有一次,世间之光住在毗舍离的大林里。
在尖顶楼阁中,在讲堂里,人中御者安住。
那时,胜者的姨母,大爱道比丘尼;
那时,在那座美丽的城中,比丘尼精舍建好之后,她住在那里。
与五百位已解脱的比丘尼在一起,
当她独处静处时,她心中生起了这样的念头:
我将见不到佛陀、上首双贤弟子的般涅槃,
罗睺罗、阿难与难陀的般涅槃。
佛陀般涅槃,或上首双贤弟子之般涅槃;
大迦叶、难陀、阿难及罗睺罗之般涅槃。
提前舍弃寿行而达寂灭。
我得到了世间怙主、大仙的许可,就可以去了。
同样地,五百位比丘尼也这样想过;
舍摩等人也同样生起了这样的想法。
那时大地震动,天鼓发出轰鸣。
住在精舍和附近的天神们,被忧愁折磨着。
她们悲痛地哭喊着,极其哀伤,在那里流下了眼泪。
那些和她们是朋友关系的比丘尼们,走到乔达弥跟前。
她们恭敬地以头顶礼双足,说出这番话:
在那里,我们被水滴洒淋,尊母啊,已入独处静处。
大地震动摇晃,天鼓轰然鸣响;
连悲泣声也听得见,乔达弥,这到底是为了什么?
那时,她把自己心里想的一切都说了出来。
她们也全都说出了自己心里所想的。
夫人,若你欢喜涅槃至上吉祥;
我等众人亦承佛许可,皆当般涅槃,善行女。
我们一起离开了家,也离开了存在。
我们将一同前往涅槃,那无上的境界。
“ 对那些正走向涅槃的人,我还能说什么呢?”她这样说道。
那时,她和所有比丘尼一起离开了比丘尼的住处。
住在精舍里的天神们,请原谅我。
这是我最后一次看见比丘尼的住处。
那里没有衰老和死亡,也不会遇到不喜欢的人;
与所爱者永不分离,我将前往那无为之境。
那些还没断除贪欲的人听了这话,是善逝的亲子;
他们被忧愁压垮,痛哭道:“唉,我们真是福薄啊!”
比丘尼的住处空荡荡的,她们走了以后,这里就变得空无一人。
就像天亮时星星隐没不见,胜者的女儿们也同样消失了。
有信心的近事女们看见正走在街上的女人们;
从家里出来,向足顶礼之后,说了这番话。
大富长者啊,愿你欢喜,莫弃我等无依之人;
你不当舍我众而入涅槃,诸女为渴爱所缚,遂皆悲啼哀号。
为了消除她们的忧伤,她说出了温柔的话语。
孩子们,哭够了,今天正是你们欢笑的时候。
我已经彻底看透了苦,也舍弃了苦的根源;
我已经亲自证得了灭,也把道修得很好。
我已承事导师,圆满了佛陀的教法;
沉重的负担已经放下,生的牵引已被彻底清除。
为了这个目的,他们从在家出家,过起了无家的生活;
我出家求的那个目标,我已经达到了,就是一切结缚的彻底断尽。
只要佛陀和他的正法还在世间完好地延续着,
女儿们,现在是我该入涅槃的时候了,不要为我悲伤。
憍陈如、阿难、难陀等人还健在,罗睺罗也在,胜者仍然住世;
僧团安乐又和合,外道已被彻底打垮。
甘蔗王族的声誉因摧破魔罗而高高耸立;
女儿们,现在不正是我该为证入涅槃的时候吗?
我从很久以前就盼望的事,今天终于实现了。
这是欢庆鼓之时啊,女儿们,你们为什么哭呢?
