六、譬喻论之问显示巴利原文
6. Opammakathāpañho
尊者那先,比丘具足多少支,方能证得阿拉汉果?显示巴利原文
Bhante nāgasena, katihaṅgehi samannāgato bhikkhu arahattaṃ sacchikarotīti?
大王,于此,欲证得阿拉汉果的比丘——显示巴利原文
Idha, mahārāja, arahattaṃ sacchikātukāmena bhikkhunā –
应取驴之一支。显示巴利原文
Gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取公鸡的五支。显示巴利原文
Kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取松鼠的一支。显示巴利原文
Kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取母豹的一支。显示巴利原文
Dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取灯的二支。显示巴利原文
Dīpikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取龟的五支。显示巴利原文
Kummassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取竹的一支。显示巴利原文
Vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取弓的一份。显示巴利原文
Cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取兀鹫的两份。显示巴利原文
Vāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取猴子的两份。显示巴利原文
Makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取藤蔓一枝。显示巴利原文
Lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取莲花三枝。显示巴利原文
Padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取种子两粒。显示巴利原文
Bījassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当从娑罗良女之处,摄取其中的一门。显示巴利原文
Sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当于船喻中,摄取其中三门。显示巴利原文
Nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当于船缆保持者之处,摄取其中两门。显示巴利原文
Nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取井之一支。显示巴利原文
Kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取调御者之三支。显示巴利原文
Niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取作业者之一支。显示巴利原文
Kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应持大海的五支。显示巴利原文
Samuddassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应持地的五支。显示巴利原文
Pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbāni.
应持水的五支。显示巴利原文
Āpassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应了知光明的五种特性。显示巴利原文
Tejassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应了知风的五种特性。显示巴利原文
Vāyussa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应了知山的五种特性。显示巴利原文
Pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取虚空的五支。显示巴利原文
Ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取月的五支。显示巴利原文
Candassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取日的七支。显示巴利原文
Sūriyassa satta aṅgāni gahetabbāni.
当取帝释之三支。显示巴利原文
Sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
当取转轮王之四支。显示巴利原文
Cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
当取白蚁之一支。显示巴利原文
Upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取猫的二支。显示巴利原文
Biḷārassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取鼠的一支。显示巴利原文
Undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取蝎子的一支。显示巴利原文
Vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取獴之一分。显示巴利原文
Nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取豺之二分。显示巴利原文
Jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取鹿之三分。显示巴利原文
Migassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取牛的四种特质。显示巴利原文
Gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应当取野猪的两种特质。显示巴利原文
Varāhassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取象的五种特质。显示巴利原文
Hatthissa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取狮子之七支。显示巴利原文
Sīhassa satta aṅgāni gahetabbāni.
应当取鸳鸯之三支。显示巴利原文
Cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取蜘蛛之二支。显示巴利原文
Peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取家鸽的一支。显示巴利原文
Gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取猫头鹰的二支。显示巴利原文
Ulūkassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取百足的一支。显示巴利原文
Satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取蝙蝠的二支。显示巴利原文
Vaggulissa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取水蛭的一支。显示巴利原文
Jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取蛇的三支。显示巴利原文
Sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取其蟒蛇一肢。显示巴利原文
Ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取其路猿一肢。显示巴利原文
Panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取其幼狮一肢。显示巴利原文
Thanasitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取画童之一支。显示巴利原文
Cittakadharakummassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取林之五支。显示巴利原文
Pavanassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应当取树之三支。显示巴利原文
Rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应具足云之五支。显示巴利原文
Meghassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应具足摩尼宝珠之三支。显示巴利原文
Maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应具足猎人之四支。显示巴利原文
Māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应取渔夫之二支。显示巴利原文
Bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取木匠之二支。显示巴利原文
Tacchakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取壶之一支。显示巴利原文
Kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取其黑豆之二分。显示巴利原文
Kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取其伞盖之三分。显示巴利原文
Chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取其田之三分。显示巴利原文
Khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取药物的二分。显示巴利原文
Agadassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取食物的三分。显示巴利原文
Bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取弓箭手的四分。显示巴利原文
Issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应取转轮王之四支。显示巴利原文
Rañño cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应取守门人之二支。显示巴利原文
Dovārikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取坐猎者之一支。显示巴利原文
Nisadāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取灯之二支。显示巴利原文
Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取孔雀之二支。显示巴利原文
Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取马之二支。显示巴利原文
Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取象师的两支。显示巴利原文
Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取城门柱的两支。显示巴利原文
Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取秤的一支。显示巴利原文
Tulāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当了知剑的两种特相。显示巴利原文
Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当了知鱼的两种特相。显示巴利原文
Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当了知收债人的一种特相。显示巴利原文
Iṇaggāhakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取病人的两支。显示巴利原文
Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取死者的两支。显示巴利原文
Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取河的两支。显示巴利原文
Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应取公牛一支。显示巴利原文
Usabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取道两支。显示巴利原文
Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取针线盒一支。显示巴利原文
Suṅkasāyikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当学习盗贼的三种特质。显示巴利原文
Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当受持捕鹰人的一种特质。显示巴利原文
Sakuṇagghiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当受持狗的一种特质。显示巴利原文
Sunakhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取医师的三支。显示巴利原文
Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取孕妇的两支。显示巴利原文
Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取牦牛的一支。显示巴利原文
Camariyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取枭的两分相。显示巴利原文
Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应取鸽的三分相。显示巴利原文
Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取独眼者的两分相。显示巴利原文
Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取农夫的三支。显示巴利原文
Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取拾落果者的一支。显示巴利原文
Jambukasiṅgāliyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取牧牛者的两支。显示巴利原文
Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取陀婆一支。显示巴利原文
Dabbiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取放债人三支。显示巴利原文
Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取审查者一支。显示巴利原文
Anuvicinakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取车夫的两支。显示巴利原文
Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.
当取食者的两支。显示巴利原文
Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
当取裁缝的一支。显示巴利原文
Tunnavāyassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取受船夫的一支。显示巴利原文
Nāvikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取受蜜蜂的两支。显示巴利原文
Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbānīti.
1. 驴品显示巴利原文
1. Gadrabhavaggo
1. 驴支问显示巴利原文
1. Gadrabhaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说‘应取驴之一肢’,这应取的一肢是什么呢?”“大王,正如驴无论在垃圾堆、十字路口、村门口还是谷壳堆旁,随处而卧,并不贪着卧处;同样地,大王,瑜伽行者应当于草席、叶席、木床或地面,随处铺上兽皮便卧,不应成为贪着卧处之人。大王,这便是应取驴之一肢。大王,世尊、天中之天也曾这样说:‘诸比丘,今时,我弟子以木块为枕,住于不放逸、精勤、精进。’大王,法将舍利弗长老也曾这样说:显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, gadrabho nāma saṅkārakūṭepi catukkepi siṅghāṭakepi gāmadvārepi thusarāsimhipi yattha katthaci sayati, na sayanabahulo hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiṇasanthārepi paṇṇasanthārepi kaṭṭhamañcakepi chamāyapi yattha katthaci cammakhaṇḍaṃ pattharitvā yattha katthaci sayitabbaṃ, na sayanabahulena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi mama sāvakā viharanti appamattā ātāpino padhānasmi’nti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –
“结跏趺坐者,雨水流至膝;
对精勤的比丘而言,此已足以安住。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Pallaṅkena nisinnassa, jaṇṇukenābhivassati; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’’ti.
2. 鸡肢问显示巴利原文
2. Kukkuṭaṅgapañho
2 二、“尊者龙军,您说‘应取鸡之五处功德’,是哪五处?”“大王,譬如鸡按时归栖,同样地,大王,瑜伽行者应按时节清扫塔院,备好饮用水与用水,照料身体,沐浴后礼敬佛塔,前去拜见长老比丘,而后按时进入空闲处。大王,这便是应取鸡之第一处功德。显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṃ vanditvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“复次,大王,鸡按时而起。同样地,大王,瑜伽行者应按时而起,清扫塔院,备好饮用水与用水,照料身体,礼敬佛塔,随后再进入空闲处。大王,这便是应取鸡之第二处功德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā cetiyaṃ vanditvā punadeva suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“复次,大王,鸡反复扒地而啄食。同样地,大王,瑜伽行者应反复省察而进食:‘不为嬉戏,不为骄慢,不为装饰,不为庄严,仅为存续此身、滋养此身、止息伤害、助益梵行。如此我当消除旧受,不令新受生起,从而得以存续、无有过患、安稳而住。’大王,这便是应取鸡之第三处功德。大王,此亦是世尊、天中之天所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṃ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṃ ajjhoharati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṃ ajjhoharitabbaṃ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
犹如旷野中食子肉,犹如涂车轴之油;
如是摄取饮食,只为活命而不贪着。
显示巴利原文 ‘‘‘Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā; Evaṃ āhari āhāraṃ, yāpanatthamamucchito’ti.
再者,大王,鸡虽有眼,夜间却盲。同样地,大王,瑜伽行者虽非盲人,却应如盲者;虽在林中、或行境村中乞食,于可意的色、声、香、味、触、法,应如盲者、聋者、哑者,不应取其相。大王,这便是应取的鸡之第四肢。大王,此亦为大迦旃延长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṃ andho hoti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṃ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṃ, na nimittaṃ gahetabbaṃ, nānubyañjanaṃ gahetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākaccāyanena –
有眼者当如盲,有耳者如聋,
有慧者当如哑,有力者如弱,
当利益现前时,应如死尸般安卧。
显示巴利原文 ‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā; Paññavāssa yathā mūgo, balavā dubbaloriva; Attaatthe samuppanne, sayetha matasāyika’nti.
复次,大王,鸡纵被土块、棍棒、铁丸、木槌所驱赶,也不舍弃自己的家。同样地,大王,瑜伽行者即使在做衣袍、营新务、履行义务、教授他人或受人教示时,也不应舍弃如理作意。大王,这如理作意即是瑜伽行者自己的家。大王,这便是应取鸡的第五种德行。大王,此亦是世尊、天中之天所说:‘诸比丘,什么是比丘的行境、自己父祖的领域?就是四念处。’大王,此亦是法将舍利弗长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṃ gehaṃ na vijahati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṃ karontenapi navakammaṃ karontenapi vattappaṭivattaṃ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṃ kho panetaṃ, mahārāja, yogino gehaṃ, yadidaṃ yoniso manasikāro . Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo? Yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’ti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –
‘如善调御之象,不践踏自己的鼻子;
了知何者可食、何者不可食,自知维持生命之量。
「佛子亦然,应不放逸;
不应毁坏胜者之教,应修习最上之如理作意。’」
显示巴利原文 ‘‘‘Yathā sudanto mātaṅgo, sakaṃ soṇḍaṃ na maddati; Bhakkhābhakkhaṃ vijānāti, attano vuttikappanaṃ. ‘‘‘Tatheva buddhaputtena, appamattena vā pana; Jinavacanaṃ na madditabbaṃ, manasikāravaruttama’’’nti.
3. 松鼠肢问显示巴利原文
3. Kalandakaṅgapañho
3 三、「尊者龙军,您说‘应取松鼠之一肢’,是指哪一肢?」「大王,犹如松鼠,当敌人来袭时,便拍打尾巴使其膨大,以那尾巴为棒击退敌人。同样地,大王,瑜伽行者当烦恼之敌来袭时,应振奋念处之棒,令其增强,以那念处之棒击退一切烦恼。大王,这便是应取松鼠之一肢。大王,这也是小路长老所说:显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kalandako paṭisattumhi opatante naṅguṭṭhaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva naṅguṭṭhalaguḷena paṭisattuṃ paṭibāhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesasattumhi opatante satipaṭṭhānalaguḷaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva satipaṭṭhānalaguḷena sabbakilesā paṭibāhitabbā. Idaṃ, mahārāja, kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena cūḷapanthakena –
「当烦恼袭来,摧毁沙门的功德时;
应以念处的棍棒,反复击灭它们。」”
显示巴利原文 ‘Yadā kilesā opatanti, sāmaññaguṇadhaṃsanā; Satipaṭṭhānalaguḷena, hantabbā te punappuna’’’nti.
4. 豹肢问显示巴利原文
4. Dīpiniyaṅgapañho
4 四、“尊者龙军,您说‘应取雌豹之一分’,这是哪一分?”“大王,譬如雌豹只怀胎一次,便不再反复接近雄性。同样地,大王,瑜伽行者应见到未来的结生、出生、住胎、死亡、坏灭、衰败、毁灭、轮回的怖畏、恶趣、险难与压迫,而如理作意:‘我将不再于后有结生。’大王,这便是应取雌豹之一分。大王,天中之天、世尊在《经集·牧牛者陀尼耶经》中曾如此说:显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpinī sakiṃ yeva gabbhaṃ gaṇhāti, na punappunaṃ purisaṃ upeti? Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyatiṃ paṭisandhiṃ uppattiṃ gabbhaseyyaṃ cutiṃ bhedaṃ khayaṃ vināsaṃ saṃsārabhayaṃ duggatiṃ visamaṃ sampīḷitaṃ disvā ‘punabbhave nappaṭisandahissāmī’ti yoniso manasikāro karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte dhaniyagopālakasutte –
如公牛挣断系缚,如大象扯碎腐藤;
我将再不入胎藏,天,若你愿意,就降雨吧!”
显示巴利原文 ‘‘‘Usabhoriva chetva bandhanāni, nāgo pūtilataṃva dālayitvā; Nāhaṃ punupessaṃ gabbhaseyyaṃ, atha ce patthayasī pavassa devā’’’ti.
五、豹分之问显示巴利原文
5. Dīpikaṅgapañho
5 五、“尊者龙军,您说‘应取豹之二分’,是哪二分?” “大王,犹如豹在林中依着草丛、树林或山丛隐蔽身形而捕鹿。同样地,大王,瑜伽行者应当亲近远离之处:山林、树下、山岳、峡谷、岩窟、坟场、林莽、露天、草堆——这些地方音声稀少、喧杂轻微,无人迹、离人群,宜于独处静修。大王,瑜伽行者若能亲近远离之处,不久便能于六神通得自在。大王,这是应取豹的第一分。大王,结集法藏的长老们曾这样说:显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpiko araññe tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā pabbatagahanaṃ vā nissāya nilīyitvā mige gaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vivekaṃ sevitabbaṃ araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ manussarāhaseyyakaṃ paṭisallānasāruppaṃ; vivekaṃ sevamāno hi, mahārāja, yogī yogāvacaro nacirasseva chaḷabhiññāsu ca vasibhāvaṃ pāpuṇāti. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therehi dhammasaṅgāhakehi –
正如名为豹者,隐伏而捕捉鹿;
同样地,这位佛子,精勤修观;
进入山林后,证得最上果。
显示巴利原文 ‘‘‘Yathāpi dīpiko nāma, nilīyitvā gaṇhate mige; Tathevāyaṃ buddhaputto, yuttayogo vipassako; Araññaṃ pavisitvāna, gaṇhāti phalamuttama’nti.
再者,大王,豹杀死猎物后,若猎物向左侧倒地,它便不食。同样地,大王,瑜伽行者不应食用由竹施、叶施、花施、果施、沐浴施、泥施、粉施、齿木施、漱口水施,或由谄媚、奉承、侍奉、跑腿、行医、信使、差遣、互赠饮食、馈赠、相地术、星象术、相术等任何一种佛陀所呵斥的邪命方式所得的食物,正如豹不食向左侧倒地的猎物。大王,这是应取自豹的第二分。大王,法将舍利弗长老曾如此说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, dīpiko yaṃ kiñci pasuṃ vadhitvā vāmena passena patitaṃ na bhakkheti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā mattikādānena vā cuṇṇadānena vā dantakaṭṭhadānena vā mukhodakadānena vā cātukamyatāya vā muggasupyatāya vā pāribhaṭa yatāya vā jaṅghapesanīyena vā vejjakammena vā dūtakammena vā pahiṇagamanena vā piṇḍapaṭipiṇḍena vā dānānuppadānena vā vatthuvijjāya vā nakkhattavijjāya vā aṅgavijjāya vā aññataraññatarena vā buddhappaṭikuṭṭhena micchājīvena nipphāditaṃ bhojanaṃ na bhuñjitabbaṃ vāmena passena patitaṃ pasuṃ viya dīpiko. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“由言语暗示所生起的蜜粥,
若我食用了它,我的活命便会受到呵责。”
即使我的肠子流出体外、在外游走,
我宁可舍弃生命,也不毁坏活命。
显示巴利原文 ‘‘‘Vacīviññattivipphārā, uppannaṃ madhupāyasaṃ; Sace bhutto bhaveyyāhaṃ, sājīvo garahito mama. ‘‘‘Yadipi me antaguṇaṃ, nikkhamitvā bahī care; Neva bhindeyyamājīvaṃ, cajamānopi jīvita’’’nti.
