去。如果那人以偷盗心拿走,就犯偷盗罪。但如果那位比丘自己说“我把我的钵给你”,亲手交出去,就不犯偷盗罪。又或者他对那份饭食并不需要,就对别人说:“我够了,这份饭食给你,你派人拿钵去取来吧。”从那里取来的一切都归钵主所有。如果以偷盗心拿走钵,那算是取走了;但因为饭食已经布施出去,所以不犯偷盗罪。
Eko uddesabhattaṃ bhuñjitvā sāmaṇero jāto, puna taṃ bhattaṃ sāmaṇeraṭṭhitikāya pattaṃ gaṇhituṃ labhati. Ayaṃ kira antarābhaṭṭhako nāma. Yo pana paripuṇṇavasso sāmaṇero ‘‘sve uddesabhattaṃ labhissatī’’ti ajjeva upasampajjati, atikkantā tassa ṭhitikā. Ekassa bhikkhuno uddesabhattaṃ pattaṃ, patto cassa na tuccho hoti, so aññassa samīpe nisinnassa pattaṃ dāpeti, tañce theyyāya haranti, gīvā hoti . Sace pana so bhikkhu ‘‘mayhaṃ pattaṃ dammī’’ti sayameva deti, assa gīvā na hoti. Athāpi tena bhattena anatthiko hutvā ‘‘alaṃ mayhaṃ, tavetaṃ bhattaṃ dammi, pattaṃ pesetvā āharāpehī’’ti aññaṃ vadati, yaṃ tato āharīyati sabbaṃ pattasāmikassa hoti. Pattañce theyyāya haranti, suhaṭo; bhattassa dinnattā gīvā na hoti.
精舍里有十位比丘,其中九位是常行乞食的,一位是接受供养的。有人说“把十个分饭的钵给他们”时,那些乞食的比丘不愿意拿。另一位比丘心想“全都归我”,就把钵全拿了,这样不算固定分。如果他一个一个地送过去再拿回来,固定分才算成立。他这样拿过来之后,用十个钵把钵带回来,说“尊者,请为我保管”,然后把九个钵给那些乞食的比丘,这叫做“比丘所施”,可以拿。
Vihāre dasa bhikkhū honti, tesu nava piṇḍapātikā, eko sādiyanako. ‘‘Dasa uddesapatte dethā’’ti vutte piṇḍapātikā gahetuṃ na icchanti. Itaro bhikkhu ‘‘sabbāni mayhaṃ pāpuṇantī’’ti gaṇhāti, ṭhitikā na hoti. Ekekaṃ ce pāpetvā gaṇhāti, ṭhitikā tiṭṭhati. Evaṃ gāhetvā dasahipi pattehi āharāpetvā ‘‘bhante, mayhaṃ saṅgahaṃ karothā’’ti nava patte piṇḍapātikānaṃ deti, bhikkhudattiyaṃ nāmetaṃ, gaṇhituṃ vaṭṭati.
如果那位居士说:“尊者,请到家里来。”那位比丘就对其他比丘说:“来吧,尊者,做我的同伴。”然后就去那居士家。在那里得到的东西,全都归那位比丘所有。其他比丘只能得到他给的那份。到了之后,让他们在自己家里坐下,供养净水,然后给粥、硬食等,说:“尊者,人们给什么,你们就拿什么。”只有按照那位比丘的话,其他比丘才可以拿。吃完后,把他们的钵装满,交给他们带走,这一切也都归那位比丘所有,由他分给其他比丘,他们才能受用。
Sace so upāsako ‘‘bhante, gharaṃ āgantabba’’nti vadati, so ca bhikkhu te bhikkhū ‘‘etha, bhante, mayhaṃ sahāyā hothā’’ti tassa gharaṃ gacchati. Yaṃ tattha labhati, sabbaṃ tasseva hoti. Itare tena dinnaṃ labhanti. Atha nesaṃ ghareyeva nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā yāgukhajjakādīni denti, ‘‘bhante, yaṃ manussā denti, taṃ gaṇhathā’’ti tassa bhikkhuno vacaneneva itaresaṃ vaṭṭati. Bhuttāvīnaṃ patte pūretvā gaṇhitvā gamanatthāya denti, sabbaṃ tasseva bhikkhuno hoti, tena dinnaṃ itaresaṃ vaṭṭati.
如果那些比丘本来就在寺院里,那位比丘对他们说:“尊者,请受用我的施食,也该去顺从信众的话。”他们因此前往,那么在那里吃掉的以及带走的,全都属于那位比丘所有。如果没有人说“请受用我的施食”,他们只是想着“该去顺从信众的话”而前往,在那里听到一位比丘用悦耳的声音随喜赞叹,又对上座们内心寂静生起净信,于是布施了大量沙门资具,这叫作因对上座们的净信而生起的“未作分者(未参与应得此份之事者所得)”,因此应归全体比丘所有。
Yadi pana te vihāreyeva tena bhikkhunā ‘‘bhante, mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, manussānañca vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttā gacchanti, yaṃ tattha bhuñjanti ceva nīharanti ca, sabbaṃ taṃ tasseva santakaṃ. Athāpi ‘‘mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti avuttā ‘‘manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti gacchanti, tatra ce ekassa madhurena sarena anumodanaṃ karontassa sutvā therānañca upasame pasīditvā bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ denti, ayaṃ theresu pasādena uppanno ‘‘akatabhāgo’’ nāma, tasmā sabbesaṃ pāpuṇāti.
一个人从僧团中派人去指定分食,取回按常规定量分到的钵,装满精美的嚼食和啖食后带回来,说:“尊者,请全体僧团享用。”那就应该由大众分配后一起受用。不过,如果钵主的那一份超过了常规定量,就要把超出的部分除去,另外再给一份指定食。如果他一开口就说“请先把僧团所有的钵都拿来”,那就应该拿一位有惭比丘的钵。带回来之后,如果他说“请全体僧团享用”,那就应该分配后一起受用。
Eko saṅghato uddisāpetvā ṭhitikāya gāhitaṃ pattaṃ haritvā paṇītassa khādanīyabhojanīyassa pūretvā āharitvā ‘‘imaṃ, bhante, sabbo saṅgho paribhuñjatū’’ti deti, sabbehi bhājetvā paribhuñjitabbaṃ. Pattasāmikassa pana atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ uddesabhattaṃ dātabbaṃ. Atha ‘‘paṭhamaṃyeva sabbaṃ saṅghikaṃ pattaṃ dethā’’ti vadati, ekassa lajjibhikkhuno santako patto dātabbo. Āharitvā ca ‘‘sabbo saṅgho paribhuñjatū’’ti vutte bhājetvā paribhuñjitabbaṃ.
有人用钵把食物带来,说“我把食物供养给僧团指定处”,这时不应一份一份地给,而应按定额取出一人份的维持量再给。如果他带来食物后,不知道该说什么,只是默默坐着,就不该问:“这是给谁带来的?你想给谁?”因为如果遇到爱追问的人,他可能会说:“是给你们带来的,就是想给你们。”这样一来,其他比丘就会厌恶那位比丘,甚至转过头去,连看都不想看他一眼。但如果有人问他:“你去哪儿了?在干什么到处走?”他回答说:“我取了指定食回来。”那就应由一位有惭耻心的比丘按定额取。如果带来的食物很多,足够所有人吃,那就不需要按定额,从上座开始把钵盛满再给即可。
Eko pātiyā bhattaṃ āharitvā ‘‘saṅghuddesaṃ dammī’’ti vadati, ekekaṃ ālopaṃ adatvā ṭhitikāya ekassa yāpanamattaṃ katvā dātabbaṃ. Atha so bhattaṃ āharitvā kiñci vattuṃ ajānanto tuṇhībhūto acchati, ‘‘kassa te ānītaṃ, kassa dātukāmosī’’ti na vattabbaṃ. Pucchāsabhāgena hi ‘‘tumhākaṃ ānītaṃ, tumhākaṃ dātukāmomhī’’ti vadeyya, tato taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jigucchantā gīvaṃ parivattetvā oloketabbampi na maññeyyuṃ. Sace pana ‘‘kuhiṃ yāsi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti vutte ‘‘uddesabhattaṃ gahetvā āgatomhī’’ti vadati, ekena lajjibhikkhunā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Sace ābhataṃ bahu hoti, sabbesaṃ pahoti, ṭhitikākiccaṃ natthi, therāsanato paṭṭhāya pattaṃ pūretvā dātabbaṃ.
有人说“请供养僧团指定份的食物”,这时不该问“你打算带什么来”,而应只按平常的定量标准来取。不过,对于经常能得到的乳粥或美味食团这类上等食物,应当为它们各自另立一份定量标准;带配菜的粥、贵重的果子、精美的嚼食,也一样。至于普通的饭、粥、果子和嚼食,则只立一个共同的定量标准就够了。如果有人说“我要带酥油来”,那么所有酥油共用一个定量标准就行,所有的油也一样。如果有人说“我要带蜜来”,那么蜜共用一个定量标准就行,糖浆、棒状蜜糖等药物也一样。但如果有人把香和花鬘作为僧团指定份供养,这对乞食比丘来说合不合规矩呢?有人说合,有人说不合。说合,是因为被禁止的只是食物本身;说不该拿,是因为这是专门供养僧团的。
‘‘Saṅghuddesapattaṃ dethā’’ti vutte ‘‘kiṃ āharissasī’’ti avatvā pakatiṭṭhitikāya eva gāhetabbaṃ. Yo pana pāyāso vā rasapiṇḍapāto vā niccaṃ labbhati; evarūpānaṃ paṇītabhojanānaṃ āveṇikā ṭhitikā kātabbā, tathā saparivārāya yāguyā mahagghānaṃ phalānaṃ paṇītānañca khajjakānaṃ. Pakatibhattayāguphalakhajjakānaṃ pana ekāva ṭhitikā kātabbā. ‘‘Sappiṃ āharissāmī’’ti vutte sabbasappīnaṃ ekāva ṭhitikā vaṭṭati, tathā sabbatelānaṃ. ‘‘Madhuṃ āharissāmī’’ti vutte pana madhuno ekāva ṭhitikā vaṭṭati, tathā phāṇitassa laṭṭhimadhukādīnañca bhesajjānaṃ. Sace pana gandhamālaṃ saṅghuddesaṃ denti, piṇḍapātikassa vaṭṭati, na vaṭṭatīti. Āmisasseva paṭikkhittattā vaṭṭati, saṅghaṃ uddissa dinnattā pana na gahetabbanti vadanti.
