4. 尼萨耆亚篇义注巴利 4. Nissaggiyakaṇḍaṃ
全篇 443 段
1. 第一咖提那学处的注释巴利
1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā
三十种尼萨耆亚法,是寂静者所宣说的;
现在我要为它们作前所未有的词句解释。巴利
Tiṃsa nissaggiyā dhammā, ye vuttā samitāvinā; Tesaṃ dāni karissāmi, apubbapadavaṇṇanaṃ.
459 那时,佛陀世尊住在毗舍离的乔达摩塔庙。当时,世尊允许比丘们使用三衣。这里说的“三衣”,就是下衣、上衣和桑喀帝,这三种衣服被允许使用。至于在哪里允许的、什么时候允许的、因为什么原因允许的,这些在《衣犍度·吉瓦咖事》里都已经讲到了。比丘们另外拿一套三衣进村,与住在精舍、洗澡时穿的那套不同,如此每天穿着九件衣。巴利
459. Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṃ viharati gotamake cetiye. Tena kho pana samayena bhagavatā bhikkhūnaṃ ticīvaraṃ anuññātaṃ hotīti ettha ticīvaranti antaravāsako uttarāsaṅgo saṅghāṭīti idaṃ cīvarattayaṃ paribhuñjituṃ anuññātaṃ hoti. Yattha panetaṃ anuññātaṃ, yadā ca anuññātaṃ, yena ca kāraṇena anuññātaṃ, taṃ sabbaṃ cīvarakkhandhake jīvakavatthusmiṃ (mahāva. 326 ādayo) āgatameva. Aññeneva ticīvarena gāmaṃ pavisantīti yena vihāre acchanti nhānañca otaranti, tato aññena, evaṃ divase divase nava cīvarāni dhārenti.
460 “已生起”:这是从获得的角度说“已生起”,为随后的制定戒条打开方便之门,而不是从完成的角度说的。巴利
460.Uppannaṃ hotīti anupaññattiyā dvāraṃ dadamānaṃ paṭilābhavasena uppannaṃ hoti, no nipphattivasena.
想送给具寿舍利弗这句话是说:据说,具寿阿难认为,除了世尊以外,再没有另一个人具备这样殊胜的功德,所以他出于对功德的敬重,特别护念具寿舍利弗。他每次得到合意的衣服,都会先染色、点上标记,然后送给这位长老;饭前得到上好的粥、嚼食或钵食,也送给这位长老;饭后得到蜂蜜、糖浆之类,也送给这位长老;从施主家里把孩子们带出来让他们出家时,也是让孩子们到这位长老跟前受依止,自己则替他们做告白甘马。具寿舍利弗也这样想:“为父亲应做之事,乃是长子的责任;那本该由我为世尊做的事,阿难正在做。依靠阿难,我才能少事少务地安住。”因此他也特别护念具寿阿难,得到合意的衣服时,也同样送给阿难长老,完全和前面说的一样。应当知道,他们就是这样出于对功德的敬重而互相护念,所以那时那件衣服出现时,也是想送给具寿舍利弗。巴利
Āyasmato sāriputtassa dātukāmo hotīti āyasmā kira ānando bhagavantaṃ ṭhapetvā añño evarūpo guṇavisiṭṭho puggalo natthīti guṇabahumānena āyasmantaṃ sāriputtaṃ atimamāyati. So sadāpi manāpaṃ cīvaraṃ labhitvā rajitvā kappabinduṃ datvā therasseva deti, purebhatte paṇītaṃ yāgukhajjakaṃ vā piṇḍapātaṃ vā labhitvāpi therasseva deti, pacchābhatte madhuphāṇitādīni labhitvāpi therasseva deti, upaṭṭhākakulehi dārake nikkhāmetvā pabbājetvāpi therassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā sayaṃ anusāvanakammaṃ karoti. Āyasmāpi sāriputto ‘‘pitu kattabbakiccaṃ nāma jeṭṭhaputtassa bhāro, taṃ mayā bhagavato kattabbaṃ kiccaṃ ānando karoti, ahaṃ ānandaṃ nissāya appossukko viharituṃ labhāmī’’ti āyasmantaṃ ānandaṃ ativiya mamāyati, sopi manāpaṃ cīvaraṃ labhitvā ānandattherasseva detīti sabbaṃ purimasadisameva . Evaṃ guṇabahumānena mamāyanto tadā uppannampi taṃ cīvaraṃ āyasmato sāriputtassa dātukāmo hotīti veditabbo.
世尊在第九天或第十天回来。这里有人可能会问:长老〔阿难〕怎么知道呢?他〔阿难〕是通过很多理由知道的。据说,舍利弗长老要外出游化各地时,一定会先向阿难长老告辞才出发,说:我会在多少天之内回来,这段时间里,你不要疏忽对世尊的照顾。如果不能当面告辞,也会派比丘去传话后才走。如果他〔舍利弗〕在别处安居,就会对先回来的比丘们传话说:请以我的名义,用头顶礼世尊的双足,并问候阿难长老健康,然后告诉他〔阿难〕,我将在某天回来。而且他〔舍利弗〕总是会在预先说好的那一天回来。另外,具寿阿难也能靠推断知道:具寿舍利弗忍受与世尊分离,已经安住这么多天了,从现在起,他一定不会超过某一天,肯定会回来。因为凡是智慧广大的人,对世尊的爱敬也深,靠这个道理也能知道。他〔阿难〕就是通过这样许多理由知道的。所以说:世尊在第九天或第十天回来。这样说之后,因为这条学处属于制戒罪,不是世间罪,所以世尊就按照具寿阿难所说的同样时限,说:那时,世尊……应持。如果长老预告的是半个月或一个月,世尊也会允许。巴利
Navamaṃ vā bhagavā divasaṃ dasamaṃ vāti ettha pana sace bhaveyya ‘‘kathaṃ thero jānātī’’ti? Bahūhi kāraṇehi jānāti. Sāriputtatthero kira janapadacārikaṃ pakkamanto ānandattheraṃ āpucchitvāva pakkamati ‘‘ahaṃ ettakena nāma kālena āgacchissāmi, etthantare bhagavantaṃ mā pamajjī’’ti. Sace sammukhā na āpucchati, bhikkhū pesetvāpi āpucchitvāva gacchati. Sace aññattha vassaṃ vasati, ye paṭhamataraṃ bhikkhū āgacchanti, te evaṃ pahiṇati ‘‘mama vacanena bhagavato ca pāde sirasā vandatha, ānandassa ca ārogyaṃ vatvā maṃ ‘asukadivase nāma āgamissatī’ti vadathā’’ti sadā ca yathāparicchinnadivaseyeva eti. Apicāyasmā ānando anumānenapi jānāti ‘‘ettake divase bhagavatā viyogaṃ sahanto adhivāsento āyasmā sāriputto vasi, ito dāni paṭṭhāya asukaṃ nāma divasaṃ na atikkamissati addhā āgamissatī’’ti. Yesaṃ yesañhi paññā mahatī tesaṃ tesaṃ bhagavati pemañca gāravo ca mahā hotīti iminā nayenāpi jānāti. Evaṃ bahūhi kāraṇehi jānāti. Tenāha – ‘‘navamaṃ vā bhagavā divasaṃ dasamaṃ vā’’ti. Evaṃ vutte yasmā idaṃ sikkhāpadaṃ paṇṇattivajjaṃ, na lokavajjaṃ; tasmā āyasmatā ānandena vuttasadisameva paricchedaṃ karonto ‘‘atha kho bhagavā…pe… dhāretu’’nti. Sace pana therena addhamāso vā māso vā uddiṭṭho abhavissa, sopi bhagavatā anuññāto assa.
462-3 “衣已做成时”,是指无论以哪一种完成方式,衣已经做成了。不过,因为那件衣也可能由于制作而完成,也可能由于丢失等而完成,所以在逐项解释时,为了只显示它的含义,才说“比丘的衣已做……”等。其中,“已做”是指以缝纫工作结束而做成;所谓缝纫工作结束,就是做完一切该用针做的活,比如系带、纽结、边缘,然后把针收起来。“已失”是指被贼等拿走,这也因为制作障碍已经结束,所以称为“已完成”。“已坏”是指被白蚁等咬坏。“已烧”是指被火烧。“或衣的期望已断”:“我将于某家得到衣服”这样的期望已经生起,而此期望已断,这也应知因制作障碍的结束而成为“已作成”的状态。巴利
462-3.Niṭṭhitacīvarasminti yena kenaci niṭṭhānena niṭṭhite cīvarasmiṃ. Yasmā pana taṃ cīvaraṃ karaṇenapi niṭṭhitaṃ hoti, nassanādīhipi tasmāssa padabhājane atthamattameva dassetuṃ bhikkhuno cīvaraṃ kataṃ vā hotītiādi vuttaṃ. Tattha katanti sūcikammapariyosānena kataṃ, sūcikammapariyosānaṃ nāma yaṃkiñci sūciyā kattabbaṃ pāsapaṭṭagaṇṭhikapaṭṭapariyosānaṃ katvā sūciyā paṭisāmanaṃ. Naṭṭhanti corādīhi haṭaṃ, etampi hi karaṇapalibodhassa niṭṭhitattā niṭṭhitanti vuccati. Vinaṭṭhanti upacikādīhi khāyitaṃ. Daḍḍhanti agginā daḍḍhaṃ. Cīvarāsā vā upacchinnāti ‘‘asukasmiṃ nāma kule cīvaraṃ labhissāmī’’ti yā cīvarāsā uppannā hoti, sā vā upacchinnā, etesampi hi karaṇapalibodhasseva niṭṭhitattā niṭṭhitabhāvo veditabbo.
“咖提那已被撤除时”,意思就是咖提那已被撤除的时候。由此说明第二种障碍不存在。不过,咖提那的撤除方式,要么是依八种事中的某一种,要么是依僧团内部的撤除,所以解释这个地方时,就说了“八种事”等等。其中,“诸比丘,有八种事能撤除咖提那——离去而撤、完成而撤、决定而撤、毁坏而撤、听闻而撤、期望断绝而撤、越界而撤、共同撤除”,这八种事见于《咖提那犍度》。僧团内部的撤除则见于比丘尼分别:“尊者,请僧团听我说。如果僧团觉得时机合适,僧团就撤除咖提那。这是公告。尊者,请僧团听我说。僧团撤除咖提那。哪位尊者同意撤除咖提那,就保持沉默;谁不同意,就说出来。咖提那已由僧团撤除,僧团同意,所以沉默。我这样受持。”这里本该说明的内容,我们会在它出现的地方再解释。如果在这里讲,就必须引出原文,还要解释义理;而且即使讲了也不容易理解,因为讲在了不适当的地方。巴利
Ubbhatasmiṃ kathineti kathine ca ubbhatasmiṃ. Etena dutiyassa palibodhassa abhāvaṃ dasseti. Taṃ pana kathinaṃ yasmā aṭṭhasu vā mātikāsu ekāya antarubbhārena vā uddharīyati, tenassa niddese ‘‘aṭṭhannaṃ mātikāna’’ntiādi vuttaṃ. Tattha ‘‘aṭṭhimā, bhikkhave, mātikā kathinassa ubbhārāya – pakkamanantikā, niṭṭhānantikā, sanniṭṭhānantikā, nāsanantikā, savanantikā, āsāvacchedikā, sīmātikkantikā, sahubbhārā’’ti evaṃ aṭṭha mātikāyo kathinakkhandhake āgatā. Antarubbhāropi ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho; yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho kathinaṃ uddhareyya, esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho; saṅgho kathinaṃ uddharati, yassāyasmato khamati, kathinassa ubbhāro, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Ubbhataṃ saṅghena kathinaṃ, khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (pāci. 926) evaṃ bhikkhunīvibhaṅge āgato. Tattha yaṃ vattabbaṃ taṃ āgataṭṭhāneyeva vaṇṇayissāma. Idha pana vuccamāne pāḷi āharitabbā hoti, atthopi vattabbo. Vuttopi ca na suviññeyyo hoti, aṭṭhāne vuttattāya.
“以十日为限”的意思是:十天是最大的期限,所以叫“以十日为限”;意思是应当在这段以十日为限的时间里持守。不过在《分别》里,只是为了显示这个义理才说“应持守十日为限的状态”。这里要说的其实是:所谓“以十日为限”,就是指这个十日为限的状态、十日为限的性质,只要不超过这段时间,就应当持守。巴利
Dasāhaparamanti dasa ahāni paramo paricchedo assāti dasāhaparamo, taṃ dasāhaparamaṃ kālaṃ dhāretabbanti attho. Padabhājane pana atthamattameva dassetuṃ ‘‘dasāhaparamatā dhāretabba’’nti vuttaṃ. Idañhi vuttaṃ hoti ‘‘dasāhaparama’’nti ettha yā dasāhaparamatā dasāhaparamabhāvo, ayaṃ ettako kālo yāva nātikkamati tāva dhāretabbanti.
因为不属于已决意、已分配的衣,所以是多余的衣,就叫“多余衣”。正因如此,在《分别》中才说“未决意、未分配”。巴利
Adhiṭṭhitavikappitesu apariyāpannattā atirekaṃ cīvaranti atirekacīvaraṃ. Tenevassa padabhājane vuttaṃ ‘‘anadhiṭṭhitaṃ avikappita’’nti.
六种衣中的任何一种,就是亚麻衣、棉衣、绢衣、毛衣、麻衣、粗麻布衣,也就是这六种衣中的某一种。这里先说明了衣的种类,接着为了说明尺寸,就说“适合分配的最末尾衣”。它的尺寸是:长两拃,宽一拃。关于这一点,圣典中说:“诸比丘,我允许把适合分配的最末尾衣,以善逝指为长度八指、宽度四指。”巴利
Channaṃ cīvarānaṃ aññataranti khomaṃ, kappāsikaṃ, koseyyaṃ, kambalaṃ, sāṇaṃ, bhaṅganti imesaṃ channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ. Etena cīvarassa jātiṃ dassetvā idāni pamāṇaṃ dassetuṃ ‘‘vikappanupagaṃ pacchima’’nti āha. Tassa pamāṇaṃ dīghato dve vidatthiyo, tiriyaṃ vidatthi. Tatrāyaṃ pāḷi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āyāmena aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvaraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358).
对于让那件衣超过期限的人,犯尼萨耆亚、巴吉帝亚。意思是:让如前所说种类和尺寸的衣,超过最多十天的时间,在这期间,如果不把它处理成不属于多余衣的状态,就犯尼萨耆亚、巴吉帝亚;而且那件衣成为应舍弃的,他也就有巴吉帝亚罪。或者,“舍”就是舍弃,这是对前期应做的律仪行为的名称。因为具有应舍弃的性质,所以就叫尼萨耆亚。是什么?巴吉帝亚。让那件衣超过期限的人,有伴随尼萨耆亚律仪行为的巴吉帝亚,这是这里的意思。不过在《分别》中,先为了显示义理的分辨,设立纲目说“让那件衣超过期限的人,成为尼萨耆亚”,然后说“在第十一日破晓时,成为尼萨耆亚,应舍弃”。接着,为了显示应舍弃给谁以及怎样舍弃,说“应舍弃给僧团……”等。其中,“在第十一日破晓时”:这里,衣生起的那一天,其破晓是依附于生起之日的,因此应知,连同衣生起的那一天,在第十一日破晓时成为尼萨耆亚。即使多件衣捆在一起或包在一起放置,也只有一个罪。若没有捆、没有包,则按物的数量而有多个罪。巴利
Taṃatikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiyanti taṃ yathāvuttajātippamāṇaṃ cīvaraṃ dasāhaparamaṃ kālaṃ atikkāmayato, etthantare yathā atirekacīvaraṃ na hoti tathā akubbato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, tañca cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti, pācittiyāpatti cassa hotīti attho. Atha vā nissajjanaṃ nissaggiyaṃ, pubbabhāge kattabbassa vinayakammassetaṃ nāmaṃ. Nissaggiyamassa atthīti nissaggiyamicceva. Kintaṃ? Pācittiyaṃ. Taṃ atikkāmayato sanissaggiyavinayakammaṃ pācittiyaṃ hotīti ayamettha attho. Padabhājane pana paṭhamaṃ tāva atthavikappaṃ dassetuṃ ‘‘taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ hotī’’ti mātikaṃ ṭhapetvā ‘‘ekādase aruṇuggamane nissaggiyaṃ hoti, nissajjitabba’’nti vuttaṃ. Puna yassa ca nissajjitabbaṃ, yathā ca nissajjitabbaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘saṅghassa vā’’tiādi vuttaṃ. Tattha ekādase aruṇuggamaneti ettha yaṃ divasaṃ cīvaraṃ uppannaṃ tassa yo aruṇo, so uppannadivasanissito, tasmā cīvaruppādadivasaena saddhiṃ ekādase aruṇuggamane nissaggiyaṃ hotīti veditabbaṃ. Sacepi bahūni ekajjhaṃ bandhitvā vā veṭhetvā vā ṭhapitāni ekāva āpatti. Abaddhāveṭhitesu vatthugaṇanāya āpattiyo.
舍弃之后,应当发露所犯的罪。那要怎么发露呢?就像《犍度》里所说的那样。那里又是怎么说的呢?是这样说的:“比丘们,那位比丘应当前往僧团,把上衣偏袒一肩,顶礼上座比丘的双足,蹲跪合掌,这样说道:‘尊者,我犯了某某罪,我发露这个罪。’”(《小品》239)
在这里,如果只有一件衣,就应当说“一件尼萨耆亚巴吉帝亚”;如果有两件,就说“两件”;如果有多件,就说“许多件”。
在舍弃的时候,如果只有一件衣,就按照圣典原文那样说:“尊者,这是我的衣。”如果有两件或多件,就应当说:“尊者,这些是我的衣,已经超过十天,是应舍弃的,我把这些舍给僧团。”如果不会诵圣典原文,也可以用别的方式来说。巴利
Nissajjitvāāpatti desetabbāti kathaṃ desetabbā? Yathā khandhake vuttaṃ, kathañca tattha vuttaṃ? Evaṃ vuttaṃ – ‘‘tena, bhikkhave, bhikkhunā saṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ, bhante, itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno, taṃ paṭidesemī’’’ti (cūḷava. 239). Idha pana sace ekaṃ cīvaraṃ hoti ‘‘ekaṃ nissaggiyaṃ pācittiya’’nti vattabbaṃ. Sace dve, ‘‘dve’’ti vattabbaṃ. Sace bahūni ‘‘sambahulānī’’ti vattabbaṃ. Nissajjanepi sace ekaṃ yathāpāḷimeva ‘‘idaṃ me, bhante, cīvara’’nti vattabbaṃ. Sace dve vā bahūni vā, ‘‘imāni me, bhante, cīvarāni dasāhātikkantāni nissaggiyāni, imānāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti vattabbaṃ. Pāḷiṃ vattuṃ asakkontena aññathāpi vattabbaṃ.
应由一位聪明能干的比丘来接受罪。应当完全按照《犍度》里所说的方式接受。那里是这样说的:“应由一位聪明能干的比丘向僧团禀告:”巴利
Byattenabhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbāti khandhake vuttanayeneva paṭiggahetabbā. Evañhi tattha vuttaṃ – ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
尊者,请僧团听我说:这位名叫某某的比丘,对犯戒之事记得、坦白、公开、发露。如果僧团觉得时机合适,我就接受这位名叫某某的比丘的犯戒之事。巴利
‘Suṇātu me bhante saṅgho, ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati vivarati uttāniṃ karoti deseti, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpattiṃ paṭiggaṇheyya’nti.
于是应该对他说“你看见了吗?”他回答“是的,我看见了”。“未来你应当防护。”(《小品》239)如果是两道罪或多道罪时,就应该按照前面同样的方式理解语句上的差别。巴利
Tena vattabbo ‘passasī’ti? ‘Āma, passāmī’ti. Āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti (cūḷava. 239). Dvīsu pana sambahulāsu vā purimanayeneva vacanabhedo ñātabbo.
在布施衣时,也应该根据对象的不同来理解说法上的差别,比如“僧团接受这件衣、这些衣”。在向僧群和向个人舍衣时,也是同样的道理。巴利
Cīvaradānepi ‘‘saṅgho imaṃ cīvaraṃ imāni cīvarānī’’ti vatthuvasena vacanabhedo veditabbo. Gaṇassa ca puggalassa ca nissajjanepi eseva nayo.
关于发露罪和接受发露,这里的律文是:“诸比丘,那位比丘应当走到众多比丘那里,把上衣偏袒到一边肩膀,顶礼年长比丘们的双脚,蹲跪下来,合掌,这样说道:‘尊者,我犯了某某罪,我发露这个罪。’然后,应当由一位聪明能干的比丘告诉那些比丘:”巴利
Āpattidesanāpaṭiggahaṇesu panettha ayaṃ pāḷi – ‘‘tena, bhikkhave, bhikkhunā sambahule bhikkhū upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ katvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā evamassu vacanīyā – ‘ahaṃ, bhante, itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno taṃ paṭidesemī’ti. Byattena bhikkhunā paṭibalena te bhikkhū ñāpetabbā –
诸位尊者,请听我说:这位名叫某某的比丘,忆念所犯的罪、开显所犯的罪、公开所犯的罪、宣说所犯的罪。如果各位尊者认为时机合适,我就接受这位名叫某某的比丘所犯的罪。巴利
‘Suṇantu me āyasmantā, ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati vivarati uttāniṃ karoti deseti. Yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpattiṃ paṭiggaṇheyya’nti.
于是应该对他说:你见吗?是的,我见。今后你应该防护。巴利
Tena vattabbo ‘passasī’ti? ‘Āma, passāmī’ti. ‘Āyatiṃ saṃvareyyāsī’ti.
那位比丘应当走到另一位比丘跟前,把上衣偏袒到一边肩膀上,蹲下来,合掌,这样对他说:“贤友,我犯了某某罪,我向您发露这个罪。”对方应当说:“你看见了吗?”他说:“是的,我看见了。”对方就说:“以后你要好好防护。”在这里,罪的名称怎么取、话该怎么说,应当按前面说过的方式去理解。巴利
Tena bhikkhunā ekaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ, āvuso, itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno taṃ paṭidesemī’ti. Tena vattabbo ‘passasī’ti, āma passāmīti āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti (cūḷava. 239). Tattha purimanayeneva āpattiyā nāmaggahaṇaṃ vacanabhedo ca veditabbo.
就像对僧团舍罪时那样,对两个人舍罪时也应知道同样的巴利文。因为如果有什么不同,那么就像“诸比丘,我允许三人举行清净伍波萨他。诸比丘,应当这样做:由一位聪明能干的比丘告知那些比丘”这样说了三人清净伍波萨他之后,又用“诸比丘,我允许两人举行清净伍波萨他。诸比丘,应当这样做:由长老比丘偏袒上衣”这样的方式,单独宣说两人的清净伍波萨他。同样,如果这里也有不同,就应该单独说巴利文;但因为没有不同,所以没有另外说,这里就以对僧团所说的巴利文为准。巴利
Yathā ca gaṇassa nissajjane evaṃ dvinnaṃ nissajjanepi pāḷi veditabbā. Yadi hi viseso bhaveyya, yatheva ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tiṇṇannaṃ pārisuddhiuposathaṃ kātuṃ, evañca pana, bhikkhave, kātabbo. Byattena bhikkhunā paṭibalena te bhikkhū ñāpetabbā’’tiādinā nayena ‘‘tiṇṇannaṃ pārisuddhiuposathaṃ kātu’’nti vatvā puna ‘‘anujānāmi, bhikkhave, dvinnaṃ pārisuddhiuposathaṃ kātuṃ, evañca pana, bhikkhave, kātabbo. Therena bhikkhunā ekaṃsaṃ uttarāsaṅga’’ntiādinā (mahāva. 168) nayena visuṃyeva dvinnaṃ pārisuddhiuposatho vutto, evamidhāpi visuṃ pāḷiṃ vadeyya, yasmā pana natthi, tasmā avatvā gatoti, gaṇassa vuttā pāḷiyevettha pāḷi.
不过,在受罪这件事上有个区别:比如在僧团中舍罪后陈述罪过时,受罪的比丘要提出动议;同样,在这里不提出动议,由两人中的任何一人像单独一人那样受罪,罪就应当这样接受。因为对两个人来说,并不存在所谓“提出动议”这回事;如果有的话,就不会把两人的清净伍波萨他单独宣说了。巴利
Āpattipaṭiggahaṇe pana ayaṃ viseso, yathā gaṇassa nissajjitvā āpattiyā desiyamānāya āpattipaṭiggāhako bhikkhu ñattiṃ ṭhapeti, evaṃ aṭṭhapetvā dvīsu aññatarena yathā ekapuggalo paṭiggaṇhāti, evaṃ āpatti paṭiggahetabbā. Dvinnañhi ñattiṭṭhapanā nāma natthi, yadi siyā dvinnaṃ pārisuddhiuposathaṃ visuṃ na vadeyya.
在施舍已舍弃的衣时,就像一个人说“我把这件衣给尊者”,同样,说“我们把这件衣给尊者”也是可以的。因为比这更重大的、需要白二甘马的事情,也有被说为“应当先征询再作”的;与之相比,这种说法是随顺的。不过,已舍弃的衣必须给,不能不给,因为这只是律仪上的行事。并不会因为那样说,这件衣就成了施给僧团、僧众或个人的。巴利
Nissaṭṭhacīvaradānepi yathā ‘‘imaṃ cīvaraṃ āyasmato dammī’’ti eko vadati, evaṃ ‘‘imaṃ mayaṃ cīvaraṃ āyasmato demā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Ito garukatarāni hi ñattidutiyakammānipi ‘‘apaloketvā kātabbānī’’ti vuttāni atthi, tesaṃ etaṃ anulomaṃ nissaṭṭhacīvaraṃ pana dātabbameva adātuṃ na labbhati, vinayakammamattañhetaṃ. Na taṃ tena saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā dinnameva hotīti.