如果你们对我还有怜悯,如果还念着我的恩情,
为了正法长久住世,你们所有人都要发起坚定的精进。
我曾请求,正觉者才允许女人出家。
所以,你们要照着我所欢喜的那样去奉行。
她这样教导她们之后,被比丘尼众簇拥着;
走近佛陀,礼敬之后,说了这番话。
我是善逝您的母亲,而您,大英雄,是我的父亲。
乔达摩啊,您是赐予正法之乐的依怙,我因您而得以重生。
善逝,您的这个色身是我养大的。
我这无可指责的法身,是你养育长大的。
我曾用那暂时平息渴爱的乳汁哺育你;
我已经被你用寂静无上的法乳喂养过。
大牟尼啊,在系缚与守护这件事上,你不欠我什么。
想求儿子的女人们祈求,就得到了这样的儿子。
我曾是曼陀多等诸王的母亲,沉沦于有海;
儿子啊,因你,我已渡越轮回大海。
王母与大妃之名,女人易得;
佛陀之母此名,最为难得。
大雄啊,此我誓愿已由你达成;
无论微细或宏大,那一切皆已由我圆满。
我想入般涅槃,舍弃这个身体;
大英雄啊,请允许我吧,终结痛苦、引导众生的导师。
那双脚像莲花一样柔软,布满了轮相、钩相和幢相。
请把脚伸出来,我要向您这位最殊胜的儿子行礼。
请让这如金聚般的身体显现;
导师,令我得见尊身后,我走向寂静。
具足三十二相、被美妙光辉庄严的身躯;
胜者向姨母展示了他,像傍晚的云霞映着初升的太阳。
如盛开的红莲花,又如初升太阳的光辉,
她以头礼拜那双足底,足底刻有轮相。
我向人中之日致敬,向太阳族的旗帜致敬。
在我最后临命终时,我不会再见到你。
女人被认为是世间最上者,是所有过失的根源。
如果我有什么过错,慈悲者啊,请您原谅我。
我曾一次又一次地向你请求允许女性出家;
如果在这件事上我有什么过错,人中最胜者啊,请您原谅。
勇者啊,我是得到您的允许才教导比丘尼们的;
如果这里面有什么讲得不对的地方,请您宽恕,宽恕之主。
对不可忍的人尚且要忍,何况是对以功德为庄严的人呢?
我还能对你说什么呢?你就要走向涅槃了。
我比丘僧众清净无缺,堪能舍离此世间;
晨晓见诸罹难众生,如新月般隐没而去。
那时,那些比丘尼围绕在胜者之首的周围,就像群星跟随着月亮环绕须弥山一样。
她们右绕之后,又恭敬地顶礼他的双足,然后站立在一旁,凝视着他的面容。
眼睛从来不曾因为看见你而满足,耳朵也从来不曾因为听你说法而满足;
我的心只因为尝到了你的法味,就得到了满足。
当你在众人中发出吼声时,你是摧毁论敌者,
凡是能见到你面容的人,人中雄牛啊,他们都是有福的人。
手指修长,指甲红铜色,脚踵宽广而美好;
具德者啊,凡是顶礼这双足的人,也都是有福的。
甘美悦意、除嗔灭过、饶益之语,
凡所闻者亦有福,人中最尊贵者啊。
大雄啊,我实有福,专心礼敬汝双足;
承吉祥者妙善语,已渡轮回之旷野。
于是她禀告了比丘僧团,这位持戒清净者;
向罗睺罗、阿难和难陀行礼之后,说了这番话:
就像毒蛇窝一样、疾病的住处,这具身体;
已经厌离了这苦的聚集处,这老与死所行的领域。
这个身体混杂着各种污垢,受别人控制,自己一点做不了主。
因此我想就此入涅槃,孩子们,请你们同意。
难陀和罗睺罗跋陀,已经远离忧恼,诸漏已尽;
他们安住于不动摇的境地,坚定而稳固,思惟着法的本性。
可厌弃啊,有为法动摇不定,没有坚实,犹如芭蕉。
就像幻象和阳焰一样,短暂而无法保持不变。
这位胜者的姨母、佛陀的养母,竟也到了这般境地——
乔达弥走向灭尽,一切造作皆是无常。
那时,阿难还是个有学,满心忧愁,是胜者的弟子;
在那里,他流着泪,悲叹着,样子实在可怜。
唉,乔达弥已经走向寂静,看来佛陀也快要入涅槃了。
他不久就会离去,就像没有柴薪的火一样。
乔达弥对正在这样悲叹的阿难说道:
听闻如海般深广,一心专注于侍奉佛陀。
儿啊,喜时已至,不应悲伤;
儿啊,我因你得依怙,我已抵达那涅槃。
孩子,[他]因你的祈请,允准我们出家;
儿子,莫要忧恼,你的勤苦不会白费。
古代导师们和外道导师们都没见过的境界,
那境界,是那些年仅七岁、娇嫩年幼的女孩们所感受到的。
护持佛陀圣教的人啊,这是你最后一次见我;
儿啊,我今往赴彼处——去者不复得见。
有时,世间至高无上的导师在说法时,会丢弃;
那时,我怀着怜愍之心,说出了祈愿的话。
大雄啊,愿您长久活着;大牟尼啊,愿您住世一劫。
为了利益一切世间,愿你成为不老不死。
佛陀曾对那位如此说话的女子这样说,他对我如此说:
佛陀们并不该像你那样受到礼敬,乔达弥。
全知者,如来云何应受礼敬?