六、龟之特质问显示巴利原文
6. Kummaṅgapañho
6 六、“尊者那先,您说‘应当取学龟的五种特质’,这五种要取学的特质是什么呢?”“大王,龟是水生动物,只安住于水中。同样地,大王,瑜伽行者应怀利益与悲悯一切有情众生,以与慈俱行之心,广大、无量、无忿、无恚,遍满一切世间而住。大王,这便是应当取学于龟的第一种特质。”显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṃ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṃ lokaṃ pharitvā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,龟在水中浮游时,若抬头见有人看见自己,便即时沉没深潜,心想:‘莫让他们再看见我。’同样地,大王,当烦恼袭来时,瑜伽行者应沉入所缘之流,深潜其中,心想:‘莫让烦恼再看见我。’大王,这是应取龟的第二分。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṃ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṃ te puna passeyyu’nti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṃ gāḷhamogāhitabbaṃ ‘mā maṃ kilesā puna passeyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, kummassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,龟出水后晒暖身体。同样地,大王,瑜伽行者应从坐处、卧处与经行处将心导出,以正勤晒暖其心。大王,这是应取龟的第三分。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṃ otāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṃ nīharitvā sammappadhāne mānasaṃ otāpetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,龟掘地而于隐蔽处安住。同样地,大王,瑜伽行者应舍弃利养、恭敬与名声,深入空寂、隐蔽的森林、林野、山岳、峡谷、岩窟——那些少声、少喧、远离之处,在隐蔽处安住。大王,这是应取龟的第四分。大王,优波先那·梵干陀子长老曾如此说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo pathaviṃ khaṇitvā vivitte vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṃ pajahitvā suññaṃ vivittaṃ kānanaṃ vanapatthaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
远离、少喧、猛兽出没之处,
比丘应以此为住处,为独处静修故。
显示巴利原文 ‘‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ; Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā’ti.
再者,大王,龟在行走时,若见任何人,或闻任何声,便将头颈与四肢收归壳中,无欲、默然而住,守护身体。同样地,大王,瑜伽行者于一切处,当色、声、香、味、触、法现前时,应于六根门关闭防护之门,收摄其心,防护而住,以正念正知守护沙门法。大王,这是应取龟的第五分。大王,天中之天世尊在《相应部》殊胜的《龟喻经》中曾如此说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo cārikaṃ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṃ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṃvarakavāṭaṃ anugghāṭetvā mānasaṃ samodahitvā saṃvaraṃ katvā satena sampajānena vihātabbaṃ samaṇadhammaṃ anurakkhamānena. Idaṃ, mahārāja, kummassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare kummūpamasuttante –
『如龟将肢体收入自己的壳中,比丘应将心与寻思收摄;不依止他人、不恼害他人,已般涅槃者,不应责难任何人。』
『不依止他人、不恼害他人,已般涅槃者,亦不责难任何人。』
显示巴利原文 ‘‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle, samodahaṃ bhikkhu manovitakke; Anissito aññamaheṭhayāno, parinibbutonūpavadeyya kañcī’’’ti.
七、竹之特质问显示巴利原文
7. Vaṃsaṅgapañho
7 七、『尊者那先,您说“应持竹之一德”,这应持的一德是什么呢?』『大王,譬如竹,风吹向何处,便随顺何处,不向他处追逐;同样地,大王,瑜伽行者应随顺佛陀、世尊所说的九分教法,安住于适宜、无过失之处,唯求证悟沙门法。大王,这便是应持的竹之一德。大王,长老罗睺罗曾如此说:』显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vaṃso yattha vāto, tattha anulometi, nāññatthamanudhāvati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yaṃ buddhena bhagavatā bhāsitaṃ navaṅgaṃ satthu sāsanaṃ, taṃ anulomayitvā kappiye anavajje ṭhatvā samaṇadhammaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja therena rāhulena –
恒常随顺九分佛语,安住于适宜、无过失之处,由此度脱苦厄。
显示巴利原文 ‘‘‘Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, anulometvāna sabbadā; Kappiye anavajjasmiṃ, ṭhatvāpāyaṃ samuttari’’’nti.
八、弓之特质问显示巴利原文
8. Cāpaṅgapañho
8 八、“尊者那先,您说‘应持弓之一德’,这应持的一德是什么呢?”“大王,譬如一张经过善加削磨弯曲的弓,从顶端至根部均匀地顺势弯曲,毫不僵硬违抗;同样地,大王,瑜伽行者对于长老、新学、中座等一切同修,都应随顺柔和,不起抵触。大王,这便是应持的弓之一德。大王,此事亦为世尊、天中天在《维度罗本生》中所说:显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, cāpo sutacchito namito yāvaggamūlaṃ samakameva anunamati nappaṭitthambhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimasamakesu anunamitabbaṃ nappaṭipharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena vidhura [puṇṇaka] jātake –
答曰:“大王,如法如律,竹杖齐整,杖头紧束根部,正直安稳,不使倾侧。诸瑜伽士于瑜伽行处,当如是谨守,上座与同侪不可移易倾动。这便是竹杖之一节。大王,此语出于世尊方便天神贤者助缘本生,经中云:显示巴利原文
‘‘‘Cāpovūnudaro dhīro, vaṃso vāpi pakampaye ;
Paṭilomaṃ na vatteyya, sa rājavasatiṃ vase’’’ti.
『不应逆行,若住于王者之居,应顺势而处。』显示巴利原文
9. Vāyasaṅgapañho
9 九、“尊者那先,您说‘应持乌鸦之二德’,这应持的二德是什么呢?”“大王,譬如乌鸦常怀警惕、善知怖畏,谨慎而行;同样地,大王,修瑜伽者亦应常怀警惕、善知怖畏,谨慎而行,令正念住立现前,守护诸根。大王,这便是应持的乌鸦第一德。”显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vāyaso āsaṅkitaparisaṅkito yattappayatto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āsaṅkitaparisaṅkitena yattapayattena upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,乌鸦见到任何食物,都会先与亲属分享,然后才食用;同样地,大王,瑜伽行者对于依法、如法获得的任何利养,哪怕只是满钵之量,也应当与具戒的梵行同伴分享受用。大王,这是应秉持的乌鸦第二德行。大王,这也是法将舍利弗长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyaso yaṃ kiñci bhojanaṃ disvā ñātīhi saṃvibhajitvā bhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi paṭivibhattabhoginā bhavitabbaṃ sīlavantehi sabrahmacārīhi. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“若有人供养我,如苦行者所得之量;
我悉数分享之后,方才受用此食。”
显示巴利原文 ‘‘‘Sace me upanāmenti, yathāladdhaṃ tapassino; Sabbe saṃvibhajitvāna, tato bhuñjāmi bhojana’’’nti.
‘如果他们依照自己修行者所得的份额,集合起来,显示巴利原文
10. Makkaṭaṅgapañho
10 十、“尊者那先,您说‘应持猕猴之二德’,这应持的二德是什么呢?”“大王,譬如猕猴选择住处时,会在大树上、幽静处、枝繁叶茂、能避恐怖之处安住;同样地,大王,瑜伽行者应依止具惭、可爱、持戒、善法、多闻、持法、持律、可敬、可尊重、能说、堪忍语、能教诫、能晓喻、能示导、能劝发、能策励、能令欢喜的善友与师长而住。大王,这便是应持的猕猴第一德。”显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena lajjiṃ pesalaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ bahussutaṃ dhammadharaṃ vinayadharaṃ piyaṃ garubhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ ovādakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ evarūpaṃ kalyāṇamittaṃ ācariyaṃ nissāya viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猕猴只在树上行走、站立、安坐,若入睡,也就在彼处过夜。同样地,大王,瑜伽行者应心向林野,唯于林野中行、住、坐、卧、睡眠,也就在彼处修习念处。大王,这便是应持的猕猴第二德。大王,此事也为法将舍利弗长老所说:”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, makkaṭo rukkhe yeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṃ okkamati, tattheva rattiṃ vāsamanubhavati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṃ, pavane yeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṃ niddaṃ okkamitabbaṃ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“或行或立,或坐或卧,比丘于林野中光耀,林野的边际亦被称叹。”
显示巴利原文 ‘‘‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto, nisajjāsayanena vā; Pavane sobhate bhikkhu, pavanantaṃva vaṇṇita’’’nti.
Gadrabho ceva kukkuṭo, kalando dīpini dīpiko; Kummo vaṃso ca cāpo ca, vāyaso atha makkaṭoti.
第二品 海品显示巴利原文
2. Samuddavaggo
猪、牛及公鸡,牛虎与火光,显示巴利原文
1. Lābulataṅgapañho
1 一、“尊者那先,您说‘应持葫芦藤之一德’,这应持的一德是什么呢?” “大王,犹如葫芦藤以卷须攀附草、木或藤蔓,随后向上生长;同样地,大王,瑜伽行者若欲增长阿罗汉果,应以心攀附所缘,而后便增长阿罗汉果。大王,此即是应持的葫芦藤之一德。大王,关于此事,法将舍利弗长老亦曾这样说:”显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, lābulatā tiṇe vā kaṭṭhe vā latāya vā soṇḍikāhi ālambitvā tassūpari vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena arahatte abhivaḍḍhitukāmena manasā ārammaṇaṃ ālambitvā arahatte abhivaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“譬如所谓葫芦藤,依附于草、木或藤蔓;以卷须缠绕后,便由此向上生长。
“同样,佛子若希求阿罗汉果;应依附于所缘后,增长无学果。”
显示巴利原文 ‘‘‘Yathā lābulatā nāma, tiṇe kaṭṭhe latāya vā; Ālambitvā soṇḍikāhi, tato vaḍḍhati uppari. ‘‘‘Tatheva buddhaputtena, arahattaphalakāminā; Ārammaṇaṃ ālambitvā, vaḍḍhitabbaṃ asekkhaphale’’’ti.
如同如此,由佛子、渴求阿拉汉果者,显示巴利原文
2. Padumaṅgapañho
2 二、“尊者那先,您说‘应取莲花之三德’,是哪三德呢?”“大王,譬如莲花,生于水、长于水,却不被水所染着;同样,大王,瑜伽行者于家族、僧团、利养、名声、恭敬、尊重、受用资具等一切处,皆应不为所染。大王,此是应取莲花之第一德。”显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ udake jātaṃ udake saṃvaddhaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe yase sakkāre sammānanāya paribhogapaccayesu ca sabbattha anupalittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,莲花超出水面,挺然而立。同样,大王,瑜伽行者应超越一切世间,安住于出世间法。大王,此是应取莲花之第二德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ udakā accuggamma ṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokaṃ abhibhavitvā accuggamma lokuttaradhamme ṭhātabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,莲花即便受到微风轻拂,也会随之摇曳。同样地,大王,瑜伽行者即使对微细的烦恼也应当加以克制,应安住于见怖畏中。大王,当从莲花中取此第三德。大王,天中天之世尊也曾说:‘于微细罪过见怖畏,受持学习诸学处。’显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ appamattakenapi anilena eritaṃ calati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamattakesupi kilesesu saṃyamo karaṇīyo, bhayadassāvinā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ti.
三、种子德相之问显示巴利原文
3. Bījaṅgapañho
3 三、“龙军尊者,您说应取种子之二德,是哪二德?”“大王,譬如种子虽极微小,若播于良田,且天降合时之雨,便能结出累累硕果。同样地,大王,瑜伽行者应依照所修习的戒,完整地示现沙门果。应如此正确地行道。大王,这是应取种子之第一德。”显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bījaṃ appakampi samānaṃ bhaddake khette vuttaṃ deve sammā dhāraṃ pavecchante subahūni phalāni anudassati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṃ sīlaṃ kevalaṃ sāmaññaphalamanudassati. Evaṃ sammā paṭipajjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bījassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,种子若种于极清净之田,便迅速生长。同样地,大王,瑜伽行者应将善加收摄、于空闲处善加清净的心,投入念处这一良田中,它便会迅速生长。大王,这是应取种子之第二德。大王,阿那律长老也曾说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bījaṃ suparisodhite khette ropitaṃ khippameva saṃvirūhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṃ supariggahitaṃ suññāgāre parisodhitaṃ satipaṭṭhānakhettavare khittaṃ khippameva virūhati. Idaṃ, mahārāja, bījassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –
正如在清净的田中,种子得以安立;
其果报广大,能令农夫欢喜。
同样地,瑜伽行者的心,于空闲处善加清净;
于念处田中,速得生长。
显示巴利原文 ‘‘‘Yathāpi khette parisuddhe, bījañcassa patiṭṭhitaṃ; Vipulaṃ tassa phalaṃ hoti, api toseti kassakaṃ. ‘‘‘Tatheva yogino cittaṃ, suññāgāre visodhitaṃ; Satipaṭṭhānakhettamhi, khippameva virūhatī’’’ti.
四、良娑罗树德相之问显示巴利原文
4. Sālakalyāṇikaṅgapañho
4 四、“尊者龙军,您说‘应取良娑罗树的一种德行’,是哪一种德行?”“大王,譬如名为良娑罗树者,唯于地中生长,乃至百手以上。同样地,大王,瑜伽行者应唯于空闲处,圆满四沙门果、四无碍解、六神通及一切沙门法。大王,这便是应取良娑罗树的一种德行。大王,罗睺罗长老亦曾如是说:显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, sālakalyāṇikā nāma antopathaviyaṃ yeva abhivaḍḍhati hatthasatampi bhiyyopi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā chaḷabhiññāyo kevalañca samaṇadhammaṃ suññāgāre yeva paripūrayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena rāhulena –
“良娑罗树,生自大地之木;
纵处地中,亦能生长至百手。
譬如时节到来时,那树依成熟之力,
破土而出后,于一日间,便生长至百手。
同样地,大雄啊,我如同那良娑罗树;
在空静处中,依法而得增长。
显示巴利原文 ‘‘‘Sālakalyāṇikā nāma, pādapo dharaṇīruho; Antopathaviyaṃ yeva, satahatthopi vaḍḍhati. ‘‘‘Yathā kālamhi sampatte, paripākena so dumo; Uggañchitvāna ekāhaṃ, satahatthopi vaḍḍhati. ‘‘‘Evamevāhaṃ mahāvīra, sālakalyāṇikā viya; Abbhantare suññāgāre, dhammato abhivaḍḍhayi’’’nti.
五、船德相之问显示巴利原文
5. Nāvaṅgapañho
5 “尊者龙军,您说应取船的三德,是哪三德?”“大王,譬如船由种种木材组合而成,能渡载众人。同样地,大王,瑜伽行者应当以种种行持、戒、德、仪、法的组合,渡脱包含天人在内的世间。大王,这是应取船的第一德。”显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṃ tārayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo. Idaṃ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,船能承受种种波浪、激流、散乱漩涡的冲击。同样地,大王,瑜伽行者应当承受种种烦恼波浪的冲击,以及利养、恭敬、名声、称誉、供养、礼敬、在俗家中所遇的称讥、苦乐、尊崇、轻蔑等种种过患波浪的冲击。大王,这是船所应取的第二种德行。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṃ sahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṃ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṃsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,船航行于无量、无边、无岸、不可扰动、甚深、有大音声、充满提弥鱼、提弥伽罗鱼、摩竭罗鱼等鱼群的大海洋中。同样地,大王,瑜伽行者应当令心游履于三转十二行相的四圣谛现观通达。大王,这是船所应取的第三德。大王,天中天的世尊在《相应部·谛相应》中也曾这样说道:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭa dvādasākāra catusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare saccasaṃyutte –
“诸比丘,你们在思惟时,应当思惟‘此是苦’,应当思惟‘此是苦集’,应当思惟‘此是苦灭’,应当思惟‘此是趣向苦灭之道’。”显示巴利原文
‘‘‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘‘idaṃ dukkha’’nti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti vitakkeyyāthā’’’ti.
六、锚德相之问显示巴利原文
6. Nāvālagganakaṅgapañho
6 “尊者龙军,您说应取锚之二德,是哪二德?”“大王,犹如在波浪罗网交织、水面激荡的大海中,锚能系住船,令其安住,不令漂向四方。同样地,大王,瑜伽行者应将心系著于贪嗔痴的波浪罗网翻腾、大寻思的战场之中,不令漂向四方。大王,此为应取锚之第一德。显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvālagganakaṃ bahuūmijālākulavikkhobhitasalilatale mahatimahāsamudde nāvaṃ laggeti ṭhapeti, na deti disāvidisaṃ harituṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohūmijāle mahatimahāvitakkasampahāre cittaṃ laggetabbaṃ, na dātabbaṃ disāvidisaṃ harituṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,锚不漂流、不下沉,纵在百掌深的水中,亦能系住船,令其安住一处。同样地,大王,瑜伽行者于利养、名声、恭敬、尊重、礼拜、推崇,乃至最上的利养与名声,也不应漂荡,应仅将心安住于维系身命存活的程度。大王,此为应取锚之第二德。大王,法将舍利弗长老亦曾言:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvālagganakaṃ na plavati visīdati, hatthasatepi udake nāvaṃ laggeti ṭhānamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhayasasakkāramānanavandanapūjanaapacitīsu lābhaggayasaggepi na plavitabbaṃ, sarīrayāpanamattake yeva cittaṃ ṭhapetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“犹如海中锚,不漂亦不沉;
同样地,对于利养与恭敬,你们不应漂浮,也不应沉没。
显示巴利原文 ‘‘‘Yathā samudde lagganakaṃ, na plavati visīdati; Tatheva lābhasakkāre, mā plavatha visīdathā’’’ti.