468 过了十天,有“已过十天”的想法:当衣服过了十天时,心里想“这件已经过了期限”;或者当十天过去时,心里想“十天已经过去了”。这是应舍的巴吉帝亚。在这里,光有想法并不能免除罪过。即使他这样想,那件衣服仍然要舍掉,并且犯巴吉帝亚罪。尼萨耆亚巴吉帝亚的甘马或巴吉帝亚,这两种理解都说得通。这个道理适用于一切情况。巴利
468.Dasāhātikkante atikkantasaññīti dasāhaṃ atikkante cīvare ‘‘atikkantaṃ ida’’nti evaṃsaññī, dasāhe vā atikkante ‘‘atikkanto dasāho’’ti evaṃsaññī. Nissaggiyaṃ pācittiyanti na idha saññā rakkhati. Yopi evaṃsaññī, tassapi taṃ cīvaraṃ nissaggiyaṃ pācittiyāpatti ca. Sanissaggiyavinayakammaṃ vā pācittiyanti ubhopi atthavikappā yujjanti. Esa nayo sabbattha.
对没有给任何人、也没有舍弃的东西,却生起“我已经把它舍弃了”这样的想,这叫“未舍而作已舍想”。巴利
Avissajjitevissajjitasaññīti kassaci adinne apariccatte ‘‘pariccattaṃ mayā’’ti evaṃsaññī.
“没丢却以为丢了”:自己的衣服和许多别人的衣服放在一起,被贼偷走时,他对自己的那件衣服虽然没丢,却生起“丢了”的想法。这个道理也适用于“没坏”等情况。巴利
Anaṭṭhe naṭṭhasaññīti attano cīvarena saddhiṃ bahūni aññesaṃ cīvarāni ekato ṭhapitāni corā haranti. Tatresa attano cīvare anaṭṭhe naṭṭhasaññī hoti. Esa nayo avinaṭṭhādīsupi.
这里说的“未掠夺”,应当理解为:不是通过破室入室、强行抢走这种方式而被掠夺。巴利
Avilutteti ettha pana gabbhaṃ bhinditvā pasayhāvahāravasena avilutteti veditabbaṃ.
没有舍弃就使用,犯恶作罪。穿在身上一次或披在身上一次后,没有从身上脱下来,即使整天到处走动,也只犯一个罪。每脱一次再穿、每脱一次再披,每次动作都犯恶作罪。整理穿得不好或披得不好的衣,无犯。别人使用那件衣,也无犯。这里“无犯:接受他人所作的来使用”等说法可以作为佐证。对于还没过期限却当作已过期限想的人,以及心存疑惑的人,所说的恶作罪是就使用而言的。巴利
Anissajjitvā paribhuñjati āpatti dukkaṭassāti sakiṃ nivatthaṃ vā sakiṃ pārutaṃ vā kāyato amocetvā divasampi vicarati, ekāva āpatti. Mocetvā mocetvā nivāseti vā pārupati vā payoge payoge dukkaṭaṃ. Dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā saṇṭhapentassa anāpatti. Aññassa taṃ paribhuñjatopi anāpatti, ‘‘anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī’’ti (pārā. 570) ādivacanañcettha sādhakaṃ. Anatikkante atikkantasaññino vematikassa ca dukkaṭaṃ paribhogaṃ sandhāya vuttaṃ.
469 “无犯:在十天内决意,或作净施。”在这里,应当知道什么是可以决意的,什么是可以作净施的。关于这一点,对应的巴利原文是这样的——那时,比丘们心里这样想:“世尊所允许的这些,无论是‘三衣’、‘雨浴衣’、‘坐具’、‘敷具’、‘覆疮衣’、‘擦面巾’还是‘杂用布’,这一切到底是应当决意,还是应当作净施呢?”他们就把这件事禀告了世尊。巴利
469.‘‘Anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭheti, vikappetī’’ti ettha pana adhiṭṭhānupagaṃ vikappanupagañca veditabbaṃ. Tatrāyaṃ pāḷi – atha kho bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘yāni tāni bhagavatā anuññātāni ‘ticīvara’nti vā ‘vassikasāṭikā’ti vā ‘nisīdana’nti vā ‘paccattharaṇa’nti vā ‘kaṇḍuppaṭicchādī’ti vā mukhapuñchanacoḷakanti vā parikkhāracoḷanti vā sabbāni tāni adhiṭṭhātabbānīti nu kho udāhu vikappetabbānī’’ti, bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ –
比丘们,我允许把三衣确定为自己所有,不用作净施;雨浴衣在雨季四个月里确定为自己所有,过了这段时间可以作净施;坐具确定为自己所有,不用作净施;敷具确定为自己所有,不用作净施;覆疮衣在有病期间确定为自己所有,过了这段时间可以作净施;擦面巾确定为自己所有,不用作净施;杂用布确定为自己所有,不用作净施。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ; vassikasāṭikaṃ vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ; nisīdanaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ; paccattharaṇaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ; kaṇḍuppaṭicchādiṃ yāvaābādhā adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ; mukhapuñchanacoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ; parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetu’’nti (mahāva. 358).
在这里,决意三衣的人应当先把它染色,点上坏色点,然后只能决意尺寸合适的。它的尺寸是:按最高标准来说,比善逝衣小一些是可以的;按最低标准来说,桑喀帝和上衣的长度五拳、宽度三拳,是可以的。下衣长度五拳、宽度两肘,也是可以的,因为这样披着也能遮住肚脐。但超过或不足上述尺寸的,就应当作为杂用布来决意。巴利
‘‘Tattha ticīvaraṃ’’ adhiṭṭhahantena rajitvā kappabinduṃ datvā pamāṇayuttameva adhiṭṭhātabbaṃ. Tassa pamāṇaṃ ukkaṭṭhaparicchedena sugatacīvarato ūnakaṃ vaṭṭati, lāmakaparicchedena saṅghāṭiyā uttarāsaṅgassa ca dīghato muṭṭhipañcakaṃ tiriyaṃ muṭṭhittikaṃ pamāṇaṃ vaṭṭati. Antaravāsako dīghato muṭṭhipañcako tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭati. Pārupaṇenapi hi sakkā nābhiṃ paṭicchādetunti. Vuttappamāṇato pana atirekaṃ ūnakañca parikkhāracoḷanti adhiṭṭhātabbaṃ.
这里,因为《附随》322 中说“衣有两种决意——以身决意,或以语决意”,所以先把旧桑喀帝舍掉,说“我舍此桑喀帝”,然后用手拿起新桑喀帝,心里作意“我决意此桑喀帝”,同时做出身体动作,这样就是以身决意。这就是以身决意。如果身体任何部分都没有碰到它,这种决意就不成立。至于以语决意,则要发出言语,以语决意。这里面有两种情况:如果衣在手边,就要说出“我决意此桑喀帝”;如果衣放在内室、楼上或附近的寺院里,就要先确认它放置的位置,然后说出“我决意那件桑喀帝”。同样的方法也适用于上衣和下衣,只是名称不同而已。因此,所有衣都应当以各自的名称来决意,也就是桑喀帝、上衣、下衣。如果决意之后,又用放置着的布料做成桑喀帝等,那么在染色和作净完成之后,要说“我舍此”把它舍掉,再重新决意。如果要把更大的第二块布或补丁缝到已经决意的衣上,也必须重新决意。如果缝上去的布大小相同或更小,就不需要再做决意。巴利
Tattha yasmā ‘‘dve cīvarassa adhiṭṭhānā – kāyena vā adhiṭṭheti, vācāya vā adhiṭṭhetī’’ti (pari. 322) vuttaṃ, tasmā purāṇasaṅghāṭiṃ ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharāmī’’ti paccuddharitvā navaṃ saṅghāṭiṃ hatthena gahetvā ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti cittena ābhogaṃ katvā kāyavikāraṃ karontena kāyena adhiṭṭhātabbā. Idaṃ kāyena adhiṭṭhānaṃ, taṃ yena kenaci sarīrāvayavena aphusantassa na vaṭṭati. Vācāya adhiṭṭhāne pana vacībhedaṃ katvā vācāya adhiṭṭhātabbā. Tatra duvidhaṃ adhiṭṭhānaṃ – sace hatthapāse hoti ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbā. Atha antogabbhe vā uparipāsāde vā sāmantavihāre vā hoti ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbā. Esa nayo uttarāsaṅge antaravāsake ca. Nāmamattameva hi viseso. Tasmā sabbāni saṅghāṭiṃ uttarāsaṅgaṃ antaravāsakanti evaṃ attano nāmeneva adhiṭṭhātabbāni. Sace adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi saṅghāṭiādīni karoti, niṭṭhite rajane ca kappe ca imaṃ ‘‘paccuddharāmī’’ti paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbāni. Adhiṭṭhitena pana saddhiṃ mahantatarameva dutiyapaṭṭaṃ vā khaṇḍaṃ vā saṃsibbantena puna adhiṭṭhātabbameva. Same vā khuddake vā adhiṭṭhānakiccaṃ natthi.
三衣能不能决意为“随众衣具”呢?据说玛哈巴杜玛长老说:“三衣就只能决意为三衣。如果允许把三衣决意为随众衣具,那《无住处学处》里的开许就变得没有意义了。”据说他这么说了以后,其余比丘说:“随众衣具也是世尊亲口说应当决意的,所以是可以的。”《大护持》里也说:“所谓随众衣具,是一种单独存放的方式,因此把三衣决意为随众衣具来受用,是可以的。不过在《无住处学处》里,说的是决意三衣而持守者的开许。”据说持诵《两分别》的普那瓦利迦住者玛哈帝萨长老也说:“我们从前听大长老们说,住在林野的比丘把衣放在树洞等处,然后去精勤修行。他们去附近寺院听法时,太阳出来以后,沙弥或年少比丘就带着他们的钵和衣过去,所以为了受用方便,把三衣决意为随众衣具是可以的。”《大护持》里也说:“从前住林野的比丘们,因为在没有结界的区域难以持守,就把三衣决意为随众衣具来受用。”巴利
Ticīvaraṃ pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati na vaṭṭatīti? Mahāpadumatthero kirāha – ‘‘ticīvaraṃ ticīvarameva adhiṭṭhātabbaṃ. Sace parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ labheyya udositasikkhāpade parihāro niratthako bhaveyyā’’ti. Evaṃ vutte kira avasesā bhikkhū āhaṃsu – ‘‘parikkhāracoḷampi bhagavatāva adhiṭṭhātabbanti vuttaṃ, tasmā vaṭṭatī’’ti. Mahāpaccariyampi vuttaṃ ‘‘parikkhāracoḷaṃ nāma pāṭekkaṃ nidhānamukhametanti ticīvaraṃ parikkhāracoḷanti adhiṭṭhahitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Udositasikkhāpade pana ticīvaraṃ adhiṭṭhahitvā pariharantassa parihāro vutto’’ti. Ubhatovibhaṅgabhāṇako puṇṇavālikavāsī mahātissattheropi kira āha – ‘‘mayaṃ pubbe mahātherānaṃ assumha, araññavāsino bhikkhū rukkhasusirādīsu cīvaraṃ ṭhapetvā padhānaṃ padahanatthāya gacchanti. Sāmantavihāre dhammasavanatthāya gatānañca nesaṃ sūriye uṭṭhite sāmaṇerā vā daharabhikkhū vā pattacīvaraṃ gahetvā gacchanti, tasmā sukhaparibhogatthaṃ ticīvaraṃ parikkhāracoḷanti adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī’’ti. Mahāpaccariyampi vuttaṃ pubbe āraññikā bhikkhū abaddhasīmāyaṃ dupparihāranti ticīvaraṃ parikkhāracoḷameva adhiṭṭhahitvā paribhuñjiṃsū’’ti.
“雨浴衣”取名为“不过量”,按照前面说的方法,在雨季四个月里要决意受持,过了这段时间就要舍掉、作净。这件衣即使只是染了不同的颜色,也可以用。但两件就不可以。“坐具”也要按前面说的方法决意,而且必须符合尺寸,只能有一件,两件不可以。“敷具”也要决意,大的也可以用,一件可以用,多件也可以用。蓝色、黄色、有花叶纹的、有花朵纹的,所有种类都可以。一旦决意了,就一直处于决意状态。“痒疮覆布”只要病还没好,就按尺寸决意受持。病好了以后,要舍掉、作净,只能有一件。“擦面布”也要决意,当一件在洗的时候,可以想要另一件来用,所以两件可以。不过其他长老说:“这是一种存放方式,多件也可以。”随众衣具没有数量限制,想要多少就决意多少。袋子和滤水器,如果达到可以作净的最小衣量,也要决意成“随众衣具”。把多件合在一起,决意说“我决意这些衣是随众衣具”,也可以。为了医药、劳作、父母等用途而存放的,也要决意。不过《大护持》里说“无犯”。至于床垫、椅垫、枕头、披毯、毛毯这些,以及为了坐卧具资具而布施的敷物,就根本不需要决意。巴利
‘‘Vassikasāṭikā’’ anatirittappamāṇā nāmaṃ gahetvā vuttanayeneva cattāro vassike māse adhiṭṭhātabbā, tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā. Vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭati. Dve pana na vaṭṭanti. ‘‘Nisīdanaṃ’’ vuttanayena adhiṭṭhātabbameva, tañca kho pamāṇayuttaṃ ekameva, dve na vaṭṭanti. ‘‘Paccattharaṇa’’mpi adhiṭṭhātabbameva, taṃ pana mahantampi vaṭṭati, ekampi vaṭṭati, bahūnipi vaṭṭanti. Nīlampi pītakampi sadasampi pupphadasampīti sabbappakāraṃ vaṭṭati. Sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hoti. ‘‘Kaṇḍuppaṭicchādi’’ yāva ābādho atthi, tāva pamāṇikā adhiṭṭhātabbā. Ābādhe vūpasante paccuddharitvā vikappetabbā, ekāva vaṭṭati . ‘‘Mukhapuñchanacoḷaṃ’’ adhiṭṭhātabbameva, yāva ekaṃ dhoviyati, tāva aññaṃ paribhogatthāya icchitabbanti dve vaṭṭanti. Apare pana therā ‘‘nidhānamukhametaṃ bahūnipi vaṭṭantī’’ti vadanti. Parikkhāracoḷe gaṇanā natthi, yattakaṃ icchati tattakaṃ adhiṭṭhātabbameva. Thavikāpi parissāvanampi vikappanupagaṃ pacchimacīvarappamāṇaṃ ‘‘parikkhāracoḷaka’’nti adhiṭṭhātabbameva. Bahūni ekato katvā ‘‘imāni cīvarāni parikkhāracoḷāni adhiṭṭhāmī’’ti adhiṭṭhātumpi vaṭṭatiyeva. Bhesajjanavakammamātāpituādīnaṃ atthāya ṭhapentenapi adhiṭṭhātabbameva. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘anāpattī’’ti vuttaṃ. Mañcabhisi pīṭhakabhisi bimbohanaṃ pāvāro kojavoti etesu pana senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇe ca adhiṭṭhānakiccaṃ natthiyeva.
那么,对于受用已经决意过的衣的人来说,决意是怎样失去的呢?通过施与他人、被强行夺走、以信任的方式取用、还俗、舍弃学处、命终、改变性别、撤销决意、出现破洞——通过这九种原因而失去。其中,前八种会让所有衣都失去决意,而出现破洞这一种,则只在三衣上导致失去决意,这在所有注释书中都有说到,而且是指指甲盖大小的破洞。这里指甲盖大小,要按小指指甲的大小来理解,破洞也必须是真正穿透的洞。因为如果破洞里面还有一根线没断,那还是算保护着决意的。其中,桑喀帝和郁多罗僧,在长边一拃、横边八指的范围以内出现破洞,就会破坏决意,超出这个范围就不会破坏。安陀会则是在长边一拃、横边四指的范围以内出现破洞,就会破坏决意,超出这个范围就不会破坏。所以,一旦出现破洞,那件衣就处于“多余衣”的状态,应该缝补之后再重新决意。不过玛哈苏玛长老说:“标准大小的衣,不管在哪里出现破洞,都会破坏决意;大件的衣,在标准范围以外出现破洞不会破坏决意,在范围以内出现的破洞则会破坏。”迦罗毗迦帝须长老说:“小或大并不是判断标准。穿两件衣的时候,在左手叠放收拢的地方出现破洞,不会破坏决意,在那个位置以下就会破坏。安陀会也一样,做褶边时在叠合的地方出现破洞不会破坏,从那以下就会破坏。”但在安达卡注释书中,则以三衣中玛哈苏玛长老的说法为标准,进一步说:“最下量也保护决意。”对于资具布,长边按善逝指八指、横边四指,不管在哪里出现破洞,都会失去决意。大块布上超出这个量的破洞,不会失去决意。这个道理适用于所有应当决意的衣。巴利
Adhiṭṭhitacīvaraṃ pana paribhuñjato kathaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti? Aññassa dānena, acchinditvā gahaṇena, vissāsaggāhena, hīnāyāvattanena, sikkhāpaccakkhānena , kālaṃkiriyāya, liṅgaparivattanena, paccuddharaṇena, chiddabhāvenāti imehi navahi kāraṇehi vijahati. Tattha purimehi aṭṭhahi sabbacīvarāni adhiṭṭhānaṃ vijahanti, chiddabhāvena pana ticīvarasseva sabbaaṭṭhakathāsu adhiṭṭhānavijahanaṃ vuttaṃ, tañca nakhapiṭṭhippamāṇena chiddena. Tattha nakhapiṭṭhippamāṇaṃ kaniṭṭhaṅgulinakhavasena veditabbaṃ, chiddañca vinibbiddhachiddameva. Chiddassa hi abbhantare ekatantu cepi acchinno hoti, rakkhati. Tattha saṅghāṭiyā ca uttarāsaṅgassa ca dīghantato vidatthippamāṇassa tiriyantato aṭṭhaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, parato na bhindati. Antaravāsakassa pana dīghantato vidatthippamāṇasseva tiriyantato caturaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, parato na bhindati. Tasmā jāte chidde taṃ cīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhati, sūcikammaṃ katvā puna adhiṭṭhātabbaṃ. Mahāsumatthero panāha – ‘‘pamāṇacīvarassa yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, mahantassa pana pamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindati, antojātaṃ bhindatī’’ti. Karavīkatissatthero āha – ‘‘khuddakaṃ mahantaṃ na pamāṇaṃ, dve cīvarāni pārupantassa vāmahatthe saṅgharitvā ṭhapitaṭṭhāne chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindati, orabhāge bhindati. Antaravāsakassapi ovaṭṭikaṃ karontena saṅgharitaṭṭhāne chiddaṃ na bhindati, tato oraṃ bhindatī’’ti. Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana ticīvare mahāsumattheravādaṃ pamāṇaṃ katvā uttarimpi idaṃ vuttaṃ ‘‘pacchimappamāṇaṃ adhiṭṭhānaṃ rakkhatī’’ti. Parikkhāracoḷe dīghaso aṭṭhaṅgule sugataṅgulena tiriyaṃ caturaṅgule yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati. Mahante coḷe tato parena chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahati. Esa nayo sabbesu adhiṭṭhātabbakesu cīvaresū’’ti.
这里,因为对一切应当决意的衣来说,除了可作净的最下量之外,并没有另外所谓的最下量。凡是坐具、痒疮覆布、雨浴衣所规定的量,那是最高量;因为超过它被禁止,所以它不是最下量;低于它则不被禁止。三衣即使不足善逝衣的量,也只是最高量而已。至于最下量,在经中并没有单独说过。擦面巾、敷布、资具布根本没有最高量的界定。不过,通过可作净的最下量,已经说了最下量的界限。因此,安达卡注释书中先说“最下量护持决意”,然后只对资具布用善逝指显示八指、四指的最下量,而对于其他三衣等,则依据拳量等差别的最下量,说“这个道理适用于一切应当决意的衣”——这并不吻合。巴利
Tattha yasmā sabbesampi adhiṭṭhātabbakacīvarānaṃ vikappanupagapacchimappamāṇato aññaṃ pacchimappamāṇaṃ nāma natthi, yañhi nisīdana-kaṇḍuppaṭicchādi-vassikasāṭikānaṃ pamāṇaṃ vuttaṃ, taṃ ukkaṭṭhaṃ, tato uttari paṭisiddhattā na pacchimaṃ tato heṭṭhā appaṭisiddhattā. Ticīvarassāpi sugatacīvarappamāṇato ūnakattaṃ ukkaṭṭhappamāṇameva. Pacchimaṃ pana visuṃ sutte vuttaṃ natthi. Mukhapuñchanapaccattharaṇaparikkhāracoḷānaṃ ukkaṭṭhaparicchedo natthiyeva. Vikappanupagapacchimena pana pacchimaparicchedo vutto. Tasmā yaṃ tāva andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘pacchimappamāṇaṃ adhiṭṭhānaṃ rakkhatī’’ti vatvā tattha parikkhāracoḷasseva sugataṅgulena aṭṭhaṅgulacaturaṅgulapacchimappamāṇaṃ dassetvā itaresaṃ ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādipabhedaṃ pacchimappamāṇaṃ sandhāya ‘‘esa nayo sabbesu adhiṭṭhātabbakesucīvaresū’’ti vuttaṃ, taṃ na sameti.
在迦罗毗迦帝须长老的说法里,也只指出了长边方向的破洞,没有指出横边方向的破洞,所以那个说法没有明确界定。玛哈苏玛长老的说法是:“标准量衣,不管在哪里有破洞,都会破坏决意;但大件衣在标准量范围之外的破洞,不破坏决意。”可是并没有说:“这样的才是标准量衣,超过这个的就是大件衣。”而且这里所说的三衣等,是以拳量五倍等差别中的最下量作为标准。如果超出最下量范围的破洞不破坏决意,那么达到上等量的钵或中等量的钵,超出下等量范围的破洞也应该不破坏决意;但事实上并非如此。所以这一说法也没有明确界定。巴利
Karavīkatissattheravādepi dīghantatoyeva chiddaṃ dassitaṃ, tiriyantato na dassitaṃ, tasmā so aparicchinno. Mahāsumattheravāde ‘‘pamāṇacīvarassa yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, mahantassa pana pamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindatī’’ti vuttaṃ. Idaṃ pana na vuttaṃ – ‘‘idaṃ nāma pamāṇacīvaraṃ ito uttari mahantaṃ cīvara’’nti. Apicettha ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādibhedaṃ pacchimappamāṇanti adhippetaṃ. Tattha yadi pacchimappamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindeyya, ukkaṭṭhapattassāpi majjhimapattassa vā omakappamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindeyya, na ca na bhindati. Tasmā ayampi vādo aparicchinno.
然而,这里最早出现的注释书说法,才是此处的判断标准。为什么呢?因为它有明确的界定。关于三衣的最下量、破洞的大小,以及破洞出现位置的範圍,所有这些在一切注释书里都已经明确界定并说明了,所以只有这个说法才是标准。这个说法确实是随顺世尊的意趣而说的。至于其他说法,既没有明确的界定,前后也不一致。巴利
Yo panāyaṃ sabbapaṭhamo aṭṭhakathāvādo, ayamevettha pamāṇaṃ. Kasmā? Paricchedasabbhāvato. Ticīvarassa hi pacchimappamāṇañca chiddappamāṇañca chidduppattidesappamāṇañca sabbaaṭṭhakathāsuyeva paricchinditvā vuttaṃ, tasmā sveva vādo pamāṇaṃ. Addhā hi so bhagavato adhippāyaṃ anugantvā vutto. Itaresu pana neva paricchedo atthi, na pubbāparaṃ sametīti.
如果有人先在薄弱的地方打上补丁,后来又把薄弱的地方剪掉拿走,决意不会坏。翻转边缘时也是同样的道理。对于双层衣,如果其中一层破了或者脱落了,决意不会坏。把小衣改成大衣,或者把大衣改成小衣,决意不会坏。如果把两端往中间缝合时,先剪断再拼接,决意就坏了;如果是先拼接再剪断,就不会坏。即使让洗衣工洗过之后把它弄白,决意还是决意。以上就是关于“在十天内决意或作净”当中,对决意的判定。巴利
Yo pana dubbalaṭṭhāne paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā pacchā dubbalaṭṭhānaṃ chinditvā apaneti, adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Maṇḍalaparivattanepi eseva nayo. Dupaṭṭassa ekasmiṃ paṭale chidde vā jāte gaḷite vā adhiṭṭhānaṃ na bhijjati, khuddakaṃ cīvaraṃ mahantaṃ karoti, mahantaṃ vā khuddakaṃ karoti, adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Ubho koṭiyo majjhe karonto sace paṭhamaṃ chinditvā pacchā ghaṭeti, adhiṭṭhānaṃ bhijjati. Atha ghaṭetvā chindati, na bhijjati, rajakehi dhovāpetvā setaṃ kārāpentassāpi adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānamevāti . Ayaṃ tāva ‘‘antodasāhaṃ adhiṭṭheti vikappetī’’ti ettha adhiṭṭhāne vinicchayo.
关于作净,有两种作净:当面作净和隔面作净。怎样才是当面作净呢?先弄清楚这些衣是一件还是多件、是放在跟前还是没放在跟前,然后说“这件衣”或“这些衣”,或者说“那件衣”或“那些衣”,再说“我为你作净”,这就是第一种当面作净。做到这一步,可以存放,但还不能使用、不能送人、也不能决意。如果这样说:“这是我的东西,我的这些东西,你拿去用、拿去送人,或者随你方便处置吧”,这就叫出离。从那时起,使用等就都可以了。巴利
Vikappane pana dve vikappanā – sammukhāvikappanā ca parammukhāvikappanā ca. Kathaṃ sammukhāvikappanā hotīti? Cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘‘‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’’’ti vā ‘‘tuyhaṃ vikappemī’’ti vattabbaṃ, ayamekā sammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhuñjituṃ pana vissajjetuṃ vā adhiṭṭhātuṃ vā na vaṭṭati. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ, mayhaṃ santakāni paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti evaṃ pana vutte paccuddhāro nāma hoti. Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti.