诸佛云何不应受礼敬?我今问您,请为我宣说。
看那些已发精进、心向解脱、恒常坚毅、和合共住的弟子众,
此即礼敬诸佛。
然后,我前往住处,独自一个人在心里琢磨:
这位庇护者、已超越三有的人,挡住了那和合的僧团。
且令我般涅槃,勿使我见衰厄;
我如是思惟已,见第七仙人。
我向导师报告了我般涅槃的时间。
于是他就答应了:“乔达弥,你该知道时候到了。”
我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
就像大象挣断了束缚,我安住在漏尽之中。
我确实来得真好,能来到我的佛陀面前。
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。
有些愚人对女人也能证悟法这件事,心里起了疑惑;
为了断除他们的邪见,乔达弥,请展示神通吧。
那时,她向正自觉者恭敬礼拜后,便腾身升上虚空;
乔达弥得到佛陀许可后,示现了种种神通。
她独自一人时能变成许多个,变成许多个之后又能恢复成独自一人;
显现和隐匿,穿墙和穿山。
无碍地穿行,也能钻入地中;
她走在水上却不会沉没,就像走在陆地上一样。
那时她像一只鸟一样,以盘腿坐姿在空中行进。
她以身体施展神通,一直到达梵天住处。
把须弥山当作手杖,把大地当作伞盖;
我将大地连根拔起翻转过来,又托着它在空中经行。
六日齐升之时,她令世间遍起浓烟;
犹如劫末,她令世间烈焰成鬘、火光缭绕。
她在虚空中化现出一位转轮王,连同他的随从眷属。
她变出了金翅鸟、巨象和吼叫的狮子。
她独自一人化现出无量无数的比丘尼众,
随后让她们消失后,独自一人对牟尼说。
大雄啊,我是你的姨母,是奉行你教法的人;
已证得自己的利益,我顶礼具眼者的双足。
她示现了种种神变,从虚空中降下;
她向世间之光顶礼之后,坐在一边。
大牟尼,我从出生算起已经一百二十岁了。
英雄,这样已经够了,导师,我将般涅槃。
尔时众会咸惊异,合掌启白圣女言:
具无比神通力者,此事云何而得成?
有一位名叫莲华上的胜者,对一切法都具足慧眼;
距今十万劫前,这位导师出现于世。
那时,我生于天鹅城的大臣之家;
一切所需样样齐全,富足丰饶,拥有大量财富。
曾有一时,我与父亲一起,为众侍女所围绕,
在浩大随从的簇拥下,前去拜见人中之雄。
就像帝释天神降雨一样,那无漏的法云也在遍洒甘霖。
就像秋天的太阳,光芒交织成网,灿烂夺目。
见已心生净信,闻其善说;
人天导师,立姨母比丘尼为上首。
闻已,向彼如如不动者、人中之至尊,行七日大布施,
与僧众俱,并施众多资具。
我在他足下礼拜后,发愿求取那个境地。
于是,第七位仙人(佛陀)对大众说道。
有人曾连续七天,把饭食供养给世尊和僧团;
我将称扬他,请听我所说。
“ 十万劫之后,将有生于甘蔗族者;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
在诸法中,她是法的继承者,是亲生的,由法所化生;
有一位名叫乔达弥的女子,将来会成为导师的女弟子。
这位佛陀的姨母,就是把他养大的人;
她将在比丘尼众中获得久修者中最尊贵的地位。
闻已欢喜尽形寿,以诸资具奉侍胜者;
奉侍既毕,我于其后命终。
在三十三天诸天神之中,一切欲乐悉皆圆满具足,
我以十种特质而生,胜过了其他众生。
同样凭着那份威势,我牢牢掌控,光耀四方。
那时,我是阿摩林达(不死之主)所宠爱的王后。
我在轮回里一次次流转,被业风所吹动;
我出生在迦尸王国土内的一座奴隶村里。
那时,有整整五百个奴隶住在那地方。
在那里,谁在所有人中年纪最大,我就成了他的妻子。
五百位独觉佛进村乞食。
我看到他们后,满心欢喜,和所有女人一起。
大家聚在一起,整整四个月都来侍奉。
供养了三衣之后,我们这些有夫之妇就在生死中流转。
从那里死后,我们全都投生到了三十三天。
如今在这最后一生,我们过去出生在天臂城。
我的父亲是安阇那沙迦,我的母亲是善相。
从那以后,我来到了迦毗罗卫城净饭王的宫殿。
其他出生在释迦族的人,都回到了释迦族的家里。
我在一切女性中最殊胜,成了胜者的养母。
我的儿子出家后,成了佛陀、导师。
后来我也出了家,和五百人一起。
我和那些有智慧的释迦女一起,证得了寂静之乐。
过去世时,他们曾是我们的主人。
他们一起修福德,是那场大集会的促成者。
他们证得了阿拉汉果,因为受到善逝的慈悲护念。
于是其余的比丘尼们升上了虚空。