关于受邀供食的讨论
Nimantanabhattakathā
如果是个人邀请,那自己就可以做主。但如果是僧团邀请,就应该按照“指定食”那一段所说的方法来取。假如派来的使者很机灵,不说“尊者,请接受在王宫中为比丘僧团准备的饭食”,而说“请接受施食”,那么对乞食比丘来说也可以。如果使者不机灵,说“请接受饭食”,而分配饭食的人很机灵,不说“饭食”,而说“尊者,你们去吧”,这样对乞食比丘来说也可以。但如果对你们说“按次第,饭食轮到你了”,那就不可以。如果来邀请的人走进食堂说“请给八位比丘”或“请给八个钵”,这样对乞食比丘也可以,应该说“你们几位和你们几位去”。但如果他说“请给八位比丘,接受饭食;请给八个钵,接受饭食”,那就应该按次第来取。取的人在分配时如果不直接说“饭食”,而说“你们几位和你们几位去”,那对乞食比丘也可以。但如果有人说“尊者,请把你们的钵给我,你们来吧”,那就应该答应“好的,近事男”然后前往。即使是从僧团中指定之后说“你们来吧”,也应该按照原来定好的方式取。
Nimantanaṃ puggalikañce, sayameva issaro. Saṅghikaṃ pana uddesabhatte vuttanayeneva gāhetabbaṃ. Sace panettha dūto byatto hoti, ‘‘bhante , rājagehe bhikkhusaṅghassa bhattaṃ gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vadati, piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Atha dūto abyatto ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, bhattuddesako byatto ‘‘bhatta’’nti avatvā ‘‘bhante, tumhe yāthā’’ti vadati; evampi piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Tumhākaṃ paṭipāṭiyā ‘‘bhattaṃ pāpuṇātī’’ti vutte pana na vaṭṭati. Sace nimantetuṃ āgatamanusso āsanasālaṃ pavisitvā ‘‘aṭṭha bhikkhū dethā’’ti vā ‘‘aṭṭha patte dethā’’ti vā vadati; evampi piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati, ‘‘tumhe ca tumhe ca gacchathā’’ti vattabbaṃ. Sace pana ‘‘aṭṭha bhikkhū detha; bhattaṃ gaṇhatha, aṭṭha patte detha; bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, paṭipāṭiyā gāhetabbaṃ. Gāhentena pana vicchinditvā ‘‘bhatta’’nti avadantena ‘‘tumhe ca tumhe ca gacchathā’’ti vutte piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. ‘‘Bhante, tumhākaṃ pattaṃ detha, tumhe ethā’’ti vutte pana ‘‘sādhu, upāsakā’’ti gantabbaṃ. Saṅghato uddisitvā ‘‘tumhe ethā’’ti vuttepi yathāṭhitikāya gāhetabbaṃ.
不过,如果是从受邀供食的人家为取钵而来,就应当依照指定食那里所说的方式,按常法把钵给他。如果有人不说“从僧团按次第取钵”,而只是说“请给一个钵”,在还没取钵时,就拿了随便哪个人的钵装满带回去,那这些就属于钵的主人,不应像指定食那样按常法取用。在这里,如果有人来了以后默默站着,也不该问他“你来到谁那里”或者“你要带谁的钵去”。
Nimantanabhattagharato pana pattatthāya āgatassa uddesabhatte vuttanayeneva ṭhitikāya patto dātabbo. Eko ‘‘saṅghato paṭipāṭiyā patta’’nti avatvā kevalaṃ ‘‘ekaṃ pattaṃ dethā’’ti vatvā agāhiteyeva patte yassa kassaci pattaṃ gahetvā pūretvā āharati, taṃ pattasāmikasseva hoti, uddesabhatte viya ṭhitikāya na gāhetabbaṃ. Idhāpi yo āgantvā tuṇhībhūto tiṭṭhati, so ‘‘kassa santikaṃ āgatosī’’ti vā ‘‘kassa pattaṃ harissasī’’ti vā na vattabbo.
如果他用试探性的口气说:“我从你们那里来,要帮你们把钵带走”,那这位比丘就会被其他比丘嫌弃。但如果有人问他“你去哪里?你到处走动是在做什么?”,他回答“我是来取他的钵的”,那就应该按照施食的次第规矩,把钵交给他。即使他说“请把装食物的钵给我”,也还是要按照施食的次第规矩来给。如果他拿回去之后说“请全体僧团享用”,那就分给大家再吃。如果钵主已经超过了常例的那一份,就把常例的那份留下,另外再按次第给他一份食物。
Pucchāsabhāgena hi ‘‘tumhākaṃ santikaṃ āgato, tumhākaṃ pattaṃ harissāmī’’ti vadeyya, tato so bhikkhu bhikkhūhi jigucchanīyo assa. ‘‘Kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti pana vutte ‘‘tassa pattatthāya āgatomhī’’ti vadantassa paṭipāṭiyā bhattaṭṭhitikāya gāhetvā patto dātabbo. ‘‘Bhattāharaṇakapattaṃ dethā’’ti vuttepi paṭipāṭiyā bhattaṭṭhitikāya eva dātabbo. Sace āharitvā ‘‘sabbo saṅgho bhuñjatū’’ti vadati, bhājetvā bhuñjitabbaṃ. Pattasāmikassa atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ paṭipāṭibhattaṃ gāhetabbaṃ.
有人用钵把饭带来,说“我施给僧团”,那就应当从摶食常法起,按摶数来分。如果他默不作声地坐着,就不该问他:“你这饭是带给谁的?想给谁?”但如果有人问他:“你去哪儿?在做什么到处走?”他说:“我这饭是带给僧团的”“我这饭是带给长老们的”,那就接过来,按摶食常法分配。如果这样带来的饭很多,够全体僧团吃,这就叫“已持来食”,即使对常行乞食的比丘也适用,不需要再问规约,从长老的座位开始,把钵装满分发就行。
Eko pātiyā bhattaṃ āharitvā ‘‘saṅghassa dammī’’ti vadati, ālopabhattaṭṭhitikato paṭṭhāya ālopasaṅkhepena bhājetabbaṃ. Sace pana tuṇhībhūto acchati, ‘‘kassa te ābhataṃ, kassa dātukāmosī’’ti na vattabbo. Sace pana ‘‘kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti vutte ‘‘saṅghassa me bhattaṃ ābhataṃ, therānaṃ me bhattaṃ ābhata’’nti vadati, gahetvā ālopabhattaṭṭhitikāya bhājetabbaṃ. Sace pana evaṃ ābhataṃ bahuṃ hoti, sakalassa saṅghassa bahu hoti, abhihaṭabhikkhā nāma piṇḍapātikānampi vaṭṭati, ṭhitikāpucchanakiccaṃ natthi, therāsanato paṭṭhāya pattaṃ pūretvā dātabbaṃ.
居士派人去请僧团长老,或者请以持诵经藏、头陀行等而闻名的比丘,或者请分食者,说:“请带八位比丘来我们这里接受供养。”即使派遣的人是亲戚或侍者,这三类人也不允许询问,应当直接按照惯例,从僧团中指定八位比丘,连同自己共九人前往。为什么呢?因为正是依靠这些比丘,僧团才能获得利养。然而,对于并非以持诵经藏、头陀行等而闻名的本寺比丘,则可以询问。因此,他应当提出惯例问题:“我是从僧团中带人,还是带我所认识的人一起来?”然后按照施主所说的去做。如果对方说:“带你们所依止的人,或者你们认识的任何人来”,那就可以随自己的意愿带人同去。如果派人来说:“请派八位比丘来”,那就应当由僧团派出。如果自己能在别的村庄得到食物,就应该去别的村庄;如果不能得到,就应该进入那个村庄乞食。
Upāsako saṅghattherassa vā ganthadhutaṅgavasena abhiññātassa vā bhattuddesakassa vā pahiṇāti ‘‘amhākaṃ bhattagahaṇatthāya aṭṭha bhikkhū gahetvā āgacchathā’’ti, sacepi ñātiupaṭṭhākehi pesitaṃ hoti, ime tayo janā pucchituṃ na labhanti, āruḷhāyeva mātikaṃ, saṅghato aṭṭha bhikkhū uddisāpetvā attanavamehi gantabbaṃ. Kasmā? Bhikkhusaṅghassa hi ete bhikkhū nissāya lābho uppajjatīti. Ganthadhutaṅgādīhi pana anabhiññāto āvāsikabhikkhu pucchituṃ labhati, tasmā tena ‘‘kiṃ saṅghato gaṇhāmi, udāhu ye jānāmi, tehi saddhiṃ āgacchāmī’’ti mātikaṃ āropetvā yathā dāyakā vadanti, tathā paṭipajjitabbaṃ. ‘‘Tumhākaṃ nissitake vā ye vā jānātha, te gahetvā ethā’’ti vutte pana ye icchanti, tehi saddhiṃ gantuṃ labhati. Sace ‘‘aṭṭha bhikkhū pahiṇathā’’ti pesenti, saṅghatova pesetabbā. Attanā sace aññasmiṃ gāme sakkā hoti bhikkhā labhituṃ, añño gāmo gantabbo. Na sakkā ce hoti labhituṃ, soyeva gāmo piṇḍāya pavisitabbo.