还有一种方式:同样地,先弄清楚这些衣是一件还是多件、是放在近处还是不在近处,然后在那位比丘面前说“这件衣”或“这些衣”或“那件衣”或“那些衣”,再从五位同法者中选一位自己中意的,称他的名号,说“我为帝萨比丘作净施”,或者说“我为帝萨比丘尼、帝萨在学尼、帝萨沙弥、帝萨沙弥尼作净施”,这就是另一种当面净施。做到这一步,就可以存放了,但在使用等方面则一样也不允许。然而,当那位比丘说“帝萨比丘的所有物……乃至……帝萨沙弥尼的所有物,你使用、或处理、或随宜处置”时,这就叫作“出离”。从那时起,使用等也就允许了。巴利
Aparopi nayo – tatheva cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā tasseva bhikkhuno santike ‘‘‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’’’ti vā vatvā pañcasu sahadhammikesu aññatarassa attanā abhirucitassa yassa kassaci nāmaṃ gahetvā ‘‘‘tissassa bhikkhuno vikappemī’ti vā ‘tissāya bhikkhuniyā, sikkhamānāya, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā vikappemī’’’ti vā vattabbaṃ, ayaṃ aparāpi sammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhogādīsu pana ekampi na vaṭṭati. Tena pana bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno santakaṃ…pe… tissāya sāmaṇeriyā santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vutte paccuddhāro nāma hoti. Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti.
什么是不对面净施?同样要先弄清楚衣是一件还是多件、是存放着还是没存放,然后说“这件衣”或“这些衣”或“那件衣”或“那些衣”,接着说“我给你,用作净施”。他应当被问:“谁是你的朋友或熟人?”然后对方就按前面的方式说“帝萨比丘……中略……帝萨沙弥尼”。接着那位比丘要说“我给帝萨比丘……中略……我给帝萨沙弥尼”,这就是不对面净施。到这一步,可以存放,但在使用等方面则一样也不允许。然而,当那位比丘按第二当面净施中所说的方式说“某某的所有物,你使用、或处理、或随宜处置”时,这就叫出离。从那时起,使用等也就允许了。巴利
Kathaṃ parammukhāvikappanā hotīti? Cīvarānaṃ tatheva ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘‘‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’’’ti vā vatvā ‘‘tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti vattabbaṃ. Tena vattabbo – ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti? Tato itarena purimanayeneva ‘‘tisso bhikkhūti vā…pe… tissā sāmaṇerī’’ti vā vattabbaṃ. Puna tena bhikkhunā ‘‘ahaṃ tissassa bhikkhuno dammīti vā…pe… tissāya sāmaṇeriyā dammī’’ti vā vattabbaṃ, ayaṃ parammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhogādīsu pana ekampi na vaṭṭati. Tena pana bhikkhunā dutiyasammukhāvikappanāyaṃ vuttanayeneva ‘‘itthannāmassa santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vutte paccuddhāro nāma hoti. Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti.
两种净施的差别在哪里?当面净施,是自己先作净施,然后由别人来撤回。背面净施,则是让别人先作净施,再让同一个人来撤回。这就是两者的差别。不过,如果接受净施的那个人不精通这项规定,不知道怎么撤回,那就应该把袈裟拿上,到一位通达的人那里,重新作净施之后再让他撤回。这叫做“已净施的净施”,是允许的。以上是对“净施”这个词的判定。巴利
Dvinnaṃ vikappanānaṃ kiṃ nānākaraṇaṃ? Sammukhāvikappanāyaṃ sayaṃ vikappetvā parena paccuddharāpeti . Parammukhāvikappanāya pareneva vikappāpetvā pareneva paccuddharāpeti, idamettha nānākaraṇaṃ. Sace pana yassa vikappeti, so paññattikovido na hoti, na jānāti paccuddharituṃ, taṃ cīvaraṃ gahetvā aññassa byattassa santikaṃ gantvā puna vikappetvā paccuddharāpetabbaṃ. Vikappitavikappanā nāmesā vaṭṭati. Ayaṃ ‘‘vikappetī’’ti imasmiṃ pade vinicchayo.
“诸比丘,我允许对三衣作决意,不允许作净施”等语,与这里笼统说的“净施”看起来好像矛盾,但如来所说的话不会自相矛盾。所以应当这样理解它的意思:对于以三衣为范围而受用三衣的人来说,我只允许决意,不允许净施;而雨浴衣在四个月之后,只允许净施,不允许决意。这样一来,如果有人想从三衣中留出一件衣而离开住处,就可以撤回三衣的决意,为了让他能方便地离衣而住,开许他作净施。并且,超过十天也没有罪过——应当知道,通过这个方式,净施在一切情况下都不是被禁止的。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetu’’ntiādivacanato ca idaṃ ‘‘vikappetī’’ti avisesena vuttavacanaṃ viruddhaṃ viya dissati, na ca viruddhaṃ tathāgatā bhāsanti. Tasmā evamassa attho veditabbo, ticīvaraṃ ticīvarasaṅkhepeneva pariharato adhiṭṭhātumeva anujānāmi, na vikappetuṃ. Vassikasāṭikaṃ pana cātumāsato paraṃ vikappetumeva na adhiṭṭhātuṃ. Evañca sati yo ticīvare ekena cīvarena vippavasitukāmo hoti, tassa ticīvarādhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā vippavāsasukhatthaṃ vikappanāya okāso dinno hoti. Dasāhātikkame ca anāpattīti etenupāyena sabbattha vikappanāya appaṭisiddhabhāvo veditabbo.
“施与”就是把它给另一个人。那么,怎样才算已经给了、已经接受了呢?如果他说“我把这个给你,我给、我赠、我授、我舍、我弃、我施与”,或者说“我给某某……乃至……我弃舍”,那么不论当面还是不在当面,都算已经给了。如果对他说“你拿吧”,他说“我拿”,这就是给得妥当、接受得妥当。如果对他说“你把它当成你的东西吧”“它就成为你的东西吧”“你将把它当成你的东西”,而他说“我把它当成我的东西”“它成为我的东西”“我将把它当成我的东西”,这就是给得不当、接受得不当——施者不知道该怎么施,受者也不知道该怎么受。不过,如果对他说“你把它当成你的东西吧”,他说“萨度,尊者,我拿”,那就是接受得妥当。如果一方说“你拿吧”,另一方说“我不拿”,前者又说“我已经给你了,你拿吧”,后者也说“我不需要这个”。此后,前者心想“我已经给了”,过了十天;后者心想“我已经拒绝了”。这算谁有罪呢?谁都没有罪。但如果有人愿意,就可以决意之后拿来用。巴利
Vissajjetīti aññassa deti. Kathaṃ pana dinnaṃ hoti, kathaṃ gahitaṃ? ‘‘Imaṃ tuyhaṃ demi dadāmi dajjāmi oṇojemi pariccajāmi nissajjāmi vissajjāmīti vā ‘‘itthannāmassa demi…pe… nissajjāmī’’ti vā vadati, sammukhāpi parammukhāpi dinnaṃyeva hoti. ‘‘Tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vadati, sudinnaṃ suggahitañca. ‘‘Tava santakaṃ karohi, tava santakaṃ hotu, tava santakaṃ karissasī’’ti vutte ‘‘mama santakaṃ karomi, mama santakaṃ hotu, mama santakaṃ karissāmī’’ti vadati, duddinnaṃ duggahitañca. Neva dātā dātuṃ jānāti, na itaro gahetuṃ. Sace pana ‘‘tava santakaṃ karohī’’ti vutte ‘‘sādhu, bhante, mayhaṃ gaṇhāmī’’ti gaṇhāti, suggahitaṃ. Sace pana ‘‘eko gaṇhāhī’’ti vadati, itaro ‘‘na gaṇhāmī’’ti puna so ‘‘dinnaṃ mayā tuyhaṃ, gaṇhāhī’’ti vadati, itaropi ‘‘na mayhaṃ iminā attho’’ti vadati. Tato purimopi ‘‘mayā dinna’’nti dasāhaṃ atikkāmeti, pacchimopi ‘‘mayā paṭikkhitta’’nti. Kassa āpattīti? Na kassaci āpatti. Yassa pana ruccati, tena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabbaṃ.
如果有人对“决意”这件事还有疑惑,那该怎么办?他应该说明自己有疑惑,然后说:“如果还没有决意,这样对我来说就是如法的。”接着再按前面说的方式舍弃。因为像这样如实说明之后再作戒律事务,并不会构成妄语。不过有些人说:“可以由一位比丘以信任的方式拿来之后,再布施出去。”这并不合理。因为那并不是他依戒律所应作的事,也不会仅仅因此就成为另一件物品。巴利
Yo pana adhiṭṭhāne vematiko, tena kiṃ kātabbaṃ? Vematikabhāvaṃ ārocetvā sace anadhiṭṭhitaṃ bhavissati, evaṃ me kappiyaṃ hotīti vatvā vuttanayeneva nissajjitabbaṃ. Na hi evaṃ jānāpetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādo hoti. Keci pana ‘‘ekena bhikkhunā vissāsaṃ gahetvā puna dinnaṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, taṃ na yujjati. Na hi tassetaṃ vinayakammaṃ, nāpi taṃ ettakena aññaṃ vatthuṃ hoti.
“遗失”等说法本身意思很浅显。关于“若不给与,就犯恶作罪”这一句:如果一个人心里想“这是他用这个给我的”,抱着这种想法而不给,就犯恶作。但如果已经知道那东西实际上属于对方,却用借口把它夺走,那就应当估量物品的价值,然后让他照价赔偿。巴利
Nassatītiādi uttānatthameva. Yo na dadeyya āpatti dukkaṭassāti ettha ‘‘mayhaṃ dinnaṃ iminā’’ti imāya saññāya na dentassa dukkaṭaṃ. Tassa santakabhāvaṃ pana ñatvā lesena acchindanto bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabboti.
关于起源等项目,这条学处名叫“咖提那起源”,从身和语生起,也从身、语和心生起;因为不决意、不作净而违犯,所以属于非作;即使没有想也不得解脱,即使不知道也犯,因此不是想解脱;是无心、施设违犯、身业、语业、三心、三受。巴利
Samuṭṭhānādīsu idaṃ sikkhāpadaṃ kathinasamuṭṭhānaṃ nāma kāyavācāto ca kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, anadhiṭṭhānena ca avikappanena ca āpajjanato akiriyaṃ, saññāya abhāvepi na muccati, ajānantopi āpajjatīti nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
2. 乌多西塔学处注释巴利
2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
471 471.“那个时候,佛陀、世尊”——这是《优多西陀学处》的开头。其中,“santaruttarena”的意思是:antarā(安陀罗)称为下衣,uttara(郁多罗)称为上衣;下衣和上衣合在一起就是santaruttara(上下衣),意思就是穿着那套上下衣,也就是穿着下衣和上衣。“Kaṇṇakitāni”是指被汗水浸湿的地方生起的黑白色圆斑。具寿阿难在巡视住处时看见了:据说,世尊为了白天独自禅修而进入香室后,长老趁这个机会,一边收拾摆放不当的木器和陶器,一边清扫没有打扫过的地方,一边和生病的比丘们互相问候,当他来到那些比丘的住处时,就看见了。因此说:“具寿阿难在巡视住处时看见了。”巴利
471.Tenasamayena buddho bhagavāti udositasikkhāpadaṃ. Tattha santaruttarenāti antaranti antaravāsako vuccati, uttaranti uttarāsaṅgo, saha antarena uttaraṃ santaruttaraṃ, tena santaruttarena, saha antaravāsakena uttarāsaṅgenāti attho. Kaṇṇakitānīti sedena phuṭṭhokāsesu sañjātakāḷasetamaṇḍalāni. Addasa kho āyasmā ānando senāsanacārikaṃ āhiṇḍantoti thero kira bhagavati divā paṭisallānatthāya gandhakuṭiṃ paviṭṭhe taṃ okāsaṃ labhitvā dunnikkhittāni dārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmento asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjanto gilānehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto tesaṃ bhikkhūnaṃ senāsanaṭṭhānaṃ sampatto addasa. Tena vuttaṃ – ‘‘addasa kho āyasmā ānando senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto’’ti.
473 授予“不离衣”的认可,意思是:关于不离衣的认可,就叫不离衣认可;或者,为了不离衣而作的认可,就叫不离衣认可。那么,这有什么好处呢?他以那件衣离宿,那件衣不会成为应舍,也不会犯罪。时间是多久呢?玛哈苏玛长老说:“只要病还没平息;病平息后,就要赶快回到放衣的地方。”玛哈巴杜玛长老说:“如果赶快回来,病可能会复发,所以应该慢慢回来。从开始找车船,或者心里动念‘我要走了’的时候起,就可以了。但如果心里想‘我现在不走了’,这样放弃责任,就应该撤回认可,那件衣就会归入多余衣的范围。”如果他病又复发,该怎么办呢?普萨迭瓦长老说:“如果还是同一种病复发,那原来的认可仍然有效,不需要再给一次认可。如果是另一种病发作,就要再给一次认可。”伍巴帝萨长老说:“不管是同一种病还是另一种病,都不需要再给认可。”巴利
473.Avippavāsasammutiṃ dātunti avippavāse sammuti avippavāsasammuti, avippavāsāya vā sammuti avippavāsasammuti. Ko panettha ānisaṃso? Yena cīvarena vippavasati, taṃ nissaggiyaṃ na hoti, āpattiñca nāpajjati. Kittakaṃ kālaṃ? Mahāsumatthero tāva āha – ‘‘yāva rogo na vūpasamati, vūpasante pana roge sīghaṃ cīvaraṭṭhānaṃ āgantabba’’nti . Mahāpadumatthero āha – ‘‘sīghaṃ āgacchato rogo paṭikuppeyya, tasmā saṇikaṃ āgantabbaṃ. Yato paṭṭhāya hi satthaṃ vā pariyesati, ‘gacchāmī’ti ābhogaṃ vā karoti, tato paṭṭhāya vaṭṭati. ‘Na dāni gamissāmī’ti evaṃ pana dhuranikkhepaṃ karontena paccuddharitabbaṃ, atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī’’ti. Sace panassa rogo paṭikuppati, kiṃ kātabbanti? Phussadevatthero tāva āha – ‘‘sace soyeva rogo paṭikuppati, sā eva sammuti, puna sammutidānakiccaṃ natthi. Athañño kuppati, puna dātabbā sammutī’’ti. Upatissatthero āha – ‘‘so vā rogo hotu, añño vā puna sammutidānakiccaṃ natthī’’ti.
475-6 “比丘的衣已作成时”:这里不能像前一条学处那样取它的意思,而应当把具格理解为表示所属关系,也就是“比丘的衣已作成时”。因为按具格来说,并没有“比丘应当做这件事”的意思。若按所属关系来理解,则是:比丘的衣已作成、咖提那也已撤除,这样断除了障碍的比丘,即使只一夜以三衣离宿——这样的意思才讲得通。其中,“以三衣”是指在已指定的三衣当中,以任何一件。因为即使只离开一件衣而宿,也算是以三衣离宿,因为所离开的衣正属于被禁止的范围之内。所以,在它的分别中说“以桑喀帝……”等。“离宿”是指分开而住。巴利
475-6.Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunāti idha pana purimasikkhāpade viya atthaṃ aggahetvā niṭṭhite cīvarasmiṃ bhikkhunoti evaṃ sāmivasena karaṇavacanassa attho veditabbo. Karaṇavasena hi bhikkhunā idaṃ nāma kātabbanti natthi. Sāmivasena pana bhikkhuno cīvarasmiṃ niṭṭhite kathine ca ubbhate evaṃ chinnapalibodho ekarattampi ce bhikkhu ticīvarena vippavaseyyāti evaṃ attho yujjati. Tattha ticīvarenāti adhiṭṭhitesu tīsu cīvaresu yena kenaci. Ekena vippavutthopi hi ticīvarena vippavuttho hoti, paṭisiddhapariyāpannena vippavutthattā. Tenevassa padabhājane ‘‘saṅghāṭiyā vā’’tiādi vuttaṃ. Vippavaseyyāti vippayutto vaseyya.
477-8 “同一界内的村庄”等这一句,是为了确定不离衣的界限相而说的。此后,依次详细展开那十五个论母词条,所以说“名为同一界内的村庄”等。其中,“单一家族的村庄”是指属于一位国王或一位食主的村庄。“有围墙”是指被任何一种城墙、篱笆或围栏围住。到这里,就显示了单一家族村庄的同一界性。“应住在村内”:在这样的村庄里,把衣放下后,可以在村内任何合意的地方待到天亮。“无围墙”:以此显示了同一个村庄的多界性。在这样的村庄里,衣放在哪一家,就应住在那里。或者不应离开手距:或者说,不应离开那家周围的手距,不应离开两肘半指距的范围,这就是所说的意思。但在两肘半指距之内则可以住。若超过这个限度,即使有神足的比丘在空中让天亮,也仍然是尼萨耆亚。这里,“在哪一家”这一句,家的界限应依“单一家族的住所”等(《巴拉基格》480)之相来了知。巴利
477-8.Gāmo ekūpacārotiādi avippavāsalakkhaṇavavatthāpanatthaṃ vuttaṃ. Tato paraṃ yathākkamena tāneva pannarasa mātikāpadāni vitthārento ‘‘gāmo ekūpacāro nāmā’’tiādimāha. Tattha ekakulassa gāmoti ekassa rañño vā bhojakassa vā gāmo. Parikkhittoti yena kenaci pākārena vā vatiyā vā parikkhāya vā parikkhitto. Ettāvatā ekakulagāmassa ekūpacāratā dassitā. Antogāme vatthabbanti evarūpe gāme cīvaraṃ nikkhipitvā gāmabbhantare yathārucite ṭhāne aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ vaṭṭati. Aparikkhittoti iminā tasseva gāmassa nānūpacāratā dassitā. Evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ, tattha vatthabbaṃ. Hatthapāsā vā na vijahitabbanti atha vā taṃ gharaṃ samantato hatthapāsā na vijahitabbaṃ, aḍḍhateyyaratanappamāṇappadesā uddhaṃ na vijahitabbanti vuttaṃ hoti. Aḍḍhateyyaratanabbhantare pana vatthuṃ vaṭṭati. Taṃ pamāṇaṃ atikkamitvā sacepi iddhimā bhikkhū ākāse aruṇaṃ uṭṭhāpeti, nissaggiyameva hoti. Ettha ca yasmiṃ ghareti gharaparicchedo ‘‘ekakulassa nivesanaṃ hotī’’tiādinā (pārā. 480) lakkhaṇena veditabbo.
479 “不同家族的村庄”是指属于多位国王或多位领主的村庄,就像毗舍离、拘尸那罗那样的地方。用“有围墙”这一说法,显示的是不同家族的村庄属于同一界内。“在集会处或城门附近”:这里的“集会处”,是通过词性变化来表达的集会处;“城门附近”指城门旁边。这里要说明的是:在这样的村庄里,衣放在哪一户人家,就应该住在那里。如果因为声音嘈杂或人群拥挤而没法住在那里,那就应该住在集会处或城门附近。如果在那里也没法住,那就在任何舒适的地方住下,但天亮之前要回到那个集会处或城门附近,不能离开伸手所及的范围。至于放衣的那户人家或衣所在之处,并没有必须住在伸手所及范围内的规定。巴利
479.Nānākulassagāmoti nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā gāmo, vesālikusinārādisadiso. Parikkhittoti iminā nānākulagāmassa ekūpacāratā dassitā. Sabhāye vā dvāramūle vāti ettha sabhāyanti liṅgabyattayena sabhā vuttā. Dvāramūleti nagaradvārassa samīpe. Idaṃ vuttaṃ hoti – evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ, tattha vā vatthabbaṃ. Tattha saddasaṅghaṭṭanena vā janasambādhena vā vasituṃ asakkontena sabhāye vā vatthabbaṃ nagaradvāramūle vā. Tatrapi vasituṃ asakkontena yattha katthaci phāsukaṭṭhāne vasitvā antoaruṇe āgamma tesaṃyeva sabhāyadvāramūlānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Gharassa pana cīvarassa vā hatthapāse vattabbameva natthi.
前往集会堂的人,在伸手所及的范围内放下衣:如果他想“我不放在家里,我要放在集会堂”,于是前往集会堂。这个前往集会堂的人,在伸手所及之处——也就是伸手能够到、方便放下的地方,心里想着“来,我把这件衣放在这里”,就把衣放在某个店铺里。然后按照前面说的方式,应当住在集会堂或城门附近,不应离开伸手所及的范围。巴利
Sabhāyaṃ gacchantena hatthapāse cīvaraṃ nikkhipitvāti sace ghare aṭṭhapetvā sabhāye ṭhapessāmīti sabhāyaṃ gacchati, tena sabhāyaṃ gacchantena hatthapāseti hatthaṃ pasāretvā ‘‘handimaṃ cīvaraṃ ṭhapemī’’ti evaṃ nikkhepasukhe hatthapāsagate kismiñci āpaṇe cīvaraṃ nikkhipitvā purimanayeneva sabhāye vā vatthabbaṃ dvāramūle vā, hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.
关于这一点,裁决如下:花天长老先说:“没有必要住在袈裟伸手所及的范围内,不管在哪里——街巷伸手所及、集会堂伸手所及、城门伸手所及——都可以住。”伍巴帝萨长老则说:“城有许多门,也有许多集会堂,所以并非处处都可以。袈裟放在哪条街巷,正对着那条街巷的集会堂和城门,就不应离开那座集会堂和那座城门的伸手所及范围。这样,才能知道袈裟的去向。”如果去集会堂时,把袈裟交到某个店主手里,而他把袈裟带回家中存放,那就不再守护街巷的伸手所及范围,应住在房屋的伸手所及范围内。如果房屋很大,横跨两条街巷,则应在屋前或屋后的伸手所及范围内迎接天亮。如果把袈裟放在集会堂,则应在集会堂里、或在正对集会堂的城门根处、或在那些地方的伸手所及范围内迎接天亮。巴利
Tatrāyaṃ vinicchayo – phussadevatthero tāva āha – ‘‘cīvarahatthapāse vasitabbaṃ natthi, yattha katthaci vīthihatthapāsepi sabhāyahatthapāsepi dvārahatthapāsepi vasituṃ vaṭṭatī’’ti. Upatissatthero panāha – ‘‘nagarassa bahūnipi dvārāni honti bahūnipi sabhāyāni, tasmā sabbattha na vaṭṭati. Yassā pana vīthiyā cīvaraṃ ṭhapitaṃ yaṃ tassā sammukhaṭṭhāne sabhāyañca dvārañca tassa sabhāyassa ca dvārassa ca hatthapāsā na vijahitabbaṃ. Evañhi sati sakkā cīvarassa pavatti jānitu’’nti. Sabhāyaṃ pana gacchantena yassa āpaṇikassa hatthe nikkhittaṃ, sace so taṃ cīvaraṃ atiharitvā ghare nikkhipati, vīthihatthapāso na rakkhati, gharassa hatthapāse vatthabbaṃ. Sace mahantaṃ gharaṃ hoti, dve vīthiyo pharitvā ṭhitaṃ purato vā pacchato vā hatthapāseyeva aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ. Sabhāye nikkhipitvā pana sabhāye vā tassa sammukhe nagaradvāramūle vā tesaṃyeva hatthapāse vā aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ.
“没有围墙”这句话,是用来说明那个村子没有同一邻近。按照同样的方法,应当理解:在一切情况下,既有“同一邻近”也有“非同一邻近”。不过在巴利圣典中,先举出“名为同一邻近的村”这样的开头,最后举出“名为同一邻近的空地”这样的结尾,只提取出一个论母句,然后详细展开逐句分别。因此,应当依照这个句子的方式,在一切情况下从“有围墙”等方面来理解同一邻近和非同一邻近。巴利
Aparikkhittotiiminā tasseva gāmassa nānūpacāratā dassitā. Etenevupāyena sabbattha ekūpacāratā ca nānūpacāratā ca veditabbā. Pāḷiyaṃ pana ‘‘gāmo ekūpacāro nāmā’’ti evaṃ ādimhi ‘‘ajjhokāso ekūpacāro nāmā’’ti evaṃ ante ca ekameva mātikāpadaṃ uddharitvā padabhājanaṃ vitthāritaṃ. Tasmā tasseva padassānusārena sabbattha parikkhepādivasena ekūpacāratā ca nānūpacāratā ca veditabbā.
480-1 在住宅等处所说的“内室”,只是对房间的另一种说法。“或者伸手所及”,是指房间的伸手所及范围。“或者门口”,是指所有人共用的房屋门口。“或者伸手所及”,是指房间或房屋门口的伸手所及范围。巴利
480-1.Nivesanādīsuovarakāti gabbhānaṃyevetaṃ pariyāyavacanaṃ. Hatthapāsā vāti gabbhassa hatthapāsā. Dvāramūle vāti sabbesaṃ sādhāraṇe gharadvāramūle. Hatthapāsā vāti gabbhassa vā gharadvāramūlassa vā hatthapāsā.
482-7 “仓库”是指存放车辆等物品的棚屋。从这里开始,裁决方法应当依照在“住宅”部分所说的那样来理解。“楼堡”是为了抵御敌国等而用砖砌成的、墙壁厚实、有四五层高的特殊建筑。“殿阁”是单一屋顶覆盖的方形宫殿。“宫殿”是长形宫殿。“殿堂”是平顶宫殿。巴利
482-7.Udositoti yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā. Ito paṭṭhāya ca nivesane vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Aṭṭoti paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso. Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti muṇḍacchadanapāsādo.