如同聚集的群星,具大神通者们放出光明。
她们示现种种神通,宛如首饰的千般巧样;
如训练有素的工匠之于柔软易锻的黄金。
自虚空而降,稽首于仙人中最胜者;
蒙人中最胜者允可,各即其处安坐。
乔达弥啊,您长久以来悲悯我们,悲悯一切女子;
我等蒙您功德熏染,已证漏尽。
我们的烦恼已烧尽,一切有已被根除;
犹如龙象断除束缚,我们安住于无漏。
我们确实有幸来到最胜佛的面前。
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。
于神通及天耳界,我等得自在;
大牟尼,于他心智,我等得自在。
我们了知宿住,天眼已得清净;
一切烦恼漏都已彻底断尽,如今不再有来生。
大雄!于义、于法、于言辞、于辩才,
我等之智已生起,现起于尊座之前。
导师啊,我们确实一直以慈心侍奉您。
大牟尼啊,请允许我们所有人都能证入涅槃。
她们口口声声说“我们要入涅槃了”,我还能说什么呢?
你们现在如果觉得是时候了,就走吧——胜者这样说道。
乔达弥为首诸比丘尼,尔时礼敬胜者已,
从彼座起身而还。
与大群民众一起的世间最上导师
那位勇士跟随姨母,直到门楼前。
那时,乔达弥跪伏在世间之亲的脚下,
和她们所有人一起,做了最后一次顶礼。
这是我最后一次见到世间救护者了。
我再也见不到你那甘露般的面容了。
大雄啊,我这一礼再不能触及您柔软的双足;
世间至尊啊,今日我便趣入涅槃。
已经如实见到当下之法,这个色身对你还有什么用呢?
这一切都是有为法,不可依靠,转瞬即逝。
她和她们一起前去自己的比丘尼住处。
她盘起半跏趺坐,坐在尊贵的座位上。
那时,热爱佛陀教法的近事女们就在那里,
她们听说了她的事迹后,就上前去顶礼她的双脚。
她们用手捶打胸口,就像断了根的藤蔓一样;
她们痛哭着,发出悲切的哀号,被忧伤压垮,瘫倒在地上。
请不要抛下我们,赐予皈依处的庇护者啊,自己一个人去涅槃。
我们俯身恳求,所有人以头顶礼。
孩子们,别难过了,够了,那是跟着魔罗的陷阱走。
一切造作而成的事物都是无常的,终究会离散,动摇不定。
然后她遣散了她们,进入最殊胜的第一禅那。
她又依次进入第二禅、第三禅和第四禅。
依次进入空无边处、识无边处,
无所有处及非想非非想处。
她从彼定而起,无漏而般涅槃,如灯焰之熄灭;
大地大震动,闪电自空中劈落。
天鼓被擂响了,天神们放声悲泣。
花雨也从天空中洒落,降在大地上。
连须弥山王也被震动了,就像舞台中央的舞者。
大海因忧愁而如极度悲伤者,发出了悲鸣。
天人、龙、阿修罗、梵天神,在那一刹那都惊恐不安。
诸行确实无常,它们终归坏灭。
那些曾在我身边随侍、奉行导师教法的人,
她们三位也已无所执取,像灯火熄灭一样寂灭。
唉,和合终将分离,唉,一切造作皆是无常。
唉,生命终归坏灭,这就是悲叹。
于是,天人和梵天神也都随顺世间的方式行事。
他们按照时机去做,来到第七位仙人(指佛陀)面前。
尔时导师唤阿难,多闻如海之尊者;
阿难汝往告诸比丘,其母今已入涅槃。
那时,阿难再也没有了欢喜,泪水流满了双眼。
他用哽咽的声音说:请诸比丘们集合。
在东边、南边、西边,以及北边附近,
诸比丘,善逝的佛子们,请听我说的话。
她以精勤抚育了牟尼的最后之身,
乔达弥已归寂静,如众星隐于日出。
即使是佛陀的母亲,也放下了施设,去至无等。
在那里,即使具足五眼的导师,也看不到她的趣向。
对善逝有信,又被大牟尼所喜爱的人,
让世尊之子向佛陀的母亲献上恭敬。
即使住在很远的地方,诸比丘听闻此事后也迅速赶来。
有些人靠佛陀的威神力,有些人则对神通很精通。
在那座殊胜可爱、纯金打造、庄严美妙的尖顶楼阁里,
众人把床安置在乔达弥曾躺卧之处。
所有的尖顶殿堂,也有五百座之多。
这些是毗首羯磨所造,色泽如同秋日的太阳。
所有这些比丘尼,也都躺在床榻上睡下了。
众天神肩上登上的(比丘尼们),依次前行。
许多旗帜高高竖起,花幔铺展开来。
从空中降下莲花,从大地上涌出鲜花。
日月显现,群星闪耀;
太阳虽至中天,也不像月亮那样灼热。
诸天神以天上妙香与芬芳花鬘,
复以乐奏、舞蹈、歌咏而作供养。
龙、阿修罗和梵天神,也各自尽自己的能力、尽自己的力气;
他们礼敬了正被送葬、已经般涅槃的佛母。
一切都已经先被送走了,已寂灭,是善逝的亲生女。
乔达弥被恭敬地抬在后面,她曾用乳汁哺育佛陀。
天、人与龙、阿修罗、梵天在前而行;