受邀的比丘们坐在斋堂里。如果这时有人走过来说“请把钵给我”,没有受邀的人不应该把钵交出去。应该告诉对方:“这些是受邀的比丘。”如果对方说“你们也把钵给我”,那就可以交出去。在节庆等场合,人们会亲自到僧房和修行小屋去,邀请三藏持者与说法者,甚至连同上百位比丘一起邀请。那时候,即使带上自己所认识的比丘一起去,也是可以的。为什么呢?因为需要庞大比丘僧团的人,不会去各个僧房和修行小屋,而是直接从集会的地方,随自己的能力、尽自己的力气,带上比丘们就走。
Nimantitabhikkhū āsanasālāya nisinnā honti, tatra ce manussā ‘‘patte dethā’’ti āgacchanti, animantitehi na dātabbā. ‘‘Ete nimantitabhikkhū’’ti vattabbaṃ. ‘‘Tumhepi dethā’’ti vutte pana dātuṃ vaṭṭati. Ussavādīsu manussā sayameva pariveṇāni ca padhānagharāni ca gantvā tipiṭake ca dhammakathike ca bhikkhusatenapi saddhiṃ nimantenti. Tadā yepi jānanti, te gahetvā gantuṃ vaṭṭati. Kasmā? Na hi mahābhikkhusaṅghena atthikā manussā pariveṇāni ca padhānagharāni gacchanti, sannipātaṭṭhānatova yathāsatti yathābalaṃ bhikkhū gaṇhitvā gacchantīti.
如果僧团长老,或者因为经藏和头陀行而闻名的人,或者负责分配食物的人,或者在别处结夏安居,或者去了某个地方,再回到自己原来的住处,而人们恭敬这些新来的人,那么第一次可以带上自己认识的人去。但是,从他们和这个地方建立起固定关系的时候开始,也就是第二次再举行时,就必须从僧团中带人去。如果他们是以新来者的身份,想着“我要去看望亲戚或侍者”而前往,在那里,他们的亲戚和侍者会恭敬他们,这时可以带上自己认识的人去。
Sace pana saṅghatthero vā ganthadhutaṅgavasena abhiññātako vā bhattuddesako vā aññatra vā vassaṃ vasitvā katthaci vā gantvā puna sakaṭṭhānaṃ āgacchanti, manussā ca āgantukassa sakkāraṃ karonti, ekavāraṃ ye jānanti, te gahetvā gantabbaṃ. Paṭibaddhakālato pana paṭṭhāya dutiyavāre āraddhe saṅghatoyeva gahetvā gantabbaṃ. Abhinavaāgantukāva hutvā ñātī vā upaṭṭhāke vā passissāmāti gacchanti, tatra tesaṃ ñātī ca upaṭṭhākā ca sakkāraṃ karonti. Ettha pana ye jānanti, te gahetvā gantuṃ vaṭṭati.
如果一个人获得很多利养,而且自己所在的地方和外来客比丘所在的地方情况一样,到处人们都是准备好僧团饭食才坐下,那么他就应该从僧团中带人前去——这是邀请食方面的一种特殊情况。其余所有问题,都应按照指定食那里所说的方法来理解。不过在《库伦德》中说:当有人说“请给八位大长老”时,就应该给八位大长老。对中长老等也是同样的道理。如果他没有特别指定,只说“请给八位比丘”,那就应该从僧团中给出。
Yo pana atilābhī hoti, sakaṭṭhānañca āgantukaṭṭhānañca ekasadisaṃ, sabbattha manussā saṅghabhattaṃ sajjetvāva nisīdanti, tena saṅghatova gahetvā gantabbanti ayaṃ nimantane viseso. Avaseso sabbapañho uddesabhatte vuttanayeneva veditabbo. Kurundiyaṃ pana ‘‘aṭṭha mahāthere dethā’’ti vutte ‘‘aṭṭha mahātherāva dātabbā’’ti vuttaṃ. Esa nayo majjhimādīsu. Sace pana avisesetvā ‘‘aṭṭha bhikkhū dethā’’ti vadati, saṅghato dātabbā.
关于筹签食的说明
Salākabhattakathā
关于筹签食,世尊允许用筹或签板,系上标记后混合起来分发。因此,可以用木心做的筹,或者用竹子、藤条、多罗叶等做的签板,在上面写上“某某的筹签食”这样的字,然后放进篮子或衣角里,把所有筹签都混合在一起,反复上下翻搅。由具足五法的分食者来分发:如果有已经排好的次序,就从那个次序开始;如果没有,就从长老座次开始发筹签。对于后来的人,以及因为同一批而站在远处的人,也应当按照指定食中说的办法来分发。
Salākabhatte pana ‘‘anujānāmi, bhikkhave, salākāya vā paṭṭikāya vā upanibandhitvā opuñjitvā uddisitu’’nti vacanato rukkhasāramayāya salākāya vā veḷuvilīvatālapaṇṇādimayāya paṭṭikāya vā ‘‘asukassa nāma salākabhatta’’nti evaṃ akkharāni upanibandhitvā pacchiyaṃ vā cīvarabhoge vā katvā sabbā salākāyo opuñjitvā punappunaṃ heṭṭhuparivaseneva āloḷetvā pañcaṅgasamannāgatena bhattuddesakena sace ṭhitikā atthi, ṭhitikato paṭṭhāya; no ce atthi, therāsanato paṭṭhāya salākā dātabbā. Pacchā āgatānampi ekābaddhavasena dūre ṭhitānampi uddesabhatte vuttanayeneva dātabbā.
如果寺院周围有很多可以托钵的村子,但比丘人数不多,那么筹签也可以按村子来分配。应该说:“你们在某村得到筹签食。”也就是按村来分。这样分的时候,即使每个村子里有各种各样六十份筹签食,也全都算被领走了。在他分到的村子附近,如果还有另外两三份筹签食,那些也应该给他。因为不能为了那些而另外派一位比丘去。
Sace vihārassa samantato bahū gocaragāmā, bhikkhū pana na bahukā, gāmavasenapi salākāyo pāpuṇanti, ‘‘tumhākaṃ asukagāme salākabhattaṃ pāpuṇātī’’ti gāmavaseneva gāhetabbā. Evaṃ gāhentena sacepi ekekasmiṃ gāme nānappakārāni saṭṭhisalākabhattāni, sabbāni gāhitāneva honti, tassa pattagāmasamīpe aññānipi dve tīṇi salākabhattāni honti, tānipi tasseva dātabbāni. Na hi sakkā tesaṃ kāraṇā aññaṃ bhikkhuṃ pahiṇitunti.
如果在有些村子里看到有很多份筹签食,就应该分给七八位比丘。分发的时候,要把四五份饭食的筹签绑在一起再给。如果越过那个村子还有另一个村子,那边只有一份筹签食,而且是清晨就施给的,那就从这些比丘中指定一位,把那份给他,并对他说:“你清晨先拿这一份,之后再去那个村子领其他饭食。”如果那个村子的筹签食还没领,他却以为已经领了就走了,那就应该先去另一个村子领筹签食,回到精舍后再领其余的,然后才去那个村子。因为“在界外不能领取僧团利养”,这个方法是在《库伦德》里说的。
Sace ekaccesu gāmesu bahūni salākabhattāni sallakkhetvā sattannampi aṭṭhannampi bhikkhūnaṃ dātabbāni. Dadantena pana catunnaṃ pañcannaṃ bhattānaṃ salākāyo ekato bandhitvā dātabbā. Sace taṃ gāmaṃ atikkamitvā añño gāmo hoti, tasmiñca ekameva salākabhattaṃ, taṃ pana pātova denti, tampi etesu bhikkhūsu ekassa niggahena datvā ‘‘pātova taṃ gahetvā pacchā orimagāme itarāni bhattāni gaṇhāhī’’ti vattabbo. Sace orimagāme salākabhattesu agāhitesveva gāhitasaññāya gacchati, parabhāgagāme salākabhattaṃ gāhetvā puna vihāraṃ āgantvā itarāni gāhetvā orimagāmo gantabbo. ‘‘Na hi bahisīmāya saṅghalābho gāhetuṃ labbhatī’’ti ayaṃ nayo kurundiyaṃ vutto.
如果比丘很多,按村庄分配筹签还是不够分,那就按街道分,或者按街道里的某一户分,或者按家族分。在街道等范围内,哪里饭食多,就按照前面讲村庄时的办法,分给众多比丘。如果没有筹签,也可以用指定的方式来分配。
Sace pana bhikkhū bahū honti, gāmavasena salākā na pāpuṇanti, vīthivasena vā vīthiyaṃ ekagehavasena vā kulavasena vā gāhetabbā. Vīthiādīsu ca yattha bahūni bhattāni, tattha gāme vuttanayeneva bahūnaṃ bhikkhūnaṃ gāhetabbāni. Salākāsu asati uddisitvāpi gāhetabbāni.