489 这里,“七内”中的一内是二十八肘。行进的商队如果停驻下来、把村庄或河流涵盖在内,并与已经进入其中的人连成一片,横跨两岸而住,那就只能得到商队护。如果已经进入的人被村庄或河流包住,那就能得到村庄护和河流护。如果商队越过寺院界之后停下来,而袈裟在界内,就应该去寺院住。如果袈裟在界外,就应该住在商队旁边。如果在行进途中因为车坏了或者牛丢了而中断,袈裟在哪一段,就应该住在那里。巴利
489.Sattabbhantarātiettha ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatihatthaṃ hoti. Sace sattho gacchanto gāmaṃ vā nadiṃ vā pariyādiyitvā tiṭṭhati antopaviṭṭhena saddhiṃ ekābaddho hutvā orañca pārañca pharitvā ṭhito hoti, satthaparihārova labbhati. Atha gāme vā nadiyā vā pariyāpanno hoti antopaviṭṭho , gāmaparihāro ceva nadīparihāro ca labbhati. Sace vihārasīmaṃ atikkamitvā tiṭṭhati, antosīmāya ca cīvaraṃ hoti, vihāraṃ gantvā vasitabbaṃ. Sace bahisīmāya cīvaraṃ hoti satthasamīpeyeva vasitabbaṃ. Sace gacchanto sakaṭe vā bhagge goṇe vā naṭṭhe antarā chijjati, yasmiṃ koṭṭhāse cīvaraṃ tattha vasitabbaṃ.
490 在只有一户人家的田地里,所谓“手距”就是袈裟的手距;在有多户人家的田地里,所谓“手距”就是田地门口的手距。在没有围墙的地方,就是袈裟本身的手距。巴利
490. Ekakulassa khette hatthapāso nāma cīvarahatthapāsoyeva, nānākulassa khette hatthapāso nāma khettadvārassa hatthapāso. Aparikkhitte cīvarasseva hatthapāso.
491-4 Dhaññakaraṇa是指khala(打谷场)。园指花园或果园。这两处的判定方式也与田地中所说的一样。精舍等同于住宅。在树根处,指在树荫覆盖的范围之内。但如果树是枝叶稀疏的,放在被阳光照到的地方,就成了应舍;所以应该放在这种树的枝叶阴影或树干阴影里。如果放在树枝或枝干上,就应该放在上方其他枝叶阴影覆盖的地方。弯曲树的树荫延伸得很远,放在树荫所到之处就可以。这里的手距也是衣手距。巴利
491-4.Dhaññakaraṇanti khalaṃ vuccati. Ārāmoti pupphārāmo vā phalārāmo vā. Dvīsupi khette vuttasadisova vinicchayo. Vihāro nivesanasadiso. Rukkhamūle antochāyāyanti chāyāya phuṭṭhokāsassa anto eva. Viraḷasākhassa pana rukkhassa ātapena phuṭṭhokāse ṭhapitaṃ nissaggiyameva hoti, tasmā tādisassa sākhācchāyāya vā khandhacchāyāya vā ṭhapetabbaṃ. Sace sākhāya vā viṭape vā ṭhapeti, upari aññasākhācchāyāya phuṭṭhokāseyeva ṭhapetabbaṃ. Khujjarukkhassa chāyā dūraṃ gacchati, chāyāya gataṭṭhāne ṭhapetuṃ vaṭṭatiyeva. Idhāpi hatthapāso cīvarahatthapāsoyeva.
所谓“无村旷野”,就是在频阇陀林之类的密林里,或者在大海中央渔夫到不了的小岛上,所能得到的处所。“周围七寻”是说,对坐在中间的人来说,四周每个方向都是七寻,直径就是十四寻。坐在中间的人,能守护放在东方或西方边界上的袈裟。但如果天快亮时,他哪怕只朝东方移动一根头发尖那么点距离,西方的袈裟就成了应舍;反过来也一样。伍波萨他的时候,要从坐在僧众边缘的比丘开始,清理出七寻的界。比丘僧团扩大多少,界也跟着扩大多少。巴利
Agāmake araññeti agāmakaṃ nāma araññaṃ viñjhāṭavīādīsu vā samuddamajjhe vā macchabandhānaṃ agamanapathe dīpakesu labbhati. Samantā sattabbhantarāti majjhe ṭhitassa samattā sabbadisāsu sattabbhantarā, vinibbedhena cuddasa honti. Majjhe nisinno puratthimāya vā pacchimāya vā disāya pariyante ṭhapitacīvaraṃ rakkhati. Sace pana aruṇuggamanasamaye kesaggamattampi puratthimaṃ disaṃ gacchati, pacchimāya disāya cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti. Esa nayo itarasmiṃ. Uposathakāle pana parisapariyante nisinnabhikkhuto paṭṭhāya sattabbhantarasīmā sodhetabbā. Yattakaṃ bhikkhusaṅgho vaḍḍhati, sīmāpi tattakaṃ vaḍḍhati.
495 有位精进修行(padhānika)的比丘,整夜都在用功修行,到了清晨时分,心想“我要去洗澡”,就把三件袈裟放在岸边,下河去洗。就在他洗澡的时候,天亮了。这时该怎么办呢?
如果他上岸后穿上那件袈裟,就会因为受用了还没有舍掉的应舍袈裟,而犯恶作罪。那如果他光着身子走呢?这样也犯恶作罪吗?不犯。因为在他还没有见到另一位比丘、还没有做律甘马之前,那些袈裟还不适合受用,所以它们就等同于“丢失的袈裟”的状态。而丢失的袈裟,没有什么不合法的问题。
所以,应该先穿一件,手里拿着两件,回到住处后做律甘马。如果住处很远,路上又有行人来往,那就穿一件、披一件,把另一件搭在肩头上走。如果到了住处,看不到同分的比丘,他们都去乞食了,那就把桑喀帝放在村外,穿着内衣和上衣进入集会堂做律甘马。如果村外有盗贼的危险,那就披着桑喀帝去。如果集会堂很拥挤、人很多,没办法在一边把袈裟脱下来做律甘马,那就带一位比丘到村外,做完律甘马之后,才可以受用那些袈裟。巴利
495.Anissajjitvā paribhuñjati āpatti dukkaṭassāti ettha sace padhāniko bhikkhu sabbarattiṃ padhānamanuyuñjitvā paccusasamaye ‘‘nhāyissāmī’’ti tīṇipi cīvarāni tīre ṭhapetvā nadiṃ otarati, nhāyantasseva cassa aruṇaṃ uṭṭhahati, kiṃ kātabbaṃ. So hi yadi uttaritvā cīvaraṃ nivāseti, nissaggiyacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjanapaccayā dukkaṭaṃ āpajjati. Atha naggo gacchati, evampi dukkaṭaṃ āpajjatīti? Na āpajjati. So hi yāva aññaṃ bhikkhuṃ disvā vinayakammaṃ na karoti, tāva tesaṃ cīvarānaṃ aparibhogārahattā naṭṭhacīvaraṭṭhāne ṭhito hoti. Naṭṭhacīvarassa ca akappiyaṃ nāma natthi. Tasmā ekaṃ nivāsetvā dve hatthena gahetvā vihāraṃ gantvā vinayakammaṃ kātabbaṃ. Sace dūre vihāro hoti, antarāmagge manussā sañcaranti. Ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃsakūṭe ṭhapetvā gantabbaṃ. Sace vihāre sabhāgabhikkhū na passati, bhikkhācāraṃ gatā honti, saṅghāṭiṃ bahigāme ṭhapetvā santaruttarena āsanasālaṃ gantvā vinayakammaṃ kātabbaṃ. Sace bahigāme corabhayaṃ hoti, pārupitvā gantabbaṃ. Sace āsanasālā sambādhā hoti janākiṇṇā, na sakkā ekamante cīvaraṃ apanetvā vinayakammaṃ kātuṃ, ekaṃ bhikkhuṃ ādāya bahigāmaṃ gantvā vinayakammaṃ katvā cīvarāni paribhuñjitabbāni.
如果比丘们把钵和衣交给年轻比丘们拿着,走在路上,到了后夜想躺下休息,那就应当各自把自己的衣放在伸手够得到的地方,然后才躺下。如果走着走着,年轻比丘们还没到,天就亮了,那么衣就成了应舍衣,但依止并不废止。年轻比丘们走在前面,长老们还没到,也是同样的道理。如果偏离道路,在树林里彼此看不见,也是同样的道理。但如果年轻比丘们说:“尊者,我们稍微睡一会儿,然后在某某地方赶上你们。”结果一直睡到天亮,那么衣就成了应舍衣,依止也废止了。把年轻比丘们打发走之后,长老们自己躺下睡觉,也是同样的道理。如果走到岔路口,长老们说“是这条路”,年轻比丘们说“是那条路”,彼此都不接受对方的说法,各自走了,那么天一破晓,衣就成了应舍衣,依止也废止了。如果年轻比丘们离开道路,心想“我们会在天亮前回来”,为了取药进入村庄,回来时还没到,天就亮了,那么衣成了应舍衣,但依止并不废止。但如果因为怕母牛或怕狗,心想“稍微站一会儿再走”,于是站着或坐着,之后继续走,半路上天亮了,那么衣成了应舍衣,依止也废止了。如果心想“我们会在天亮前回来”,进入界内的村庄,半路上天亮了,那么衣既不是应舍衣,依止也不废止。但如果心想“先等天亮吧”就坐下,即使天亮了,衣也不是应舍衣,但依止会废止。还有些人心想“我们会在天亮前回来”,为了听法而积极前往附近的寺院,半路上天就亮了,那么衣成了应舍衣,但依止并不废止。如果因为尊重法,心想“听完再走”,就坐下,那么天一破晓,衣就成了应舍衣,依止也废止了。长老派年轻比丘去村里洗衣服时,应当先把自己的衣舍出,然后才交给他。年轻比丘的衣也应当让他舍出后再放置。如果年轻比丘因为忘记而走了,就应当把自己的衣舍出,然后以信任的方式拿年轻比丘的衣来放置。如果长老忘了,而年轻比丘记得,那么年轻比丘应当把自己的衣舍出,以信任的方式拿长老的衣,去对长老说:“尊者,请决意您的衣后再受用。”自己也应当决意自己的衣。这样,即使只有一个人记得,也能从罪中解脱出来。其余部分意思都很浅显。巴利
Sace bhikkhū daharānaṃ hatthe pattacīvaraṃ datvā maggaṃ gacchantā pacchime yāme sayitukāmā honti, attano attano cīvaraṃ hatthapāse katvāva sayitabbaṃ. Sace gacchantānaṃyeva asampattesu daharesu aruṇaṃ uggacchati, cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti, nissayo pana na paṭippassambhati, daharānampi purato gacchantānaṃ theresu asampattesu eseva nayo. Maggaṃ virajjhitvā araññe aññamaññaṃ apassantesupi eseva nayo. Sace pana daharā ‘‘mayaṃ, bhante, muhuttaṃ sayitvā asukasmiṃ nāma okāse tumhe sampāpuṇissāmā’’ti vatvā yāva aruṇuggamanā sayanti, cīvarañca nissaggiyaṃ hoti, nissayo ca paṭippassambhati, dahare uyyojetvā theresu sayantesupi eseva nayo. Dvedhāpathaṃ disvā therā ‘‘ayaṃ maggo’’ daharā ‘‘ayaṃ maggo’’ti vatvā aññamaññassa vacanaṃ aggahetvā gatā, saha aruṇuggamanā cīvarāni ca nissaggiyāni honti , nissayo ca paṭippassambhati. Sace daharā maggato okkamma ‘‘antoaruṇeyeva nivattissāmā’’ti bhesajjatthāya gāmaṃ pavisitvā āgacchanti. Asampattānaṃyeva ca tesaṃ aruṇo uggacchati, cīvarāni nissaggiyāni honti, nissayo pana na paṭippassambhati. Sace pana dhenubhayena vā sunakhabhayena vā ‘‘muhuttaṃ ṭhatvā gamissāmā’’ti ṭhatvā vā nisīditvā vā gacchanti, antarā aruṇe uggate cīvarāni nissaggiyāni honti, nissayo ca paṭippassambhati. Sace ‘‘antoaruṇeyeva āgamissāmā’’ti antosīmāyaṃ gāmaṃ paviṭṭhānaṃ antarā aruṇo uggacchati, neva cīvarāni nissaggiyāni honti, na nissayo paṭippassambhati. Sace pana ‘‘vibhāyatu tāvā’’ti nisīdanti, aruṇe uggatepi na cīvarāni nissaggiyāni honti, nissayo pana paṭippassambhati. Yepi ‘‘antoaruṇeyeva āgamissāmā’’ti sāmantavihāraṃ dhammasavanatthāya saussāhā gacchanti, antarāmaggeyeva ca nesaṃ aruṇo uggacchati, cīvarāni nissaggiyāni honti, nissayo pana na paṭippassambhati. Sace dhammagāravena ‘‘yāva pariyosānaṃ sutvāva gamissāmā’’ti nisīdanti, saha aruṇassuggamanā cīvarānipi nissaggiyāni honti, nissayopi paṭippassambhati. Therena daharaṃ cīvaradhovanatthāya gāmakaṃ pesentena attano cīvaraṃ paccuddharitvāva dātabbaṃ. Daharassāpi cīvaraṃ paccuddharāpetvā ṭhapetabbaṃ. Sace assatiyā gacchati, attano cīvaraṃ paccuddharitvā daharassa cīvaraṃ vissāsena gahetvā ṭhapetabbaṃ. Sace thero nassarati, daharo eva sarati, daharena attano cīvaraṃ paccuddharitvā therassa cīvaraṃ vissāsena gahetvā gantvā vattabbo ‘‘bhante, tumhākaṃ cīvaraṃ adhiṭṭhahitvā paribhuñjathā’’ti attanopi cīvaraṃ adhiṭṭhātabbaṃ. Evaṃ ekassa satiyāpi āpattimokkho hotīti. Sesaṃ uttānatthameva .
在等起等各方面,第一条迦絺那学处说的是不决意、不分别以及不作为,而这里说的是不提起,这就是唯一的差别。其余各处都和前面所说的方式一样。巴利
Samuṭṭhānādīsu paṭhamakathinasikkhāpade anadhiṭṭhānaṃ avikappanañca akiriyaṃ, idha apaccuddharaṇaṃ ayameva viseso. Sesaṃ sabbattha vuttanayamevāti.
3. 第三咖提那学处注释巴利
3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
497 “那时”,是第三咖提那学处。其中,“撑开后反复擦拭”的意思是:他心里想“要是褶皱没了,这件衣就会变大”,于是用水浇湿,用脚踩踏,用手撑开、提起,在背上摩擦。这衣在阳光下晒干后,还是原来的尺寸。他又照样做了一遍,所以说“撑开后反复擦拭”。世尊坐在香室里,看见他这样辛苦劳作,就走了出来,像在巡视住处一样走到那里。所以说“世尊看见”等等。巴利
497.Tena samayenāti tatiyakathinasikkhāpadaṃ. Tattha ussāpetvā punappunaṃ vimajjatīti ‘‘valīsu naṭṭhāsu idaṃ mahantaṃ bhavissatī’’ti maññamāno udakena siñcitvā pādehi akkamitvā hatthehi ussāpetvā ukkhipitvā piṭṭhiyaṃ ghaṃsati, taṃ ātape sukkhaṃ paṭhamappamāṇameva hoti. So punapi tathā karoti, tena vuttaṃ – ‘‘ussāpetvā punappunaṃ vimajjatī’’ti. Taṃ evaṃ kilamantaṃ bhagavā gandhakuṭiyaṃ nisinnova disvā nikkhamitvā senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto viya tattha agamāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘addasa kho bhagavā’’tiādi.
499-500 “十一个月”是指除去最后一个迦提月,剩下的十一个月。“七个月”是指除去迦提月和冬季四个月这五个月,剩下的七个月。“即使指定了时间而布施”:是指对僧团标明“这是非时衣”而布施,或者对个人说“我把这个给你”而布施。巴利
499-500.Ekādasamāseti ekaṃ pacchimakattikamāsaṃ ṭhapetvā sese ekādasamāse. Sattamāseti kattikamāsaṃ hemantike ca cattāroti pañcamāse ṭhapetvā sese sattamāse. Kālepi ādissa dinnanti saṅghassa vā ‘‘idaṃ akālacīvara’’nti uddisitvā dinnaṃ, ekapuggalassa vā ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’ti dinnaṃ.
“从僧团”是指:按自己应得的那一份,从僧团那里得到。“从众”是指:他们说“这一份给经部众,这一份给论部众”,就这样分给某个众。然后,按自己应得的那一份,从那个众那里得到。巴利
Saṅghato vāti attano pattabhāgavasena saṅghato vā uppajjeyya. Gaṇato vāti idaṃ suttantikagaṇassa dema, idaṃ ābhidhammikagaṇassāti evaṃ gaṇassa denti. Tato attano pattabhāgavasena gaṇato vā uppajjeyya.
如果还不能圆满,意思是:假如还不圆满,而用来制作决意衣的布料只有那么多,如果这些布料不够,那件衣就会不足量。巴利
No cassa pāripūrīti no ce pāripūrī bhaveyya, yattakena kayiramānaṃ adhiṭṭhānacīvaraṃ pahoti, tañce cīvaraṃ tattakaṃ na bhaveyya, ūnakaṃ bhaveyyāti attho.
在“对僧团或众有期待”等句中:心想“某一天僧团会得到衣,众会得到衣,我由此会得到衣”,这样就是对僧团或众有期待。心想“亲属为了给我衣而寄来了,朋友寄来了,他们来了就会给我衣”,这样就是对亲属或朋友有期待。“或粪扫衣”:这里应理解为“我将得到粪扫衣”,这样有期待。“或以自己的财物”:指用自己的棉线等财物,心想“某一天我会得到”,这样也有期待。这就是其含义。巴利
Paccāsā hoti saṅghato vātiādīsu asukadivasaṃ nāma saṅgho cīvarāni labhissati, gaṇo labhissati, tato me cīvaraṃ uppajjissatīti evaṃ saṅghato vā gaṇato vā paccāsā hoti. Ñātakehi me cīvaratthāya pesitaṃ, mittehi pesitaṃ, te āgatā cīvare dassantīti evaṃ ñātito vā mittato vā paccāsā hoti. Paṃsukūlaṃ vāti ettha pana paṃsukūlaṃ vā lacchāmīti evaṃ paccāsā hotīti yojetabbaṃ. Attano vā dhanenāti attano kappāsasuttādinā dhanena, asukadivasaṃ nāma lacchāmīti evaṃ vā paccāsā hotīti attho.
如果超过这个期限还继续放着,哪怕是有期待也一样。意思是:如果超过一个月的最长期限还继续放着,就犯尼萨耆亚巴吉帝亚罪。不过这里没有直接这么说,而是因为:在中间阶段出现的期待衣,从根本衣生起的那天算起,一直到第二十天为止,这段时间里出现的期待衣会让根本衣随顺于它;从那之后,根本衣反过来让期待衣随顺于它。因此,为了显示这个差别,才用“那时生起了根本衣”等方式来逐项分别解说,这些内容本身已经很清楚。巴利
Tato ce uttari nikkhipeyya satiyāpi paccāsāyāti māsaparamato ce uttari nikkhipeyya, nissaggiyaṃ pācittiyanti attho. Evaṃ pana avatvā yasmā antarā uppajjamāne paccāsācīvare mūlacīvarassa uppannadivasato yāva vīsatimo divaso tāva uppannaṃ paccāsācīvaraṃ mūlacīvaraṃ attano gatikaṃ karoti, tato uddhaṃ mūlacīvaraṃ paccāsācīvaraṃ attano gatikaṃ karoti. Tasmā taṃ visesaṃ dassetuṃ ‘‘tadahuppanne mūlacīvare’’tiādinā nayena padabhājanaṃ vuttaṃ, taṃ uttānatthameva.
当出现不相称的情况时,关于“根本衣”:如果根本衣细软,而期待衣粗厚,就无法搭配使用。而且剩下的夜晚还多,月期还没满,就不该在不愿意的情况下勉强把衣做掉。只有在得到另一件期待衣之后,才应在时限内制作。期待衣也应当决意为资具布。反过来,如果根本衣粗厚,期待衣细软,那就把根本衣决意为资具布,然后把期待衣当作根本衣来放置。这样它又能再获得一个月的豁免期。按这个方法,只要愿意,就可以互相轮流当作根本衣来放置,这是允许的。其余内容浅显易懂。巴利
Visabhāge uppanne mūlacīvareti yadi mūlacīvaraṃ saṇhaṃ, paccāsācīvaraṃ thūlaṃ, na sakkā yojetuṃ. Rattiyo ca sesā honti, na tāva māso pūrati , na akāmā niggahena cīvaraṃ kāretabbaṃ. Aññaṃ paccāsācīvaraṃ labhitvāyeva kālabbhantare kāretabbaṃ. Paccāsācīvarampi parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbaṃ. Atha mūlacīvaraṃ thūlaṃ hoti, paccāsācīvaraṃ saṇhaṃ, mūlacīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā paccāsācīvarameva mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetabbaṃ. Taṃ puna māsaparihāraṃ labhati, etenupāyena yāva icchati tāva aññamaññaṃ mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetuṃ vaṭṭatīti. Sesaṃ uttānameva.
等起等项,与第一咖提那戒完全相同。巴利
Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisānevāti.
4. 旧衣学处注释巴利
4. Purāṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
503-5 “那时”这一句,说的是旧衣学处。其中“乃至第七代祖父辈”:“祖父”就是父亲的父亲,“祖父辈”就是祖父的世代。“辈”在这里指的是寿命的长度。这只是一种说法而已。从实际含义来说,祖父本身就是祖父辈。从这里再往上,所有先辈都被“祖父”这个说法涵盖进去了。这样一来,一直到第七代的人,凡是跟自己没有亲属关系的,就称为“乃至第七代祖父辈无亲属关系”。这也只是一种表达方式。不过,从“从母方或从父方”这句话来看,应当知道:祖父辈、祖母辈、外祖父辈、外祖母辈,以及他们的兄弟、姐妹、外甥、侄子、儿子、孙子等等,全都包含在这里面了。巴利
503-5.Tena samayenāti purāṇacīvarasikkhāpadaṃ. Tattha yāva sattamā pitāmahayugāti pitupitā pitāmaho, pitāmahassa yugaṃ pitāmahayugaṃ. Yuganti āyuppamāṇaṃ vuccati. Abhilāpa mattameva cetaṃ. Atthato pana pitāmahoyeva pitāmahayugaṃ. Tato uddhaṃ sabbepi pubbapurisā pitāmahaggahaṇeneva gahitā. Evaṃ yāva sattamo puriso tāva yā asambaddhā sā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhāti vuccati. Desanāmukhameva cetaṃ. ‘‘Mātito vā pitito vā’’tivacanato pana pitāmahayugampi pitāmahiyugampi mātāmahayugampi mātāmahiyugampi tesaṃ bhātubhaginībhāgineyyaputtapaputtādayopi sabbe idha saṅgahitā evāti veditabbā.
这里详细展开来说:父亲、父亲的父亲、他的父亲、他父亲的父亲,这样一直到第七代;父亲、父亲的母亲、她的父亲和母亲、兄弟、姊妹、儿子、女儿,这样向上和向下一直到第七代;父亲、父亲的兄弟、父亲的姊妹、父亲的儿子、父亲的女儿,以及这些人的儿子女儿的世代相续,这样一直到第七代;母亲、母亲的母亲、她的母亲、她母亲的母亲,这样一直到第七代;母亲、母亲的父亲、他的母亲和父亲、兄弟、姊妹、儿子、女儿,这样向上和向下一直到第七代;母亲、母亲的兄弟、母亲的姊妹、母亲的儿子、母亲的女儿,以及这些人的儿子女儿的世代相续,这样一直到第七代。既不是通过母方关系、也不是通过父方关系而有关联的人,这就叫作非亲属。巴利
Tatrāyaṃ vitthāranayo – pitā pitupitā tassa pitā tassāpi pitāti evaṃ yāva sattamā yugā, pitā pitumātā tassā pitā ca mātā ca bhātā ca bhaginī ca puttā ca dhītaro cāti evampi uddhañca adho ca yāva sattamā yugā, pitā pitubhātā pitubhaginī pituputtā pitudhītaro tesampi puttadhītuparamparāti evampi yāva sattamā yugā, mātā mātumātā tassā mātā tassāpi mātāti evampi yāva sattamā yugā, mātā mātupitā tassa mātā ca pitā ca bhātā ca bhaginī ca puttā ca dhītaro cāti, evampi uddhañca adho ca yāva sattamā yugā, mātā mātubhātā mātubhaginī mātuputtā mātudhītaro tesampi puttadhītuparamparāti evampi yāva sattamā yugā, neva mātusambandhena na pitusambandhena sambaddhā, ayaṃ aññātikā nāma.
“从两边”是指:在比丘尼僧团中通过白四甘马受具足戒,又在比丘僧团中通过白四甘马受具足戒,也就是通过八语甘马法而受具足戒。巴利
Ubhato saṅgheti bhikkhunisaṅghe ñatticatutthena bhikkhusaṅghe ñatticatutthenāti aṭṭhavācikavinayakammena upasampannā.
所谓“只穿过一次、只披过一次”,是指染色并做成袈裟之后,哪怕只穿过一次或披过一次。最低限度,如果以受用的方式把它搭在肩上或顶在头上走路,或者当作枕头垫着躺下,这也仍然算是旧衣。但是,如果把它铺在坐卧具下面躺着,或者用手举起来在空中当帐幔走,头不碰到它,这就不算受用。这是《库伦德疏》中说的。巴利
Sakiṃ nivatthampi sakiṃ pārutampīti rajitvā kappaṃ katvā ekavārampi nivatthaṃ vā pārutaṃ vā. Antamaso paribhogasīsena aṃse vā matthake vā katvā maggaṃ gato hoti, ussīsakaṃ vā katvā nipanno hoti, etampi purāṇacīvarameva. Sace pana paccattharaṇassa heṭṭhā katvā nipajjati, hatthehi vā ukkhipitvā ākāse vitānaṃ katvā sīsena aphusanto gacchati, ayaṃ paribhogo nāma na hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ.