佛陀与声闻随后,前往礼敬其母。
佛陀的般涅槃,并非如乔达弥般涅槃那样;
乔达弥的般涅槃,实为极其稀有。
佛陀对于自己的般涅槃,并没有事先安排;诸比丘。
佛陀在乔达弥般涅槃时,舍利弗等人也同样如此。
他们用各种香料木材搭好了火葬堆,
他们把香粉撒满各处,就在那里把她们火化了。
其余的部分都烧掉了,唯有骨骼全都留存下来。
阿难当时说了一句话,让人听了心生警醒。
乔达弥已经走了,她的身体正在被火化;
佛陀般涅槃的征兆不久就会出现。
乔达弥的遗骨,已入其钵中;
阿难为佛所策,捧献于世尊。
最胜仙人用手把那些骨头举起来,说道:
就像一棵巨大又结实的树稳稳立着,
那棵更粗大的树干,也会因为无常而崩解;
同样地,就比丘尼僧团而言,乔达弥比丘尼已般涅槃。
真是稀奇啊,对我来说,即使母亲已经般涅槃了。
她只剩下一具身体,忧愁和悲泣都不存在了。
他人不应为她悲伤——她已渡越轮回大海;
热恼尽舍,清凉寂灭。
她具大智慧,是睿智之人,智慧亦复广博;
她是比丘尼众中的久修长老,比丘们,当如是受持。
她在神通方面得自在,也以天耳界得自在。
乔达弥也成就了他心智的自在。
她忆起了过去世,天眼通也已清净。
她已彻底断尽一切烦恼漏,不会再有来世的投生。
她在义、法、词源和辩才方面也同样如此;
她的智慧已经彻底清净,因此她不该让人哀悼。
如被锤击的铁,飞溅之火渐次止息;
其趣向不可得而知。
如是,那些得正解脱、度越欲缚之瀑流者,
已经到达不动安乐的人,没有趣向可以被施设。
“ 你们要以自己为灯,以念处为行境。
修习七觉支之后,你们就能终结苦。”巴利
‘‘Ekadā lokapajjoto, vesāliyaṃ mahāvane; Kūṭāgāre kusālāyaṃ, vasate narasārathi. ‘‘Tadā jinassa mātucchā, mahāgotami bhikkhunī; Tahiṃ kate pure ramme, vasī bhikkhunupassaye. ‘‘Bhikkhunīhi vimuttāhi, satehi saha pañcahi; Rahogatāya tassevaṃ, citassāsi vitakkitaṃ. ‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, sāvakaggayugassa vā; Rāhulānandanandānaṃ, nāhaṃ lacchāmi passituṃ. ‘‘Buddhassa parinibbānā, sāvakaggayugassa vā; Mahākassapanandānaṃ, ānandarāhulāna ca. ‘‘Paṭikaccāyusaṅkhāraṃ, osajjitvāna nibbutiṃ; Gaccheyyaṃ lokanāthena, anuññātā mahesinā. ‘‘Tathā pañcasatānampi, bhikkhunīnaṃ vitakkitaṃ; Āsi khemādikānampi, etadeva vitakkitaṃ. ‘‘Bhūmicālo tadā asi, nāditā devadundubhī; Upassayādhivatthāyo, devatā sokapīḷitā. ‘‘Vilapantā sukaruṇaṃ, tatthassūni pavattayuṃ; Mittā bhikkhuniyo tāhi, upagantvāna gotamiṃ. ‘‘Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabravuṃ; Tattha toyalavāsittā, mayamayye rahogatā. ‘‘Sā calā calitā bhūmi, nāditā devadundubhī; Paridevā ca suyyante, kimatthaṃ nūna gotamī. ‘‘Tadā avoca sā sabbaṃ, yathāparivitakkitaṃ; Tāyopi sabbā āhaṃsu, yathāparivitakkitaṃ. ‘‘Yadi te rucitaṃ ayye, nibbānaṃ paramaṃ sivaṃ; Nibbāyissāma