发筹的人应当了解自己的职责。他要一大早起来,拿上钵和袈裟,去食堂,清扫未清扫之处,备好饮用水和洗用水,估摸时间想“现在比丘们应该已经做完该做的事了”,然后敲钟。比丘们聚集之后,首先要让轮值村领取筹食,并告诉他:“你在某某轮值村得到筹,去那里。”
Salākadāyakena pana vattaṃ jānitabbaṃ. Tena hi kālasseva vuṭṭhāya pattacīvaraṃ gahetvā bhojanasālaṃ gantvā asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetvā ‘‘idāni bhikkhūhi vattaṃ kataṃ bhavissatī’’ti kālaṃ sallakkhetvā ghaṇṭiṃ paharitvā bhikkhūsu sannipatitesu paṭhamameva vāragāme salākabhattaṃ gāhetabbaṃ. ‘‘Tuyhaṃ asukasmiṃ nāma vāragāme salākā pāpuṇāti tatra gacchā’’ti vattabbaṃ.
如果轮值村距离超过一伽浮他,当天去的人会走得很累,所以当天就应该把筹发给他,并对他说:“明天你该去你的轮值村了。”如果被派去轮值村的人不去,却想另外要一个筹,那就不该给他。因为这样会让有信心的人失去修福的机会,也会让僧团失去利养。所以,第二天、第三天也不该再给他别的筹,只该对他说:“去你自己的钵处吃吧。”如果过了三天他还是不去,就该从轮值村前一个村子的筹里发给他。如果他还不接受,从那时起就不该再给他任何筹,而应该严厉处罚,不能少于六十或五十。发完轮值村的筹以后,要发寺院轮值的筹,并对他说:“你得到寺院轮值的筹了。”对寺院轮值的人,可以给两三次粥筹、三四次饭筹,但不应该固定给。因为布施粥饭的人可能会想:“我们的粥饭都只给守护寺院的人吃了”,心里就会不高兴,所以应该在其他人家那里给。
Sace atirekagāvute gāmo hoti, taṃ divasaṃ gacchantā kilamanti, ‘‘sve tuyhaṃ vāragāme pāpuṇātī’’ti ajjeva gāhetabbaṃ. Yo vāragāmaṃ pesiyamāno na gacchati, aññaṃ salākaṃ maggati, na dātabbā. Saddhānañhi manussānaṃ puññahāni saṅghassa ca lābhacchedo hoti, tasmā tassa dutiyepi tatiyepi divase aññā salākā na dātabbā, ‘‘attano pattaṭṭhānaṃ gantvā bhuñjāhī’’ti vattabbo, tīṇi pana divasāni agacchantassa vāragāmato orimavāragāme salākā gāhetabbā. Tañce na gaṇhāti, tato paṭṭhāya tassa aññaṃ salākaṃ dātuṃ na vaṭṭati, daṇḍakammaṃ pana gāḷhaṃ kātabbaṃ, saṭṭhito vā paṇṇāsato vā na parihāpetabbaṃ. Vāragāme gāhetvā vihāravāro gāhetabbo, ‘‘tuyhaṃ vihāravāro pāpuṇātī’’ti vattabbaṃ. Vihāravārikassa dve tisso yāgusalākāyo tisso catasso vā bhattasalākāyo ca dātabbā, nibaddhaṃ katvā pana na dātabbā. Yāgubhattadāyakā hi ‘‘amhākaṃ yāgubhattaṃ vihāragopakāva bhuñjantī’’ti aññathattaṃ āpajjeyyuṃ, tasmā aññesu kulesu dātabbā.
如果寺院轮值者能从同分的人那里取来食物分给大家,这当然很好;如果不行,就该先让他们领了轮值筹,再派人替他们取来粥和饭。这样,他们的筹签只是照常增长而已。但到雨安居结束时,在他们应得的位置上,他们仍然可以领到其他上等饭食的筹签。至于额外多出来的剩余部分和一游食,则应单独设立筹签,另行分发。
Sace vihāravārikānaṃ sabhāgā āharitvā denti, iccetaṃ kusalaṃ; no ce, vāraṃ gāhetvā tesaṃ yāgubhattaṃ āharāpetabbaṃ. Tāva nesaṃ salākā phātikammameva bhavanti, vassaggena pattaṭṭhāne pana aññampi paṇītabhattasalākaṃ gaṇhituṃ labhantiyeva. Atirekauttaribhaṅgassa ekacārikabhattassa visuṃ ṭhitikaṃ katvā salākā dātabbā.
如果拿到筹的人当天没领到那份饭,第二天应该再给他发筹。如果只拿到饭,没拿到额外的那份,也要再发一次筹。乳饭的筹也是同样的规矩。但如果只拿到乳、没拿到饭,那么从拿到乳的时候起,就不该再发筹了。两份或三份独行饭都落到同一个人身上时,在饥荒时期,由僧团新参者拿到之后,应该拆开来单独发筹。即使是没拿到平常筹饭的人,第二天也应该再发筹。
Sace yena salākā laddhā, so taṃdivasaṃ taṃ bhattaṃ na labhati, punadivase gāhetabbaṃ. Bhattameva labhati, na uttaribhaṅgaṃ; evampi puna gāhetabbaṃ. Khīrabhattassa salākāyapi eseva nayo. Sace pana khīrameva labhati, na bhattaṃ; khīralābhato paṭṭhāya puna na gāhetabbaṃ. Dve tīṇi ekacārikabhattāni ekasseva pāpuṇanti, dubbhikkhasamaye saṅghanavakena laddhakāle vijaṭetvā visuṃ gāhetabbāni, pākatikasalākabhattaṃ aladdhassāpi punadivase gāhetabbaṃ.
如果精舍小,所有比丘共同受用,分发甘蔗筹时,交给任何在场的人,白天削好后给大长老等人就可以。分发调味筹时,食后过滤或做成糖浆,也应该给乞食者等人。对于客比丘,要先了解他们来了还是没来再分发;在大住处,则应设立固定顺序再分发。
Sace khuddako vihāro hoti, sabbe bhikkhū ekasambhogā, ucchusalākaṃ gāhentena yassa kassaci sammukhībhūtassa pāpetvā mahātherādīnaṃ divā tacchetvā dātuṃ vaṭṭati. Rasasalākaṃ pāpetvā pacchābhattaṃ parissāvetvā vā phāṇitaṃ vā kāretvā piṇḍapātikādīnampi dātabbaṃ . Āgantukānaṃ āgatānāgatabhāvaṃ ñatvā gāhetabbā, mahāāvāse ṭhitikaṃ katvā gāhetabbā.
酪浆筹也要放到同类分发的地方,或者煮过、熏过之后,才可以给长老们。在大住处,就按前面说的办法来做。果筹、饼筹、药筹、香花筹,也要各自另外设立固定份额来分发。这里药筹等虽然对乞食比丘们也适用,但因为是以筹签的方式分发的,所以不应该随意享用。如果只是给上座比丘限额的筹食,要先问清楚固定份额再分。如果没有固定份额,就从长老座次开始分。如果这类食物很多,每位比丘可以给两份三份;如果不够,就每人先给一份,按顺序轮完后,再从长老座次开始分。如果中途断了,要把固定顺序记清楚。如果这类食物是常设的,轮到谁,就该告诉他:今天得没得到,明天也照样来领。如果有一种不是常设的,轮到的人在能领到的当天可以尽量领,领不到的日子比较多,那么轮到谁却没领到时,就该告诉他:明天来领。
Takkasalākampi sabhāgaṭṭhāne pāpetvā vā pacāpetvā vā dhūmāpetvā vā therānaṃ dātuṃ vaṭṭati. Mahāāvāse vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ phalasalākapūvasalākabhesajjagandhamālasalākāyopi visuṃ ṭhitikāya gāhetabbā. Bhesajjādisalākāyo cettha kiñcāpi piṇḍapātikānampi vaṭṭanti, salākavasena gāhitattā pana na sāditabbā. Aggabhikkhāmattaṃ salākabhattaṃ denti, ṭhitikaṃ pucchitvā gāhetabbaṃ. Asatiyā ṭhitikāya therāsanato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Sace tādisāni bhattāni bahūni honti, ekekassa bhikkhuno dve tīṇi dātabbāni; no ce, ekekameva datvā paṭipāṭiyā gatāya puna therāsanato paṭṭhāya dātabbaṃ. Sace antarāva upacchijjati, ṭhitikā sallakkhetabbā. Yadi pana tādisaṃ bhattaṃ nibaddhameva hoti, yassa pāpuṇāti, so vattabbo ‘‘laddhā vā aladdhā vā svepi gaṇheyyāsī’’ti. Ekaṃ anibaddhaṃ hoti, labhanadivase pana yāvadatthaṃ labhati, alabhanadivasā bahutarā honti, taṃ yassa pāpuṇāti, so alabhitvā ‘‘sve gaṇheyyāsī’’ti vattabbo.