在“洗了之后,属于尼萨耆亚”这一条里,像这样被吩咐的比丘尼,为了洗涤而准备灶台、收集木柴、生火、打水,直到把那件衣洗好拿起来为止,比丘尼每做一个动作,比丘就犯一个恶作。洗完刚拿起来的那一刻,就构成尼萨耆亚。如果她以为还没洗干净,又再洒水或再洗,直到洗完为止,比丘尼每做一个动作,比丘都犯恶作。染色和捶打也是同样的道理。具体说,在染槽里倒入染料之后,直到把那件衣染过一次为止,在此之前为了染色所做的任何事,或者之后又再染,在所有这些情况下,比丘尼每做一个动作,比丘都犯恶作。捶打时的动作也应这样理解。巴利
Dhotaṃ nissaggiyanti ettha evaṃ āṇattā bhikkhunī dhovanatthāya uddhanaṃ sajjeti, dārūni saṃharati, aggiṃ karoti, udakaṃ āharati yāva naṃ dhovitvā ukkhipati, tāva bhikkhuniyā payoge payoge bhikkhussa dukkaṭaṃ. Dhovitvā ukkhittamatte nissaggiyaṃ hoti. Sace duddhotanti maññamānā puna siñcati vā dhovati vā yāva niṭṭhānaṃ na gacchati tāva payoge payoge dukkaṭaṃ. Esa nayo rajanākoṭanesu. Rajanadoṇiyañhi rajanaṃ ākiritvā yāva sakiṃ cīvaraṃ rajati, tato pubbe yaṃkiñci rajanatthāya karoti, pacchā vā paṭirajati, sabbattha payoge payoge bhikkhussa dukkaṭaṃ. Evaṃ ākoṭanepi payogo veditabbo.
506 对非亲戚的人作非亲戚想,而让她洗旧衣:即使不说“洗这件”,只要为了洗而做出身体动作,或者用手递到对方手里,或者放在对方脚边,或者往上扔过去,或者托付给正学尼、沙弥尼、沙弥、近事男、外道女等人手里,或者扔在河边正在洗衣者的附近,只要站在十二肘范围之内,就算已经让她洗了。如果放在那范围之外、靠近自己这一边,而她自己拿去洗了再送回来,那就无犯。如果交给正学尼、沙弥尼或近事女手里让她洗,她在受具足戒之后才洗,仍然犯。如果交给近事男手里,他转换身份、在比丘尼中出家并受具足戒之后才洗,仍然犯。如果交给沙弥或比丘手里,在转换身份时,也是同样的道理。巴利
506.Aññātikāya aññātikasaññī purāṇacīvaraṃ dhovāpetīti no cepi ‘‘imaṃ dhovā’’ti vadati, atha kho dhovanatthāya kāyavikāraṃ katvā hatthena vā hatthe deti, pādamūle vā ṭhapeti, upari vā khipati, sikkhamānāsāmaṇerīsāmaṇeraupāsakatitthiyādīnaṃ vā hatthe peseti, nadītitthe dhovantiyā upacāre vā khipati, antodvādasahatthe okāse ṭhatvā, dhovāpitaṃyeva hoti. Sace pana upacāraṃ muñcitvā orato ṭhapeti sā ce dhovitvā āneti, anāpatti. Sikkhamānāya vā sāmaṇeriyā vā upāsikāya vā hatthe dhovanatthāya deti, sā ce upasampajjitvā dhovati, āpattiyeva. Upāsakassa hatthe deti, so ce liṅge parivatte bhikkhunīsu pabbajitvā upasampajjitvā dhovati , āpattiyeva. Sāmaṇerassa vā bhikkhussa vā hatthe dinnepi liṅgaparivattane eseva nayo.
在“令洗、令染”等情形中,以一件事物犯尼萨耆亚,以第二件事物犯恶作。若令做三件事,以其中一件事犯尼萨耆亚,其余两件犯两个恶作。然而,因为无论按顺序还是逆顺序令做这些洗染等事,都无法避免犯戒,所以这里说了三组四句。即使说了“把这件衣染了、洗了再拿来”,如果那位比丘尼先洗后染,仍然只是尼萨耆亚和恶作。在一切与所说相反的话语中,都应依此类推。如果对方说的是“洗了拿来”,而她既洗又染,那就只因为令洗而犯戒,令染不犯。像这样,在一切情况下,做了超出所吩咐的事,应当以“未受吩咐而洗”这一特征了知为不犯。如果说“这件衣上该做的一切,全都是你的责任”,那么以一句话就犯下众多罪。巴利
Dhovāpeti rajāpetītiādīsu ekena vatthunā nissaggiyaṃ, dutiyena dukkaṭaṃ. Tīṇipi kārāpentassa ekena nissaggiyaṃ, sesehi dve dukkaṭāni. Yasmā panetāni dhovanādīni paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā kārentassa mokkho natthi, tasmā ettha tīṇi catukkāni vuttāni. Sacepi hi ‘‘imaṃ cīvaraṃ rajitvā dhovitvā ānehī’’ti vutte sā bhikkhunī paṭhamaṃ dhovitvā pacchā rajati, nissaggiyena dukkaṭameva. Evaṃ sabbesu viparītavacanesu nayo netabbo. Sace pana ‘‘dhovitvā ānehī’’ti vuttā dhovati ceva rajati ca, dhovāpanapaccayā eva āpatti, rajane anāpatti. Evaṃ sabbattha vuttādhikakaraṇe ‘‘avuttā dhovatī’’ti iminā lakkhaṇena anāpatti veditabbā. ‘‘Imasmiṃ cīvare yaṃ kātabbaṃ, sabbaṃ taṃ tuyhaṃ bhāro’’ti vadanto pana ekavācāya sambahulā āpattiyo āpajjatīti.
“对非亲戚有疑”“对非亲戚作亲戚想”这些句子,也应当依照前面已说的三组四句,从广说的角度来了知。巴利
Aññātikāya vematiko aññātikāya ñātikasaññīti imānipi padāni vuttānaṃyeva tiṇṇaṃ catukkānaṃ vasena vitthārato veditabbāni.
单部受戒的比丘尼,如果让在比丘尼众面前受具足戒的比丘尼洗衣服,犯恶作。但在比丘众面前受具足戒的,则依情况而定;在比丘众面前受具足戒的比丘尼,称为五百释迦女。巴利
Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya dhovāpentassa dukkaṭaṃ. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva, bhikkhūnaṃ santike upasampannā nāma pañcasatā sākiyāniyo.
507 “没被吩咐就洗”:有些比丘尼是为了听法或受教诫而来,看到脏了的僧衣,就从放着的地方拿来,或者说“尊者,给我吧,我来洗”,让人把衣服拿来,然后又洗、又染、又捶打,这就叫“没被吩咐就洗”。还有一种情况:比丘吩咐年少比丘或沙弥说“把这件僧衣洗了”,她听到后说“尊者,拿来吧,我来洗”,于是拿去洗;或者暂时借来洗好、染好之后再还回去,这也叫“没被吩咐就洗”。巴利
507.Avuttā dhovatīti uddesāya vā ovādāya vā āgatā kilinnaṃ cīvaraṃ disvā ṭhapitaṭṭhānato gahetvā vā ‘‘detha, ayya, dhovissāmī’’ti āharāpetvā vā dhovati ceva rajati ca ākoṭeti ca, ayaṃ avuttā dhovati nāma. Yāpi ‘‘imaṃ cīvaraṃ dhovā’’ti daharaṃ vā sāmaṇeraṃ vā āṇāpentassa bhikkhuno sutvā ‘‘āharathayya ahaṃ dhovissāmī’’ti dhovati, tāvakālikaṃ vā gahetvā dhovitvā rajitvā deti, ayampi avuttā dhovati nāma.
其他资具,就是鞋袋、钵袋、肩带、腰带、床、椅、褥垫、坐垫等,不管是什么,如果让人去洗,无犯。这里剩下的内容意思都很浅显易懂。巴利
Aññaṃ parikkhāranti upāhanatthavikapattatthavikaaṃsabaddhakakāyabandhanamañcapīṭhabhisitaṭṭikādiṃ yaṃkiñci dhovāpeti, anāpatti. Sesamettha uttānatthameva.
另外,从等起等方面来看,这条学处有六种等起,是造作而非想解脱,没有心识,属于违犯施设,是身业和语业,由三种心生起,与三种受相应。巴利
Samuṭṭhānādīsu pana idaṃ sikkhāpadaṃ chasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
5. 接受衣物的学处注释巴利
5. Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
508 “那时”,是受衣学处的部分。其中,“从乞食返回”指从乞食的地方回来。“前往盲林”:在学处还没制定的时候,她前往盲林。“已作业者”指已经做了偷盗之事,也就是通过凿墙等手段拿走别人的财物。盗贼首领就是贼头。据说他以前就认识这位长老尼,所以走在贼群前面时看见了她,就说“不要往这边走,大家都到这边来”,带着他们从另一条路走了。“从定中出”:据说长老尼正好在预定的时间从定中出来。而贼头也恰在那一刻说了这话,所以她听到了,听后心想:“这里除了我,现在没有别的沙门或婆罗门了。”于是接过了那块肉。因此说:“那时,莲华色比丘尼……”等等。巴利
508.Tena samayenāti cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ. Tattha piṇḍapātapaṭikkantāti piṇḍapātato paṭikkantā. Yena andhavanaṃ tenupasaṅkamīti apaññatte sikkhāpade yena andhavanaṃ tenupasaṅkami. Katakammāti katacorikakammā, sandhicchedanādīhi parabhaṇḍaṃ haritāti vuttaṃ hoti. Coragāmaṇikoti corajeṭṭhako. So kira pubbe theriṃ jānāti, tasmā corānaṃ purato gacchanto disvā ‘‘ito mā gacchatha, sabbe ito ethā’’ti te gahetvā aññena maggena agamāsi. Samādhimhā vuṭṭhahitvāti therī kira paricchinnavelāyaṃyeva samādhimhā vuṭṭhahi. Sopi tasmiṃyeva khaṇe evaṃ avaca, tasmā sā assosi, sutvā ca ‘‘natthi dāni añño ettha samaṇo vā brāhmaṇo vā aññatra mayā’’ti taṃ maṃsaṃ aggahesi. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī’’tiādi.
“被留下的人”是指剩下来、留下来的人,也就是轮到看守精舍时,独自一人留在精舍里的人。他为什么说“如果你能把下衣给我”呢?因为他看到那件下衣细滑、厚实、平整,就起了贪心。不过,他对那件下衣的贪心其实很轻;但他对那位长老尼却起了强烈的贪欲,心想:“她已经达到身体肢体的完美至极,我要借此看看她身体的圆满。”所以才那样说。“最后的”是指五衣中最末尾的一件,也就是最后、最终的意思。她并不是用别的借口另作分配,或收回来另放一件衣,而是按照允许受持的五衣来说的,并不是出于贪心,因为漏尽者确实没有贪。“被紧紧挤压”是先显示譬喻,然后说被紧紧地压迫。巴利
Ohiyyakoti avahīyako avaseso, vihāravāraṃ patvā ekova vihāre ṭhitoti attho. Sace me tvaṃ antaravāsakaṃ dadeyyāsīti kasmā āha? Saṇhaṃ ghanamaṭṭhaṃ antaravāsakaṃ disvā lobhena, apica appako tassā antaravāsake lobho, theriyā pana sikhāppattā koṭṭhāsasampatti tenassā sarīrapāripūriṃ passissāmīti visamalobhaṃ uppādetvā evamāha. Antimanti pañcannaṃ cīvarānaṃ sabbapariyantaṃ hutvā antimaṃ, antimanti pacchimaṃ. Aññaṃ lesenāpi vikappetvā vā paccuddharitvā vā ṭhapitaṃ cīvaraṃ natthīti evaṃ yathāanuññātānaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ dhāraṇavaseneva āha, na lobhena, na hi khīṇāsavānaṃ lobho atthi. Nippīḷiyamānāti upamaṃ dassetvā gāḷhaṃ pīḷayamānā.
她给了下衣之后,就朝住处走去。她穿上覆肩衣,为了不让那人的心愿得到满足,只在自己手掌上展示了一下就走了。巴利
Antaravāsakaṃdatvā upassayaṃ agamāsīti saṅkaccikaṃ nivāsetvā yathā tassa manoratho na pūrati, evaṃ hatthataleyeva dassetvā agamāsi.
510 为什么在圣尼们不接受交换衣时,她们还因此抱怨呢?因为她们心里受挫、被刺痛,想:“如果圣尼们对我们连这点信任都没有,我们还怎么活下去?”巴利
510. Kasmā pārivattakacīvaraṃ appaṭigaṇhante ujjhāyiṃsu? ‘‘Sace ettakopi amhesu ayyānaṃ vissāso natthi, kathaṃ mayaṃ yāpessāmā’’ti vihatthatāya samabhitunnattā.
比丘们,我允许从这五种人那里接受交换衣。意思是:我允许从这五种同法、同信、同戒、同见的人那里接受交换衣。巴利
Anujānāmi bhikkhave imesaṃ pañcannanti imesaṃ pañcannaṃ sahadhammikānaṃ samasaddhānaṃ samasīlānaṃ samadiṭṭhīnaṃ pārivattakaṃ gahetuṃ anujānāmīti attho.
512 在动手拿取时犯恶作:为了拿取而伸手等动作,就属于恶作。通过获得:也就是通过接受。在这当中,如果有人用手递到手上,或者放在脚边,或者从上方扔过来,而他接受了,那就已经算取到了。但如果物品是托付给在学尼、沙弥、沙弥尼、近事男、近事女等手中,他去接受,则无犯。说法的人在说法时,四众弟子把袈裟和各种不同颜色的布料拿来,放在脚边,或者站在近处,或者离开近处后投掷,其中凡是属于比丘尼的东西,如果不经过交换而拿取,就确实犯戒。如果是在夜间被扔过来的,无法知道“这是比丘尼的,这是别人的”,那就没有交换的必要,这是《大帕查里》和《库伦迪》中所说的,但这种说法因为属于无心状态而不成立。如果比丘尼给出雨安居衣,那就必须交换。如果比丘尼放在垃圾堆等处,心想“他们会取作粪扫衣”,那就可以决意为粪扫衣后取用。巴利
512.Payoge dukkaṭanti gahaṇatthāya hatthappasāraṇādīsu dukkaṭaṃ. Paṭilābhenāti paṭiggahaṇena. Tattha ca hatthena vā hatthe detu, pādamūle vā ṭhapetu, upari vā khipatu, so ce sādiyati , gahitameva hoti. Sace pana sikkhamānāsāmaṇerasāmaṇerīupāsakaupāsikādīnaṃ hatthe pesitaṃ paṭiggaṇhāti, anāpatti. Dhammakathaṃ kathentassa catassopi parisā cīvarāni ca nānāvirāgavatthāni ca ānetvā pādamūle ṭhapenti, upacāre vā ṭhatvā upacāraṃ vā muñcitvā khipanti, yaṃ tattha bhikkhunīnaṃ santakaṃ, taṃ aññatra pārivattakā gaṇhantassa āpattiyeva. Atha pana rattibhāge khittāni honti, ‘‘idaṃ bhikkhuniyā, idaṃ aññesa’’nti ñātuṃ na sakkā, pārivattakakiccaṃ natthīti mahāpaccariyaṃ kurundiyañca vuttaṃ, taṃ acittakabhāvena na sameti. Sace bhikkhunī vassāvāsikaṃ deti, pārivattakameva kātabbaṃ. Sace pana saṅkārakūṭādīsu ṭhapeti, ‘‘paṃsukūlaṃ gaṇhissantī’’ti paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvā gahetuṃ vaṭṭati.
513 对非亲族比丘尼,作非亲族想,构成三句巴吉帝亚。关于从一方受具足戒者:从在比丘尼众面前受具足戒者手中拿取,犯恶作;而从在比丘众面前受具足戒者手中拿取,则犯巴吉帝亚。巴利
513.Aññātikāya aññātikasaññīti tikapācittiyaṃ. Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya hatthato gaṇhantassa dukkaṭaṃ, bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana pācittiyameva.
514 用便宜的衣,或者用鞋袋、钵袋、肩带、腰带之类的东西,去换一件贵重的衣,即使换来了以后接受这件衣,也没有犯戒。不过《大筏》注释里说:“哪怕只用一片诃子果来换也可以。”至于用贵重的东西去换便宜的东西,应当按前面所说的反过来理解。其他资具方面,像钵袋等,凡是适合用来作净施的资具都可以拿来换;但达到最后衣尺寸的布,以及滤水布,就不可以。凡是既不适合决意受持、也不适合作净施的东西,全都可以拿来换。即使有一张床铺那么大的坐垫皮,也可以换;更何况是钵袋之类的东西呢。剩下的内容意思很浅显,容易明白。巴利
514.Parittena vā vipulanti appagghacīvarena vā upāhanatthavikapattatthavikaaṃsabaddhakakāyabandhanādinā vā mahagghaṃ cetāpetvā sacepi cīvaraṃ paṭiggaṇhāti, anāpatti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘antamaso harītakīkhaṇḍenāpī’’ti vuttaṃ. Vipulena vā parittanti idaṃ vuttavipallāsena veditabbaṃ. Aññaṃ parikkhāranti pattatthavikādiṃ yaṃ kiñci vikappanupagapacchimacīvarappamāṇaṃ pana paṭaparissāvanampi na vaṭṭati. Yaṃ neva adhiṭṭhānupagaṃ na vikappanupagaṃ taṃ sabbaṃ vaṭṭati. Sacepi mañcappamāṇā bhisicchavi hoti, vaṭṭatiyeva; ko pana vādo pattatthavikādīsu. Sesaṃ uttānatthameva.
这一条从等起等方面来说,有六种等起,有造作与非造作,非感知解脱,没有心,违反约定,属于身业和语业,有三种心,三种受。巴利
Samuṭṭhānādīsu idaṃ chasamuṭṭhānaṃ, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃvacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
向非亲族乞衣学处的注释巴利
6. Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
515 那时:这是关于向非亲族乞求的学处。其中,释迦子伍巴南达,在约八万释迦族出家的比丘中最为下劣,天性贪求。Paṭṭo 意思是灵巧、有能力、堪任、具足音韵、具备喉音甜美。“于何者中如?”意思是:像什么?像烦恼一样;由于惭与愧,像颤抖、像震动,这就是意思。巴利
515.Tena samayenāti aññātakaviññattisikkhāpadaṃ. Tattha upanando sakyaputtoti asītisahassamattānaṃ sakyakulā pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ patikiṭṭho lolajātiko. Paṭṭoti cheko samattho paṭibalo sarasampanno kaṇṭhamādhuriyena samannāgato. Kismiṃ viyāti kiṃsu viya kileso viya, hirottappavasena kampanaṃ viya saṅkampanaṃ viya hotīti attho.
“长途旅路”是指被称为长途的远路,意思是遥远的路途,而不是城里的街道。“那些比丘夺走了”:意思是抢走了,也就是把他们的钵和衣拿走了。“你追问吧”:是为了弄清他们是不是比丘而发问。“被追问时”:就是被问到出家、受达上、钵与衣的受持等事情的时候。“他们禀告了这件事”:就是让对方知道他们是比丘身份之后,按照“从娑鸡帝前往舍卫城,走上长途旅路……”这样的方式,把这件事报告了。巴利
Addhānamagganti addhānasaṅkhātaṃ dīghamaggaṃ, na nagaravīthimagganti attho. Te bhikkhū acchindiṃsūti musiṃsu, pattacīvarāni nesaṃ hariṃsūti attho. Anuyuñjāhīti bhikkhubhāvajānanatthāya puccha. Anuyuñjiyamānāti pabbajjāupasampadāpattacīvarādhiṭṭhānādīni pucchiyamānā. Etamatthaṃ ārocesunti bhikkhubhāvaṃ jānāpetvā yo ‘‘sāketā sāvatthiṃ addhānamaggappaṭipannā’’tiādinā nayena vutto, etamatthaṃ ārocesuṃ.
517 在“对非亲族居士”等句里,下文所说的“用草或叶子遮盖起来”,要从这里开始,按这样的次第来理解整段叙述。如果年轻比丘们看见盗贼之后,拿了钵和衣就逃走了,盗贼只拿走长老们下衣和上衣那么一点东西就走了,那么长老们暂时既不该讨要衣,也不该折断树枝树叶。如果年轻比丘们把所有东西都丢下逃走了,盗贼拿走了长老们的下衣、上衣以及那些东西就走了,年轻比丘们回来后,暂时不该把自己的下衣和上衣给长老们。因为衣没有被夺走的人,不可以为了自己而折断树枝树叶;但为了衣被夺走的人,则可以折断。衣被夺走的人,也可以为自己和他人而折断。所以,长老们应该折断树枝树叶,用树皮之类绑好之后交给年轻比丘们;或者年轻比丘们为了长老们折断树枝树叶、绑好之后,交到他们手里也好,不交也好,自己穿上之后,再把自己的下衣和上衣给长老们。这样既不犯坏生草木的巴吉帝亚,他们穿着也不犯恶作。巴利
517.Aññātakaṃ gahapatiṃ vātiādīsu yaṃ parato ‘‘tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā’’ti vuttaṃ, taṃ ādiṃ katvā evaṃ anupubbakathā veditabbā. Sace core passitvā daharā pattacīvarāni gahetvā palātā, corā therānaṃ nivāsanapārupanamattaṃyeva haritvā gacchanti, therehi neva tāva cīvaraṃ viññāpetabbaṃ, na sākhāpalāsaṃ bhañjitabbaṃ. Atha daharā sabbaṃ bhaṇḍakaṃ chaḍḍetvā palātā, corā therānaṃ nivāsanapārupanaṃ tañca bhaṇḍakaṃ gahetvā gacchanti, daharehi āgantvā attano nivāsanapārupanāni na tāva therānaṃ dātabbāni, na hi anacchinnacīvarā attano atthāya sākhāpalāsaṃ bhañjituṃ labhanti, acchinnacīvarānaṃ pana atthāya labhanti, acchinnacīvarāva attanopi paresampi atthāya labhanti. Tasmā therehi vā sākhāpalāsaṃ bhañjitvā vākādīhi ganthetvā daharānaṃ dātabbaṃ, daharehi vā therānaṃ atthāya bhañjitvā ganthetvā tesaṃ hatthe datvā vā adatvā vā attanā nivāsetvā attano nivāsanapārupanāni therānaṃ dātabbāni, neva bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ hoti, na tesaṃ dhāraṇe dukkaṭaṃ.
如果在路上遇到染布的地方,或者看到其他类似的人,就应该乞求僧衣。那些被请求的人,或者其他的人,看到比丘穿着树枝树叶做的衣服,生起信心,布施衣布——不管是有边的还是没边的,是青色等各种颜色的,是如法的还是不如法的,因为这一切都处在衣被夺失的状态下,所以他们都可以穿用和披覆。这在《附随》中也有说到——巴利
Sace antarāmagge rajakattharaṇaṃ vā hoti, aññe vā tādise manusse passanti, cīvaraṃ viññāpetabbaṃ. Yāni ca nesaṃ te vā viññattamanussā aññe vā sākhāpalāsanivāsane bhikkhū disvā ussāhajātā vatthāni denti, tāni sadasāni vā hontu adasāni vā nīlādinānāvaṇṇāni vā kappiyānipi akappiyānipi sabbāni acchinnacīvaraṭṭhāne ṭhitattā tesaṃ nivāsetuñca pārupituñca vaṭṭanti. Vuttampihetaṃ parivāre –
“ 既不是如法制作的,也不是用染料染红的;
穿上它,就能想去哪儿就去哪儿。
他也不会犯戒。
这个法是由善逝所宣说的。
这些问题,是聪慧者们思考出来的。”巴利
‘‘Akappakataṃ nāpi rajanāya rattaṃ; Tena nivattho yena kāmaṃ vajeyya; Na cassa hoti āpatti; So ca dhammo sugatena desito; Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
这个问题是针对衣服被抢夺的比丘说的。不过,如果比丘们和外道一起出行,外道会给他们吉祥草衣、树皮衣、木板衣之类的衣服,这些衣服只要不执取外道的见解,也是可以穿的;就算穿上了,也不应该执取他们的见解。巴利
Ayañhi pañho acchinnacīvarakaṃ bhikkhuṃ sandhāya vutto. Atha pana titthiyehi sahagacchanti, te ca nesaṃ kusacīravākacīraphalakacīrāni denti, tānipi laddhiṃ aggahetvā nivāsetuṃ vaṭṭanti, nivāsetvāpi laddhi na gahetabbā.