sabbāpi, buddhānuññāya subbate. ‘‘Mayaṃ sahāva nikkhantā, gharāpi ca bhavāpi ca; Sahāyeva gamissāma, nibbānaṃ padamuttamaṃ. ‘‘Nibbānāya vajantīnaṃ, kiṃ vakkhāmīti sā vadaṃ; Saha sabbāhi niggañchi, bhikkhunīnilayā tadā. ‘‘Upassaye yādhivatthā, devatā tā khamantu me; Bhikkhunīnilayassedaṃ, pacchimaṃ dassanaṃ mama. ‘‘Na jarā maccu vā yattha, appiyehi samāgamo; Piyehi na viyogotthi, taṃ vajissaṃ asaṅkhataṃ. ‘‘Avītarāgā taṃ sutvā, vacanaṃ sugatorasā; Sokaṭṭā parideviṃsu, aho no appapuññatā. ‘‘Bhikkhunīnilayo suñño, bhūto tāhi vinā ayaṃ; Pabhāte viya tārāyo, na dissanti jinorasā. ‘‘Nibbānaṃ gotamī yāti, satehi saha pañcahi; Nadīsatehiva saha, gaṅgā pañcahi sāgaraṃ. ‘‘Rathiyāya vajantiyo, disvā saddhā upāsikā; Gharā nikkhamma pādesu, nipacca idamabravuṃ. ‘‘Pasīdassu mahābhoge, anāthāyo vihāya no; Tayā na yuttā nibbātuṃ, icchaṭṭā vilapiṃsu tā. ‘‘Tāsaṃ sokapahānatthaṃ, avoca madhuraṃ giraṃ; Ruditena alaṃ puttā, hāsakāloyamajja vo. ‘‘Pariññātaṃ mayā dukkhaṃ, dukkhahetu vivajjito; Nirodho me sacchikato, maggo cāpi subhāvito. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Buddho tassa ca saddhammo, anūno yāva tiṭṭhati; Nibbātuṃ tāva kālo me, mā maṃ socatha puttikā. ‘‘Koṇḍaññānandanandādī , tiṭṭhanti rāhulo jino; Sukhito sahito saṅgho, hatadabbā ca titthiyā. ‘‘Okkākavaṃsassa yaso, ussito māramaddano; Nanu sampati kālo me, nibbānatthāya puttikā. ‘‘Cirappabhuti yaṃ mayhaṃ, patthitaṃ ajja sijjhate; Ānandabherikāloyaṃ, kiṃ vo assūhi puttikā. ‘‘Sace mayi dayā atthi, yadi catthi kataññutā; Saddhammaṭṭhitiyā sabbā, karotha vīriyaṃ daḷhaṃ. ‘‘Thīnaṃ adāsi pabbajjaṃ, sambuddho yācito mayā; Tasmā yathāhaṃ nandissaṃ, tathā tamanutiṭṭhatha. ‘‘Tā evamanusāsitvā, bhikkhunīhi purakkhatā; Upecca buddhaṃ vanditvā, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Ahaṃ sugata te mātā, tvañca vīra pitā mama; Saddhammasukhada