如果在筹签已经分发之后才来,就不该再给他补发已经错过的筹签。所谓筹签,就是从敲钟时开始,来了伸手才能拿到。即使有人来了站在旁边,错过的还是错过了。不过,如果有人替他领取,那么他本人虽然没来,也能得到。在共同分配的地方,如果知道某人还没来,可以先把筹签放下,说这是他的筹签。如果大家制定规约说“不该给没来的人”,那就不如法。因为凡是站在界内的人,都应该得到分配的东西。但如果他们大声吵着说“给没来的人”,那就应该施加惩罚,并告诉他们“让他们自己来领”。
Yo salākāsu gāhitāsu pacchā āgacchati, tassa atikkantāva salākā na upaṭṭhāpetvā dātabbā. Salākaṃ nāma ghaṇṭippaharaṇato paṭṭhāya āgantvā hatthaṃ pasārentova labhati. Aññassa āgantvā samīpe ṭhitassāpi atikkantā atikkantāva hoti. Sace panassa añño gaṇhanto atthi, sayaṃ anāgatopi labhati. Sabhāgaṭṭhāne asuko anāgatoti ñatvā ‘‘ayaṃ tassa salākā’’ti ṭhapetuṃ vaṭṭati. Sace ‘‘anāgatassa na dātabbā’’ti katikaṃ karonti, adhammikā hoti. Antoupacāre ṭhitassa hi bhājanīyabhaṇḍaṃ pāpuṇāti. Sace pana ‘‘anāgatassa dethā’’ti mahāsaddaṃ karonti, daṇḍakammaṃ ṭhapetabbaṃ, ‘‘āgantvā gaṇhantū’’ti vattabbaṃ.
如果五六根筹签丢了,分食比丘又记不起施主的名字,那么他可以把这些丢失的筹签算到大长老名下或自己名下,然后对比丘们说:我在某个村子把筹签食算到我名下了,你们可以在那里享用所得的筹签食。这是允许的。但如果没有在精舍里算好归属,而是在食堂拿到那份食物后就地算归属并吃掉,那就不允许。如果有人对你说:从今天起,请取用我的筹签食。那也不能在食堂那里取用,必须带回精舍后再取用。如果他说的是从明天起,那就应当告诉分食比丘:从明天起,某某家会提供筹签食,到取筹签的时候你要记得。在闹饥荒时筹签食中断了,等到丰足之后,施主们看到情况好转,又说:从今天起,请取用我们的筹签食。重新恢复时,不能在村里取用,必须带回精舍后再取用。因为这就叫筹签食。它和指定食不一样,是专门对着精舍而给的,所以不能在精舍近处之外取用。如果他说的是从明天起,那就必须在精舍里取用。
Chappañcasalākā naṭṭhā honti, bhattuddesako dāyakānaṃ nāmaṃ nassarati, so ce naṭṭhasalākā mahātherassa vā attano vā pāpetvā bhikkhū vadeyya, ‘‘mayā asukagāme salākabhattaṃ mayhaṃ pāpitaṃ, tumhe tattha laddhaṃ salākabhattaṃ bhuñjeyyāthā’’ti, vaṭṭati. Vihāre apāpitaṃ pana āsanasālāya taṃ bhattaṃ labhitvā tattheva pāpetvā bhuñjituṃ na vaṭṭati. ‘‘Ajja paṭṭhāya mayhaṃ salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti vutte tatra āsanasālāya gāhetuṃ na vaṭṭati, vihāraṃ ānetvā gāhetabbaṃ. ‘‘Sve paṭṭhāyā’’ti vutte pana bhattuddesakassa ācikkhitabbaṃ ‘‘sve paṭṭhāya asukakulaṃ nāma salākabhattaṃ deti, salākaggāhaṇakāle sareyyāsī’’ti. Dubbhikkhe salākabhattaṃ pacchinditvā subhikkhe jāte kiñci disvā ‘‘ajja paṭṭhāya amhākaṃ salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti puna paṭṭhapenti, antogāme agāhetvā vihāraṃ ānetvāva gāhetabbaṃ. Idañhi ‘‘salākabhattaṃ’’ nāma. Uddesabhattasadisaṃ na hoti, vihārameva sandhāya diyyati, tasmā bahiupacāre gāhetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Sve paṭṭhāyā’’ti vutte pana vihāre gāhetabbameva.
一位要出门远行的比丘,如果在他想去的地方,已经有别人拿到了那个村子的筹签,他就可以拿过那根筹签,对另一位比丘说:“我这份筹签,你拿去。”然后就可以走了。不过,那位比丘必须在他还没走出寺院近处界之前,就把那根筹签交到他手里。
Gamiko bhikkhu yaṃ disābhāgaṃ gantukāmo, tattha aññena vāragāmasalākā laddhā hoti, taṃ gahetvā itaraṃ bhikkhuṃ ‘‘mayhaṃ pattasalākaṃ tvaṃ gaṇhāhī’’ti vatvā gantuṃ vaṭṭati. Tena pana upacārasīmaṃ anatikkanteyeva tasmiṃ tassa salākā gāhetabbā.
在废弃的住处,人们把菩提树塔等修整好,然后设立筹签食,说“请享用吧”。比丘们住在自己的住处,到时候一早过去,在那里履行义务后吃那食物,这是允许的。如果他们已经把明天的筹签食预先归属给自己后离开了,这时有客比丘住在废弃住处,一早履行义务后敲钟,把筹签食归属给自己,然后去食堂,那他就是这份食物的主人。但如果一个比丘在别的比丘们正在履行义务时,只在地上扫了两三下,就敲钟说“近村的筹签食归我了”然后离开,那他是以偷盗的方式取得的,所以得不到那份食物;那份食物只属于那些履行了义务、完成归属之后才离开的比丘。
Chaḍḍitavihāre manussā bodhicetiyādīni jaggitvā bhuñjantūti salākabhattaṃ paṭṭhapenti, bhikkhū sakaṭṭhānesu vasitvā kālasseva gantvā tattha vattaṃ karitvā taṃ bhattaṃ bhuñjanti, vaṭṭati. Sace tesu svātanāya attano pāpetvā gatesu āgantuko bhikkhu chaḍḍitavihāre vasitvā kālasseva vattaṃ katvā ghaṇṭiṃ paharitvā salākabhattaṃ attano pāpetvā āsanasālaṃ gacchati, sova tassa bhattassa issaro. Yo pana bhikkhūsu vattaṃ karontesuyeva bhūmiyaṃ dve tayo sammuñjanippahāre datvā ghaṇṭiṃ paharitvā ‘‘dhuragāme salākabhattaṃ mayhaṃ pāpuṇātī’’ti gacchati, tassa taṃ corikāya gahitattā na pāpuṇāti, vattaṃ katvā pāpetvā pacchā gatabhikkhūnaṃyeva hoti.
有一个村庄离得很远,比丘们不愿意经常去。那里的人说:“我们岂不是被挡在功德之外了?”这时应当告诉住在那个村庄附近寺院里的同派比丘:“在没有比丘来的日子里,你们自己吃吧。”不过,筹签必须每天送到。而且,仅仅敲一下钟或者摇一下筹篮,不算把筹签送到。应该拿起筹篮,把筹签倒在凳子上,但不能抓篮子的口沿。因为如果那里有蛇或蝎子,会造成伤害。所以应该抓篮子的底部,把篮口朝外,再把筹签倒出来,心想:“就算有蛇,它也只能从这边跑掉。”这样倒出筹签之后,按照前面说的,依村庄等次来分配。另外,还可以先把一份送给大长老,然后说“剩下的归我”,把属于自己的那份分好,履行完义务,礼敬佛塔。站在思惟台上的比丘们问“贤友,筹签送到了吗?”就应该回答:“是的,尊者。你们去哪个村庄,就在那里领取筹签食。”这样送到,才算真正送好了。
Eko gāmo atidūre hoti, bhikkhū niccaṃ gantuṃ na icchanti, manussā ‘‘mayaṃ puññena paribāhirā homā’’ti vadanti, ye tassa gāmassa āsannavihāre sabhāgabhikkhū, te vattabbā ‘‘imesaṃ bhikkhūnaṃ anāgatadivase tumhe bhuñjathā’’ti. Salākā pana devasikaṃ pāpetabbā, tā ca kho pana ghaṇṭippaharaṇamattena vā pacchicālanamattena vā pāpitā na honti, pacchiṃ pana gahetvā salākā pīṭhake ākiritabbā, pacchi pana mukhavaṭṭiyaṃ na gahetabbā. Sace hi tattha ahi vā vicchiko vā bhaveyya, dukkhaṃ uppādeyya; tasmā heṭṭhā gahetvā pacchiṃ parammukhaṃ katvā salākā ākiritabbā ‘‘sacepi sappo bhavissati, ettova palāyissatī’’ti. Evaṃ salākā ākiritvā gāmādivasena pubbe vuttanayeneva gāhetabbā. Apica ekaṃ mahātherassa pāpetvā ‘‘avasesā mayhaṃ pāpuṇantī’’ti attano pāpetvā vattaṃ katvā cetiyaṃ vanditvā vitakkamāḷake ṭhitehi bhikkhūhi ‘‘pāpitā, āvuso, salākā’’ti vutte ‘‘āma, bhante, tumhe gatagatagāme salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti vattabbaṃ; evaṃ pāpitāpi hi supāpitāva honti.