现在,在“他最初进入哪个住处,如果那里有僧团的住处衣”等语句中,所谓住处衣,是指人们建好住处后,准备好三衣,放在自己让人建成的住处里,心想“愿这四种资具都只属于我们,供我们受用”。这就叫住处衣。上敷布,是指铺在床上的覆盖物。地敷布,是指为了保护修整过的地面,用布片等做成敷设物,再在上面铺上草席,然后经行。床垫皮,是指床垫或椅垫的皮,如果是填充的,抖一抖之后也可以取用。应当知道,在住处衣等这些东西中,凡是那个住处里有的,即使不打招呼,也可以拿来穿上或披上,这是对衣服被抢夺的比丘们所允许的。而且得到时应当想“我会放回去,再放回原处”,不能有据为己有的念头。得到之后,应当从亲属、供养者或其他任何地方,照原样恢复。去往外地的人,在某个僧团住所里,应当为了作为僧团共用物使用而放置。如果因为他的使用,那东西变旧或损坏,他没有罪过。但是,如果上述这些从住处衣到床垫皮,乃至在家人衣物等,任何一种都得不到,他就应当用草或树叶遮身之后再来。巴利
Idāni ‘‘yaṃ āvāsaṃ paṭhamaṃ upagacchati, sace tattha hoti saṅghassa vihāracīvaraṃ vā’’tiādīsu vihāracīvaraṃ nāma manussā āvāsaṃ kāretvā ‘‘cattāropi paccayā amhākaṃyeva santakā paribhogaṃ gacchantū’’ti ticīvaraṃ sajjetvā attanā kārāpite āvāse ṭhapenti, etaṃ vihāracīvaraṃ nāma. Uttarattharaṇanti mañcakassa upari attharaṇakaṃ vuccati. Bhumattharaṇanti parikammakatāya bhūmiyā rakkhaṇatthaṃ cimilikāhi kataattharaṇaṃ tassa upari taṭṭikaṃ pattharitvā caṅkamanti. Bhisicchavīti mañcabhisiyā vā pīṭhabhisiyā vā chavi, sace pūritā hoti vidhunitvāpi gahetuṃ vaṭṭati. Evametesu vihāracīvarādīsu yaṃ tattha āvāse hoti, taṃ anāpucchāpi gahetvā nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā acchinnacīvarakānaṃ bhikkhūnaṃ labbhatīti veditabbaṃ. Tañca kho labhitvā odahissāmi puna ṭhapessāmīti adhippāyena na mūlacchejjāya. Labhitvā ca pana ñātito vā upaṭṭhākato vā aññato vā kutoci pākatikameva kātabbaṃ. Videsagatena ekasmiṃ saṅghike āvāse saṅghikaparibhogena paribhuñjanatthāya ṭhapetabbaṃ. Sacassa paribhogeneva taṃ jīrati vā nassati vā gīvā na hoti. Sace pana etesaṃ vuttappakārānaṃ gihivatthādīnaṃ bhisicchavipariyantānaṃ kiñci na labbhati, tena tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbanti.
519 对于“无论被谁”以及“被抢夺”这两处,这里也应当这样说:那些被抢夺了衣的戒师、依止师等人,通过请求说“贤友,请拿衣来”,或者以信任而取用,那也归入此列。巴利
519.Yehikehici vā acchinnanti ettha yampi acchinnacīvarā ācariyupajjhāyā aññe ‘‘āharatha, āvuso, cīvara’’nti yācitvā vā vissāsena vā gaṇhanti, tampi saṅgahaṃ gacchatīti vattuṃ yujjati.
对于“因受用而老旧”这一句:在这里,也可以说,那些断衣的戒师、依止师等人,自己用草叶把身体遮住之后所给的衣服,也归入这一类。因为这样一来,他们就处于断衣和失衣这两种情况中,因此,他们在乞求以及受用不可合用之衣方面都无犯,这是合适的。巴利
Paribhogajiṇṇaṃ vāti ettha ca acchinnacīvarānaṃ ācariyupajjhāyādīnaṃ attanā tiṇapaṇṇehi paṭicchādetvā dinnacīvarampi saṅgahaṃ gacchatīti vattuṃ yujjati. Evañhi te acchinnacīvaraṭṭhāne naṭṭhacīvaraṭṭhāne ca ṭhitā bhavissanti, tena nesaṃ viññattiyaṃ akappiyacīvaraparibhoge ca anāpatti anurūpā bhavissati.
521 对已邀请的亲属:这里应当这样理解——如果有人告诉他“请把属于这些人的东西布施出来”而向他乞求,那是无犯的。因为对已邀请的亲属来说,并不存在犯或不犯的问题。用自己的财物:这里也应当这样理解——如果有人用自己的如法物品,通过如法的交易方式,告诉对方、让对方购买或交换衣服,那是无犯的。对已邀请者:这里,对于以僧团名义作出的邀请,只限于适当的数量。对于个人的邀请,邀请了什么,就只能乞求什么。如果有人以四种资具邀请之后,自己留意,按时节给予衣服,每天给予粥、饭等,需要什么就给什么,那么对他来说,就没有告知乞求的必要。但如果有人邀请之后,因为愚痴或失念而不给,那就应当告知他。如果有人说“我邀请你到我家”,那就可以去他家,随意坐卧,但不应拿取任何东西。如果有人说“凡是我家里有的,我都邀请”,那么家中如法之物可以乞求,但不得在他家中坐卧。这是《库伦德》中所说。巴利
521.Ñātakānaṃ pavāritānanti ettha ‘‘etesaṃ santakaṃ dethā’’ti viññāpentassa yācantassa anāpattīti evamattho daṭṭhabbo. Na hi ñātakapavāritānaṃ āpatti vā anāpatti vā hoti. Attano dhanenāti etthāpi attano kappiyabhaṇḍena kappiyavohāreneva cīvaraṃ viññāpentassa cetāpentassa parivattāpentassa anāpattīti evamattho daṭṭhabbo. Pavāritānanti ettha ca saṅghavasena pavāritesu pamāṇameva vaṭṭati. Puggalikapavāraṇāya yaṃ yaṃ pavāreti, taṃ taṃyeva viññāpetabbaṃ. Yo catūhi paccayehi pavāretvā sayameva sallakkhetvā kālānukālaṃ cīvarāni divase divase yāgubhattādīnīti evaṃ yena yenattho taṃ taṃ deti, tassa viññāpanakiccaṃ natthi. Yo pana pavāretvā bālatāya vā satisammosena vā na deti, so viññāpetabbo. Yo ‘‘mayhaṃ gehaṃ pavāremī’’ti vadati, tassa gehaṃ gantvā yathāsukhaṃ nisīditabbaṃ nipajjitabbaṃ, na kiñci gahetabbaṃ. Yo pana ‘‘yaṃ mayhaṃ gehe atthi, taṃ pavāremī’’ti vadati. Yaṃ tattha kappiyaṃ, taṃ viññāpetabbaṃ, gehe pana nisīdituṃ vā nipajjituṃ vā na labbhatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.
“为了他人”:这里的意思是,某人向自己已经邀请过的亲属开口乞求时,不单是为了自己的利益,也是为了他人的利益,这不算犯戒——这是第一种解释。第二种解释是“他人的”:那些亲属是他人已经邀请过的,某人为了那位因此得名“他人”的人——比如佛护或丹玛·拉奇达——的利益而开口乞求,不犯戒。其余部分意思很清楚。巴利
Aññassatthāyāti ettha attano ñātakapavārite na kevalaṃ attano atthāya, atha kho aññassatthāya viññāpentassa anāpattīti ayameko attho. Ayaṃ pana dutiyo aññassāti ye aññassa ñātakapavāritā, te tasseva ‘‘aññassā’’ti laddhavohārassa buddharakkhitassa vā dhammarakkhitassa vā atthāya viññāpentassa anāpattīti. Sesaṃ uttānatthameva.
从等起等方面来看,这一条也是六种等起、唯作、非想解脱、无意识、属于制戒罪、身业与语业、三种心、三种受。巴利
Samuṭṭhānādīsu idampi chasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammavacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
7. 过量学处的注释巴利
7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā
522-4 “那时”这一句,是关于过量接受衣料的学处。其中,“abhihaṭṭhuṃ”里的“abhi”是前缀,意思是“带来”,“harituṃ”就是“取来”,所以这里说的是“拿取”。“pavāreyya”的意思是“使希望”,也就是让人生起意欲和喜好,即劝说、邀请的意思。为了说明以“abhihaṭṭhuṃ pavāreyya”的方式邀请时应当怎样说,就给出了这样的逐词解释:“你想要多少,就拿多少。”另一种理解是,就像“见出离为安稳”中“见”是“看”的意思,这里“abhihaṭṭhuṃ pavāreyya”也是“带来之后邀请”的意思。这里的“带来”有两种:以身带来和以语带来。也就是说,以身把衣服带来放在脚边,说“你想要多少,就拿多少”,这就是邀请;或者以语说“我们的衣库已经满了,你想要多少,就拿多少”,这也是邀请。把这两种合在一起,就说为“abhihaṭṭhuṃ pavāreyya”。巴利
522-4.Tenasamayenāti tatuttarisikkhāpadaṃ. Tattha abhihaṭṭhunti abhīti upasaggo, haritunti attho, gaṇhitunti vuttaṃ hoti. Pavāreyyāti icchāpeyya, icchaṃ ruciṃ uppādeyya, vadeyya nimanteyyāti attho. Abhihaṭṭhuṃ pavārentena pana yathā vattabbaṃ, taṃ ākāraṃ dassetuṃ ‘‘yāvatakaṃ icchasi tāvatakaṃ gaṇhāhī’’ti evamassa padabhājanaṃ vuttaṃ. Atha vā yathā ‘‘nekkhammaṃ daṭṭhu khemato’’ti (su. ni. 426, 1104; cūḷani. jatukaṇṇimāṇavapucchāniddesa 67) ettha disvāti attho, evamidhāpi ‘‘abhiaṭṭhuṃ pavāreyyā’’ti abhiharitvā pavāreyyāti attho. Tattha kāyābhihāro vācābhihāroti duvidho abhihāro, kāyena vā hi vatthāni abhiharitvā pādamūle ṭhapetvā ‘‘yattakaṃ icchasi tattakaṃ gaṇhāhī’’ti vadanto pavāreyya, vācāya vā ‘‘amhākaṃ dussakoṭṭhāgāraṃ paripuṇṇaṃ, yattakaṃ icchasi tattakaṃ gaṇhāhī’’ti vadanto pavāreyya, tadubhayampi ekajjhaṃ katvā ‘‘abhihaṭṭhuṃ pavāreyyā’’ti vuttaṃ.
“以内衣和上衣为最高限度”:意思是,所谓“以内衣和上衣为最高限度”,就是下衣加上上衣,这是他所允许的最高限量。从那里接受衣服:意思是,从他人送来的衣服中,只应取这么多衣服,不应超过这个限度。不过,因为只有三衣全部损坏的比丘才应该这样实行,其他人则可以另有不同做法,所以为了说明这种区分,就按照“如果三衣都丢失了”等的方式,对这一段作了分别解释。巴利
Santaruttaraparamanti saantaraṃ uttaraṃ paramaṃ assa cīvarassāti santaruttaraparamaṃ, nivāsanena saddhiṃ pārupanaṃ ukkaṭṭhaparicchedo assāti vuttaṃ hoti. Tato cīvaraṃ sāditabbanti tato abhihaṭacīvarato ettakaṃ cīvaraṃ gahetabbaṃ, na ito paranti attho. Yasmā pana acchinnasabbacīvarena ticīvarikeneva bhikkhunā evaṃ paṭipajjitabbaṃ, aññena aññathāpi, tasmā taṃ vibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘sace tīṇi naṭṭhāni hontī’’tiādinā nayenassa padabhājanaṃ vuttaṃ.
这里的分判是这样的:如果三件衣都丢了,他就可以受用两件,穿一件、披一件,然后再从同类的地方去找另一件。如果丢了两件,他就可以受用一件。如果本来只穿着下衣和上衣,那就可以受用两件;这样只受用一件也就刚好相当。如果三件中丢了一件,就不该受用。如果两件中丢了一件,就该受用一件。如果只有一件,而那一件也丢了,就该受用两件。如果是比丘尼,五件都丢了,可以受用两件;丢了四件,可以受用一件;丢了三件,就一件也不该受用,何况丢了两件或一件呢。总之,应当以有下衣和上衣为最高限度而住,超过这个就不能再拿了,这就是这里的判定标准。巴利
Tatrāyaṃ vinicchayo – yassa tīṇi naṭṭhāni, tena dve sāditabbāni, ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā aññaṃ sabhāgaṭṭhānato pariyesissati. Yassa dve naṭṭhāni, tena ekaṃ sāditabbaṃ. Sace pakatiyāva santaruttarena carati, dve sāditabbāni. Evaṃ ekaṃ sādiyanteneva samo bhavissati. Yassa tīsu ekaṃ naṭṭhaṃ, na sāditabbaṃ. Yassa pana dvīsu ekaṃ naṭṭhaṃ, ekaṃ sāditabbaṃ. Yassa ekaṃyeva hoti, tañca naṭṭhaṃ, dve sāditabbāni. Bhikkhuniyā pana pañcasupi naṭṭhesu dve sāditabbāni. Catūsu naṭṭhesu ekaṃ sāditabbaṃ, tīsu naṭṭhesu kiñci na sāditabbaṃ, ko pana vādo dvīsu vā ekasmiṃ vā. Yena kenaci hi santaruttaraparamatāya ṭhātabbaṃ, tato uttari na labbhatīti idamettha lakkhaṇaṃ.
526 “剩下的我会再拿来”,意思是:做成两件衣之后,剩下的再拿来。“不是因为被割截的缘故”,意思是:他们是由于多闻等功德而布施。“亲属”等句中,意思是:亲属布施而接受,已受邀请者布施而接受,用自己的财物而接受,都没有犯。不过,注释书里说:“在亲属和已受邀请的情况下,平时即使很多也可以;但因为被割截的缘故,只允许适量。”这与巴利原文不符。然而,因为这条学处只是在“为他人而乞求”这一事缘中制定的,所以这里没有说“为他人”。其余部分文义浅显易懂。巴利
526.Sesakaṃ āharissāmīti dve cīvarāni katvā sesaṃ puna āharissāmīti attho. Na acchinnakāraṇāti bāhusaccādiguṇavasena denti. Ñātakānantiādīsu ñātakānaṃ dentānaṃ sādiyantassa pavāritānaṃ dentānaṃ sādiyantassa attano dhanena sādiyantassa anāpattīti attho. Aṭṭhakathāsu pana ‘‘ñātakapavāritaṭṭhāne pakatiyā bahumpi vaṭṭati, acchinnakāraṇā pamāṇameva vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Taṃ pāḷiyā na sameti. Yasmā panidaṃ sikkhāpadaṃ aññassatthāya viññāpanavatthusmiṃyeva paññattaṃ, tasmā idha ‘‘aññassatthāyā’’ti na vuttaṃ. Sesaṃ uttānatthameva.
从等起等方面来看,这一条也是六种等起、唯作、非想解脱、无意识、属于制戒罪、身业与语业、三种心、三种受。巴利
Samuṭṭhānādīsu idampi chasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammavacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
8. 第一预备学处的注释巴利
8. Paṭhamaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
527 “那时”是指预先准备好的学处。其中,“贤友,我有那样一个护持者”这句话的意思是:贤友,就像你说的那样,确实有那样一个我的护持者,这就是这里的含义。“或许我也这样”就是“或许我尊者也是这样”,也有“或许我这样”的读法。巴利
527.Tenasamayenāti upakkhaṭasikkhāpadaṃ. Tattha atthāvuso maṃ so upaṭṭhākoti āvuso, yaṃ tvaṃ bhaṇasi, atthi evarūpo so mama upaṭṭhākoti ayamettha attho. Api meyya evaṃ hotīti api me ayya evaṃ hoti, api mayyā evantipi pāṭho.
528-9 “比丘”——所谓“特为(他)”,这里的“特为”是针对某人、为了某人而说的。然而,凡是特为某人而准备的东西,就称为“为他而准备”。因此,在针对它的词语分别解释中,才说成“为了比丘”。巴利
528-9.Bhikkhuṃ paneva uddissāti ettha uddissāti apadissa ārabbha. Yasmā pana yaṃ uddissa upakkhaṭaṃ hoti, taṃ tassatthāya upakkhaṭaṃ nāma hoti. Tasmāssa padabhājane ‘‘bhikkhussatthāyā’’ti vuttaṃ.
把“以比丘为所缘”理解为“以比丘为条件”。凡是特意为某位比丘准备的东西,那一定就是依着这位比丘作为条件而准备的,所以说“以比丘为所缘”。其实“条件”这个词,在“魔得到所缘”这类说法里,也是作为“所缘”来用的。现在为了说明“特意为”这个说法里那个行为者是什么样子,就说了“想要为比丘施衣的人”。因为正是那个想要为比丘施衣的人,特意为这位比丘准备了东西,而不是出于别的什么原因。这样一来,他就是那个想要为比丘施衣的人。所以说“想要为比丘施衣的人”。巴利
Bhikkhuṃ ārammaṇaṃ karitvāti bhikkhuṃ paccayaṃ katvā, yañhi bhikkhuṃ uddissa upakkhaṭaṃ, taṃ niyameneva bhikkhuṃ paccayaṃ katvā upakkhaṭaṃ hoti, tena vuttaṃ – ‘‘bhikkhuṃ ārammaṇaṃ karitvā’’ti. Paccayopi hi ‘‘labhati māro ārammaṇa’’ntiādīsu (saṃ. ni. 4.243) ārammaṇanti āgato. Idāni ‘‘uddissā’’ti ettha yo kattā, tassa ākāradassanatthaṃ ‘‘bhikkhuṃ acchādetukāmo’’ti vuttaṃ. Bhikkhuṃ acchādetukāmena hi tena taṃ uddissa upakkhaṭaṃ, na aññena kāraṇena. Iti so acchādetukāmo hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘bhikkhuṃ acchādetukāmo’’ti.
“或非亲居士”这句话,意思是“由非亲居士”。这里的属格是用来表示具格的意义。不过在词语分别中,为了不纠缠于文字、只显示其含义,所以说了“所谓非亲者……中略……所谓居士”等等。巴利
Aññātakassagahapatissa vāti aññātakena gahapatinā vāti attho. Karaṇatthe hi idaṃ sāmivacanaṃ. Padabhājane pana byañjanaṃ avicāretvā atthamattameva dassetuṃ ‘‘aññātako nāma…pe… gahapati nāmā’’tiādi vuttaṃ.
“衣资”是指买衣的钱。不过,因为这笔钱属于金银等财物中的某一种,所以在逐词解释里说“或为金银”等等。“已预备”是指已经备办、收集存放好了。由于“或为金银”等说法已经表明它是已预备的状态,所以没有把“所谓已预备”这个词单独拿出来作逐词解释。“以此”是指着已预备的东西说的,因此在逐词解释里说“以现前之物”。因为凡是已预备、收集存放好的,就是现前之物。“我将覆护”,这是通俗说法,这里的意思是“我将给予某位比丘”。正因为如此,在逐词解释里也说“将给予”。巴利
Cīvaracetāpannanti cīvaramūlaṃ, taṃ pana yasmā hiraññādīsu aññataraṃ hoti, tasmā padabhājane ‘‘hiraññaṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Upakkhaṭaṃ hotīti sajjitaṃ hoti, saṃharitvā ṭhapitaṃ, yasmā pana ‘‘hiraññaṃ vā’’tiādinā vacanenassa upakkhaṭabhāvo dassito hoti, tasmā ‘‘upakkhaṭaṃ nāmā’’ti padaṃ uddharitvā visuṃ padabhājanaṃ na vuttaṃ. Imināti upakkhaṭaṃ sandhāyāha, tenevassa padabhājane ‘‘paccupaṭṭhitenā’’ti vuttaṃ. Yañhi upakkhaṭaṃ saṃharitvā ṭhapitaṃ, taṃ paccupaṭṭhitaṃ hotīti. Acchādessāmīti vohāravacanametaṃ ‘‘itthannāmassa bhikkhuno dassāmī’’ti ayaṃ panettha attho. Tenevassa padabhājanepi ‘‘dassāmī’’ti vuttaṃ.
这里,“若那位比丘”是指:无论那位居士或女居士在哪里,如果那位比丘之前没有受到邀请就前往那里,然后对衣服提出选择要求——这就是这里句子的连接关系。其中,“前往”虽然用“去”就能表达这个意思,但按照日常用语的习惯,就说成“到家里”。不过,这里的意思其实就是“去到那位施主所在的地方”,所以才又说“无论前往哪里”。“提出选择要求”是指提出特别的要求、额外的做法;在词语分别中,为了说明他是以什么方式提出选择要求,才说了“长的或……”等。“萨度”是祈请时的语气词。“确实”是思量时的用语。“我”是指自己。“具寿”是对他人称呼、招呼。然而,因为这一切都只是言辞本身,都是浅显易懂的,所以在词语分别中没有解释它的含义。“基于欲求善妙”是指以心执取善妙之欲、殊胜之欲,它与“若提出……”这句相连。然而,因为凡是基于欲求善妙而提出要求的人,都是希求善妙、希求大价值的人,所以在词语分别中,为了舍弃言辞而只显示所意指的含义,就说了那同一句话。然而,因为并非仅仅以他的提出要求就构成犯戒,所以才说了“以他的话……”等。巴利
Tatra ce so bhikkhūti yatra so gahapati vā gahapatānī vā tatra so bhikkhu pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya ceti ayamettha padasambandho. Tattha upasaṅkamitvāti imassa gantvāti imināva atthe siddhe pacuravohāravasena ‘‘ghara’’nti vuttaṃ. Yatra pana so dāyako tatra gantvāti ayamevettha attho, tasmā punapi vuttaṃ ‘‘yattha katthaci upasaṅkamitvā’’ti. Vikappaṃ āpajjeyyāti visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ āpajjeyya, padabhājane pana yenākārena vikappaṃ āpanno hoti tameva dassetuṃ ‘‘āyataṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Sādhūti āyācane nipāto. Vatāti parivitakke. Manti attānaṃ niddisati. Āyasmāti paraṃ ālapati āmanteti. Yasmā panidaṃ sabbaṃ byañjanamattameva, uttānatthameva, tasmāssa padabhājane attho na vutto. Kalyāṇakamyataṃ upādāyāti sundarakāmataṃ visiṭṭhakāmataṃ cittena gahetvā, tassa ‘‘āpajjeyya ce’’ti iminā sambandho. Yasmā pana yo kalyāṇakamyataṃ upādāya āpajjati, so sādhatthiko mahagghatthiko hoti, tasmāssa padabhājane byañjanaṃ pahāya adhippetatthameva dassetuṃ tadeva vacanaṃ vuttaṃ. Yasmā pana na imassa āpajjanamatteneva āpatti sīsaṃ eti, tasmā ‘‘tassa vacanenā’’tiādi vuttaṃ.
531 “无犯,亲属等”这一段应当这样理解:比丘向亲属就衣服提出特别要求时,无犯。如果施主想供养高价衣,比丘却让他供养低价衣,比如施主想供养价值二十的衣,比丘说“这对我来说就够了,给我价值十或价值八的就好”,这样无犯。“低价”这一说法,只是为了遮止索要超过施主原本所给价值的衣;其实即使价值相等也无犯。这是从价值来说的,不是从尺寸来说的,因为这条学处讲的是抬高价值。所以,如果施主想供养价值二十的下衣,比丘说“请给我一件价值相当的衣服”,也可以说。其余内容意思都很浅显易懂。巴利
531.Anāpatti ñātakānantiādīsu ñātakānaṃ cīvare vikappaṃ āpajjantassa anāpattīti evamattho daṭṭhabbo. Mahagghaṃ cetāpetukāmassa appagghaṃ cetāpetīti gahapatissa vīsatiagghanakaṃ cīvaraṃ cetāpetukāmassa ‘‘alaṃ mayhaṃ etena, dasagghanakaṃ vā aṭṭhagghanakaṃ vā dehī’’ti vadati anāpatti. Appagghanti idañca atirekanivāraṇatthameva vuttaṃ, samakepi pana anāpatti , tañca kho agghavaseneva na pamāṇavasena, agghavaḍḍhanakañhi idaṃ sikkhāpadaṃ. Tasmā yo vīsatiagghanakaṃ antaravāsakaṃ cetāpetukāmo , ‘‘taṃ ettakameva me agghanakaṃ cīvaraṃ dehī’’ti vattumpi vaṭṭati. Sesaṃ uttānatthameva.
它的起因等各项,也和上面那条学处完全一样。巴利
Samuṭṭhānādīnipi tatuttarisikkhāpadasadisānevāti.
9. 第二预备学处的注释巴利
9. Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
532 532. 对第二条(预备衣资学处)也应当依照同样的方法来理解其含义。它和这条追加制戒是相似的。区别只在于:第一条学处只对一个人造成了损害,第二条则对两个人造成了损害,这就是这里的差别。其余一切都和第一条学处相同。如同对两个人造成损害一样,对多人造成损害而取得(衣物)的,也应当知道同样犯戒。巴利
532. Dutiyaupakkhaṭepi imināva nayena attho veditabbo. Tañhi imassa anupaññattisadisaṃ. Kevalaṃ paṭhamasikkhāpade ekassa pīḷā katā, dutiye dvinnaṃ, ayamevettha viseso. Sesaṃ sabbaṃ paṭhamasadisameva. Yathā ca dvinnaṃ, evaṃ bahūnaṃ pīḷaṃ katvā gaṇhatopi āpatti veditabbāti.
10. 国王学处的注释巴利
10. Rājasikkhāpadavaṇṇanā
537 “Tena samayenāti”说的是王学处。其中“upāsakaṃ saññāpetvā”的意思是让他知道,也就是说了“用这笔钱买件衣给长老吧”这样的话。“Paññāsabandho”说的是罚五十迦哈波那的罚金。也有读作“Paññāsaṃ baddho”的,意思是输了五十,就该付五十。“Ajjaṇho, bhante, āgamehi”的意思是:尊者,今天请在我们这里再留一天,请接受。“Parāmasī”的意思是“拿了”。“Jīnosī”的意思是“你输了”。巴利
537.Tena samayenāti rājasikkhāpadaṃ. Tattha upāsakaṃ saññāpetvāti jānāpetvā, ‘‘iminā mūlena cīvaraṃ kiṇitvā therassa dehī’’ti evaṃ vatvāti adhippāyo. Paññāsabandhoti paññāsakahāpaṇadaṇḍoti vuttaṃ hoti. Paññāsaṃ baddhotipi pāṭho, paññāsaṃ jito paññāsaṃ dāpetabboti adhippāyo. Ajjaṇho, bhante, āgamehīti bhante, ajja ekadivasaṃ amhākaṃ tiṭṭha, adhivāsehīti attho. Parāmasīti gaṇhi. Jīnosīti jitosi.