7. 井支分问显示巴利原文
7. Kūpaṅgapañho
7 “尊者龙军,您说‘应取井的一支’,那应当受持的一支是什么呢?”“大王,正如井承载着绳、索与辘轳,同样地,大王,瑜伽行者应当具足正念正知。在前去、返回时,向前看、向旁看时,弯曲、伸展肢体时,执持僧伽梨、衣与钵时,饮食、咀嚼、品尝时,大小便利时,行走、站立、安坐、睡眠、醒觉、说话、沉默时,都依正知而行。大王,这便是应取于井的一支。大王,天中之天世尊也曾说:‘诸比丘,比丘应当具念、正知而住,这是我们给你们的教诫。’”显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kūpo rajjuñca varattañca laṅkārañca dhāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satisampajaññasamannāgatena bhavitabbaṃ, abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno, ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.
8. 舵手支分问显示巴利原文
8. Niyāmakaṅgapañho
8 “尊者龙军,您说‘应取舵手的三支’,那应当受持的三支是什么呢?”“大王,正如舵手昼夜恒时,不松懈、精勤地驾驶船只,同样地,大王,瑜伽行者在调御自心时,也应昼夜恒时,不松懈、精勤地以如理作意调御其心。大王,这是应取舵手的第一支。大王,天中之天世尊在《法句》中说:显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamatto yattappayatto nāvaṃ sāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṃ niyāmayamānena rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṃ niyāmetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –
应乐于不放逸,守护自心;
如象陷于泥沼,当自救出难处。
显示巴利原文 ‘‘‘Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha; Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova kuñjaro’ti.
再者,大王,舵手对于大海中一切好坏之事,悉皆了知。同样地,大王,瑜伽行者应了知善与不善、有罪与无罪、劣与胜、黑白相对之法。大王,这即是应取舵手的第二支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmakassa yaṃ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, sabbaṃ taṃ viditaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṃ sāvajjānavajjaṃ hīnappaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ vijānitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,舵手在机械上贴上封条,并说:‘任何人不得触碰机械’。同样地,大王,瑜伽行者应在心上贴上防护封条,并说:‘莫思惟任何邪恶不善之思’。大王,这是应取舵手的第三支。大王,天中天世尊在《相应部·胜妙》中曾这样说:‘诸比丘,莫思惟邪恶不善之思,即欲思、恚思、害思。’显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṃ deti ‘mā koci yantaṃ āmasitthā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṃvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṃ akusalavitakkaṃ vitakkesī’ti, idaṃ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathīdaṃ, kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakka’’’nti.
9. 劳工支分问显示巴利原文
9. Kammakāraṅgapañho
9 “尊者龙军,您说‘应取劳工的一支’,那应取的一支是什么呢?” “大王,就像劳工这样思惟:‘我是雇工,在这船上劳作,凭此船的工作获得饮食与酬劳,我不应放逸,应以不放逸驾驶此船。’同样地,大王,瑜伽行者应这样思惟:‘我当恒常、不懈怠、不放逸地观察此四大所成之身,具足念与正知,心得等持,心一境性,从生、老、病、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱,我不应放逸。’大王,这是应取劳工的一支。大王,法将舍利弗长老也曾这样说:显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kammakāro evaṃ cintayati ‘bhatako ahaṃ imāya nāvāya kammaṃ karomi, imāyāhaṃ nāvāya vāhasā bhattavetanaṃ labhāmi, na me pamādo karaṇīyo, appamādena me ayaṃ nāvā vāhetabbā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena evaṃ cintayitabbaṃ ‘imaṃ kho ahaṃ cātumahābhūtikaṃ kāyaṃ sammasanto satataṃ samitaṃ appamatto upaṭṭhitassati sato sampajāno samāhito ekaggacitto jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccissāmīti appamādo me karaṇīyo’ti, idaṃ, mahārāja, kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
你们当观察此身,反复遍知;
见身之实相后,你们便作苦之边际。
显示巴利原文 ‘‘‘Kāyaṃ imaṃ sammasatha, parijānātha punappunaṃ; Kāye sabhāvaṃ disvāna, dukkhassantaṃ karissathā’ti.
10. 海支分问显示巴利原文
10. Samuddaṅgapañho
10 “尊者龙军,您说‘应取大海的五支’,那应取的五支是什么呢?” “大王,犹如大海不与死尸共住,同样地,大王,瑜伽行者不应与贪、嗔、痴、慢、见、覆、恼、嫉、悭、谄、诳、曲、不正、恶行等烦恼垢秽共住。大王,这便是应取于大海的第一支。显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,大海含藏着珍珠、摩尼、琉璃、螺贝、石、珊瑚、水晶种种宝石之聚,不向外散弃。同样地,大王,瑜伽行者证得道、果、禅那、解脱、定、等至、观、神通等种种功德宝后,应加以收藏,不应向外炫耀。大王,这是应取于大海的第二支。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṃ dhārento pidahati, na bahi vikirati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大海与巨大的生物共住。同样地,大王,瑜伽行者应当依止少欲、知足、赞叹头陀行、行持减损、威仪具足、有惭耻、温和、可敬、堪受修习、善于言辞、堪忍批评、能呵责、斥恶、能教诫、能教导、能晓谕、能示现、能劝发、能策励、能令欢喜的善知识及同梵行者而住。大王,这是应把握的大海的第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大海虽然为恒河、阎牟那河、阿致罗筏底河、萨罗补河、摩希河等百千条河流所充满,又为天上的雨水所灌注,却从不逾越自己的海岸。同样地,大王,瑜伽行者纵使为了利养、恭敬、名声、礼敬、尊重、供养,乃至为了活命,也不应故意违越学处。大王,这是应把握的大海的第四种特质。大王,这也是天中之天、世尊所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
大王,正如大海安住本性,不越海岸;同样地,大王,我为诸大弟子所制定的学处,我的弟子们纵为活命,亦不违越。显示巴利原文
‘Seyyathāpi, mahārāja , mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati, evameva kho, mahārāja, yaṃ mahā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
再者,大王,大海不会被一切河流——恒河、阎牟那河、阿致罗筏底河、萨罗补河、摩希河,乃至天空倾降的水流所盈满。同样地,大王,瑜伽行比丘即使通过对最殊胜的九分佛陀教法——诵习、质问、听受、持诵、抉择、阿毗达摩、律藏、甚深经典、释词、安立字句、连句、析句——反复修学,也不应感到满足。大王,这是应把握的大海的第五种特质。大王,这也是天中之天、世尊在《须陀须摩本生》中所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake –
‘犹如火焚烧草木时,永不满足;大海对于众流,也不满足;
同样地,王中之胜啊,智者即使听闻善说,也不满足。’
显示巴利原文 ‘‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappati sāgaro vā nadīhi; Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitenā’’’ti.
葫芦、莲花、种子、吉祥娑罗树;
船、系船柱、井、舵手;
业人、大海,故名为品。
显示巴利原文 Lābulatā ca padumaṃ, bījaṃ sālakalyāṇikā; Nāvā ca nāvālagganaṃ, kūpo niyāmako tathā; Kammakāro samuddo ca, vaggo tena pavuccatīti.
第三 地品显示巴利原文
3. Pathavīvaggo
一、地特质问显示巴利原文
1. Pathavīaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说过‘应把握大地的五种特质’,是哪五种特质呢?”“大王,譬如大地,无论是撒上樟脑、沉香、多揭罗香、旃檀、郁金香等可爱之物,还是撒上胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、唾液、鼻涕、关节液、尿、粪等不可爱之物,大地都保持平等。同样地,大王,瑜伽行者对于可爱与不可爱、利与衰、誉与毁、称与讥、乐与苦,于一切处皆应保持平等。大王,此乃应把握的大地第一种特质。”显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pathavī iṭṭhāniṭṭhāni kappūrāgarutagaracandanakuṅkumādīni ākirantepi pittasemhapubbaruhirasedamedakheḷasiṅghāṇikalasika- muttakarīsādīni ākirantepi tādisā yeva, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena iṭṭhāniṭṭhe lābhālābhe yasāyase nindāpasaṃsāya sukhadukkhe sabbattha tādinā yeva bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大地远离装饰打扮,唯以自身的香气为庄严。同样地,大王,瑜伽行者应远离装饰,唯以自身的戒香为庄严。大王,这是应把握的地第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī maṇḍanavibhūsanāpagatā sakagandhaparibhāvitā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vibhūsanāpagatena sakasīlagandhaparibhāvitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大地无有间断、无有裂缝、无有孔隙,厚实、坚固而广阔。同样地,大王,瑜伽行者应持守无有间断、无有裂缝、无有孔隙,厚实、坚固而广大的戒。大王,这是应把握的地第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī nirantarā akhaṇḍacchiddā asusirā bahalā ghanā vitthiṇṇā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirantaramakhaṇḍacchiddamasusirabahalaghanavitthiṇṇasīlena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大地承载村落、城镇、都城、国土、树木、山峦、河流、湖泊、池塘、鸟兽、男女等众,而不感疲厌。同样地,大王,瑜伽行者于教诫、教导、晓示、指示、劝发、激励、令欢喜、说法时,亦不应感疲厌。大王,这是应把握的地第四种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī gāmanigamanagarajanapadarukkhapabbatanadītaḷākapokkharaṇīmigapakkhimanujanaranārigaṇaṃ dhārentīpi akilāsu hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ovadantenapi anusāsantenapi viññāpentenapi sandassentenapi samādapentenapi samuttejentenapi sampahaṃsentenapi dhammadesanāsu akilāsunā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,大地远离贪爱与嗔恚。同样地,大王,瑜伽行者应以远离贪爱与嗔恚、如大地般平等的心而安住。大王,这是应当把握的大地第五种特质。大王,这也是优婆夷小善贤在称赞自己的沙门时所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī anunayappaṭighavippamuttā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena pathavisamena cetasā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ , mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya –
‘若有人心怀忿怒,以斧砍我一只手臂;
若有人心怀欢喜,以香涂我另一只手臂;
于前者我不生嗔恚,于后者我不起贪爱;
心平等如大地,这样的沙门是我所敬。
显示巴利原文 ‘‘‘Ekañce bāhaṃ vāsiyā, tacche kupitamānasā ; Ekañcebāhaṃ gandhena, ālimpeyya pamoditā . ‘‘‘Amusmiṃ paṭigho natthi, rāgo asmiṃ na vijjati; Pathavīsamacittā te, tādisā samaṇā mamā’’’ti.
二、水特质问显示巴利原文
2. Āpaṅgapañho
2 “尊者龙军,您说‘应把握水的五种特质’,是哪五种特质应把握?”“大王,如同水善安住、不动摇、不扰动、本性清净,同样地,大王,瑜伽行者应当远离诡诈、饶舌、占相、求利的行为,具足善安住、不动摇、不扰动、本性清净的德行。大王,这是应把握的水的第一种特质。”显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘āpassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, āpo susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuhanalapananemittakanippesikataṃ apanetvā susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddhācārena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,水本性清凉。同样地,大王,修行者应当具足对一切众生的忍辱、慈爱与悲悯,成为利益者、哀愍者。大王,应把握水的这第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo sītalasabhāvasaṇṭhito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu khantimettānuddayasampannena hitesinā anukampakena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,水能令不净变为洁净。同样地,大王,修行者无论在村落或林野,对和尚与和尚等者、阿阇黎与阿阇黎等者,于一切处皆不应违逆,应全然无犯。大王,应把握水的这第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo asuciṃ suciṃ karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāme vā araññe vā upajjhāye upajjhāyamattesu ācariye ācariyamattesu sabbattha anadhikaraṇena bhavitabbaṃ anavasesakārinā. Idaṃ, mahārāja, āpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,水为大众所希求。同样地,大王,修行者应当少欲、知足、远离、独处,恒常为一切世间所希求。大王,应把握水的这第四种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo bahujanapatthito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchasantuṭṭhapavivittapaṭisallānena satataṃ sabbalokamabhipatthitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,水不会给任何人带来伤害;同样,大王,修行者于修行中,不应以身语意造作能令他人争吵、斗诤、冲突、辩论、怨怼及恶意的恶业。大王,这是水的第五个特性,应当受持。大王,世尊、天中天在《黑本生经》中如此宣说——显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo na kassaci ahitamupadahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parabhaṇḍanakalahaviggahavivādarittajjhānaaratijananaṃ kāyavacīcittehi pāpakaṃ na karaṇīyaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja, bhagavatā, devātidevena kaṇhajātake –
‘天帝萨咖对我说:一切有情皆属于我;
既非心,亦非身,天帝萨咖,无人可这般称谓我;
帝释,任何时候皆不应伤害,这是能求得的最胜之愿。
显示巴利原文 ‘‘‘Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Na mano vā sarīraṃ vā, maṃ-kate sakka kassaci; Kadāci upahaññetha, etaṃ sakka varaṃ vare’’’ti.
3. 火支问显示巴利原文
3. Tejaṅgapañho
3 “尊者那先,您说‘火有五种特性应当受持’,是哪五种特性呢?”“大王,犹如火能燃烧草、木、枝、叶;同样地,修行者应以智慧之火,烧尽一切内在或外在、缘于可喜与不可喜所缘而生的烦恼。大王,这是应当受持的火的第一种特性。”显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tejassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tejo tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ ḍahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te abbhantarā vā bāhirā vā kilesā iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavanā, sabbe te ñāṇagginā ḍahitabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,火无情且无悲悯;同样地,大王,修行者对于一切烦恼不应生起悲悯与同情。大王,这是应当受持的火第二种特性。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo niddayo akāruṇiko, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesesu kāruññānuddayā na kātabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
又次,大王,火能克制寒冷;同样地,大王,禅修者应生起精进的热力之后,以之克伏烦恼。大王,火的第三种特性,应当如此受持。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo sītaṃ paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vīriyasantāpatejaṃ abhijanetvā kilesā paṭihantabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
又次,大王,火已脱离偏爱与抵触,生起热力;同样地,大王,禅修者应住于脱离偏爱与抵触的火平等之心。大王,火的第四种特性,应当如此受持。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo anunayappaṭighavippamutto uṇhamabhijaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena tejosamena cetasā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
又次,大王,火驱散黑暗后,显露光明;同样地,大王,禅修者驱散无明黑暗后,应显露智慧之光。大王,火的第五种特性,应当如此受持。此段所述,大王,乃世尊、天中之天教诫其子罗睺罗时所说——显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena avijjandhakāraṃ vidhamitvā ñāṇālokaṃ dassayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena –
“罗睺罗,你应当修习火界等持之修习。罗睺罗,当修习火界等持之修习时,所生起的可意与不可意之触,便无法占据其心而住。”显示巴利原文
‘Tejosamaṃ , rāhula, bhāvanaṃ bhāvehi, tejosamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā? Manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassantī’’’ti.
4. 风支问显示巴利原文
4. Vāyuṅgapañho
4 “尊者那先,您说‘应当把握风的五种特质’——这五种应当把握的特质是什么呢?”“大王,正如风吹拂花团锦簇的林苑;同样地,大王,瑜伽行者应当乐于安住于解脱胜花绽放的所缘林苑之中。大王,这是应当把握的风的第一种特质。”显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vāyussa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vāyu supupphitavanasaṇḍantaraṃ abhivāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttivarakusumapupphitārammaṇavanantare ramitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,风摇动扎根于大地的树群;同样地,大王,瑜伽行者进入林间,审察诸行时,应当摇动烦恼。大王,这是应当把握的风的第二种特质。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu dharaṇīruhapādapagaṇe mathayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vanantaragatena saṅkhāre vicinantena kilesā mathayitabbā. Idaṃ, mahārāja, vāyussa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,风行于虚空之中;同样地,大王,修行者于修行中,亦应将其心游履于出世法之间。大王,这是风的第三种特质,应当受持。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu ākāse carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lokuttaradhammesu mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,风能领受香气;同样地,大王,修行者于修行中,亦应领受自身戒德之殊胜妙香。大王,这是风的第四种特质,应当受持。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu gandhaṃ anubhavati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena attano sīlavarasurabhigandho anubhavitabbo. Idaṃ, mahārāja, vāyussa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,风无所依止,无有定居;同样地,大王,修行者于修行中,亦应无所依止,无有定居,无有系着,于一切处而得解脱。大王,这是风的第五种特质,应当受持。大王,此亦为世尊、天中之天于《经集》中所说——显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu nirālayo aniketavāsī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirālayamaniketamasanthavena sabbattha vimuttena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –
由交往而生怖畏,由固定居所而生尘垢;
无固定居所亦无交往,此是智者所见。』
显示巴利原文 ‘‘‘Santhavāto bhayaṃ jātaṃ, niketā jāyate rajo; Aniketamasanthavaṃ, etaṃ ve munidassana’’’nti.