比丘们为了整夜听法,要去另一座精舍。他们心想:“我们到了那里,先不受施食,先回自己平时乞食的村子托钵,然后再回来。”于是连筹签都没拿就走了。到了那座精舍,他们来吃长老那份筹签食,这是可以的。如果大长老也想:“我留在这里做什么?”就和他们一起去。他们到了那座精舍,还没吃,就回到自己乞食的村子。这时如果他们说:“尊者,把钵给我们吧,我们去领筹签粥之类的东西。”那就不该把钵给他们。如果他们问:“尊者,为什么不给?”就回答:“属于那座精舍的饭食,是给住在那里的人,我们住在别的精舍。”但如果他们说:“尊者,请给吧,我们不是以精舍执事的身份给,是给你们的,请接受我们的乞食。”这样说的时候,就可以给。
Bhikkhū sabbarattiṃ dhammasavanatthaṃ aññaṃ vihāraṃ gacchantā ‘‘mayaṃ tattha dānaṃ aggahetvāva amhākaṃ gocaragāmeva piṇḍāya caritvā āgamissāmā’’ti salākā aggahetvāva gatā, vihāre therassa pattasalākabhattaṃ bhuñjituṃ āgacchanti, vaṭṭati. Atha mahātheropi ‘‘ahaṃ idha kiṃ karomī’’ti tehiyeva saddhiṃ gacchati, tehi gatavihāre abhuñjitvāva gocaragāmaṃ anuppattehi ‘‘detha, bhante, patte salākayāguādīni āharissāmā’’ti vutte pattā na dātabbā. ‘‘Kasmā, bhante, na dethā’’ti ‘‘vihāraṭṭhakaṃ bhattaṃ vihāre vutthānaṃ pāpuṇāti, mayaṃ aññasmiṃ vihāre vutthā’’ti. ‘‘Detha, bhante, na mayaṃ vihāre pālikāya dema, tumhākaṃ dema, gaṇhatha amhākaṃ bhikkha’’nti vutte pana vaṭṭati.
关于半月食等的论述
Pakkhikabhattādikathā
不过,在半月食等当中,凡是在十四日、十五日、初五、初八这些指定的半月日里,为了让忙于事务的比丘们记得去作伍波萨他而布施的食物,就叫作半月食。它的处理方式和筹签食一样,要领取之后食用。如果筹签食和半月食都很多,足够分给所有人,那两种食物就应各自分别领取。如果比丘僧团人数很多,可以先领半月食,再按其次第领筹签食;或者先领筹签食,再按其次第领半月食。那些分不到的人,就去托钵乞食。如果两种食物都很多,而比丘人数少,因为筹签食是每天都能得到的,所以就把它放下,说“贤友们,请享用半月食”,只领半月食。如果半月食特别精美,就应另外安排轮次。如果有人说“明天是半月日”,那今天就不该领半月食。但如果施主们说“明天我们家里只有粗劣的食物,今天就请指定半月食吧”,这样是可以的。
Pakkhikādīsu pana yaṃ abhilakkhitesu cātuddasī pañcadasī pañcamī aṭṭhamīti imesu pakkhesu kammappasutehi uposathaṃ kātuṃ satikaraṇatthāya diyyati, taṃ pakkhikaṃ nāma. Taṃ salākabhattagatikameva hoti, gāhetvā bhuñjitabbaṃ. Sace salākabhattampi pakkhikabhattampi bahu sabbesaṃ vinivijjhitvā gacchati, dvepi bhattāni visuṃ visuṃ gāhetabbāni. Sace bhikkhusaṅgho mahā, pakkhikaṃ gāhetvā tassa ṭhitikāya salākabhattaṃ gāhetabbaṃ , salākabhattaṃ vā gāhāpetvā tassa ṭhitikāya pakkhikaṃ gāhetabbaṃ. Yesaṃ na pāpuṇāti, te piṇḍāya carissanti. Sace dvepi bhattāni bahūni, bhikkhū mandā; salākabhattaṃ nāma devasikaṃ labbhati, tasmā taṃ ṭhapetvā ‘‘pakkhikaṃ āvuso bhuñjathā’’ti pakkhikameva gāhetabbaṃ. Pakkhikaṃ paṇītaṃ denti, visuṃ ṭhitikā kātabbā. ‘‘Sve pakkho’’ti ajja pakkhikaṃ na gāhetabbaṃ. Sace pana dāyakā vadanti ‘‘sve amhākaṃ ghare lūkhabhattaṃ bhavissati, ajjeva pakkhikabhattaṃ uddisathā’’ti, evaṃ vaṭṭati.
所谓伍波萨他食,就是每半月受持伍波萨他支后,把自己所食用的那份拿来布施。所谓初一日食,就是观察到“伍波萨他日时,许多有信心、生净信的人对比丘们作供养,而初一日时比丘们却疲惫困乏;在初一日布施,就像饥荒时布施一样有大果报;或者,对因伍波萨他甘马而戒行清净的人,在第二天布施有大果报”,这样观察之后,在初一日所作的布施。这两种也都属于筹签食一类。因此,这七种食对常乞食者来说都不适合,都会破坏头陀支。
Uposathikaṃ nāma anvaḍḍhamāse uposathaṅgāni samādiyitvā yaṃ attanā bhuñjati, tadeva diyyati. Pāṭipadikaṃ nāma ‘‘uposathe bahū saddhā pasannā bhikkhūnaṃ sakkāraṃ karonti, pāṭipade pana bhikkhū kilamanti, pāṭipade dinnaṃ dubbhikkhadānasadisaṃ mahapphalaṃ hoti, uposathakammena vā parisuddhasīlānaṃ dutiyadivase dinnaṃ mahapphalaṃ hotī’’ti sallakkhetvā pāṭipade diyyanakadānaṃ, tampi ubhayaṃ salākabhattagatikameva. Iti imāni sattapi bhattāni piṇḍapātikānaṃ na vaṭṭanti, dhutaṅgabhedaṃ karontiyeva.
另外,在《衣犍度》里,毗舍佉祈愿之后施设的四种食——客来食、出行食、病者食、看护病者食——这四种食在圣典中已经提到。其中,施给客来比丘的食就叫“客来食”。其余几种也照这样理解。如果在这里,客来食多,客来比丘也多,那就应当给每个人各分一份;如果食物不够分,就按顺序分给。如果有一个客来比丘最先到来,把全部客来食都取为自己所有然后坐下,那全部就归他所有,后来到的客来比丘只能吃他分给的食物。他也应当自己留一份,剩下的分给别人。这是宽厚的做法。
Aparānipi cīvarakkhandhake visākhāya varaṃ yācitvā dinnāni āgantukabhattaṃ gamiyabhattaṃ gilānabhattaṃ gilānupaṭṭhākabhattanti cattāri bhattāni pāḷiyaṃ āgatāneva, tattha āgantukānaṃ dinnaṃ bhattaṃ ‘‘āgantukabhattaṃ’’. Esa nayo sesesu. Sace panettha āgantukabhattānipi āgantukāpi bahū honti, sabbesaṃ ekekaṃ gāhetabbaṃ, bhattesu appahontesu ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Eko āgantuko paṭhamameva āgantvā sabbaṃ āgantukabhattaṃ attano gāhetvā nisīdati, sabbaṃ tasseva hoti, pacchā āgatehi āgantukehi tena dinnāni paribhuñjitabbāni. Tenapi ekaṃ attano gahetvā sesāni dātabbāni. Ayaṃ uḷāro.
如果最先来的客比丘自己没拿而只是默默坐着,就应当与后来的人一起按顺序拿。如果客比丘经常不断地来,就应该在到达当天就吃;如果只是偶尔来,就可以吃两三天。不过《大护持》中说:“可以吃七天。”
Sace pana yo paṭhamaṃ āgantvāpi attano aggahetvā tuṇhībhūto nisīdati, pacchā āgatehi saddhiṃ paṭipāṭiyā gaṇhitabbaṃ. Sace niccaṃ āgantukā āgacchanti, āgatadivaseyeva bhuñjitabbaṃ, antarantarā ce āgacchanti, dve tīṇi divasāni bhuñjitabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘satta divasāni bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.
住寺比丘从别处回来,也应该受用客食。不过,如果那份食物是固定分配给精舍的,就应该在精舍里领取。如果精舍很远,而食物是固定分配给集会堂的,就应该在集会堂里领取。如果施主们说“没有客比丘的时候,住寺比丘也可以受用”,那也是可以的。
Āvāsiko katthaci gantvā āgato, tenāpi āgantukabhattaṃ paribhuñjitabbaṃ. Sace pana taṃ vihāre nibandhāpitaṃ hoti, vihāre gāhetabbaṃ. Atha vihāro dūre hoti, āsanasālāya nibandhāpitaṃ āsanasālāya gāhetabbaṃ. Sace pana dāyakā ‘‘āgantukesu asati āvāsikāpi paribhuñjantū’’ti vadanti, vaṭṭati.
对于将行食,讨论方式也是同样的。不过这里有个差别:外来客比丘只能得到客食,而将行的比丘既能得到客食,也能得到将行食。常住比丘如果打算离开,也就成为将行者,可以得到将行食。但不像客食那样,这种食不能在两天、三天或七天里一直获得。如果已经吃了将行食、说了“我要走了”,当天却因为某种原因没有走成,第二天仍然可以吃,因为他确实还有出发的打算。如果已经吃了将行食、说了“我要走了”,结果被盗贼拦路,或者遇到河水阻隔,或者天降大雨,或者商队不走,那就可以怀着出发的打算继续吃。考虑到这些障碍,《大帕卡利亚》中说:“可以吃两三天。”但如果只是假装说“我要走了”而吃,那就不可以。
Gamiyabhattepi ayameva kathāmaggo. Ayaṃ pana viseso – āgantuko āgantukabhattameva labhati, gamiko āgantukabhattampi gamiyabhattampi. Āvāsikopi pakkamitukāmo gamiko hoti; gamiyabhattaṃ labhati. Yathā pana āgantukabhattaṃ; evamidaṃ dve vā tīṇi vā satta vā divasāni na labbhati. ‘‘Gamissāmī’’ti bhutto taṃdivasaṃ kenacideva kāraṇena na gato, punadivasepi bhuñjituṃ vaṭṭati, saussāhattā. ‘‘Gamissāmī’’ti bhuttassa corā vā panthaṃ rundhanti udakaṃ vā, devo vā vassati, sattho vā na gacchati, saussāhena bhuñjitabbaṃ. Ete upaddave olokentena ‘‘dve tayo divase bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. ‘‘Gamissāmī’’ti pana lesaṃ oḍḍetvā bhuñjituṃ na labhati.