538-9 Rājabhoggo的意思是:他有来自国王的应当享用之物,所以叫rājabhoggo。也有写成rājabhogo的读法,意思是:他有来自国王的享用物。巴利
538-9.Rājabhoggoti rājato bhoggaṃ bhuñjitabbaṃ assatthīti rājabhoggo, rājabhogotipi pāṭho, rājato bhogo assa atthīti attho.
“Pahiṇeyyā”的意思是:应该派人送去。不过,因为这个词的意思很浅显,所以没有对它作逐词解释。就像这个词一样,对于“cīvaraṃ itthannāmaṃ bhikkhu”(把衣送给名叫某某的比丘)等词句,也应当知道:正是因为意思浅显,才没有作逐词解释。“Ābhataṃ”的意思是:被带来的。“Kālenakappiyaṃ”的意思是:在合适且适当的时机,即当我们有需要的时候,那时我们接受允许的衣,这就是它的意思。巴利
Pahiṇeyyāti peseyya, uttānatthattā panassa padabhājanaṃ na vuttaṃ. Yathā ca etassa, evaṃ ‘‘cīvaraṃ itthannāmaṃ bhikkhu’’ntiādīnampi padānaṃ uttānatthattāyeva padabhājanaṃ na vuttanti veditabbaṃ . Ābhatanti ānītaṃ. Kālenakappiyanti yuttapattakālena, yadā no attho hoti, tadā kappiyaṃ cīvaraṃ gaṇhāmāti attho.
Veyyāvaccakaro意思是:办事的人,也就是做净事的人。Saññatto so mayā意思是:他已经被我示意了,也就是我这样交代过:当你们需要衣的时候,他会给衣。这就是这句话的意思。Attho me āvuso cīvarena这一句,是用来显示催促的特征;这句话应当说,或者用任何一种语言表达这个意思,这就是催促的特征。而Dehi me cīvara等说法,则是为了显示不应当说的方式才举出来的;因为这些话,或者用任何一种语言表达这些意思,都不应当说。巴利
Veyyāvaccakaroti kiccakaro, kappiyakārakoti attho. Saññatto so mayāti āṇatto so mayā, yathā tumhākaṃ cīvarena atthe sati cīvaraṃ dassati, evaṃ vuttoti attho. Attho me āvuso cīvarenāti codanālakkhaṇanidassanametaṃ, idañhi vacanaṃ vattabbaṃ, assa vā attho yāya kāyaci bhāsāya; idaṃ codanālakkhaṇaṃ. ‘‘Dehi me cīvara’’ntiādīni pana navattabbākāradassanatthaṃ vuttāni, etāni hi vacanāni etesaṃ vā attho yāya kāyaci bhāsāya na vattabbo.
第二次也该说,第三次也该说,也就是“贤友,我需要衣”这句话,最多只能说三次。这样,在说明了“应催促、提醒两三次”中所标出的催促界限之后,现在为了简要说明“在催促、提醒两三次时,如果他能促成那件衣,这就是善的”这几句的含义,就说“如果他能促成,这就是善的”。像这样催促到第三次时,如果他能促成那件衣,也就是能通过自己获得的方式促成它,那就是善的、好的、圆满而极好的。巴利
Dutiyampi vattabbo tatiyampi vattabboti ‘‘attho me āvuso cīvarenā’’ti idameva yāvatatiyaṃ vattabboti. Evaṃ ‘‘dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo’’ti ettha uddiṭṭhacodanāparicchedaṃ dassetvā idāni ‘‘dvattikkhattuṃ codayamāno sārayamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusala’’nti imesaṃ padānaṃ saṅkhepato atthaṃ dassento ‘‘sace abhinipphādeti, iccetaṃ kusala’’nti āha. Evaṃ yāvatatiyaṃ codento taṃ cīvaraṃ yadi nipphādeti, sakkoti attano paṭilābhavasena nipphādetuṃ, iccetaṃ kusalaṃ sādhu suṭṭhu sundaraṃ.
最多四次、五次、六次,为了衣而默然站立,这是为了说明站立的特征。这里“最多六次”是中性表达,意思是:为了这件衣,应当默然而立,最多六次,不应再做任何别的事,这就是站立的特征。其中,为了先说明一切站立场合都共通的默然状态,所以在语句分解中说“到了那里,默然而立”等。其中,“不应坐在座位上”意思是:即使有人说“尊者,请坐在这里”,也不应坐下。“不应接受食物”意思是:即使有人请求说“尊者,请接受”粥、硬食等任何食物,也不应接受。“不应说法”意思是:即使被请求“请说祝福语”或“请说随喜语”,也不应说任何法,只应在被问“你为什么来?”时,说“贤友,你知道的”。“被问”这里其实是依作格意义而用的主格。或者,这里应理解为:正在发问者即“被问”。因为凡是发问的人,就会破坏“只应说这么多”的站立条件,也就是破坏前来的理由。巴利
Catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbanti ṭhānalakkhaṇanidassanametaṃ. Chakkhattuparamanti ca bhāvanapuṃsakavacanametaṃ, chakkhattuparamañhi etena cīvaraṃ uddissa tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ, na aññaṃ kiñci kātabbaṃ, idaṃ ṭhānalakkhaṇaṃ. Tattha yo sabbaṭṭhānānaṃ sādhāraṇo tuṇhībhāvo, taṃ tāva dassetuṃ padabhājane ‘‘tattha gantvā tuṇhībhūtenā’’tiādi vuttaṃ. Tattha na āsane nisīditabbanti ‘‘idha, bhante, nisīdathā’’ti vuttenāpi na nisīditabbaṃ. Na āmisaṃ paṭiggahetabbanti yāgukhajjakādibhedaṃ kiñci āmisaṃ ‘‘gaṇhatha, bhante’’ti yāciyamānenāpi na gaṇhitabbaṃ. Na dhammo bhāsitabboti maṅgalaṃ vā anumodanaṃ vā bhāsathāti yāciyamānenāpi kiñci na bhāsitabbaṃ, kevalaṃ ‘‘kiṃ kāraṇā āgatosī’’ti pucchiyamānena ‘‘jānāsi, āvuso’’ti vattabbo. Pucchiyamānoti idañhi karaṇatthe paccattavacanaṃ. Atha vā pucchaṃ kurumāno pucchiyamānoti evampettha attho daṭṭhabbo. Yo hi pucchaṃ karoti, so ettakaṃ vattabboti ṭhānaṃ bhañjatīti āgatakāraṇaṃ bhañjati.
现在要说明的是前面已经讲过的三种举罪和六个站立点。其中,为了显示增减关系,才说了“举罪四次”等话。因为在这里,举罪次数增加一次,站立次数就减少两次,所以这就显示出“一次举罪等于两次站立”的规则。按照这个规则:举罪三次,就应站立六次;举罪两次,就应站立八次;举罪一次,就应站立十次。而且,既然说了“举罪六次后就不应再站立”,那也就等于说了“站立十二次后就不应再举罪”。所以,如果只举罪而不站立,就可以有六次举罪;如果只站立而不举罪,就可以有十二次站立;如果既举罪又站立,那么每举罪一次,就要减去两次站立。其中,如果有人在同一天里一次又一次地前去,举罪六次,或者只去一次,却说“贤友,我需要衣”六次;同样,如果在同一天里一次又一次地前去,站立十二次,或者只去一次,就在各个地方站立,那么他也就破坏了所有的举罪和所有的站立。至于在不同日子里这样做的人,就更不用说了。这里的判定应当这样理解。巴利
Idāni yā tisso codanā, cha ca ṭhānāni vuttāni. Tattha vuḍḍhiñca hāniñca dassento ‘‘catukkhattuṃ codetvā’’tiādimāha. Yasmā ca ettha ekacodanāvuḍḍhiyā dvinnaṃ ṭhānānaṃ hāni vuttā, tasmā ‘‘ekā codanā diguṇaṃ ṭhāna’’nti lakkhaṇaṃ dassitaṃ hoti. Iti iminā lakkhaṇena tikkhattuṃ codetvā chakkhattuṃ ṭhātabbaṃ, dvikkhattuṃ codetvā aṭṭhakkhattuṃ ṭhātabbaṃ, sakiṃ codetvā dasakkhattuṃ ṭhātabbanti. Yathā ca ‘‘chakkhattuṃ codetvā na ṭhātabba’’nti vuttaṃ, evaṃ ‘‘dvādasakkhattuṃ ṭhatvā na codetabba’’ntipi vuttameva hoti. Tasmā sace codetiyeva na tiṭṭhati, cha codanā labbhanti. Sace tiṭṭhatiyeva na codeti, dvādasa ṭhānāni labbhanti. Sace codetipi tiṭṭhatipi, ekāya codanāya dve ṭhānāni hāpetabbāni. Tattha yo ekadivasameva punappunaṃ gantvā chakkhattuṃ codeti, sakiṃyeva vā gantvā ‘‘attho me, āvuso, cīvarenā’’ti chakkhattuṃ vadati. Tathā ekadivasameva punappunaṃ gantvā dvādasakkhattuṃ tiṭṭhati, sakiṃyeva vā gantvā tatra tatra ṭhāne tiṭṭhati, sopi sabbacodanāyo sabbaṭṭhānāni ca bhañjati. Ko pana vādo nānādivasesu evaṃ karontassāti evamettha vinicchayo veditabbo.
“Yatassa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ”的意思是:从某位国王或国王的官员那里,为这位比丘送来了衣资。“Yatvassa”也是一种读法,意思相同。也有人读作“Yatthassa”,并解释为“在某个地方为他送来了衣资”,但字面上对不上。“Tattha”是指在那位国王或国王官员的跟前;这里的处格表示“附近”的意思。“Na taṃ tassa bhikkhuno kiñci atthaṃ anubhoti”是说:那笔衣资对那位比丘起不了任何作用,连一点点事情都办不成。“Yuñjantāyasmanto sakaṃ”是说:诸位尊者,请取得属于自己的财物。“Mā vo sakaṃ vinassa”是说:愿你们的财物不要丢失。但如果既不自已去,也不派使者去,就会犯坏威仪的恶作罪。巴利
Yatassa cīvaracetāpannaṃ ābhatanti yato rājato vā rājabhoggato vā assa bhikkhuno cīvaracetāpannaṃ ānītaṃ. Yatvassātipi pāṭho. Ayamevattho. ‘‘Yatthassā’’tipi paṭhanti, yasmiṃ ṭhāne assa cīvaracetāpannaṃ pesitanti ca atthaṃ kathenti, byañjanaṃ pana na sameti. Tatthāti tassa rañño vā rājabhoggassa vā santike; samīpatthe hi idaṃ bhummavacanaṃ. Na taṃ tassa bhikkhuno kiñci atthaṃ anubhotīti taṃ cīvaracetāpannaṃ tassa bhikkhuno kiñci appamattakampi kammaṃ na nipphādeti. Yuñjantāyasmanto sakanti āyasmanto attano santakaṃ dhanaṃ pāpuṇantu. Mā vo sakaṃ vinassāti tumhākaṃ santakaṃ mā vinassatu. Yo pana neva sāmaṃ gacchati, na dūtaṃ pāheti, vattabhede dukkaṭaṃ āpajjati.
那么,是不是对所有净人都要这样处理呢?不应当这样处理。因为所谓净人,简要来说分为两种:已指定的和未指定的。其中,已指定的又分两种:由比丘指定的,由使者指定的。未指定的也分两种:当面净人和背后净人。在这些当中,由比丘指定的,按当面和不当面来分,有四种;由使者指定的也是如此。巴利
Kiṃ pana sabbakappiyakārakesu evaṃ paṭipajjitabbanti? Na paṭipajjitabbaṃ. Ayañhi kappiyakārako nāma saṅkhepato duvidho niddiṭṭho ca aniddiṭṭho ca. Tattha niddiṭṭho duvidho – bhikkhunā niddiṭṭho, dūtena niddiṭṭhoti. Aniddiṭṭhopi duvidho – mukhavevaṭika kappiyakārako, parammukhakappiyakārakoti. Tesu bhikkhunā niddiṭṭho sammukhāsammukhavasena catubbidho hoti. Tathā dūtena niddiṭṭhopi.
怎么个情况呢?这里,有人为了给某位比丘置办衣料,派使者送去不该接受的东西。使者走到那位比丘跟前,说:“尊者,这是某某人为了给您置办衣料送来的,请您收下。”比丘拒绝说:“这个不如法。”使者就问:“尊者,您有帮忙办事的人吗?”有些帮忙办事的人,或是被求功德的在家男信徒们嘱咐“你们去替比丘们办事”,或是比丘们的熟人、朋友。其中某一位当时正好坐在比丘身边,比丘就指着他说:“这位是替比丘们办事的人。”使者把不该接受的东西交到他手里,说“请替长老买衣料后送过去”,然后就走了。这就是由比丘当面指定的情况。巴利
Kathaṃ? Idhekacco bhikkhussa cīvaratthāya dūtena akappiyavatthuṃ pahiṇati, dūto taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘idaṃ, bhante, itthannāmena tumhākaṃ cīvaratthāya pahitaṃ, gaṇhatha na’’nti vadati, bhikkhu ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti paṭikkhipati, dūto ‘‘atthi pana te, bhante, veyyāvaccakaro’’ti pucchati, puññatthikehi ca upāsakehi ‘‘bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karothā’’ti āṇattā vā, bhikkhūnaṃ vā sandiṭṭhā sambhattā keci veyyāvaccakarā honti, tesaṃ aññataro tasmiṃ khaṇe bhikkhussa santike nisinno hoti, bhikkhu taṃ niddisati ‘‘ayaṃ bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti. Dūto tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ kiṇitvā dehī’’ti gacchati, ayaṃ bhikkhunā sammukhāniddiṭṭho.
如果比丘跟前没有人在座,比丘却指定说:“在某村里,某某人是比丘们的执事人。”那人便前往,把不适当之物交到他手中,说:“请为长老买衣,然后交给他。”随后他回来禀告比丘,随即离去。这是比丘没有当面指定的一种情况。巴利
No ce bhikkhussa santike nisinno hoti, apica kho bhikkhu niddisati – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme itthannāmo bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti, so gantvā tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ kiṇitvā dadeyyāsī’’ti āgantvā bhikkhussa ārocetvā gacchati, ayameko bhikkhunā asammukhāniddiṭṭho.
那位使者并不是自己回来报告,而是另外派了一个人来说:“尊者,我已经把买衣的钱交到他手里了,请您拿衣服吧。”这就是比丘非当面指定的第二种情况。巴利
Na heva kho so dūto attanā āgantvā āroceti, apica kho aññaṃ pahiṇati ‘‘dinnaṃ mayā, bhante, tassa hatthe cīvaracetāpannaṃ, cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti, ayaṃ dutiyo bhikkhunā asammukhāniddiṭṭho.
他并不是另外派人去,而是自己临走时直接对比丘说:“我要把买衣的钱交到他手里,你们从他那里拿衣。”这是比丘非当面指定的第三种情况。这样一来,一种是由比丘当面指定,三种是由比丘非当面指定,这四种就叫做“由比丘指定的执事人”。在这些情况中,应当依照王戒学处里所说的方式来做。巴利
Na heva kho aññaṃ pahiṇati, apica kho gacchantova bhikkhuṃ vadati ‘‘ahaṃ tassa hatthe cīvaracetāpannaṃ dassāmi, tumhe cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti, ayaṃ tatiyo bhikkhunā asammukhāniddiṭṭhoti evaṃ eko sammukhāniddiṭṭho tayo asammukhāniddiṭṭhāti ime cattāro bhikkhunā niddiṭṭhaveyyāvaccakarā nāma. Etesu imasmiṃ rājasikkhāpade vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.
另一位比丘也像前面那样被使者问了,他因为确实没有净人,或者因为不想费心,就说:“我们没有净人。”就在那时,有一个人走过来,使者把非净物交到他手里,说:“请从他手里拿衣。”说完就走了。这就是由使者当面指定的情况。巴利
Aparo bhikkhu purimanayeneva dūtena pucchito natthitāya vā, avicāretukāmatāya vā ‘‘natthamhākaṃ kappiyakārako’’ti vadati, tasmiñca khaṇe koci manusso āgacchati, dūto tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘imassa hatthato cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti vatvā gacchati, ayaṃ dūtena sammukhāniddiṭṭho.
又有一位使者进村,把不如法的物品交给自己中意的某个人手中,然后像前面那样回来报告,或者派另一个人去传话,或者说“我会把买衣的钱交到某某人手里,你们去取衣”,说完就走。这是第三种“使者非当面指定”。这样一来,一种是由使者当面指定,三种是由使者非当面指定,这四种合起来就叫“由使者指定的执事人”。对这些情况,应当按《门达咖学处》里讲的办法来处理。世尊确实这样说过:“比丘们,有些人心怀信仰、生起净信,他们把金银交到如法执事者手中,说:‘用这个给尊者买如法的东西。’比丘们,我允许接受由此得到的如法物品;但比丘们,我绝不说可以用任何方式接受或寻求金银。”(《大品》299)在这里,催促询问没有次数限制;只要不接受原本的金银,即使被催促或逼迫上千百次,接受如法物品也是可以的。如果对方不给,也可以另外找一位如法执事者去取来。如果愿意,也可以告诉原来的施主;如果不愿意,就不该告诉。巴利
Aparo dūto gāmaṃ pavisitvā attanā abhirucitassa kassaci hatthe akappiyavatthuṃ datvā purimanayeneva āgantvā āroceti, aññaṃ vā pahiṇati, ‘‘ahaṃ asukassa nāma hatthe cīvaracetāpannaṃ dassāmi, tumhe cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti vatvā vā gacchati, ayaṃ tatiyo dūtena asammukhāniddiṭṭhoti evaṃ eko sammukhāniddiṭṭho, tayo asammukhāniddiṭṭhāti ime cattāro dūtena niddiṭṭhaveyyāvaccakarā nāma. Etesu meṇḍakasikkhāpade vuttanayena paṭipajjitabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘santi, bhikkhave, manussā saddhā pasannā, te kappiyakārakānaṃ hatthe hiraññaṃ upanikkhipanti – ‘iminā ayyassa yaṃ kappiyaṃ taṃ dethā’ti. Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ tato kappiyaṃ taṃ sādituṃ, na tvevāhaṃ, bhikkhave, kenaci pariyāyena jātarūparajataṃ sāditabbaṃ pariyesitabbanti vadāmī’’ti (mahāva. 299). Ettha ca codanāya pamāṇaṃ natthi, mūlaṃ asādiyantena sahassakkhattumpi codanāya vā ṭhānena vā kappiyabhaṇḍaṃ sādituṃ vaṭṭati. No ce deti, aññaṃ kappiyakārakaṃ ṭhapetvāpi āharāpetabbaṃ. Sace icchati mūlasāmikānampi kathetabbaṃ; no ce icchati na kathetabbaṃ.
另一位比丘也像前面那样被使者问到时,说:“我们没有如法执事人。”这时旁边另一个人听到了,就说:“贤者,拿来吧,我替尊者买衣后供养。”使者说:“那么,贤者,你就给他吧。”把东西交到他手里后,没告诉比丘就走了,这叫“当面委托的如法执事人”。又有一位,把不如法的物品交给比丘的侍者或其他人手里,说:“请替长老买衣。”说完就走,这叫“背后委托的如法执事人”。这两种叫作“未指定的如法执事人”。对待他们,要像对待非亲属、未受邀者那样处理。如果他们自己拿衣来施,可以接受;如果不拿,就什么也不该说。这只是针对“由使者送来衣资”的说明;即使他们亲自拿来,为了施与饮食等物,也是同样的原则。不只是为自己接受不可以,如果有人拿来金银,说:“我把这个供养僧团,用来建精舍、佛塔或食堂等其中一项。”这也不该接受。因为《大注释》中说:为任何其他人接受,都犯恶作。巴利
Aparo bhikkhu purimanayeneva dūtena pucchito ‘‘natthamhākaṃ kappiyakārako’’ti vadati, tadañño samīpe ṭhito sutvā ‘‘āhara bho ahaṃ ayyassa cīvaraṃ cetāpetvā dassāmī’’ti vadati. Dūto ‘‘handa bho dadeyyāsī’’ti tassa hatthe datvā bhikkhussa anārocetvāva gacchati, ayaṃ mukhavevaṭikakappiyakārako. Aparo bhikkhuno upaṭṭhākassa vā aññassa vā hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ dadeyyāsī’’ti ettova pakkamati, ayaṃ parammukhakappiyakārakoti ime dve aniddiṭṭhakappiyakārakā nāma. Etesu aññātakaappavāritesu viya paṭipajjitabbaṃ. Sace sayameva cīvaraṃ ānetvā dadanti, gahetabbaṃ. No ce, kiñci na vattabbā. Desanāmattameva cetaṃ ‘‘dūtena cīvaracetāpannaṃ pahiṇeyyā’’ti sayaṃ āharitvāpi piṇḍapātādīnaṃ atthāya dadantesupi eseva nayo. Na kevalañca attanoyeva atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭati, sacepi koci jātarūparajataṃ ānetvā ‘‘idaṃ saṅghassa dammi, ārāmaṃ vā karotha cetiyaṃ vā bhojanasālādīnaṃ vā aññatara’’nti vadati, idampi sampaṭicchituṃ na vaṭṭati. Yassa kassaci hi aññassatthāya sampaṭicchantassa dukkaṭaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.
如果对方拒绝说“比丘们不该接受这个”,接着说“那就放在木匠或工人手里吧,你们只要知道什么是做对了、什么是做错了就行”,然后把东西交到那些人手里就离开,这是可以的。或者对方说“那就放在我的人手里,或者放在我自己手里,你们只要为了该给谁的东西派人去就行了”,这样说也是可以的。巴利
Sace pana ‘‘nayidaṃ bhikkhūnaṃ sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti paṭikkhitte ‘‘vaḍḍhakīnaṃ vā kammakarānaṃ vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe sukatadukkaṭaṃ jānāthā’’ti vatvā tesaṃ hatthe datvā pakkamati, vaṭṭati. Athāpi ‘‘mama manussānaṃ hatthe bhavissati mayhameva vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe yaṃ yassa dātabbaṃ, tadatthāya peseyyāthā’’ti vadati, evampi vaṭṭati.
如果对方不指明僧团、某个僧众团体或个人,只是说:“这些金银我们供养给塔、供养给寺院、供养给新工程。”那就不应该拒绝。应当告诉负责如法事务的人:“这些人这样说。”但如果对方吩咐说:“你们为了塔等的需要,收下来存放吧。”那就应该拒绝说:“我们不能接受。”巴利
Sace pana saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā puggalaṃ vā anāmasitvā ‘‘idaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ cetiyassa dema, vihārassa dema, navakammassa demā’’ti vadanti, paṭikkhipituṃ na vaṭṭati. ‘‘Ime idaṃ bhaṇantī’’ti kappiyakārakānaṃ ācikkhitabbaṃ. ‘‘Cetiyādīnaṃ atthāya tumhe gahetvā ṭhapethā’’ti vuttena pana ‘‘amhākaṃ gahetuṃ na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitabbaṃ.
如果有人带来很多金银,说:“我把这些供养给僧团,请你们受用四种资具。”如果僧团接受了,那么在接受时和使用时都有罪。如果这时有一位比丘拒绝说:“这是不合法的。”而那位在家男信徒说:“如果不合法,那就归我所有吧。”然后就走了。这时不应有人指责那位比丘说:“你阻碍了僧团的利得。”因为谁指责他,谁自己就有罪;而正是由于那一位比丘,许多人才得以无罪。但如果比丘们拒绝说:“这不合适。”对方却说:“那就放在如法执事者手里,或者放在我的人手里,或者放在我自己手里,只有你们受用这些资具。”这是如法的。巴利
Sace pana koci bahuṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ānetvā ‘‘idaṃ saṅghassa dammi, cattāro paccaye paribhuñjathā’’ti vadati, taṃ ce saṅgho sampaṭicchati, paṭiggahaṇepi paribhogepi āpatti. Tatra ce eko bhikkhu ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti paṭikkhipati, upāsako ca ‘‘yadi na kappati, mayhameva bhavissatī’’ti gacchati. So bhikkhu ‘‘tayā saṅghassa lābhantarāyo kato’’ti na kenaci kiñci vattabbo. Yo hi taṃ codeti, sveva sāpattiko hoti, tena pana ekena bahū anāpattikā katā. Sace pana bhikkhūhi ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhitte ‘‘kappiyakārakānaṃ vā hatthe bhavissati, mama purisānaṃ vā mayhaṃ vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe paccaye paribhuñjathā’’ti vadati, vaṭṭati.
为四种资具而布施的东西,应当用在它实际需要的那种资具上。为衣而布施的,就只应当用在衣上。如果衣方面没有这种需要,而僧团在饮食等资具上感到匮乏,那么为了僧团的安适,先向僧团告白,也可以用在那些用途上。为饮食、医药资具而布施的,也遵循同样的原则。不过,为住所而布施的,因为住所属于重物,就只应当用在住所上。但如果比丘们舍弃住所离去,住所会毁坏,在这种时候,也允许把住所舍出去让比丘们受用。因此,为了维护住所,不应把根本砍掉,而应只按维持所需的量来受用。巴利
Catupaccayatthāya ca dinnaṃ yena yena paccayena attho hoti, tadatthaṃ upanetabbaṃ, cīvaratthāya dinnaṃ cīvareyeva upanetabbaṃ. Sace cīvarena tādiso attho natthi, piṇḍapātādīhi saṅgho kilamati, saṅghasuṭṭhutāya apaloketvā tadatthāyapi upanetabbaṃ. Esa nayo piṇḍapātagilānapaccayatthāya dinnepi, senāsanatthāya dinnaṃ pana senāsanassa garubhaṇḍattā senāsaneyeva upanetabbaṃ. Sace pana bhikkhūsu senāsanaṃ chaḍḍetvā gatesu senāsanaṃ vinassati, īdise kāle senāsanaṃ vissajjetvāpi bhikkhūnaṃ paribhogo anuññāto, tasmā senāsanajagganatthaṃ mūlacchejjaṃ akatvā yāpanamattaṃ paribhuñjitabbaṃ.