5. 山支问显示巴利原文
5. Pabbataṅgapañho
5 『尊者那先,您说「山有五种特性应当受持」,是哪五种呢?』『大王,如同山岳不动、不摇、不震颤;同样,大王,修行瑜伽的瑜伽行者,在面对恭敬与轻慢、尊重与不尊重、礼遇与不礼遇、名声与无名、毁与誉、乐与苦、可意与不可意等一切境遇时,对于可贪着之色,不应生贪;对于可厌恶之色,不应生厌;对于可迷乱之色,不应迷乱;他应如不动之山岳一般,毫不动摇,毫不动荡。大王,这就是山的第一种特性,应当受持。大王,此乃世尊、天中天所说——显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, pabbato acalo akampito asampavedhī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sammānane vimānane sakkāre asakkāre garukāre agarukāre yase ayase nindāya pasaṃsāya sukhe dukkhe iṭṭhāniṭṭhesu sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu rajanīyesu na rajjitabbaṃ, dussanīyesu na dussitabbaṃ, muyhanīyesu na muyhitabbaṃ, na kampitabbaṃ na calitabbaṃ, pabbatena viya acalena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
『犹如整块坚石,不为风所动;
如是,智者于毁誉之中,亦不动摇。』
显示巴利原文 ‘‘‘Selo yathā ekaghano , vātena na samīrati; Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā’ti.
“再者,大王,山坚固,不与任何事物混杂;同样地,大王,瑜伽行者应当坚固、不混杂,不应与任何人结交。大王,这是应取于山的第二支。大王,这也是天中之天世尊所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato thaddho na kenaci saṃsaṭṭho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena thaddhena asaṃsaṭṭhena bhavitabbaṃ, na kenaci saṃsaggo karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
不与在家者与出家者两者相混杂;
无家而少欲者,我称他为婆罗门。
显示巴利原文 ‘‘‘Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ; Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’nti.
再者,大王,种子不在山上生长;同样地,大王,瑜伽行者不应让烦恼在自己心中生长。大王,这是应当把握的山的第三支。大王,这也是须菩提长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbate bījaṃ na virūhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamānase kilesā na virūhāpetabbā. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena subhūtinā –
每当我的心生起与贪相应之心时,
我便自己省察,以专一之心调伏它。
你于可贪著处便生贪著,于可嗔恚处便生嗔恚;
你为可迷恋之物所迷,当出离此林。’
‘这是清净者、无垢者与苦行者的住处;
切莫玷污清净者,你当出离此林。’
显示巴利原文 ‘‘‘Rāgūpasaṃhitaṃ cittaṃ, yadā uppajjate mama; Sayaṃva paccavekkhāmi , ekaggo taṃ damemahaṃ. ‘‘‘Rajjase rajanīye ca, dussanīye ca dussase; Muyhase mohanīye ca, nikkhamassu vanā tuvaṃ. ‘‘‘Visuddhānaṃ ayaṃ vāso, nimmalānaṃ tapassinaṃ; Mā kho visuddhaṃ dūsesi, nikkhamassu vanā tuva’nti.
复次,大王,山极高耸;正如是,大王,瑜伽禅修者亦应安住于高耸的智见。大王,当知此为山应受持的第四种特质。大王,此亦是天中之天世尊所曾说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato accuggato, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇaccuggatena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
当智者以不放逸遣除放逸,
登上慧阁,无忧者观察忧悲众生,
犹如立于山顶者俯视地上之人,智者亦如是观察愚者。
显示巴利原文 ‘‘‘Pamādaṃ appamādena, yadā nudati paṇḍito; Paññāpāsādamāruyha, asoko sokiniṃ pajaṃ; Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe , dhīro bāle avekkhatī’ti.
再者,大王,山不高耸也不低陷;同样地,大王,瑜伽行者不应有骄慢与卑下之心。大王,这是应从山取法的第五支。大王,这也是优婆夷小善贤在称赞自己沙门时所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato anunnato anonato, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena unnatāvanati na karaṇīyā. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya –
世人因得利而高慢,因失利而卑下;
于利得与失利皆平等,我的沙门们正是如此。
显示巴利原文 ‘‘‘Lābhena unnato loko, alābhena ca onato; Lābhālābhena ekatthā , tādisā samaṇā mamā’’’ti.
6. 虚空支问显示巴利原文
6. Ākāsaṅgapañho
6 大王,犹如虚空全然无可执取,同样地,瑜伽行者也应全然不被烦恼所执取。大王,这是应取虚空的第一支。显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ākāso sabbaso agayho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaso kilesehi agayhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
复次,大王,虚空为仙人、苦行者及众鸟所游履;同样地,瑜伽行者应于诸行中,令心游履“无常、苦、无我”。大王,这是应取虚空的第二支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso isitāpasabhūtadijagaṇānusañcarito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ‘aniccaṃ dukkhaṃ anattā’ti saṅkhāresu mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,虚空令人怖畏;同样地,大王,瑜伽行者于一切有与结生中,应心生怖畏,不应生起乐著。大王,这是应当执取虚空的第三支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso santāsanīyo, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena sabbabhavapaṭisandhīsu mānasaṃ ubbejayitabbaṃ, assādo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,虚空无边、无量、不可测度;同样地,大王,瑜伽行者应具备无边的戒、无量的智。大王,这是应当执取虚空的第四支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso ananto appamāṇo aparimeyyo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anantasīlena aparimitañāṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,虚空无著、无执、无依、无碍;同样地,大王,瑜伽行者于家族、僧团、利养、住处、障碍、资具及一切烦恼中,于一切处应无著、无执、无依、无碍。大王,这是应执取虚空的第五支。大王,这也是天中之天世尊教诫其子罗睺罗时所说:‘罗睺罗,犹如虚空无处依止;同样地,罗睺罗,你应当修习如虚空的修习。罗睺罗,当你修习如虚空的修习时,已生的可意与不可意触将不能遍取心而安住。’显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso alaggo asatto appatiṭṭhito apalibuddho, evameva kho , mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe āvāse palibodhe paccaye sabbakilesesu ca sabbattha alaggena bhavitabbaṃ, anāsattena appatiṭṭhitena apalibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena – ‘seyyathāpi, rāhula , ākāso na katthaci patiṭṭhito, evameva kho tvaṃ, rāhula, ākāsasamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi, ākāsasamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ pariyādāya ṭhassantī’’’ti.
7. 月支问显示巴利原文
7. Candaṅgapañho
7 “尊者龙军,您说‘应执取月的五支’,是哪五支?”“大王,如同月亮在白分升起时,日益增长;同样地,大王,瑜伽行者于正行、戒、功德、仪轨、行道、证得、独处、念处、守护根门、饮食知量、精勤警寤中,应当日益增长。大王,这是应执取月的第一支。”显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṃ vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṃ vaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,月是殊胜之主;同样地,大王,瑜伽行者应以殊胜之欲为导。大王,这是应执取月的第二支。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando uḷārādhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,月于夜间运行;同样地,大王,瑜伽行者应安住独处。大王,这是应执取月的第三支。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando nisāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,月为天宫之幢;同样地,大王,瑜伽行者当以戒为幢。大王,这便是应当受持的月之第四支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando vimānaketu, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,月因祈请与期待而升起;同样地,大王,瑜伽行者应因祈请与期待而前往诸家。大王,这是应取月的第五支。大王,天中之天世尊在胜妙的《相应部》中也曾这样说:‘诸比丘,你们应如月般前往诸家,收摄身,收摄心,在诸家中常如新来者,不怀骄慢。’显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni. Idaṃ, mahārāja, candassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā’’’ti .
8. 日支问显示巴利原文
8. Sūriyaṅgapañho
8 “尊者龙军,您说‘应取太阳的七种特质’,是哪七种特质呢?”“大王,犹如太阳蒸干一切水,瑜伽行者亦当无余蒸尽一切烦恼。大王,这是应取太阳的第一种特质。”显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sūriyassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṃ udakaṃ parisoseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṃ parisosetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳驱散黑暗;同样地,瑜伽行者应驱散一切贪欲之暗、嗔恚之暗、愚痴之暗、骄慢之暗、邪见之暗、烦恼之暗,以及一切恶行之暗。大王,这是应取太阳的第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṃ vidhamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṃ rāgatamaṃ dosatamaṃ mohatamaṃ mānatamaṃ diṭṭhitamaṃ kilesatamaṃ sabbaṃ duccaritatamaṃ vidhamayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳持续不断地运行;同样地,瑜伽行者应持续不断地修习如理作意。大王,这是应取太阳的第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṃ carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṃ yoniso manasikāro kātabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳有光芒之环;同样地,瑜伽行者应具足所缘之环。大王,这是应取太阳的第四种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo raṃsimālī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳运行时,能令大众感到炽热。同样地,大王,瑜伽行者应以自身的行持、戒德、操守、仪轨与修行,以禅那、解脱、三摩地、等至,以诸根、诸力、觉支、念处、正勤、神足,来令包括天人在内的世间感到炽热。大王,这是应摄取太阳的第五种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṃ santāpento carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳因畏惧罗睺而运行。同样地,大王,瑜伽行者见到众生陷入恶行、恶趣、险难旷野、感招恶果与堕落,被烦恼之网缠缚,被邪见之丛笼罩,误入歧途、行于非道之后,应以极大的悚惧与怖畏之心,令心生起警觉。大王,这是应摄取太阳的第六种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne satte disvā mahatā saṃvegabhayena mānasaṃ saṃvejetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,太阳能显示善恶。同样地,大王,瑜伽行者应显示诸根、诸力、觉支、念处、正勤、神足,乃至世间法与出世间法。大王,这是应摄取太阳的第七种特质。大王,长老婆耆舍曾如是说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena vaṅgīsena –
犹如朝阳升起,向众生显现色相;
清净与不清净,善与不善。
同样,持法比丘,向被无明所覆的众生,
显示种种道,犹如太阳升起。
显示巴利原文 ‘‘‘Yathāpi sūriyo udayanto, rūpaṃ dasseti pāṇinaṃ; Suciñca asuciñcāpi, kalyāṇañcāpi pāpakaṃ. ‘‘‘Tathā bhikkhu dhammadharo, avijjāpihitaṃ janaṃ; Pathaṃ dasseti vividhaṃ, ādiccovudayaṃ yathā’’’ti.
无论清净不净,善恶皆显现。显示巴利原文
9. Sakkaṅgapañho
9 大王,如同帝释天完全具足安乐,同样地,瑜伽行者应乐于全然远离的安乐。大王,这便是应取帝释天的第一特质。显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sakko ekantasukhasamappito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantapavivekasukhābhiratena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sakkassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
复次,大王,帝释天见到诸天便策励他们、令生欢喜;同样地,大王,瑜伽行者于善法中,应策励那不怠、寂静之心,令生欢喜,应奋起、精勤、努力。大王,这便是应取帝释天的第二特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sakko deve disvā paggaṇhāti, hāsamabhijaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalesu dhammesu alīnamatanditaṃ santaṃ mānasaṃ paggahetabbaṃ, hāsamabhijanetabbaṃ, uṭṭhahitabbaṃ ghaṭitabbaṃ vāyamitabbaṃ . Idaṃ, mahārāja, sakkassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,帝释天不会生起不乐;同样地,大王,瑜伽行者也不应在空闲处生起不乐。大王,这是应当学习的帝释天的第三种品质。大王,这是长老须菩提曾说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sakkassa anabhirati nuppajjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena suññāgāre anabhirati na uppādetabbā. Idaṃ, mahārāja, sakkassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena subhūtinā –
大雄啊,自从我在您的教法中出家以来,
我不知曾生起与欲相应之心。
显示巴利原文 ‘‘‘Sāsane te mahāvīra, yato pabbajito ahaṃ; Nābhijānāmi uppannaṃ, mānasaṃ kāmasaṃhita’’’nti.
『其次,大王,天帝见诸天人后,心生欢喜,露出笑颜;修行者依教,应取快乐、安详、心净如水、心静如止、心生欢喜之境,亦应当起立、直身、努力。此为天帝应取之第二大分端。』显示巴利原文
Sakkaṅgapañho navamo.
『再次,大王,天帝不生厌离,如修行者依教不生于寂灭之处厌离,此为天帝应取之第三大分端。以上所说,皆由长老苏弗提阐述:』显示巴利原文
10. Cakkavattiṅgapañho
10 “尊者龙军,您说‘应取转轮王的四种特质’,是哪四种特质?”“大王,如同转轮王以四摄事摄受众人,大王,瑜伽行者亦应以此四摄事摄受、提携四众的心。大王,这是应取转轮王的第一种特质。”显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja , cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena catassannaṃ parisānaṃ mānasaṃ saṅgahetabbaṃ anuggahetabbaṃ sampahaṃsetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“复次,大王,转轮王境内不起盗贼,大王,瑜伽行者同样不应起欲贪、嗔恚、害意的寻思。大王,这是应取转轮王的第二种特质。大王,天中之天世尊曾如是说:”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṃsāvitakkā na uppādetabbā. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
“乐于寻思止息,恒常正念修习不净者,”
他将灭尽贪欲,他将断除魔缚。
显示巴利原文 ‘‘‘Vitakkūpasame ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate sadā sato; Esa kho byantikāhiti, esa checchati mārabandhana’nti.
复次,大王,转轮王日日巡行大海为边的大地,观察善恶;同样地,大王,修行者亦应日日省察身业、语业、意业:‘我今日是否以此三处无有过失而度过?’大王,这是应受持转轮王的第三种特质。大王,天中天世尊在《增支部·殊胜经》中曾如是说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattī divase divase samuddapariyantaṃ mahāpathaviṃ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ divase divase paccavekkhitabbaṃ ‘kiṃ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi anupavajjassa divaso vītivattatī’ti. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare –
出家者应当时常省察:‘我的日夜是如何度过的?’显示巴利原文
‘Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabba’nti.
再者,大王,正如转轮王妥善安排了内外守卫,大王,瑜伽行者也应同样安置念为守门者,以防护内外的烦恼。大王,这便是应取法于转轮王的第四种功德。大王,天中之天、世尊曾如是说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṃvihitā hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abbhantarānaṃ bāhirānaṃ kilesānaṃ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo. Idaṃ , mahārāja, cakkavattissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
诸比丘,以念为门卫的圣弟子,断除不善,修习善法;断除有过失的,修习无过失的;守护自身清净。显示巴利原文
‘Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhamattānaṃ pariharatī’’’ti.
地、水、火、风,以及山,
虚空、月亮、太阳,帝释天与转轮王。
显示巴利原文 Pathavī āpo ca tejo ca, vāyo ca pabbatena ca; Ākāso candasūriyo ca, sakko ca cakkavattināti.
第四章 白蚁品显示巴利原文
4. Upacikāvaggo
1. 白蚁支问显示巴利原文
1. Upacikaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说‘应取白蚁之一支’,所应取的这一支是什么呢?”“大王,如同白蚁于上方造作覆盖,遮蔽自身而后行于觅食之处;同样地,大王,瑜伽行者应作戒律防护之覆盖,遮蔽心意而行乞食。大王,以戒律防护为覆盖,瑜伽行者超越一切怖畏。大王,这便是应取白蚁的那一支。大王,此亦是长老优波犀那·梵干陀子所说:显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, upacikā upari chadanaṃ katvā attānaṃ pidahitvā gocarāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlasaṃvarachadanaṃ katvā mānasaṃ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṃ, sīlasaṃvarachadanena kho, mahārāja, yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti. Idaṃ, mahārāja, upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ, bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
瑜伽行者于心作戒律防护之覆盖,
不为世间所染,亦从怖畏中解脱。
显示巴利原文 ‘‘‘Sīlasaṃvarachadanaṃ, yogī katvāna mānasaṃ; Anupalitto lokena, bhayā ca parimuccatī’’’ti.
2. 猫支问显示巴利原文
2. Biḷāraṅgapañho
2 “尊者龙军,您说‘应取猫之二支’,应取的是哪二支?”“大王,如同猫无论进入洞窟、钻入穴隙、潜入屋内,都只知搜寻老鼠;同样地,大王,瑜伽行者不论进入村落、进入山林、坐于树下或居于空屋,都应恒常相续、从不放逸地只以寻求身至念之食为务。大王,这便是应取猫的第一支。”显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṃ yeva pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṃ samitaṃ appamattena kāyagatāsatibhojanaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猫只在近处觅食;大王,瑜伽行者应当就在这五取蕴上,随观生灭而安住:‘这是色,这是色的集起,这是色的息灭;这是受,这是受的集起,这是受的息灭;这是想,这是想的集起,这是想的息灭;这是行,这是行的集起,这是行的息灭;这是识,这是识的集起,这是识的息灭。’大王,这便是应取猫的第二支。大王,这也是世尊、天中之天所说:‘不应远离此处,有顶又有何用?’”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, biḷāro āsanne yeva gocaraṃ pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imesu yeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṃ ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
‘不应远离此处,有顶又有何用?’