病者食也一样:如果食物够分给所有病人,就该分给所有病人;如果不够,就按次序轮流分给。有一位病人看起来没病,能自己进村,另一位不能,这位就叫“重病者”,病者食应该给他。有两位重病者:一位是得利养的人,有名声,能得到很多嚼食和啖食;另一位无依无靠,因为所得极少而要进村去,病者食应该给后面这位。病者食没有天数限制。只要病还没好,不吃合适的食物就撑不下去,就可以一直吃。但如果吃了混合粥或混合饭之后,病也不再发作,从那时候起就不应该再吃了。
Gilānabhattampi sace sabbesaṃ gilānānaṃ pahoti, sabbesaṃ dātabbaṃ; no ce, ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Eko gilāno arogarūpo sakkoti antogāmaṃ gantuṃ, eko na sakkoti, ayaṃ ‘‘mahāgilāno’’ nāma. Etassa gilānabhattaṃ dātabbaṃ. Dve mahāgilānā – eko lābhī abhiññāto bahuṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ labhati, eko anātho appalābhatāya antogāmaṃ pavisati – etassa gilānabhattaṃ dātabbaṃ. Gilānabhatte pana divasaparicchedo natthi. Yāva rogo na vūpasammati, sappāyabhojanaṃ abhuñjanto na yāpeti, tāva bhuñjitabbaṃ. Yadā pana missakayāguṃ vā missakabhattaṃ vā bhuttassāpi rogo na kuppati, tato paṭṭhāya na bhuñjitabbaṃ.
看护病人食也一样:如果足够分给所有人,就该分给所有人;如果不够,就应制定固定限额后让人领取。如果有两个病人,就该让看护重病者的人拿;如果有两个重病者,就该让看护无依无靠病人的人拿。如果有一户人家既布施病人食,也布施看护病人食,那么当某个病人得到食物时,他的看护者也应该在同一户人家那里拿。看护病人食也没有天数限制,只要病人还能得到,看护他的人也就同样能得到。这四种食物,如果这样布施说“愿客来者、出行者、病人、看护病人者取用我的乞食”,那么对常乞食者也是可以的。但如果这样指定说“我固定给客来者等人的食物,愿他们取用我的食物”,那么对常乞食者就不可以。
Gilānupaṭṭhākabhattampi yaṃ sabbesaṃ pahoti, taṃ sabbesaṃ dātabbaṃ; no ce pahoti, ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Idampi dvīsu gilānesu mahāgilānupaṭṭhākassa gāhetabbaṃ, dvīsu mahāgilānesu anāthagilānupaṭṭhākassa. Yaṃ kulaṃ gilānabhattampi deti gilānupaṭṭhākabhattampi, tattha yassa gilānassa bhattaṃ pāpuṇāti tadupaṭṭhākassāpi tattheva gāhetabbaṃ. Gilānupaṭṭhākabhattepi divasaparicchedo natthi, yāva gilāno labhati, tāvassa upaṭṭhākopi labhatīti. Imāni cattāri bhattāni sace evaṃ dinnāni honti ‘‘āgantukagamikagilānupaṭṭhākā mama bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti, piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Sace pana āgantukādīnaṃ bhattaṃ nibandhāpemi, ‘‘mama bhattaṃ gaṇhantū’’ti evaṃ dinnāni honti, piṇḍapātikānaṃ na vaṭṭati.
另外还有三种食物:常供食、精舍食和轮值食。其中,常供食是指每天都固定供养的食物,分为两种——供养僧团的和供养个人的。如果指定说“我们供养僧团常供食”,这就属于筹食那一类。如果说“请他们取用我每天固定供养的乞食”而布施,那么对常乞食的比丘也适用。在个人常供食中,如果说“我给你们常供食”,而对方是常乞食的比丘,那就不适用。但如果说的是“请你们取用我每天固定供养的乞食”,那就适用,可以接受。即使过了几天之后才说“请取用常供食”,因为最初已经好好接受了,所以也还是可以的。
Aparānipi ‘‘dhurabhattaṃ, kuṭibhattaṃ, vārabhatta’’nti tīṇi bhattāni. Tattha dhurabhattanti niccabhattaṃ vuccati, taṃ duvidhaṃ – saṅghikaṃ puggalikañca. Tattha yaṃ ‘‘saṅghassa dhurabhattaṃ demā’’ti nibandhāpitaṃ, taṃ salākabhattagatikaṃ. ‘‘Mama nibaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti vatvā dinnaṃ pana piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Puggalikepi ‘‘tumhākaṃ dhurabhattaṃ dammī’’ti vutte piṇḍapātiko ce, na vaṭṭati. ‘‘Mama nibaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vutte pana vaṭṭati, sāditabbaṃ. Sacepi pacchā katipāhe vītivatte ‘‘dhurabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, mūle suṭṭhu sampaṭicchitattā vaṭṭati.
所谓“精舍食”,是指为僧团建好住处后,规定说“愿住在我们精舍里的人只拿我们的食物”,这样固定下来的,就属于筹食那一类,应当接受后食用。但如果说的是“愿住在我们精舍里的人只拿我们的乞食”,那么常行乞食的人也可以受用。若是出于对某个人的信心,为他建了住处后说“我们给你”,这就只属于那个人;如果他去了别处,就由他的依止弟子受用。
Kuṭibhattaṃ nāma yaṃ saṅghassa āvāsaṃ kāretvā ‘‘amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhattaṃ gaṇhantū’’ti evaṃ nibandhāpitaṃ, taṃ salākabhattagatikameva hoti, gahetvā bhuñjitabbaṃ. ‘‘Amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti vutte pana piṇḍapātikānampi vaṭṭati . Yaṃ pana puggale pasīditvā tassa vā āvāsaṃ katvā ‘‘tumhākaṃ demā’’ti dinnaṃ, taṃ tasseva hoti, tasmiṃ katthaci gate nissitakehi bhuñjitabbaṃ.
所谓“轮流食”,是指在饥荒时期,从施主家开始,以“我们轮流照顾比丘们”的方式所施的食物。如果是以乞食的说法而施,对常乞食者也可受用。但如果明确说是“轮流食”,那就属于筹食一类。如果他们送来米等物,说“让沙弥们煮好后供养”,对常乞食者也可受用。这样一来,这三种加上客食等四种,共为七种;再与僧团食等合在一起,就成为十四种食。
Vārabhattaṃ nāma dubbhikkhasamaye ‘‘vārena bhikkhū jaggissāmā’’ti dhuragehato paṭṭhāya dinnaṃ, tampi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. ‘‘Vārabhatta’’nti vutte pana salākabhattagatikaṃ hoti. Sace taṇḍulādīni pesenti, ‘‘sāmaṇerā pacitvā dentū’’ti, piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Iti imāni ca tīṇi āgantukabhattādīni ca cattārīti satta, tāni saṅghabhattādīhi saha cuddasa bhattāni honti.
不过在注释书里,另外还提到了四种食:精舍食、八人食、四人食、密食。其中,精舍食是指在精舍里就地产生的食物,这已经算在僧团食里了。但在帝须大寺、质多罗山等地,因为那些已证得无碍解、断尽烦恼的圣者们,是以连常行乞食的比丘也能受用的方式接受的,所以在那些地方,对常行乞食的比丘也适用。说“我们供养八位比丘”“我们供养四位比丘”这样布施的,就是八人食和四人食;如果是以乞食的说法来布施,对常行乞食的比丘也适用。用精心制作、味道特别好的糕点装满钵、盖好后布施的,叫密食。这三种都只归入筹食一类。
Aṭṭhakathāyaṃ pana vihārabhattaṃ, aṭṭhakabhattaṃ, catukkabhattaṃ, guḷhakabhattanti aññānipi cattāri bhattāni vuttāni. Tattha vihārabhattaṃ nāma vihāre tatruppādabhattaṃ, taṃ saṅghabhattena gahitaṃ. Taṃ pana tissamahāvihāracittalapabbatādīsu paṭisambhidāpattehi khīṇāsavehi yathā piṇḍapātikānampi sakkā hoti paribhuñjituṃ, tathā paṭiggahitattā tādisesu ṭhānesu piṇḍapātikānampi vaṭṭati. ‘‘Aṭṭhannaṃ bhikkhūnaṃ dema, catunnaṃ demā’’ti evaṃ dinnaṃ pana aṭṭhakabhattañceva catukkabhattañca; tampi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Mahābhisaṅkhārikena atirasakapūvena pattaṃ pūretvā thaketvā dinnaṃ guḷhakabhattaṃ nāma. Imāni tīṇi salākabhattagatikāneva.
另外还有一种叫“糖球食”的。这里有些人办了大型闻法会和寺院供养之后,没办法供养整个僧团,就说“让两三百位比丘接受我们的食物吧”,为了知道比丘的人数,就分发糖球。这种做法对常行乞食的比丘也适用。以上是在衣犍度中的衣分配部分说的;而在这个卧坐具犍度里,则说了卧坐具的分配和食物的分配。
Aparampi guḷakabhattaṃ nāma atthi, idhekacce manussā mahādhammasavanañca vihārapūjañca kāretvā sakalasaṅghassa dātuṃ na sakkomāti, ‘‘dve tīṇi bhikkhusatāni amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti bhikkhuparicchedajānanatthaṃ guḷake denti, idaṃ piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Iti cīvarakkhandhake cīvarabhājanīyaṃ, imasmiṃ pana senāsanakkhandhake senāsanabhājanīyañceva piṇḍapātabhājanīyañca vuttaṃ.