不只是金银,其他像田地、宅地这类不如法的东西也不应该接受。如果有人说:“我有一座能产三季庄稼的大池塘,我把它供养给僧团。”如果僧团接受了,那么在接受和使用时都会犯戒。但谁要是拒绝它,就按照前面说的方式,谁都不该对他说什么。因为如果有人因此指责他,那个指责的人自己反而有罪,而因为他一个人,许多人得以不犯戒。巴利
Na kevalañca hiraññasuvaṇṇameva, aññampi khettavatthādi akappiyaṃ na sampaṭicchitabbaṃ. Sace hi koci ‘‘mayhaṃ tisassasampādanakaṃ mahātaḷākaṃ atthi, taṃ saṅghassa dammī’’ti vadati, taṃ ce saṅgho sampaṭicchati, paṭiggahaṇepi paribhogepi āpattiyeva. Yo pana taṃ paṭikkhipati, so purimanayeneva na kenaci kiñci vattabbo. Yo hi taṃ codeti, sveva sāpattiko hoti, tena pana ekena bahū anāpattikā katā.
如果有人对僧团说“我布施一座这样的池塘”,比丘们说“这不如法”而拒绝了,他却说:“某某池塘和某某池塘是僧团的,那些怎么就如法呢?”这时应当对他说:“那一定是做了净施之后才布施的。”怎样布施才算净施呢?就是说了“请受用四种资具”之后布施的。如果他这样说:“萨度,尊者,请僧团受用四种资具。”这样布施,就如法。或者,他说了“请接受池塘”之后,被以“不如法”拒绝,他问:“有净人吗?”被告知“没有”后,他说:“这个将由名叫某某的人来管理,或者在某某手里,或者在我自己手里,请僧团受用净物。”这样说,也如法。即使被以“不如法”拒绝,他说:“僧团要用水,要洗涤物品,鹿和鸟要喝。”这样说,也如法。又或者,被以“不如法”拒绝后,他说:“请以净施的名义接受。”比丘说:“好的,居士,僧团要喝水,要洗涤物品,鹿和鸟要喝。”这样说之后,受用是如法的。巴利
Yo pana ‘‘tādisaṃyeva taḷākaṃ dammī’’ti vatvā bhikkhūhi ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhitto vadati ‘‘asukañca asukañca saṅghassa taḷākaṃ atthi, taṃ kathaṃ vaṭṭatī’’ti. So vattabbo – ‘‘kappiyaṃ katvā dinnaṃ bhavissatī’’ti. Kathaṃ dinnaṃ kappiyaṃ hotīti? ‘‘Cattāro paccaye paribhuñjathā’’ti vatvā dinnanti. So sace ‘‘sādhu, bhante, cattāro paccaye saṅgho paribhuñjatū’’ti deti, vaṭṭati. Athāpi ‘‘taḷākaṃ gaṇhathā’’ti vatvā ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhitto ‘‘kappiyakārako atthī’’ti pucchitvā ‘‘natthī’’ti vutte ‘‘idaṃ asuko nāma vicāressati, asukassa vā hatthe, mayhaṃ vā hatthe bhavissati, saṅgho kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjatū’’ti vadati, vaṭṭati. Sacepi ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhitto ‘‘udakaṃ paribhuñjissati, bhaṇḍakaṃ dhovissati, migapakkhino pivissantī’’ti vadati, evampi vaṭṭati. Athāpi ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhitto vadati ‘‘kappiyasīsena gaṇhathā’’ti. ‘‘Sādhu, upāsaka, saṅgho pānīyaṃ pivissati, bhaṇḍakaṃ dhovissati, migapakkhino pivissantī’’ti vatvā paribhuñjituṃ vaṭṭati.
另外,如果有人说“我把我的池塘或水池布施给僧团”,比丘们回答“萨度,近事男,僧团会喝水”等等之后,使用是如法的。但如果比丘们请求了手工劳作,亲手挖了净地,为了用水而造了池塘,后来人们依靠这个池塘种庄稼,然后在精舍里供养净物,这是如法的。如果人们自己为了利益僧团而挖了僧团的土地,然后依靠这块土地,从所产的庄稼中供养净物,这样也是如法的。当有人说“请为我们指定一位净人”时,也可以指定。但如果那些人被国王的赋税逼迫而离开,换了别人来接手,却不给比丘们任何东西,那就可以禁止他们用水。不过只能在耕种时节禁止,不能在庄稼生长时节禁止。如果他们辩解说:“尊者,难道以前的人不也是依靠这个种庄稼的吗?”那就应该回答:“他们为僧团做了这样那样的服务,供养了这样那样的净物。”如果他们接着说:“我们也会供养。”这样也是如法的。巴利
Athāpi ‘‘mama taḷākaṃ vā pokkharaṇiṃ vā saṅghassa dammī’’ti ‘‘vutte, sādhu, upāsaka, saṅgho pānīyaṃ pivissatī’’tiādīni vatvā paribhuñjituṃ vaṭṭatiyeva. Yadi pana bhikkhūhi hatthakammaṃ yācitvā sahatthena ca kappiyapathaviṃ khanitvā udakaparibhogatthāya taḷākaṃ kāritaṃ hoti, taṃ ce nissāya sassaṃ nipphādetvā manussā vihāre kappiyabhaṇḍaṃ denti, vaṭṭati. Atha manussā eva saṅghassa upakāratthāya saṅghikabhūmiṃ khanitvā taṃ nissāya nipphannasassato kappiyabhaṇḍaṃ denti, evampi vaṭṭati. ‘‘Amhākaṃ ekaṃ kappiyakārakaṃ ṭhapethā’’ti vutte ca ṭhapetumpi labbhati. Atha pana te manussā rājabalinā upaddutā pakkamanti, aññe paṭipajjanti, na ca bhikkhūnaṃ kiñci denti, udakaṃ vāretuṃ labbhati. Tañca kho kasikammakāleyeva, na sassakāle. Sace te vadanti ‘‘nanu, bhante, pubbepi manussā imaṃ nissāya sassaṃ akaṃsū’’ti . Tato vattabbā – ‘‘te saṅghassa imañca imañca upakāraṃ akaṃsu, idañcidañca kappiyabhaṇḍaṃ adaṃsū’’ti. Sace vadanti – ‘‘mayampi dassāmā’’ti, evampi vaṭṭati.
如果有个不懂规矩的人,用不如法的方式接受或让人建造池塘,比丘们就不该使用它,依靠这个池塘得到的如法物品也会变成不如法。如果主人、或者他的儿女、或者其他同族后代,知道比丘们已经舍弃了它,再用如法的方式布施出来,那就如法。如果家族已经断绝,那片地方的领主把它夺过来再布施出去,就像心峰山的比丘所引出的水道之于阿拉龙王的后妃那样,这样也是如法的。巴利
Sace pana koci abyatto akappiyavohārena taḷākaṃ paṭiggaṇhāti vā kāreti vā, taṃ bhikkhūhi na paribhuñjitabbaṃ, taṃ nissāya laddhaṃ kappiyabhaṇḍampi akappiyameva. Sace bhikkhūhi pariccattabhāvaṃ ñatvā sāmiko vā tassa puttadhītaro vā añño vā koci vaṃse uppanno puna kappiyavohārena deti, vaṭṭati. Pacchinne kulavaṃse yo tassa janapadassa sāmiko, so acchinditvā puna deti, cittalapabbate bhikkhunā nīhaṭaudakavāhakaṃ aḷanāgarājamahesī viya, evampi vaṭṭati.
即使是在如法的言说下,对于以水为因缘而接受的池塘,具足清净心的人也可以挖泥、筑堤等。但如果看到有人依靠这个池塘种庄稼,就不可以安排净人。如果他们自己主动供养净物,就可以接受;如果不供养,就不该催促,也不该提醒。对于以资具为因缘而接受的池塘,可以安排净人,但不可以挖泥、筑堤等。如果净人们自己主动去做,那就可以。不过,如果是由不明事理但有惭耻心的比丘让人建造的,虽然在接受上算是如法的,但因为是由比丘指使而生起的,就变成了混杂之物,就像不可接受的施舍,又像混了不如法肉味的食物,很难受用,对所有人来说都是不如法的。巴利
Kappiyavohārepi udakavasena paṭiggahitataḷāke suddhacittānaṃ mattikuddharaṇapāḷibandhanādīni ca kātuṃ vaṭṭati. Taṃ nissāya pana sassaṃ karonte disvā kappiyakārakaṃ ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Yadi te sayameva kappiyabhaṇḍaṃ denti, gahetabbaṃ. No ce denti, na codetabbaṃ, na sāretabbaṃ. Paccayavasena paṭiggahitataḷāke kappiyakārakaṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Mattikuddharaṇapāḷibandhanādīni pana kātuṃ na vaṭṭati. Sace kappiyakārakā sayameva karonti, vaṭṭati. Abyattena pana lajjibhikkhunā kārāpitesu kiñcāpi paṭiggahaṇe kappiyaṃ, bhikkhussa payogapaccayā uppannena missakattā visagatapiṇḍapāto viya akappiyamaṃsarasamissakabhojanaṃ viya ca dubbinibbhogaṃ hoti, sabbesaṃ akappiyameva.
如果只是就水本身来安排,说“有存水的地方,池塘的堤岸牢固,能蓄很多水,你就这样做,在岸边附近蓄水”,这样只针对水来考虑,是如法的。不能在灶里生火,但可以说“愿近事男们得到用水的工作”。然而,说“种了庄稼以后拿来”就不如法。如果看到池塘里水太多,就让人在面前或背后开出水渠,让人砍伐树林改成田地,或者在旧田里不按通常的份额而多取,或者对新庄稼、非时庄稼,在不划定份额的情况下,让人拿出钱说“给这么多钱”,这一切对所有人都不如法。巴利
Sace pana ‘‘udakassa okāso atthi, taḷākassa pāḷi thirā, yathā bahuṃ udakaṃ gaṇhāti, evaṃ karohi, tīrasamīpe udakaṃ karohī’’ti evaṃ udakameva vicāreti, vaṭṭati. Uddhane aggiṃ na pātenti, ‘‘udakakammaṃ labbhatu upāsakā’’ti vattuṃ vaṭṭati. ‘‘Sassaṃ katvā āharathā’’ti vattuṃ pana na vaṭṭati. Sace pana taḷāke atibahuṃ udakaṃ disvā passato vā piṭṭhito vā mātikaṃ nīharāpeti, vanaṃ chindāpetvā kedāre kārāpeti, porāṇakedāresu vā pakatibhāgaṃ aggahetvā atirekaṃ gaṇhāti, navasasse vā akālasasse vā aparicchinnabhāge ‘‘ettake kahāpaṇe dethā’’ti kahāpaṇe uṭṭhāpeti, sabbesaṃ akappiyaṃ.
如果有人不说“你们去耕田、去播种”,而是这样划定土地:“这块地有多大,哪一片名为某某份额”;或者当农夫们说“我们在这些地里收割了庄稼,请你们收取某某份额”的时候,他为了确定土地面积,用绳子或棍子去丈量,或者站在打谷场上守护,或者让人从打谷场搬出来,或者收进仓库里——这些对他来说都是不如法的。巴利
Yo pana ‘‘kassatha vapathā’’ti avatvā ‘‘ettakāya bhūmiyā, ettako nāma bhāgo’’ti evaṃ bhūmiṃ vā patiṭṭhapeti, ‘‘ettake bhūmibhāge amhehi sassaṃ kataṃ, ettakaṃ nāma bhāgaṃ gaṇhathā’’ti vadantesu kassakesu bhūmippamāṇaggahaṇatthaṃ rajjuyā vā daṇḍena vā mināti, khale vā ṭhatvā rakkhati, khalato vā nīharāpeti, koṭṭhāgāre vā paṭisāmeti, tasseva taṃ akappiyaṃ.
如果农夫们拿来钱,说“这些是给僧团拿来的”,而某个比丘心想“僧团不吃钱”,就说“用这些钱去买布来,用这些去置办粥等”,那么他们拿来的东西,对所有人都是不如法的。为什么?因为对钱作了处理。巴利
Sace kassakā kahāpaṇe āharitvā ‘‘ime saṅghassa āhaṭā’’ti vadanti, aññataro ca bhikkhu ‘‘na saṅgho kahāpaṇe khādatī’’ti saññāya ‘‘ettakehi kahāpaṇehi sāṭake āhara, ettakehi yāguādīni sampādehī’’ti vadati. Yaṃ te āharanti, sabbesaṃ akappiyaṃ. Kasmā? Kahāpaṇānaṃ vicāritattā.
如果他们把谷物拿来,说“这是拿来供养僧团的”,而某个比丘还是按前面那种方式说“用这么多稻谷去换这个那个来”,那么他们换来的东西,只对那个比丘本人不如法。为什么?因为谷物已经被他安排处理过了。巴利
Sace dhaññaṃ āharitvā idaṃ saṅghassa āhaṭanti vadanti, aññataro ca bhikkhu purimanayeneva ‘‘ettakehi vīhīhi idañcidañca āharathā’’ti vadati. Yaṃ te āharanti, tasseva akappiyaṃ. Kasmā? Dhaññassa vicāritattā.
如果他们把米或者豆类拿来,说“这是拿来供养僧团的”,而另一个比丘按照前面同样的方式说“用这些米去换这个那个来”,那么他们换来的东西,对所有人都算如法。为什么?因为如法的米等已经经过说明处理。就算涉及买卖也没有犯,因为已经向净人说明过了。巴利
Sace taṇḍulaṃ vā aparaṇṇaṃ vā āharitvā ‘‘idaṃ saṅghassa āhaṭa’’nti vadanti, aññataro ca bhikkhu purimanayeneva ‘‘ettakehi taṇḍulehi idañcidañca āharathā’’ti vadati. Yaṃ te āharanti, sabbesaṃ kappiyaṃ. Kasmā? Kappiyānaṃ taṇḍulādīnaṃ vicāritattā. Kayavikkayepi anāpatti, kappiyakārakassa ācikkhitattā.
以前,在质多罗山上,有一位比丘在四柱厅门口的地上画了一个圆圈,目的是让净人们知道他的心意:“啊,真希望明天能为僧团烤出这么大尺寸的饼。”一个聪明的净人看到后,就照着做了。第二天击鼓集众,僧团聚集之后,他拿着饼对僧团长老说:“尊者,我们从父亲、祖父那里都没听说过这样的事。有一位尊者为了饼,在四柱厅门口作了示意。从今以后,请各位尊者各自说出自己的心意,我们也能过得安乐。”大长老当场就转身离开了,连一位比丘也没有接受那块饼。可见从前即使是那样产生的东西,他们也不享用。因此——巴利
Pubbe pana cittalapabbate eko bhikkhu catusāladvāre ‘‘aho vata sve saṅghassa ettakappamāṇe pūve paceyyu’’nti ārāmikānaṃ saññājananatthaṃ bhūmiyaṃ maṇḍalaṃ akāsi, taṃ disvā cheko ārāmiko tatheva katvā dutiyadivase bheriyā ākoṭitāya sannipatite saṅghe pūvaṃ gahetvā saṅghattheraṃ āha – ‘‘bhante, amhehi ito pubbe neva pitūnaṃ na pitāmahānaṃ evarūpaṃ sutapubbaṃ, ekena ayyena catussāladvāre pūvatthāya saññā katā, ito dāni pabhuti ayyā attano attano cittānurūpaṃ vadantu, amhākampi phāsuvihāro bhavissatī’’ti. Mahāthero tatova nivatti, ekabhikkhunāpi pūvo na gahito. Evaṃ pubbe tatruppādampi na paribhuñjiṃsu. Tasmā –
不舍弃减损行的不放逸比丘,
即使是适宜的事也不应做,不应为了利养而贪求。巴利
Sallekhaṃ accajantena, appamattena bhikkhunā; Kappiyepi na kātabbā, āmisatthāya lolatāti.
凡是先前在池塘那里已经说过的原则,在莲池、引水渠等地方也同样适用。巴利
Yo cāyaṃ taḷāke vutto, pokkharaṇī-udakavāhakamātikādīsupi eseva nayo.
如果有人即使说“我把能长稻谷、杂粮、甘蔗、水果等东西的田地或园地布施出去”,也要拒绝,说“这样不行”。只有像前面讲池塘时说的那样,用合乎戒律的说法说“我布施出去,是为了受用四种资具”,这时才应该接受。如果他说“我布施树林”“我布施荒野”,那是可以的。如果人们没有经过比丘吩咐,自己在那里砍树、出产杂粮等,然后把比丘应得的那一份送给比丘,可以接受;如果不送,也不应该去催。如果因为某种障碍,那些人走了,换别人来做,而且什么都不给比丘,那就应该阻止他们。如果他们问:“尊者,难道以前的人不也在这里种过庄稼吗?”那就应该告诉他们:“那些人曾经把这样那样的如法物品布施给僧团。”如果他们说:“我们也会布施。”这样就可以了。巴利
Pubbaṇṇāparaṇṇaucchuphalāphalādīnaṃ viruhanaṭṭhānaṃ yaṃ kiñci khettaṃ vā vatthuṃ vā dammīti vuttepi ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitvā taḷāke vuttanayeneva yadā kappiyavohārena ‘‘catupaccayaparibhogatthāya dammī’’ti vadati, tadā sampaṭicchitabbaṃ, ‘‘vanaṃ dammi, araññaṃ dammī’’ti vutte pana vaṭṭati. Sace manussā bhikkhūhi anāṇattāyeva tattha rukkhe chinditvā aparaṇṇādīni sampādetvā bhikkhūnaṃ bhāgaṃ denti, vaṭṭati; adentā na codetabbā. Sace kenacideva antarāyena tesu pakkantesu aññe karonti, na ca bhikkhūnaṃ kiñci denti, te vāretabbā. Sace vadanti – ‘‘nanu, bhante, pubbepi manussā idha sassāni akaṃsū’’ti, tato te vattabbā – ‘‘te saṅghassa idañcidañca kappiyabhaṇḍaṃ adaṃsū’’ti. Sace vadanti – ‘‘mayampi dassāmā’’ti evaṃ vaṭṭati.
如果是指着某一块能长庄稼的土地说“我们施与结界”,这是可以的。但要为了划定界限而自己竖立柱子或石头,那就不该做。为什么?因为土地本身价值极大,哪怕只是很少一点土地,也可能犯巴拉基格。不过,应该对净人说:“我们的界已经经过这个地方了。”即使他们多占了一些,因为只是以间接方式说的,所以无犯。如果国王、大臣等人自己让人竖好柱子后说“你们受用四种资具吧”,那也是可以的。巴利
Kañci sassuṭṭhānakaṃ bhūmippadesaṃ sandhāya ‘‘sīmaṃ demā’’ti vadanti, vaṭṭati. Sīmā paricchedanatthaṃ pana thambhā vā pāsāṇā vā sayaṃ na ṭhapetabbā. Kasmā? Bhūmi nāma anagghā appakenāpi pārājiko bhaveyya, ārāmikānaṃ pana vattabbaṃ – ‘‘iminā ṭhānena amhākaṃ sīmā gatā’’ti. Sacepi hi te adhikaṃ gaṇhanti, pariyāyena kathitattā anāpatti. Yadi pana rājarājamahāmattādayo sayameva thambhe ṭhapāpetvā ‘‘cattāro paccaye paribhuñjathā’’ti denti, vaṭṭatiyeva.
如果有人在自己寺院界线以内挖池塘,或者把水渠从寺院中间引过去,导致塔院、菩提树院等地方被破坏,就应当阻止他。如果僧团因为得到了某些好处、看重利养而不阻止,而有一位比丘出面阻止,那么这位比丘就是做主的人。如果一位比丘不阻止,还说“你们去做吧”,那他就站到了他们那一边;如果是僧团出面阻止,那僧团就是做主的人。因为在僧团的事务中,谁按正法办事,谁就是做主的人。如果对方被阻止了还继续做,就要把下面挖出来的土填回下面,把上面挖出来的土填回上面,把它恢复原状。巴利
Sace koci antosīmāya taḷākaṃ khanati, vihāramajjhena vā mātikaṃ neti, cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇādīni dussanti, vāretabbo. Sace saṅgho kiñci labhitvā āmisagarukatāya na vāreti, eko bhikkhu vāreti, sova bhikkhu issaro. Sace eko bhikkhu na vāreti, ‘‘netha tumhe’’ti tesaṃyeva pakkho hoti, saṅgho vāreti, saṅghova issaro. Saṅghikesu hi kammesu yo dhammakammaṃ karoti, sova issaro. Sace vāriyamānopi karoti, heṭṭhā gahitaṃ paṃsuṃ heṭṭhā pakkhipitvā, upari gahitaṃ paṃsuṃ upari pakkhipitvā pūretabbā.
如果有人想布施还没加工过的甘蔗、杂粮,或者葫芦、南瓜这类藤蔓果实,说“我把这整片甘蔗田、杂粮地、藤蔓果园区都布施出去”,玛哈苏玛长老说“不行”,因为这样说就连土地一起执取了。但玛哈巴杜玛长老说:“这只是嘴上说说而已,那块地本来就是施主们的,所以可以。”巴利
Sace koci yathājātameva ucchuṃ vā aparaṇṇaṃ vā alābukumbhaṇḍādikaṃ vā valliphalaṃ dātukāmo ‘‘etaṃ sabbaṃ ucchukhettaṃ aparaṇṇavatthuṃ valliphalāvāṭaṃ dammī’’ti vadati, saha vatthunā parāmaṭṭhattā ‘‘na vaṭṭatī’’ti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘abhilāpamattametaṃ sāmikānaṃyeva hi so bhūmibhāgo tasmā vaṭṭatī’’ti āha.
如果说“我布施奴仆”,那是不可以的。如果说“我布施净人、我布施服务者、我布施如法工作者”,那就可以。如果这个净人午前和午后都为僧团做事,那就应当像对待沙弥一样,为他安排一切医药照顾。如果他只在午前为僧团做事,午后做自己的事,那傍晚就不该给他食物。那些每隔五天或每半月为僧团做一次事、其余时间做自己事的人,也只在他们做事的时候,才该给他们食物和口粮。如果没有僧团的事可做,他们只靠自己的劳作维持生活,若他们把手工业劳动所得拿来供养,可以接受;如果不给,也不该对他们说什么。至于洗衣奴、织工奴,也都可以以净人的名义接受。巴利
‘‘Dāsaṃ dammī’’ti vadati, na vaṭṭati. ‘‘Ārāmikaṃ dammi, veyyāvaccakaraṃ dammi, kappiyakārakaṃ dammī’’ti vutte vaṭṭati. Sace so ārāmiko purebhattampi pacchābhattampi saṅghasseva kammaṃ karoti, sāmaṇerassa viya sabbaṃ bhesajjapaṭijagganampi tassa kātabbaṃ. Sace purebhattameva saṅghassa kammaṃ karoti, pacchābhattaṃ attano kammaṃ karoti, sāyaṃ nivāpo na dātabbo. Yepi pañcadivasavārena vā pakkhavārena vā saṅghassa kammaṃ katvā sesakāle attano kammaṃ karonti, tesampi karaṇakāleyeva bhattañca nivāpo ca dātabbo. Sace saṅghassa kammaṃ natthi, attanoyeva kammaṃ katvā jīvanti, te ce hatthakammamūlaṃ ānetvā denti, gahetabbaṃ. No ce denti, na kiñci vattabbā. Yaṃ kiñci rajakadāsampi pesakāradāsampi ārāmikanāmena sampaṭicchituṃ vaṭṭati.
如果他们说“我们布施牛”,应当拒绝:“不行。”如果他们说:“这些牛是从哪里来的?是智者们为了受用五种牛味而布施的”,或者说“我们也是为了受用五种牛味而布施”,那就可以。山羊等也一样。如果他们说“我们布施象、布施马、布施水牛、布施鸡、布施猪”,不可以接受。如果有些人说“尊者,你们不用操心,我们拿了这些以后,会给你们如法的物品”,他们这样拿,就可以。可以把鸡和猪放回山林,说“愿它们快乐地生活”。如果有人说“我们把这池塘、这田地、这地基布施给寺院”,不可以拒绝。这里剩下的内容意思都很清楚。巴利
Sace ‘‘gāvo demā’’ti vadanti, ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitabbā. Imā gāvo kutoti paṇḍitehi pañca gorasaparibhogatthāya dinnāti, ‘‘mayampi pañcagorasaparibhogatthāya demā’’ti vutte vaṭṭati. Ajikādīsupi eseva nayo. ‘‘Hatthiṃ dema, assaṃ mahisaṃ kukkuṭaṃ sūkaraṃ demā’’ti vadanti, sampaṭicchituṃ na vaṭṭati. Sace keci manussā ‘‘appossukkā, bhante, tumhe hotha, mayaṃ ime gahetvā tumhākaṃ kappiyabhaṇḍaṃ dassāmā’’ti gaṇhanti, vaṭṭati. ‘‘Kukkuṭasūkarā sukhaṃ jīvantū’’ti araññe vissajjetuṃ vaṭṭati. ‘‘Imaṃ taḷākaṃ, imaṃ khettaṃ, imaṃ vatthuṃ, vihārassa demā’’ti vutte paṭikkhipituṃ na labbhatīti. Sesamettha uttānatthameva.
在等起等分类中,这也是六种等起、是造作、非想解脱、无心、是施设罪、是身语业、有三心、有三受。巴利
Samuṭṭhānādīsu idampi chasamuṭṭhānaṃ kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammavacīkammaṃ , ticittaṃ, tivedananti.
1 2 3