于此现前的存在中,于自身中寻得。
显示巴利原文 ‘‘‘Na ito dūre bhavitabbaṃ, bhavaggaṃ kiṃ karissati; Paccuppannamhi vohāre, sake kāyamhi vindathā’’’ti.
3. 鼠支问显示巴利原文
3. Undūraṅgapañho
3 “尊者龙军,您说‘应取鼠之一支’,所指为何?”“大王,譬如鼠四处游走,唯以觅食为意而游;大王,同样地,禅修者亦应如是,无论游走至何处,唯以如理作意为意。大王,此即应取鼠之一支。大王,这也是长老优波犀那·梵干陀子所说:显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
以法为首要,安住察观,
安住而不退缩,寂静而常具正念。
显示巴利原文 ‘‘‘Dhammāsīsaṃ karitvāna, viharanto vipassako; Anolīno viharati, upasanto sadā sato’’’ti.
4. 蝎支问显示巴利原文
4. Vicchikaṅgapañho
4 “尊者龙军,您说‘应取蝎之一支’,应取的那一支是什么呢?” “大王,譬如蝎以尾为武器,常举尾而行;同样地,大王,瑜伽行者应常以智慧为武器,举其智慧而安住。大王,这就是应取蝎之一支。大王,这也是长老优波犀那·梵干陀子所说:显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṃ ussāpetvā carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṃ, ñāṇaṃ ussāpetvā viharitabbaṃ . Idaṃ, mahārāja, vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“他执持智慧之剑,作为观照者而安住,
从一切怖畏中解脱,于世间不可征服。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Ñāṇakhaggaṃ gahetvāna, viharanto vipassako; Parimuccati sabbabhayā, duppasaho ca so bhave’’’ti.
5. 獴支问显示巴利原文
5. Nakulaṅgapañho
5 5. “尊者龙军,您说‘应取獴之一支’,应取的那一支是什么?” “大王,譬如獴在接近蛇时,先用药物涂抹身体,然后上前捕捉;同样地,大王,当瑜伽行者走近这个充满忿怒、嗔恚、争吵、斗争、口角与敌对的世间时,应当用慈心之药涂抹心意。大王,这就是应取獴的那一支。大王,这也是法将长老舍利弗所说的:显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṃ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṃ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṃ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṃ anulimpitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘是故,于自己与他人,应修习慈心;
应以慈心遍满,此乃诸佛之教。
显示巴利原文 ‘‘‘Tasmā sakaṃ paresampi, kātabbā mettabhāvanā; Mettacittena pharitabbaṃ, etaṃ buddhāna sāsana’’’nti.
6. 老豺支问显示巴利原文
6. Jarasiṅgālaṅgapañho
6 “尊者龙军,您说‘应取老豺之二支’,那二支是什么?”“大王,譬如老豺得食而不厌恶,随量而食;同样地,大王,瑜伽行者得食而不厌恶,应只为维持身体而受用。大王,这便是应取老豺的第一支。正如长老大迦叶所说:显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṃ āharayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākassapena –
我从住处出,入村乞食;
我恭敬地侍奉那位正在进食的麻风病者。
他以溃烂之手,向我递来一抟食;
当他将那抟食放入口中时,手指就在此处断落了。
我依靠墙根,享用了那口食;
无论正在进食时,还是已经食毕,我都没有厌恶心。
显示巴利原文 ‘‘‘Senāsanamhā oruyha, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ; Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkacca naṃ upaṭṭhahiṃ. ‘‘‘So me pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi; Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅgulipettha chijjatha. ‘‘‘Kuṭṭamūlañca nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ; Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjatī’ti.
再者,大王,老豺得到食物后,不分别粗劣与精妙。同样地,大王,瑜伽行者得到食物后,不应分别‘粗劣或精妙、丰足或不足’,应当随其所得而满足。大王,这是老豺可被取法的第二支。大王,这也为优波先那·邦甘陀子长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṃ vā paṇītaṃ vāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicinitabbaṃ ‘lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā sampannaṃ vā asampannaṃ vā’ti, yathāladdhena santussitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
即使以粗食为满足,也不希求其他诸多滋味;
贪著诸味者,心不乐于禅那;
满足于随缘所得者,即得圆满沙门性。'
显示巴利原文 ‘‘‘Lūkhenapi ca santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ; Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramate mano; Itarītarena santuṭṭho , sāmaññaṃ paripūratī’’’ti.
7. 鹿支问显示巴利原文
7. Migaṅgapañho
7 “尊者龙军,您说‘应执取鹿之三支’,那么应执取的三支是什么?”“大王,譬如鹿白天游于林中,夜晚卧于露地;同样地,大王,瑜伽行者白天应住于林中,夜晚应住于露地。大王,这是应执取鹿的第一支。”显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, migo divā araññe carati, rattiṃ abbhokāse, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṃ, rattiṃ abbhokāse. Idaṃ, mahārāja, migassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
大王,世尊、天中之天也曾于《毛发竖立经》中这样说过:显示巴利原文
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena lomahaṃsanapariyāye –
“舍利弗,那些寒冷的冬夜,在间八日降霜之时,在那样的夜晚,我住于露地,白昼则在林中;夏季的最后一个月,我白昼住于露地,夜晚在林中。”显示巴利原文
‘So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā , tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe. Gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe’ti.
再者,大王,当矛或箭射来时,鹿便闪身逃避,不迎面而上;同样地,大王,当烦恼袭来时,瑜伽行者应当闪避逃离,不将心迎上前去。大王,这是应当受持的鹿之第二德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti palāyati, na kāyamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṃ palāyitabbaṃ, na cittamupanetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, migassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,鹿见到人时,便向四方逃散,心想‘莫让他们看见我’;同样地,大王,瑜伽行者若见到那些乐于斗诤、争吵、口角、纷争之辈,以及破戒者、懈怠者、喜好聚会喧闹者,便应向四方逃离,心想‘莫让他们看见我,我也不看见他们’。大王,这是应当受持的鹿之第三德。大王,法将舍利弗长老也曾如此说过:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘mā maṃ te addasaṃsū’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṃ ‘mā maṃ te addasaṃsu, ahañca te mā addasa’nti. Idaṃ, mahārāja, migassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘愿我永不与恶欲者、懈怠者、精进低劣者、
寡闻且行仪不端之人,却能在某处获得敬重。
显示巴利原文 ‘‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo; Appassuto anācāro, sammato ahu katthacī’’’ti.
8. 牛支问显示巴利原文
8. Gorūpaṅgapañho
8 “尊者龙军,您说‘应执取牛的四支’,那应执取的四支是什么呢?”“大王,如同牛不会离弃自己的住处;同样地,大王,瑜伽行者不应舍弃自己的身体,应观‘此身具有无常、需覆蔽、需按摩、为破坏、为消散、为毁灭之法’。大王,这便是应执取的牛第一支。显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, gorūpo sakaṃ gehaṃ na vijahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṃsanadhammo ayaṃ kāyo’ti. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,牛承担了重担之后,不论苦乐都会负重前行;同样地,大王,瑜伽行者承担了梵行之后,不论苦乐都应尽形寿乃至命终,行持梵行。大王,这便是应执取的牛第二支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṃ vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyena sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṃ brahmacariyaṃ caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,牛带着欢喜,一边嗅一边饮水;同样地,大王,瑜伽行者应带着欢喜、爱乐与净信,如同牛嗅水一般,领受师父与戒师的教诫。大王,这是应取的牛之第三支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṃ pivati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṃ anusiṭṭhi chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,牛无论被谁驾驭,都负重拉车;同样地,大王,瑜伽行者对于长老、新学、中年比丘乃至在家居士的教诫教授,都应以头顶受持。大王,这是应取的牛之第四支。大王,法将舍利弗长老也曾这样说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
就在出家那天,年仅七岁,
他若教导我,我当以顶戴受持。
于彼处见此之后,生起强烈的意欲与爱乐;
应将彼安立于师长之位,一再地恭敬承事。
显示巴利原文 ‘‘‘Tadahu pabbajito santo, jātiyā sattavassiko; Sopi maṃ anusāseyya, sampaṭicchāmi matthake . ‘‘‘Tibbaṃ chandañca pemañca, tasmiṃ disvā upaṭṭhape; Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne, sakkacca naṃ punappuna’’’nti.
9. 猪支问显示巴利原文
9. Varāhaṅgapañho
9 “尊者龙军,您说‘应执取猪之二支’,这应执取的二支是什么呢?”“大王,譬如猪在炎夏酷暑、炽热难耐之际,会趋向水;同样地,大王,当瑜伽行者的心被嗔恚所扰乱、散乱、迷乱、炽热时,应趋向清凉、不死、殊胜的慈心修习。大王,这便是应执取的猪之第一支。显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, varāho santattakaṭhite gimhasamaye sampatte udakaṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猪趋向泥水后,便以鼻掘地,作一槽状,卧于槽中;同样地,大王,瑜伽行者应将此身置于心中,安住于所缘之中而卧。大王,这便是应执取的猪之第二支。大王,长老宾头卢跋罗堕阇也曾说过:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṃ khaṇitvā doṇiṃ katvā doṇikāya sayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kāyaṃ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena –
‘观见身之自性,审察而修观者,
独一、无伴,卧于所缘之间。’
显示巴利原文 ‘‘‘Kāye sabhāvaṃ disvāna, vicinitvā vipassako; Ekākiyo adutiyo, seti ārammaṇantare’’’ti.
10. 象支问显示巴利原文
10. Hatthiṅgapañho
10 “尊者那先,您说‘应当取象的五种特质’,是哪五种呢?” “大王,正如大象于行走时便能踏裂大地,同样,瑜伽行者于观身时,即应粉碎一切烦恼。大王,这是应取象的第一种特质。”显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṃ dāleti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṃ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,象以全身回顾,唯正视前方,不视四方。同样,大王,瑜伽行者应以全身回顾,不视四方,不向上看,不向下看,应保持约一轭距离的平视。大王,这是应取的象的第二种特质。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṃ yeva pekkhati, na disāvidisā viloketi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṃ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṃ ulloketabbaṃ, na adho oloketabbaṃ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,象没有固定的卧处,外出觅食后也不回到同一处所栖息,并无固定住处。同样地,大王,瑜伽行者应无固定卧处,应无系着而行乞食。若修观者见到合意、适宜、悦意之处——有殿堂、或树下、或洞窟、或岩阴,即应住于该处,而不应营造固定的住所。大王,这是可取的象的第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṃ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṃ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṃ, yadi passati vipassako manuññaṃ patirūpaṃ ruciradese bhavaṃ maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā guhaṃ vā pabbhāraṃ vā, tattheva vāsamupagantabbaṃ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, hatthissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,象进入水中,进入广大辽阔的莲花池,池中充满清净、无垢、清凉之水,遍覆白睡莲、青莲、红莲、白莲,它嬉戏其中,作象王游戏。同样地,大王,瑜伽行者应进入大念处之池,池中充满清净、无垢、明净、不浊的胜妙法水,遍覆解脱之花,以智慧抖落、破除诸行,而作瑜伽行者之游戏。大王,这是可取的象的第四种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī udakaṃ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṃ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṃ mahatimahantaṃ padumasaraṃ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṃ vimuttikusumasañchannaṃ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṃ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,象以正念抬足,以正念放足。同样地,大王,瑜伽行者应以正念正知抬足,以正念正知放足,于前进、后退、弯曲、伸展之时,于一切处皆以正念正知而行。大王,这是可取的象的第五种特质。大王,这也是天中之天的世尊在《相应部》圣典中所说。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sato pādaṃ uddharati, sato pādaṃ nikkhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṃ uddharitabbaṃ, satena sampajānena pādaṃ nikkhipitabbaṃ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
以身善防护,善哉;以语善防护,善哉;
以意善防护,善哉;于一切处善防护,善哉;
于一切处善防护、有惭耻者,即称为‘受保护者’。
显示巴利原文 ‘‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro; Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro; Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’’ti.
白蚁与猫,鼠与蝎,
獴、豺、鹿,
牛、猪、象,共十种。
显示巴利原文 Upacikā biḷāro ca, undūro vicchikena ca; Nakulo siṅgālo migo, Gorūpo varāho hatthinā dasāti.
1. 狮子特质问显示巴利原文
1. Sīhaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说‘应取狮子的七种特质’,是哪七种特质应取?”“大王,正如狮子通体洁白、无垢、清净、皎洁,同样地,大王,瑜伽行者应具备洁白、无垢、清净、皎洁之心,并远离恶作。大王,这便是应取狮子的第一种特质。”显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sīhassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sīho nāma setavimalaparisuddhapaṇḍaro, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena setavimalaparisuddhapaṇḍaracittena byapagatakukkuccena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子以四足行走,步态勇健;同样地,大王,瑜伽行者应具足四神足之行。大王,应取此狮子的第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho catucaraṇo vikkantacārī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena caturiddhipādacaraṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子有美丽、悦目的鬃毛;同样地,大王,瑜伽行者应具足美丽、悦目的戒鬃毛。大王,应取此狮子的第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho abhirūparucirakesarī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhirūparucirasīlakesarinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子即使生命耗尽,也不向任何人低头;同样地,大王,瑜伽行者即使衣、食、住、药等资具耗尽,也不应向任何人低头。大王,应取此狮子的第四种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho jīvitapariyādānepi na kassaci onamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārapariyādānepi na kassaci onamitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子是次第进食者:无论在何处扑获猎物,便在那里饱餐,并不挑选上等的肉。同样地,大王,瑜伽修行者应当成为次第进食者,不应拣择人家,不应舍离原本的居家而前往其他人家,不应挑选食物;在何处得到一钵食,便即在彼处受用,以维持身体,而不挑选上等的食物。大王,这是应当学习的狮子第五种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho sapadānabhakkho yasmiṃ okāse nipatati, tattheva yāvadatthaṃ bhakkhayati, na varamaṃsaṃ vicināti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sapadānabhakkhena bhavitabbaṃ, na kulāni vicinitabbāni, na pubbagehaṃ hitvā kulāni upasaṅkamitabbāni, na bhojanaṃ vicinitabbaṃ, yasmiṃ okāse kabaḷaṃ ādīyati, tasmiṃ yeva okāse bhuñjitabbaṃ sarīrayāpanatthaṃ , na varabhojanaṃ vicinitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子是不储食而进食者:一次觅食之后,便不再返回同一地点。同样地,大王,瑜伽修行者应当成为不储藏而受用饮食者。大王,这是应当学习的狮子第六种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho asannidhibhakkho, sakiṃ gocaraṃ bhakkhayitvā na puna taṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena asannidhikāraparibhoginā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,狮子在没有得到食物时不焦虑,得到食物时也不贪着、不迷恋、不执取而受用。同样地,大王,瑜伽修行者在得不到食物时不应焦虑,得到食物时亦应不贪着、不迷恋、不执取,洞见过患,以出离之慧而受用。大王,这是应当学习的狮子第七种特质。大王,这也是天中之天世尊在《相应部》圣典中称赞大迦叶长老时所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, sīho bhojanaṃ aladdhā na paritassati, laddhāpi bhojanaṃ agadhito amucchito anajjhosanno paribhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ aladdhā na paritassitabbaṃ, laddhāpi bhojanaṃ agadhitena amucchitena anajjhosannena ādīnavadassāvinā nissaraṇapaññena paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare theraṃ mahākassapaṃ parikittayamānena –
诸比丘,这位迦叶尊者满足于随所得到的食物,并赞叹随所得食而满足;他不会为食物之故而从事非法、不正当的营求;得不到食物时不焦虑,得到食物时也不贪着、不迷恋、不执取,见其过患,依出离之慧而受用。显示巴利原文
‘Santuṭṭhoyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’’’ti.