关于病缘资具的分配,应当这样理解:在酥油等药物方面,国王和大臣们会先送一百罐甚至一千罐酥油到精舍来。这时应当敲钟,从上座开始,把拿到的容器装满后布施,对乞食比丘也同样适用。如果有些生性懒惰的大长老后来才到,不应对他们说:“尊者,这是给满二十夏者的,您的份额已经过了。”应当先为他们保留份额,布施给他们,之后再按份额分配。
Gilānapaccayabhājanīyaṃ pana evaṃ veditabbaṃ – sappiādīsu bhesajjesu rājarājamahāmattā sappissa tāva kumbhasatampi kumbhasahassampi vihāraṃ pesenti, ghaṇṭiṃ paharitvā therāsanato paṭṭhāya gahitabhājanaṃ pūretvā dātabbaṃ , piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Sace alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ diyyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā, ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ datvā pacchā ṭhitikāya dātabbaṃ.
听说“某某住处出现了很多酥油”,哪怕住在由旬之外的比丘也会赶来。对已经到场的人,要从他们站的位置开始分。还没到场但已经进入近行界的,如果他们的弟子等人代领,也应当分给他们。如果有人说“分给站在近行界外面的人”,那就不该分。不过,如果界外的人与进入近行界的人连成一片,而处在自己寺院的门口或就在寺院里面,那就因为大众聚集而成了所谓的扩大界,所以应当分。即使已经分给了僧团中新来的人,后来的人仍然应当分。但在第二轮分配时,上座已经登上座位后,后来的人就得不到第一份,应当从第二份开始按戒腊分。进入近行界后,无论在哪个地方分了,都必须在全体集合的地方来分配。
‘‘Asukavihāre bahu sappi uppanna’’nti sutvā yojanantaravihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya dātabbaṃ. Asampattānampi upacārasīmaṃ paviṭṭhānaṃ antevāsikādīsu gaṇhantesu dātabbameva. ‘‘Bahiupacārasīmāya ṭhitānaṃ dethā’’ti vadanti, na dātabbaṃ. Sace pana upacārasīmaṃ okkantehi ekābaddhā hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā honti, parisāvasena vaḍḍhitā nāma sīmā hoti, tasmā dātabbaṃ. Saṅghanavakassa dinnepi pacchā āgatānaṃ dātabbameva. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe pacchā āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti, dutiyabhāgato vassaggena dātabbaṃ. Upacārasīmaṃ pavisitvā yattha katthaci dinnaṃ hoti, sabbasannipātaṭṭhāneyeva bhājetabbaṃ.
如果某个精舍里有十位比丘,而供养的酥油罐也正好是十罐,那就应当按一罐一份来分。如果只有一罐酥油,就由十位比丘分取。要是他们就这么站着说“这该归我们”然后拿走,那就是取得不妥;无论到了谁那里,都仍然属于僧团。不过,把罐子倾斜,在浅盘里倒一点酥油,说“这份归大长老,剩下的归我们”,然后把那一点也倒回罐里,再按自己的需要取走,这是可以的。如果酥油凝固了,就划一道线,说“线那边归大长老,剩下的归我们”,这样取也是取得妥当的。比丘人数和酥油罐数比所说的多或少时,也应当用同样的办法来分。
Yasmiṃ vihāre dasa bhikkhū, daseva ca sappikumbhā diyyanti, ekekakumbhavaseneva bhājetabbaṃ. Eko sappikumbho hoti, dasa bhikkhūhi bhājetvā gahetabbaṃ. Sace yathāṭhitaṃyeva ‘‘amhākaṃ pāpuṇātī’’ti gaṇhanti, duggahitaṃ; gatagataṭṭhāne saṅghikameva hoti. Kumbhaṃ pana āvajjetvā thālake thokaṃ sappiṃ katvā ‘‘idaṃ mahātherassa pāpuṇāti, avasesaṃ amhākaṃ pāpuṇātī’’ti vatvā tampi kumbheyeva ākiritvā yathicchitaṃ gahetvā gantuṃ vaṭṭati. Sace thinaṃ sappi hoti, lekhaṃ katvā ‘‘lekhato parabhāgo mahātherassa pāpuṇāti, avasesaṃ amhāka’’nti gahitampi suggahitaṃ, vuttaparicchedato ūnādhikesupi bhikkhūsu ca sappikumbhesu ca etenevupāyena bhājetabbaṃ.
如果只有一位比丘,而酥油罐也只有一个,那么敲钟之后说“这个归我”再拿,是可以的。说“这一份归我,那一份归我”,这样一点一点地分,也是可以的。生酥等东西也适用同样的办法。不过,在澄清的芝麻油等里面,如果划的线留不住,就应该先舀出来再分。生姜、胡椒等药材,以及剩下的钵、盘等沙门用具,也都要按照上面所说的方法,仔细看清楚之后再分配。
Sace paneko bhikkhu, ekopi kumbho hoti, ghaṇṭiṃ paharitvā ‘‘ayaṃ mayhaṃ pāpuṇātī’’tipi gahetuṃ vaṭṭati. ‘‘Ayaṃ paṭhamabhāgo mayhaṃ pāpuṇāti, ayaṃ dutiyabhāgo’’ti evaṃ thokaṃ thokampi pāpetuṃ vaṭṭati. Esa nayo navanītādīsupi. Yasmiṃ pana vippasanne tilatelādimhi lekhā na santiṭṭhati, taṃ uddharitvā bhājetabbaṃ. Siṅgiveramaricādibhesajjampi avasesapattathālakādisamaṇaparikkhāropi sabbo vuttānurūpeneva nayena suṭṭhu sallakkhetvā bhājetabboti.
有智慧的人看过巴利经和注疏之后,
对僧团资具,应当这样不放逸地分配。
Pāḷiṃ aṭṭhakathañceva, oloketvā vicakkhaṇo; Saṅghike paccaye evaṃ, appamattova bhājayeti.
已经选定的分粥人等,对来到分配处的人不用先问,就可以直接给一半份额;如果还没有选定分配人,就要先征求同意再给。已选定的负责分发小件物品的比丘,应对正在做衣事并说“给我针”的人给两根针,一根长的、一根短的。对于“这是没有分配的僧团物品”这件事,不需要再问。有人要胡椒,就给一粒胡椒;有人想走远路、过险道,就给一双鞋;有人需要腰带,就给腰带;有人来说“我的肩带破了”,就给肩带;有人需要滤水器,就给滤水器。有人需要漉水器,就给漉水器。如果没有布套,漉水器要连布套一起给。有人请求说“我要挂接待客僧的布告板”,就应该给足够做横边和半横边的布。有人来说“圆垫不够”,就给一个圆垫,或者给两个半圆垫。如果有人要两个圆垫,就不该给。有人需要挡风的衣边布,就给够做一件衣服的量。生病的比丘需要酥油、生酥等,就量出一那利那么多的药,然后从中给三分之一。这样给三天,等那利满了以后,从第四天起,要先问过僧团再给。糖块也是一样,一天给三分之一。这样三天把糖块给完后,以后要先问过僧团再给。其余各处,意思都很清楚。
Sammannitvā ṭhapitayāgubhājakādīhi bhājanīyaṭṭhānaṃ āgatamanussānaṃ anāpucchitvāva upaḍḍhabhāgo dātabbo, asammatehi pana apaloketvā dātabbo. Sammatena appamattakavissajjanakena bhikkhunā cīvarakammaṃ karontassa ‘‘sūciṃ dehī’’ti vadato ekā dīghā, ekā rassāti dve sūciyo dātabbā. ‘‘Avibhattaṃ saṅghikaṃ bhaṇḍa’’nti pucchitabbakiccaṃ natthi. Pipphalakatthikassa eko pipphalako, addhānakantāraṃ paṭipajjitukāmassa upāhanayugaḷaṃ, kāyabandhanatthikassa kāyabandhanaṃ, ‘‘aṃsabaddhako me jiṇṇo’’ti āgatassa aṃsabaddhako, parissāvanatthikassa parissāvanaṃ dātabbaṃ. Dhammakaraṇatthikassa dhammakaraṇo. Sace paṭako na hoti, dhammakaraṇo paṭakena saddhiṃ dātabbo. ‘‘Āgantukapaṭṭaṃ āropessāmī’’ti yācantassa kusiyā ca aḍḍhakusiyā ca pahonakaṃ dātabbaṃ. ‘‘Maṇḍalaṃ nappahotī’’ti āgatassa maṇḍalaṃ ekaṃ dātabbaṃ, aḍḍhamaṇḍalāni dve dātabbāni. Dve maṇḍalāni yācantassa na dātabbāni. Anuvātaparibhaṇḍatthikassa ekassa cīvarassa pahonakaṃ dātabbaṃ. Sappinavanītādiatthikassa gilānassa ekaṃ bhesajjaṃ nāḷimattaṃ katvā tato tatiyakoṭṭhāso dātabbo. Evaṃ tīṇi divasāni datvā nāḷiyā paripuṇṇāya catutthadivasato paṭṭhāya saṅghaṃ pucchitvā dātabbaṃ. Guḷapiṇḍepi ekadivasaṃ tatiyabhāgo dātabbo. Evaṃ tīhi divasehi niṭṭhite piṇḍe tato paraṃ saṅghaṃ pucchitvā dātabbaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.