2. 鸳鸯特质问显示巴利原文
2. Cakkavākaṅgapañho
2 “尊者龙军,您说‘应取鸳鸯的三种品质’,是哪三种品质?”“大王,正如鸳鸯尽其一世不离开它的配偶,同样地,大王,瑜伽行者应尽其一世不舍离如理作意。大王,这是应取鸳鸯的第一种品质。显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānīti’’? ‘‘Yathā, mahārāja, cakkavāko yāva jīvitapariyādānā dutiyikaṃ na vijahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yāva jīvitapariyādānā yoniso manasikāro na vijahitabbo. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,鸳鸯以水草为食,并由此得到满足,且不因那种满足而减损其力量与容色。同样地,大王,瑜伽行者应当修习随所得而满足。大王,随所得而满足的瑜伽行者,其戒不会减损,定不会减损,慧不会减损,解脱不会减损,解脱知见不会减损,一切善法不会减损。大王,这是应取鸳鸯的第二种品质。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavāko sevālapaṇakabhakkho, tena ca santuṭṭhiṃ āpajjati, tāya ca santuṭṭhiyā balena ca vaṇṇena ca na parihāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathālābhasantoso karaṇīyo, yathālābhasantuṭṭho kho, mahārāja, yogī yogāvacaro na parihāyati sīlena, na parihāyati samādhinā, na parihāyati paññāya, na parihāyati vimuttiyā, na parihāyati vimuttiñāṇadassanena, na parihāyati sabbehi kusalehi dhammehi. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,鸳鸯不伤害众生。同样地,大王,瑜伽行者应放下棍棒与刀杖,常怀惭愧,具足悲悯,为利益与哀愍一切众生而安住。大王,这是应取的鸳鸯的第三种品质。大王,天中之天世尊在《鸳鸯本生》中曾如此说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavāko pāṇe na viheṭhayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nihitadaṇḍena nihitasatthena lajjinā dayāpannena sabbapāṇabhūtahitānukampinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsatampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cakkavākajātake –
他不杀生,不令人杀,不征服,不令人征服;
他对一切众生心怀慈爱,因此对任何人都没有怨恨。
显示巴利原文 ‘‘‘Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye; Mettaṃso sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’’ti.
3. 家鸡品质问显示巴利原文
3. Peṇāhikaṅgapañho
3 “尊者龙军,您说‘应取家鸡的两种品质’,是哪两种品质?”“大王,正如家鸡因嫉妒自己的丈夫而不养育幼雏,同样,大王,瑜伽行者应对自己心中生起的烦恼生起嫉妒,以正念将其投入善防护之门,于意门修习身至念。大王,这是应取家鸡的第一种品质。显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, peṇāhikā sakapatimhi usūyāya chāpake na posayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamane kilese uppanne usūyāyitabbaṃ, satipaṭṭhānena sammāsaṃvarasusire pakkhipitvā manodvāre kāyagatāsati bhāvetabbā. Idaṃ, mahārāja, peṇāhikāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,家鸡白天在林中觅食,傍晚回到鸟群中以保护自己。同样,大王,瑜伽行者应当独自修习远离,以解脱结缚;若于彼处未获喜悦,为防护讥嫌的怖畏,应返回僧团,安住于僧团的守护之中。大王,这是应取家鸡的第二种品质。大王,梵天娑婆主曾于世尊面前如是说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, peṇāhikā pavane divasaṃ gocaraṃ caritvā sāyaṃ pakkhigaṇaṃ upeti attano guttiyā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekakena pavivekaṃ sevitabbaṃ saṃyojanaparimuttiyā, tatra ratiṃ alabhamānena upavādabhayaparirakkhaṇāya saṅghaṃ osaritvā saṅgharakkhitena vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, peṇāhikāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, brahmunā sahampatinā bhagavato santike –
“应亲近边远的坐卧处,应为解脱结缚而行;
若于彼处未得喜悦,应住僧团中,守护自身,具足正念。
显示巴利原文 ‘‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhā; Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satīmā’’’ti.
4. 家鸽品质问显示巴利原文
4. Gharakapotaṅgapañho
4 尊者龙军,您说“应取家鸽的一种品质”,是指哪一种品质呢?大王,正如家鸽栖居他人家中,却不执取他们的任何物品之相,保持中立,多有觉知。同样地,大王,瑜伽行者进入其他家庭时,对于那家男女的床座、椅凳、衣物、饰品、受用物、资具,乃至种种食物,不应执取其相;应保持中立,现起沙门想。大王,这便是应取家鸽的一种品质。大王,天中之天世尊在《小那罗陀本生》中曾这样说:显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, gharakapoto paragehe vasamāno na tesaṃ kiñci bhaṇḍassa nimittaṃ gaṇhāti, majjhatto vasati saññābahulo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parakulaṃ upagatena tasmiṃ kule itthīnaṃ vā purisānaṃ vā mañce vā pīṭhe vā vatthe vā alaṅkāre vā upabhoge vā paribhoge vā bhojanavikatīsu vā na nimittaṃ gahetabbaṃ, majjhattena bhavitabbaṃ, samaṇasaññā paccupaṭṭhapetabbā. Idaṃ, mahārāja, gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cūḷanāradajātake –
进入他人舍宅,为求饮料或食物;
应适量嚼食,适量啖食,心不染着于色。
显示巴利原文 ‘‘‘Pavisitvā parakulaṃ, pānatthaṃ bhojanāya vā ; Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje, na ca rūpe manaṃ kare’’’ti.
5. 猫头鹰品质问显示巴利原文
5. Ulūkaṅgapañho
5 “尊者龙军,您说‘应取猫头鹰的两种品质’,是哪两种?”“大王,正如猫头鹰与乌鸦为敌,夜间潜入鸦群捕杀众多乌鸦;同样地,大王,瑜伽行者应与无明为敌,独自静处禅坐,彻底击碎无明,从根断除无明。大王,这便是应取猫头鹰的第一种品质。显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ulūkassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ulūko kākehi paṭiviruddho, rattiṃ kākasaṅghaṃ gantvā bahūpi kāke hanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena aññāṇena paṭiviruddho kātabbo, ekena raho nisīditvā aññāṇaṃ sampamadditabbaṃ, mūlato chinditabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ulūkassa paṭhamaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猫头鹰极善独处。同样地,大王,瑜伽行者应乐住于远离,欣求于独处。大王,这便是应取猫头鹰的第二种品质。大王,天中之天世尊在《相应部》圣典之中曾如此说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ulūko suppaṭisallīno hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānārāmena bhavitabbaṃ paṭisallānaratena. Idaṃ, mahārāja, ulūkassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
诸比丘,在此,有比丘喜好独处、乐于独处,如实了知‘此是苦’,如实了知‘此是苦集’,如实了知‘此是苦灭’,如实了知‘此是趣向苦灭之道’。显示巴利原文
‘‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisallānārāmo paṭisallānarato ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathā bhūthaṃ pajānāti , ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānātī’’’ti.
6. 啄木鸟品质问显示巴利原文
6. Satapattaṅgapañho
6 “尊者龙军,您说‘应取啄木鸟的一种品质’,是取哪一种品质呢?”“大王,正如啄木鸟以鸣叫告知他人安稳或危险;同样地,大王,瑜伽行者对他人说法时,应当示现恶趣为怖畏,示现涅槃为安稳。大王,这便是应取啄木鸟的一种品质。大王,宾头卢跋罗堕阇长老曾如此说:”显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, satapatto ravitvā paresaṃ khemaṃ vā bhayaṃ vā ācikkhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṃ dhammaṃ desayamānena vinipātaṃ bhayato dassayitabbaṃ, nibbānaṃ khemato dassayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena –
地狱中的怖畏恐惧,涅槃中的广大安乐;
瑜伽行者应开显这两种义利。”
显示巴利原文 ‘‘‘Niraye bhayasantāsaṃ, nibbāne vipulaṃ sukhaṃ; Ubhayānetānatthāni dassetabbāni yoginā’’’ti.
7. 蝙蝠肢问显示巴利原文
7. Vagguliṅgapañho
7 “尊者那先,您曾说:‘应取蝙蝠的二支’,是哪二支?”“大王,譬如蝙蝠入屋巡游后便离去,不于彼处生执着;同样,大王,瑜伽行者、瑜伽修行者入村乞食,应次第巡行,速疾取所得食而离去,不于彼处生执着。大王,此即应取蝙蝠之第一支。”显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vaggulissa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vagguli gehaṃ pavisitvā vicaritvā nikkhamati, na tattha palibuddhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā sapadānaṃ vicaritvā paṭiladdhalābhena khippameva nikkhamitabbaṃ, na tattha palibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“复次,大王,蝙蝠寄居他人之舍时,不损及他们;同样,大王,瑜伽行者、瑜伽修行者诣诸家时,不应以过多乞求、多所求、多身恶行、多言语或同甘共苦,而令他们生起追悔,亦不应损他们根本之业,唯应于一切处分于增长。大王,此即应取蝙蝠之第二支。大王,此已由世尊、诸天之主,于《长部》中殊胜之《相经》所宣说:“显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vagguli paragehe vasamāno na tesaṃ parihāniṃ karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kulāni upasaṅkamitvā atiyācanāya vā viññattibahulatāya vā kāyadosabahulatāya vā atibhāṇitāya vā samānasukhadukkhatāya vā na tesaṃ koci vippaṭisāro karaṇīyo, napi tesaṃ mūlakammaṃ parihāpetabbaṃ, sabbathā vaḍḍhi yeva icchitabbā. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare lakkhaṇasuttante –
以清净的戒、多闻与智慧,以布施、正法及众多善事;
以钱财、谷物与田地,以儿女、妻子与四足牲畜;
以亲属、朋友与亲族,以力量、容貌与二种乐;
他既希望他人不致衰损,又期求利益的成就。
显示巴利原文 ‘‘‘Suddhāya sīlena sutena buddhiyā, cāgena dhammena bahūhi sādhuhi; Dhanena dhaññena ca khettavatthunā, puttehi dārehi catuppadehi ca. ‘‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi, balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ; Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati, atthasamiddhiñca panābhikaṅkhatī’’’ti.
8. 水蛭肢问显示巴利原文
8. Jalūkaṅgapañho
8 「尊者龙军,您说『水蛭应取一肢』,这一肢是指什么呢?」「大王,犹如水蛭一旦附着在某处,便在那里紧附不放,吸饮血液;同样地,大王,瑜伽行者、修瑜伽者之心所附着之所缘,应从其颜色、形状、方位、处所、界限、相状、特征上,将其牢固确立,便以该所缘注予解脱之味。大王,这便是水蛭应取的一肢。大王,这已被长老阿那律所说——显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, jalūkā yattha allīyati, tattheva daḷhaṃ allīyitvā ruhiraṃ pivati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yasmiṃ ārammaṇe cittaṃ allīyati, taṃ ārammaṇaṃ vaṇṇato ca saṇṭhānato ca disato ca okāsato ca paricchedato ca liṅgato ca nimittato ca daḷhaṃ patiṭṭhāpetvā tenevārammaṇena vimuttirasamasecanakaṃ pātabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –
「『以极清净之心,安立于所缘之上;
应以该心饮此纯一解脱之味』
显示巴利原文 ‘‘‘Parisuddhena cittena, ārammaṇe patiṭṭhāya; Tena cittena pātabbaṃ, vimuttirasamasecana’’’nti.
9. 蛇肢问显示巴利原文
9. Sappaṅgapañho
9 「尊者那迦塞那,您说『应取蛇的三支』,是哪三支?」「大王,犹如蛇以胸部而行;同样地,大王,瑜伽行者、修行者应以智慧而行。大王,以智慧而行的瑜伽行者,其心行于如理,舍弃无相,修习有相。大王,这是应取蛇的第一支。显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sappo urena gacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paññāya caritabbaṃ, paññāya caramānassa kho, mahārāja, yogino cittaṃ ñāye carati, vilakkhaṇaṃ vivajjeti, salakkhaṇaṃ bhāveti. Idaṃ, mahārāja , sappassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,蛇游走时避开药草而行;同样地,大王,瑜伽行者、修行者应避开恶行而行。大王,这是应取蛇的第二支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sappo caramāno osadhaṃ parivajjento carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaṃ parivajjentena caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sappassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,蛇见到人便感到苦恼、忧虑与懊悔;同样地,大王,瑜伽行者与修瑜伽者若生起虚妄分别,作虚妄分别后心生不快,便应如此苦恼、忧虑与懊悔:‘我因放逸而虚度了时日,那逝去的时日再不可得。’大王,这便应取蛇的第三支。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sappo manusse disvā tappati socati cintayati, evameva kho mahārāja yoginā yogāvacarena kuvitakke, vitakketvā aratiṃ uppādayitvā tappitabbaṃ socitabbaṃ cintayitabbaṃ ‘pamādena me divaso vītināmito, na so puna sakkā laddhu’nti. Idaṃ, mahārāja, sappassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā bhallāṭiyajātake dvinnaṃ kinnarānaṃ –
‘那一夜,我们彼此分离,猎人啊,无奈地彼此思念着;
为那一夜,我们懊悔,我们悲伤:那样的夜晚,将不再复还。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Mayekarattaṃ vippavasimha ludda, akāmakā aññamaññaṃ sarantā; Tamekarattaṃ anutappamānā, socāma ‘sā ratti puna nahessatī’’’ti.
10. 蟒蛇肢问显示巴利原文
10. Ajagaraṅgapañho
10 「尊者那先,您说『蟒蛇应取一肢』,这一肢是什么?」「大王,犹如蟒蛇身躯巨大,许多天腹空饥饿,得不到充满肚腹的食物,只能以仅够维持身体的饮食存活;同样,大王,瑜伽行者致力于乞食,受用他人之施,克制而不自取,充满肚腹的食物实难获得。然而,了知义理的善男子应食四、五口后,以饮水填满剩余空间。大王,这便是蟒蛇应取的一肢。大王,此法将舍利弗长老已说——显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, ajagaro mahatimahākāyo bahūpi divase ūnūdaro dīnataro kucchipūraṃ āhāraṃ na labhati, aparipuṇṇo yeva yāvadeva sarīrayāpanamattakena yāpeti, evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa bhikkhācariyappasutassa parapiṇḍamupagatassa paradinnappāṭikaṅkhissa sayaṃgāhappaṭiviratassa dullabhaṃ udaraparipūraṃ āhāraṃ, api ca atthavasikena kulaputtena cattāro pañca ālope abhuñjitvā avasesaṃ udakena paripūretabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
『食湿润或干燥之食,不应过于饱满;
腹空节量食,比丘正念行。』
食取四五口已,饮水,
足令勤勇之比丘,安住安乐。』」
显示巴利原文 ‘‘‘Allaṃ sukkhaṃ vā bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā; Ūnūdaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje. ‘‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive; Alaṃ phāsu vihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’’ti.
狮子与鸳鸯,豪猪与家鸽;
猫头鹰与百翼鸟,蝙蝠与水蛭;
蛇、蟒蛇,依此名为品。
显示巴利原文 Kesarī cakkavāko ca, peṇāhi gharakapotako; Ulūko satapatto ca, vagguli ca jalūpikā; Sappo ajagaro ceva, vaggo tena pavuccatīti.
6. 猕猴品显示巴利原文
6. Makkaṭakavaggo
1. 路猕猴肢问显示巴利原文
1. Panthamakkaṭakaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说‘应取路边蜘蛛之一德’,那应取的一德是什么?”“大王,譬如路边蜘蛛在路上张结蛛网,若有小虫、苍蝇或蚱蜢黏在网上,便捉取吞食。同样地,大王,瑜伽行者应在六根门张起念处之网,若有烦恼之蝇黏附于此,即在那当下将其灭除。大王,这便是应取路边蜘蛛之一德。大王,此事亦为阿那律长老所说:显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, panthamakkaṭako panthe makkaṭajālavitānaṃ katvā yadi tattha jālake laggati kimi vā makkhikā vā paṭaṅgo vā, taṃ gahetvā bhakkhayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena chasu dvāresu satipaṭṭhānajālavitānaṃ katvā yadi tattha kilesamakkhikā bajjhanti, tattheva ghātetabbā. Idaṃ, mahārāja, panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –
“心应调御于六根门,以殊胜念处为先导;”
若烦恼粘着于彼处,具观者当灭除之。
显示巴利原文 ‘‘‘Cittaṃ niyame chasu dvāresu, satipaṭṭhānavaruttame; Kilesā tattha laggā ce, hantabbā te vipassinā’’’ti.
二、吃奶婴儿德相问显示巴利原文
2. Thanassitadārakaṅgapañho
2 “尊者龙军,您说‘应取哺乳婴儿之一德’,那应取的一德是什么?”“大王,犹如哺乳婴儿粘着于己利,为求母乳而啼哭;同样地,大王,瑜伽行者亦应粘着于己利,于一切处以法智而行,安住于诵经、请问、如理作意、独处、亲近师长、结交善知识。大王,这便是应取哺乳婴儿之一德。大王,天中天世尊亦在《长部》殊胜的《般涅槃经》中如此说:显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘thanassitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti ? ‘‘Yathā, mahārāja, thanassitadārako sadatthe laggati, khīratthiko rodati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sadatthe laggitabbaṃ, sabbattha dhammañāṇena bhavitabbaṃ, uddese paripucchāya sammappayoge paviveke garusaṃvāse kalyāṇamittasevane. Idaṃ, mahārāja, thanassitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare parinibbānasuttante –
‘来吧,阿难,你们应于真实义利精勤努力,于真实义利专注修习。’
于真舍利益,不放逸、热忱、精进而住。
显示巴利原文 ‘‘‘Iṅghaṃ tumhe, ānanda, sāratthe ghaṭatha, sāratthe anuyuñjatha; Sāratthe appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’’ti.
三、花斑龟德相问显示巴利原文
3. Cittakadharakummaṅgapañho
3 “尊者龙军,您说‘应取花斑龟之一德’,那应取的一德是什么?”“大王,譬如花斑龟因畏惧水而避水而行,而它因避水,寿命不减。同样地,大王,瑜伽行者应于放逸见其怖畏,于不放逸中见功德殊胜。因见其怖畏,沙门法不减,他得以接近涅槃。大王,这便是应取花斑龟之一德。大王,此事也为世尊、天中之天在《法句》中所说:显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cittakadharakummassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, cittakadharakummo udakabhayā udakaṃ parivajjetvā vicarati, tāya ca pana udakaṃ parivajjanāya āyunā na parihāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pamāde bhayadassāvinā bhavitabbaṃ, appamāde guṇavisesadassāvinā. Tāya ca pana bhayadassāvitāya na parihāyati sāmaññā, nibbānassa santike upeti . Idaṃ, mahārāja, cittakadharakummassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –
“乐于不放逸,于放逸见怖畏的比丘,
他已不可能退堕,实在已近于涅槃。
显示巴利原文 ‘‘‘Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā; Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’’ti.
四、森林德相问显示巴利原文
4. Pavanaṅgapañho
4 “尊者龙军,您说‘应取森林的五种功德’,那应取的五种功德是什么?”“大王,犹如森林掩藏不清净之人。同样地,大王,瑜伽行者应当掩藏他人的过失与错误,不应将其揭露。大王,这便是应取森林的第一种功德。”显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pavanassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pavanaṃ nāma asucijanaṃ paṭicchādeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṃ aparaddhaṃ khalitaṃ paṭicchādetabbaṃ na vivaritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,森林空旷而无众人。同样地,大王,瑜伽行者应当空却贪、嗔、痴、慢、见之网,以及一切烦恼。大王,这便是应取森林的第二种功德。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ suññaṃ pacurajanehi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhijālehi sabbehi ca kilesehi suññena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,森林远离人烟,无人群的喧闹。同样地,大王,瑜伽行者亦应远离诸恶、不善、非圣法。大王,这便是应取森林之第三德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ vivittaṃ janasambādharahitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpakehi akusalehi dhammehi anariyehi pavivittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,森林寂静、清净。同样地,大王,瑜伽行者亦应寂静、清净,应证得寂灭,舍弃了慢与覆藏。大王,这便是应取森林之第四德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ santaṃ parisuddhaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena santena parisuddhena bhavitabbaṃ, nibbutena pahīnamānena pahīnamakkhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,森林得到圣者的亲近。同样地,大王,瑜伽行者亦应当与圣者相亲近。大王,这便是应取森林之第五德。大王,此事亦是世尊、天中之天在殊胜的《相应部》中所说——显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ ariyajanasaṃsevitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ariyajanasaṃsevitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
与远离的圣者、精勤的禅修者,
恒常与精进、具慧者共住。
显示巴利原文 ‘‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi; Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’’ti.
五、树德相问显示巴利原文
5. Rukkhaṅgapañho
5 “尊者龙军,您说‘应取树之三德’,那应取的三德是什么?”“大王,譬如树木有花有果。同样地,大王,瑜伽行者应具足解脱之花与沙门果。大王,这便是应取树的第一德。”显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, rukkho nāma pupphaphaladharo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttipupphasāmaññaphaladhārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,树木为前来并进入的人们提供荫凉。同样地,大王,瑜伽行者对于前来并进入的人们,应以财物的摄受或以法的摄受来款待。大王,这便应当取为树的第二种功德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ janānaṃ chāyaṃ deti, evameva kho , mahārāja, yoginā yogāvacarena upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ puggalānaṃ āmisappaṭisandhārena vā dhammappaṭisanthārena vā paṭisantharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,树不分别荫凉。同样地,大王,瑜伽行者不应于一切众生起分别心,即使对盗贼、杀人者、怨敌,亦应修习与自己平等的慈心:‘愿这些众生无怨、无瞋、无忧,安乐而住。’大王,这便是应当取为树的第三种功德。大王,这亦是法将舍利弗长老所说的:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho chāyāvemattaṃ na karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu vemattatā na kātabbā, coravadhakapaccatthikesupi attanipi samasamā mettābhāvanā kātabbā, ‘kinti ime sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ parihareyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
对于杀人者提婆达多,对于盗贼鸯掘摩罗,
于财护与罗睺罗,牟尼在一切处皆平等。
显示巴利原文 ‘‘‘Vadhake devadattamhi, core aṅgulimālake; Dhanapāle rāhule ca, sabbattha samako munī’’’ti.
六、云德相问显示巴利原文
6. Meghaṅgapañho
6 “大王,犹如云能平息扬起的尘土,同样地,瑜伽行者应当平息生起的烦恼尘垢。大王,这是应把握的云的第一种特征。”显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘meghassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, megho uppannaṃ rajojallaṃ vūpasameti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uppannaṃ kilesarajojallaṃ vūpasametabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, meghassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,云能消除大地的炎热;同样地,瑜伽行者应以修习慈心,令含天人的世间得到清凉。大王,这是应把握的云的第二种特征。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho pathaviyā uṇhaṃ nibbāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mettābhāvanāya sadevako loko nibbāpetabbo. Idaṃ, mahārāja, meghassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,如同云令一切种子生长,同样地,大王,瑜伽行者应令一切众生生起信心,并将这信心种子植于三种成就之中:天界与人间的安乐成就,乃至最上的涅槃安乐成就。大王,这是应取法的云的第三德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho sabbabījāni viruhāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṃ saddhaṃ uppādetvā taṃ saddhābījaṃ tīsu sampattīsu ropetabbaṃ, dibbamānusikāsu sukhasampattīsu yāvaparamatthanibbānasukhasampatti. Idaṃ, mahārāja, meghassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,如同云依时节而起,守护生长于大地之上的草、树、蔓、灌木、药草与森林树木,同样地,大王,瑜伽行者应当生起如理作意,并以如理作意守护沙门法,因为一切善法皆以如理作意为根本。大王,这是应取法的云的第四德。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho ututo samuṭṭhahitvā dharaṇitalaruhe tiṇarukkhalatāgumbaosadhivanappatayo parirakkhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikāraṃ nibbattetvā tena yoniso manasikārena samaṇadhammo parirakkhitabbo, yoniso manasikāramūlakā sabbe kusalā dhammā. Idaṃ, mahārāja, meghassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,如同云降雨时,以水流注满江河、池塘、湖泊、峡谷、低地、水池与水井,同样地,大王,瑜伽行者应以教法之云普降甘霖,令渴望证悟者的心得满足。大王,这是应取法的云的第五德。大王,此法将舍利弗长老亦曾如是说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, megho vassamāno naditaḷākapokkharaṇiyo kandarapadarasarasobbhaudapānāni ca paripūreti udakadhārāhi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgamapariyattiyā dhammameghamabhivassayitvā adhigamakāmānaṃ mānasaṃ paripūrayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, meghassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
纵使远在百千由旬,大牟尼见可度之人,
亦于刹那间前往,令其觉悟。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Bodhaneyyaṃ janaṃ disvā, satasahassepi yojane; Khaṇena upagantvāna, bodheti taṃ mahāmunī’’’ti.
七、摩尼宝特征问显示巴利原文
7. Maṇiratanaṅgapañho
7 “尊者龙军,您说‘应把握摩尼宝的三个特征’,是哪三个特征?”“大王,正如摩尼宝全然清净,同样地,大王,瑜伽行者亦应保持全然清净的活命。大王,这是应取摩尼宝的第一个特征。显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, maṇiratanaṃ ekantaparisuddhaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantaparisuddhājīvena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,摩尼宝不与任何杂物相杂,同样地,大王,瑜伽行者不应与诸恶及恶友相杂。大王,这是摩尼宝所应取的第二个特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ na kenaci saddhiṃ missīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpehi pāpasahāyehi saddhiṃ na missitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,摩尼宝与诸上品珍宝相配,同样地,大王,瑜伽行者应与最胜、上等种姓者共住,应与行道者、住果者、有学果具足者——须陀洹、斯陀含、阿那含、阿罗汉、三明者、六通者这些沙门摩尼宝共住。大王,这是摩尼宝所应取的第三个特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ jātiratanehi yojīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uttamavarajātimantehi saddhiṃ saṃvasitabbaṃ, paṭipannakaphalaṭṭhasekkhaphalasamaṅgīhi sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantatevijjachaḷabhiññasamaṇamaṇiratanehi saddhiṃ saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –
‘清净者应与清净者共住,具足正念,’
和合一心,善巧精进,你们将达至苦的边际。
显示巴利原文 ‘‘‘Suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā; Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’’ti.
八、猎人特征问显示巴利原文
8. Māgavikaṅgapañho
8 “尊者龙军,您说‘应把握猎人的四种特征’,是哪四种特征?”“大王,正如猎人毫不昏沉,同样的,大王,瑜伽行者应毫不昏沉。大王,这是应把握的猎人的第一种特征。显示巴利原文
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, māgaviko appamiddho hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamiddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猎人唯系心于鹿,同样的,大王,瑜伽行者唯应系心于所缘。大王,这是应把握的猎人的第二种特征。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko migesu yeva cittaṃ upanibandhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇesu yeva cittaṃ upanibandhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,猎人知晓作业的时机。同样,大王,瑜伽行者应知晓独处的时机:‘此为独处之时,此为出离之时。’大王,这是应当采纳的猎人的第三个特征。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko kālaṃ kammassa jānāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānassa kālo jānitabbo ‘ayaṃ kālo paṭisallānassa, ayaṃ kālo nikkhamanāyā’ti. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,猎人见到鹿便心生欢喜:‘我将捕获它。’同样地,大王,瑜伽行者应于所缘欣乐,心生欢喜:‘我将证得更上的殊胜。’大王,这是应当采纳的猎人的第四个特征。大王,这也被摩诃罗阇长老所说过:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko migaṃ disvā hāsamabhijaneti ‘imaṃ lacchāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇe abhiramitabbaṃ, hāsamabhijanetabbaṃ ‘uttariṃ visesamadhigacchissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja therena mogharājena –
‘比丘以精勤之心,于获得所缘已,
应生起更大的欢喜:‘我将证得更为殊胜之法。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Ārammaṇe labhitvāna, pahitattena bhikkhunā; Bhiyyo hāso janetabbo, adhigacchissāmi uttari’’’nti.
九、渔夫特征问显示巴利原文
9. Bāḷisikaṅgapañho
9 “尊者龙军,您说‘应把握渔夫的两个特征’,是哪两个特征?”“大王,正如渔夫以钩钓起鱼,同样地,大王,瑜伽行者应以智慧钓取更殊胜的沙门果。大王,此即应把握渔夫之第一特征。显示巴利原文
9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bāḷisiko baḷisena macche uddharati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇena uttariṃ sāmaññaphalāni uddharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, bāḷisikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,渔夫舍弃小利而获得大利,同样地,大王,瑜伽行者应舍弃少许的世间利养。大王,瑜伽行者舍弃世间利养后,便证得广大的沙门果。大王,此即应把握渔夫之第二特征。大王,这也为罗睺罗长老所曾说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bāḷisiko parittakaṃ vadhitvā vipulaṃ lābhamadhigacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parittalokāmisamattaṃ pariccajitabbaṃ. Lokāmisamattaṃ, mahārāja, pariccajitvā yogī yogāvacaro vipulaṃ sāmaññaphalaṃ adhigacchati. Idaṃ, mahārāja, bāḷisikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena rāhulena –
空解脱、无相解脱、无愿解脱,
舍弃世间利养,便能证得四果与六通。’”
显示巴利原文 ‘‘‘Suññatañcānimittañca, vimokkhañcāppaṇihitaṃ; Caturo phale chaḷabhiññā, cajitvā lokāmisaṃ labhe’’’ti.
十、木匠的特质之问显示巴利原文
10. Tacchakaṅgapañho
10 “尊者龙军,您说‘应把握木匠的两种特质’,是哪两种特质?”“大王,譬如木匠依循墨线刨削木材;同样地,大王,瑜伽行者应当随顺胜者的教法,安住于戒地,以信心之手握住智慧之斧,断除烦恼。大王,这便是应把握的木匠的第一种特质。显示巴利原文
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tacchakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tacchako kāḷasuttaṃ anulometvā rukkhaṃ tacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena jinasāsanamanulomayitvā sīlapathaviyaṃ patiṭṭhahitvā saddhāhatthena paññāvāsiṃ gahetvā kilesā tacchetabbā. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
复次,大王,木匠去除边材而取用心材;同样地,大王,瑜伽行者应当舍弃常见、断见、命即是身、命异身异、彼为最上、异彼为最上、无作无功能、非人作、非梵行、众生毁灭、新众生出现、诸行常住、作者即受者、作者异受者、见业果与见作用果等种种诤论之路,转而把握诸行的自性——最极空、无我、无命、究竟空。大王,这是应被把握的木匠的第二种特质。大王,天中天之世尊在《经集》中亦曾宣说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tacchako phegguṃ apaharitvā sāramādiyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sassataṃ ucchedaṃ taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ taduttamaṃ aññaduttamaṃ akatamabhabbaṃ apurisakāraṃ abrahmacariyavāsaṃ sattavināsaṃ navasattapātubhāvaṃ saṅkhārasassatabhāvaṃ yo karoti, so paṭisaṃvedeti, añño karoti, añño paṭisaṃvedeti, kammaphaladassanā ca kiriyaphaladiṭṭhi ca iti evarūpāni ceva aññāni ca vivādapathāni apanetvā saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ paramasuññataṃ nirīhanijjīvataṃ accantaṃ suññataṃ ādiyitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –
去除秕糠,丢弃腐败;
然后扬弃空壳,那些自称沙门而实非沙门者。
驱除了怀有恶欲、行恶法、住邪境者之后,
清净者当与清净者共住,具念而作;
然后,和合而明智者,你们将尽苦之边际。”
显示巴利原文 ‘‘‘Kāraṇḍavaṃ niddhamatha, kasambuṃ apakassatha; Tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine. ‘‘‘Niddhamitvāna pāpicche, pāpaācāragocare; Suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā; Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’’ti.
猴、童、龟、林,树为第五;
云、宝、猎人、渔夫、木匠。
显示巴利原文 Makkaṭo dārako kummo, vanaṃ rukkho ca pañcamo; Megho maṇi māgaviko, bāḷisī tacchakena cāti.
第七品 壶品显示巴利原文
7. Kumbhavaggo
一、壶的特质之问显示巴利原文
1. Kumbhaṅgapañho
1 “尊者龙军,您说‘壶的一种特质应被把握’,是哪一种特质应被把握?”“大王,譬如壶盛满时不作响;同样地,大王,瑜伽行者于教法、证悟、教理、沙门性中达到圆满后,亦不应作响,不应因此生慢,不应显示骄慢,应摧伏慢心、摧伏骄慢,应正直、不饶舌、不自夸。大王,这是应从壶中把握的一种特质。大王,天中天之世尊在《经集》中亦曾宣说:显示巴利原文
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kumbho sampuṇṇo na saṇati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgame adhigame pariyattiyaṃ sāmaññe pāramiṃ patvā na saṇitabbaṃ, na tena māno karaṇīyo, na dabbo dassetabbo, nihatamānena nihatadabbena bhavitabbaṃ, ujukena amukharena avikatthinā. Idaṃ, mahārāja, kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –
“未满者发出声响,充满者则是寂静;
愚者如半满之壶,智者如盈满之湖。
显示巴利原文 ‘‘‘Yadūnakaṃ taṃ saṇati, yaṃ pūraṃ santameva taṃ; Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito’’’ti.
二、黑铁的特质之问显示巴利原文
2. Kāḷāyasaṅgapañho
2 “尊者龙军,您说‘应当把握黑铁的两种特质’,是哪两种特质应当把握呢?”“大王,恰如黑铁饱饮而后吐出;同样地,大王,瑜伽行者的心若未以如理作意善加饮纳,便会吐出。大王,这便是应当把握的黑铁的第一种特质。”显示巴利原文
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, kāḷāyaso supīto vamati , evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa mānasaṃ yoniso manasikārena apītaṃ vamati. Idaṃ, mahārāja, kāḷāyasassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,黑铁一旦饮入之水便不再吐出;同样地,大王,瑜伽行者对于心中一度生起的净信,不应再舍弃:‘彼世尊是正自觉者,法是善说,僧是善行道者。’对于一度生起的观智:‘色无常,受无常,想无常,行无常,识无常’,也不应再舍弃。大王,这便是应当把握的黑铁的第二种特质。大王,天中天之世尊亦曾这样宣说:”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kāḷāyaso sakiṃ pītaṃ udakaṃ na vamati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena yo sakiṃ uppanno pasādo, na puna so vamitabbo ‘uḷāro so bhagavā sammāsambuddho, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti. ‘Rūpaṃ aniccaṃ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṃ aniccanti yaṃ sakiṃ uppannaṃ ñāṇaṃ, na puna taṃ vamitabbaṃ. Idaṃ , mahārāja, kāḷāyasassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
见清净之人,于圣法决定、殊胜通达;
他于种种方面皆不动摇,且完全趋向寂默。
显示巴利原文 ‘‘‘Dassanamhi parisodhito naro, ariyadhamme niyato visesagū; Nappavedhati anekabhāgaso, sabbaso ca mukhabhāvameva so’’’ti.
三、伞的特质之问显示巴利原文
3. Chattaṅgapañho
3 “尊者龙军,您说应把握伞的三种特质,是哪三种?”“大王,如同伞在头顶上方移动;大王,瑜伽行者亦当如是行于烦恼之上。大王,这便是应把握的伞的第一种特质。”显示巴利原文
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, chattaṃ upari muddhani carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesānaṃ upari muddhani carena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, chattassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
大王,再者,伞为头顶作支撑;同样地,大王,瑜伽行者当以如理作意为支撑。大王,这是应掌握的伞的第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, chattaṃ muddhanupatthambhaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikārupatthambhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, chattassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
大王,再者,伞能遮挡风、暑热、云和雨;同样地,大王,瑜伽行者应当遮挡种种外道沙门、婆罗门的见解之风、炽燃的烦恼热以及烦恼雨。大王,这是应掌握的伞的第三种特质。大王,法将舍利弗长老亦曾宣说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, chattaṃ vātātapameghavuṭṭhiyo paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nānāvidhadiṭṭhiputhusamaṇabrāhmaṇānaṃ matavātatividhaggisantāpakilesavuṭṭhiyo paṭihantabbā . Idaṃ, mahārāja, chattassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
譬如一把大伞,无有破洞,坚实而稳固;
能遮风热,能蔽大云雨。
显示巴利原文 ‘‘‘Yathāpi chattaṃ vipulaṃ, acchiddaṃ thirasaṃhitaṃ; Vātātapaṃ nivāreti, mahatī meghavuṭṭhiyo. ‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, sīlachattadharo suci; Kilesavuṭṭhiṃ vāreti, santāpatividhaggayo’’’ti.
四、田的特质之问显示巴利原文
4. Khettaṅgapañho
4 “大王,譬如田地具足水渠,同样地,大王,瑜伽行者应具足善行与戒律之水渠。大王,这是应把握的田地的第一种特质。”显示巴利原文
4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, khettaṃ mātikāsampannaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, khettassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,田地具足边界,凭借此边界蓄住水分,令谷物得以成熟。同样地,大王,瑜伽行者应具足戒与惭之边界,凭借此戒与惭的边界守护沙门性,从而证得四种沙门果。大王,这是应把握的田地的第二种特质。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, khettaṃ mariyādāsampannaṃ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṃ rakkhitvā dhaññaṃ paripāceti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṃ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṃ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni. Idaṃ, mahārāja, khettassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,田地具足丰产之力,令耕者欢喜——播下少量种子,便收获众多;播下众多,则收获更多。同样地,大王,瑜伽行者应具足精勤,能结出广大果报,令施主欢喜,正如少量布施得众多果报,众多布施得更多果报。大王,这是应把握的田地的第三种特质。大王,这正如持律者优波离长老所说:”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, khettaṃ uṭṭhānasampannaṃ hoti, kassakassa hāsajanakaṃ appampi bījaṃ vuttaṃ bahu hoti, bahu vuttaṃ bahutaraṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṃ, dāyakānaṃ hāsajanakena bhavitabbaṃ, yathā appaṃ dinnaṃ bahu hoti, bahu dinnaṃ bahutaraṃ hoti. Idaṃ, mahārāja, khettassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena –
应如良田,精勤行广大布施;
此即名为最胜田,能施广大果报者。
显示巴利原文 ‘‘‘Khettūpamena bhavitabbaṃ, uṭṭhānavipuladāyinā; Esa khettavaro nāma, yo dadāti vipulaṃ phala’’’nti.
5. 药支问显示巴利原文
5. Agadaṅgapañho
5 “尊者龙军,您说‘应把握药的两种特质’,是哪两种?”“大王,正如药中不生虫,瑜伽行者也不应让烦恼在心中生起。大王,这是应把握的药的第一种特质。”显示巴利原文
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘agadassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, agade kimī na saṇṭhahanti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kilesā na saṇṭhapetabbā. Idaṃ, mahārāja, agadassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,药物能消解一切由咬、触、见、食、饮、嚼、尝而入的毒。同样地,大王,瑜伽行者应当完全消解贪、嗔、痴、慢、邪见之毒。大王,这是应取药物的第二特相。大王,这也为天中之天世尊所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, agado daṭṭhaphuṭṭhadiṭṭhaasitapītakhāyitasāyitaṃ sabbaṃ visaṃ paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhivisaṃ sabbaṃ paṭihanitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, agadassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
"'欲见诸行自性的瑜伽行者,
应当如药一般,摧灭烦恼之毒。'"
显示巴利原文 ‘‘‘Saṅkhārānaṃ sabhāvatthaṃ, daṭṭhukāmena yoginā; Agadeneva hotabbaṃ, kilesavisanāsane’’’ti.
6. 食支问显示巴利原文
6. Bhojanaṅgapañho
6 “尊者龙军,您说‘应把握食物的三种特质’,是哪三种呢?”“大王,正如食物是一切众生的支撑,同样,瑜伽行者应以道作为一切众生的支撑。大王,这是应把握的食物的第一种特质。”显示巴利原文
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ upatthambho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṃ maggupatthambhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,食物增长一切众生的力量;同样,瑜伽行者应依福德之增长而得增长。大王,这是应把握的食物的第二种特质。”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ balaṃ vaḍḍheti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena puññavaḍḍhiyā vaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,食物为一切众生所希求;同样,瑜伽行者应为一切世间所希求。大王,这是应把握的食物的第三种特质。大王,此亦为大目犍连长老所说:”显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ abhipatthitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokābhipatthitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahāmoggallānena –
以自制、以律仪、以戒、以行道,
瑜伽行者当为一切世间所希求。
显示巴利原文 ‘‘‘Saṃyamena niyamena, sīlena paṭipattiyā; Patthitena bhavitabbaṃ, sabbalokassa yoginā’’’ti.
7. 射手支问显示巴利原文
7. Issāsaṅgapañho
7 “尊者龙军,您说‘应把握射手的四种特质’,是哪四种特质?”“大王,犹如射手放箭时,将双足稳固立于地,膝不偏曲,箭囊挂于腰际,身体挺直,双手合拢,紧握拳,指尖无隙,伸颈,闭眼与口,对准目标,心生欢喜:‘我将射中。’同样,大王,瑜伽行者应将精进之足安立于戒地,令忍辱与柔和无所欠缺,将心安住于防护,自身投入自制与律仪,粉碎欲贪与痴迷,令心如理作意无有间断,策励精进,关闭六门,安立正念,心生欢喜:‘我将以智箭射中一切烦恼。’大王,这便是应把握的射手的第一种特质。显示巴利原文
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṃ daḷhaṃ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṃ karoti, sarakalāpaṃ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṃ upatthaddhaṃ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṃ āropeti, muṭṭhiṃ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṃ karoti, gīvaṃ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṃ ujuṃ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṃ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṃ, khantisoraccaṃ avekallaṃ kātabbaṃ, saṃvare cittaṃ ṭhapetabbaṃ, saṃyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṃ nirantaraṃ kātabbaṃ, vīriyaṃ paggahetabbaṃ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṃ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,射手携带箭矯,用以调直弯曲、歪斜、不直的箭。同样地,大王,瑜伽行者应于自身之中携带念处之矯,用以调直弯曲、歪斜、不直的心。大王,这是应把握的射手的第二种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso āḷakaṃ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṃ pariharitabbaṃ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya. Idaṃ, mahārāja, issāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,射手瞄准靶子;同样地,大王,瑜伽行者应于此身瞄准。大王,瑜伽行者如何于此身瞄准?应作为无常瞄准,应作为苦瞄准,应作为无我瞄准,应作为病瞄准……乃至……应作为瘤瞄准……乃至……应作为箭瞄准……乃至……应作为祸瞄准……乃至……应作为疾瞄准……乃至……应作为敌瞄准……乃至……应作为坏瞄准……乃至……应作为灾瞄准……乃至……应作为难瞄准……乃至……应作为怖畏瞄准……乃至……应作为逼迫瞄准……乃至……应作为动摇瞄准……乃至……应作为碎坏瞄准……乃至……应作为不恒常瞄准……乃至……应作为无护瞄准……乃至……应作为无蔽瞄准……乃至……应作为无皈依瞄准……乃至……应作为空无瞄准……乃至……应作为虚妄瞄准……乃至……应作为无我瞄准……乃至……应作为过患瞄准……乃至……应作为变坏法瞄准……乃至……应作为无实瞄准……乃至……应作为苦根瞄准……乃至……应作为杀戮者瞄准……乃至……应作为无有瞄准……乃至……应作为有漏瞄准……乃至……应作为有为瞄准……乃至……应作为魔饵瞄准……乃至……应作为生法瞄准……乃至……应作为老法瞄准……乃至……应作为病法瞄准……乃至……应作为死法瞄准……乃至……应作为愁法瞄准……乃至……应作为悲法瞄准……乃至……应作为恼法瞄准……乃至……应作为杂染法瞄准……乃至……应作为坏灭法瞄准。大王,这是应把握的射手的第三种特质。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Kathaṃ mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ? Aniccato upāsitabbaṃ, dukkhato upāsitabbaṃ, anattato upāsitabbaṃ, rogato…pe… gaṇḍato…pe… sallato…pe… aghato…pe… ābādhato…pe… parato…pe… palokato…pe… ītito…pe… upaddavato…pe… bhayato…pe… upasaggato…pe… calato…pe… pabhaṅguto…pe… addhuvato…pe… atāṇato…pe… aleṇato…pe… asaraṇato…pe… rittato…pe… tucchato…pe… suññato…pe… ādīnavato…pe… vipariṇāmadhammato…pe… asārato …pe… aghamūlato…pe… vadhakato…pe… vibhavato…pe… sāsavato…pe… saṅkhatato…pe… mārāmisato…pe… jātidhammato…pe… jarādhammato…pe… byādhidhammato…pe… maraṇadhammato…pe… sokadhammato…pe… paridevadhammato…pe… upāyāsadhammato…pe… saṃkilesadhammato…pe… evaṃ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
再者,大王,射手早晚修习。同样地,大王,瑜伽行者应早晚修习于所缘。大王,这是应把握的射手的第四种特质。大王,这也是法将舍利弗长老所说:显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso sāyaṃ pātaṃ upāsati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṃ pātaṃ ārammaṇe upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘犹如名为弓箭手者,朝夕勤于修习;
修习无有间断,便得饮食与酬劳。’
同样地,佛子亦修习身随观;
不舍身随观,证得阿拉汉果。’
显示巴利原文 ‘‘‘Yathā issāsako nāma, sāyaṃ pātaṃ upāsati; Upāsanaṃ ariñcanto , labhate bhattavetanaṃ. ‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, karoti kāyupāsanaṃ; Kāyupāsanaṃ ariñcanto, arahattamadhigacchatī’’’ti.
瓶、黑铁、伞、田、药;
饮食与弓箭手,此乃智者所言。
显示巴利原文 Kumbho ca kāḷāyaso ca, chattaṃ khettañca agado; Bhojanena ca issāso, vuttaṃ dāni vidūhīti.
如是,此典籍于六品、二十二品中,所出弥兰陀问共二百六十二问,至此圆满;未出者尚有四十二问。已出与未出全部合计,共三百零四问,一切皆统称为弥兰陀问。显示巴利原文
Iti chasu kaṇḍesu bāvīsativaggapatimaṇḍitesu dvāsaṭṭhiadhikā dvesatā imasmiṃ potthake āgatā milindapañhā samattā, anāgatā ca pana dvācattālīsā honti, āgatā ca anāgatā ca sabbā samodhānetvā catūhi adhikā tisatapañhā honti, sabbāva milindapañhāti saṅkhaṃ gacchanti.
国王与长老的问答结束时,此大地以深达八万四千由旬的水为界,六种震动,闪电放射,诸天降下天华之雨,大梵天称叹“善哉”,大海深处发出如同云雷般的巨大声响。于是,弥林陀王与后宫眷属以头面作礼,合掌恭敬而拜。显示巴利原文
Rañño ca therassa ca pucchāvisajjanāvasāne caturāsītisatasahassayojanabahalā udakapariyantaṃ katvā ayaṃ mahāpathavī chadhā kampittha, vijjullatā nicchariṃsu, devatā dibbapupphavassaṃ pavassiṃsu, mahābrahmā sādhukāramadāsi, mahāsamuddakucchiyaṃ meghatthanitanigghoso viya mahāghoso ahosi, iti so milindo rājā ca orodhagaṇā ca sirasā añjaliṃ paṇāmetvā vandiṃsu.
弥兰陀王内心极为欢喜满足,于佛教中已得坚固净信,于三宝无疑无惑,无谄无慢;他对长老的功德、出家行与威仪路,生起了极其清净的信心,无依无著,摧伏了慢心的幢幡,犹如被拔除毒牙的蛇王。他这样说道:“善哉,尊者龙军!有关佛境界的提问,您已为我解答。在这教法中,除却法将舍利弗尊者之外,再无人能与您相比。尊者龙军,请原谅我的过错。尊者龙军,请接受我成为优婆塞,从今日起直至命终,我都皈依三宝。”显示巴利原文
Milindo rājā ativiya pamuditahadayo sumathitamānahadayo buddhasāsane sāramatino ratanattaye sunikkaṅkho niggumbo nitthaddho hutvā therassa guṇesu pabbajjāsu paṭipadāiriyāpathesu ca ativiya pasanno vissattho nirālayo nihatamānatthambho uddhaṭadāṭho viya bhujagindo evamāha ‘‘sādhu, bhante nāgasena, buddhavisayo pañho tayā visajjito, imasmiṃ buddhasāsane ṭhapetvā dhammasenāpatiṃ sāriputtattheraṃ añño tayā sadiso pañhavisajjane natthi, khamatha, bhante nāgasena, mama accayaṃ, upāsakaṃ maṃ, bhante nāgasena, dhāretha ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
那时,国王随同军队一起亲近侍奉龙军长老,建造了弥兰陀寺供养长老,并以四资具与无数比丘一同奉事龙军。之后,又因对长老的智慧生起净信,便将王位交付给儿子,从居家出家而过无家的生活,修习毗婆舍那令其增长,证得了阿罗汉果。因此有这样的话:显示巴利原文
Tadā rājā saha balakāyehi nāgasenattheraṃ payirupāsitvā milindaṃ nāma vihāraṃ kāretvā therassa niyyātetvā catūhi paccayehi nāgasenaṃ koṭisatehi bhikkhūhi saddhiṃ paricari, punapi therassa paññāya pasīditvā puttassa rajjaṃ niyyātetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi, tena vuttaṃ –
“智慧在世间备受称赞,是为令正法久住所造作;”
以智慧断除疑惑,智者便证得了寂静。
智慧安住于诸蕴中,正念于此便无有不足;
此是殊胜供养之器,最上、最胜、无上;
是故智者,观见自利,
应恭敬有智慧者,犹如恭敬塔庙。’
在楞伽岛的多尼城,住着一位名叫多尼的人;
由大长老书写,依所闻而善为安立;
弥林陀王问,龙军答;
弥林陀王确实是大智者,龙军则为善智者;
我以此福业,从此往生兜率天;
愿我于未来得见弥勒,听闻无上法。
显示巴利原文 ‘‘Paññā pasatthā lokasmiṃ, katā saddhammaṭṭhitiyā; Paññāya vimatiṃ hantvā, santiṃ papponti paṇḍitā. Yasmiṃ khandhe ṭhitā paññā, sati tattha anūnakā; Pūjā visesassādhāro, aggo seṭṭho anuttaro; Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ hitamattano ; Paññavantaṃbhipūjeyya, cetiyaṃ viya sādaro’’ti . Laṅkāyaṃ doṇinagare, vasatā doṇināminā; Mahātherena lekhitvā, suṭṭhapitaṃ yathāsutaṃ; Milindarājapañho ca, nāgasenavisajjanaṃ; Milindo hi mahāpañño, nāgaseno supaṇḍito; Iminā puññakammena, ito gacchāmi tussitaṃ; Metteyyaṃnāgate passe, suṇeyyaṃ dhammamuttamanti.