nātha, tayi jātāmhi gotama. ‘‘Saṃvaddhitoyaṃ sugata, rūpakāyo mayā tava; Anindito dhammakāyo, mama saṃvaddhito tayā. ‘‘Muhuttaṃ taṇhāsamaṇaṃ, khīraṃ tvaṃ pāyito mayā; Tayāhaṃ santamaccantaṃ, dhammakhīrañhi pāyitā. ‘‘Bandhanārakkhaṇe mayhaṃ, aṇaṇo tvaṃ mahāmune; Puttakāmā thiyo yācaṃ, labhanti tādisaṃ sutaṃ. ‘‘Mandhātādinarindānaṃ, yā mātā sā bhavaṇṇave; Nimuggāhaṃ tayā putta, tāritā bhavasāgarā. ‘‘Rañño mātā mahesīti, sulabhaṃ nāmamitthinaṃ; Buddhamātāti yaṃ nāmaṃ, etaṃ paramadullabhaṃ. ‘‘Tañca laddhaṃ mahāvīra, paṇidhānaṃ mamaṃ tayā; Aṇukaṃ vā mahantaṃ vā, taṃ sabbaṃ pūritaṃ mayā. ‘‘Parinibbātumicchāmi , vihāyemaṃ kaḷevaraṃ; Anujānāhi me vīra, dukkhantakara nāyaka. ‘‘Cakkaṅkusadhajākiṇṇe, pāde kamalakomale; Pasārehi paṇāmaṃ te, karissaṃ puttauttame. ‘‘Suvaṇṇarāsisaṅkāsaṃ, sarīraṃ kuru pākaṭaṃ; Katvā dehaṃ sudiṭṭhaṃ te, santiṃ gacchāmi nāyaka. ‘‘Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, suppabhālaṅkataṃ tanuṃ; Sañjhāghanāva bālakkaṃ, mātucchaṃ dassayī jino. ‘‘Phullāravindasaṃkāse , taruṇādiccasappabhe; Cakkaṅkite pādatale, tato sā sirasā pati. ‘‘Paṇamāmi narādicca, ādiccakulaketukaṃ; Pacchime maraṇe mayhaṃ, na taṃ ikkhāmahaṃ puno. ‘‘Itthiyo nāma lokagga, sabbadosākarā matā; Yadi ko catthi doso me, khamassu karuṇākara. ‘‘Itthikānañca pabbajjaṃ, haṃ taṃ yāciṃ punappunaṃ; Tattha ce atthi doso me, taṃ khamassu narāsabha. ‘‘Mayā bhikkhuniyo vīra, tavānuññāya sāsitā; Tatra ce atthi dunnītaṃ, taṃ khamassu khamādhipa. ‘‘Akkhante nāma khantabbaṃ, kiṃ bhave guṇabhūsane; Kimuttaraṃ te vatthāmi, nibbānāya vajantiyā. ‘‘Suddhe anūne mama bhikkhusaṅghe, lokā ito nissarituṃ khamante; Pabhātakāle byasanaṅgatānaṃ, disvāna niyyātiva candalekhā. ‘‘Tadetarā bhikkhuniyo jinaggaṃ, tārāva candānugatā sumeruṃ; Padakkhiṇaṃ kacca nipacca pāde, ṭhitā mukhantaṃ samudikkhamānā. ‘‘Na tittipubbaṃ tava dassanena, cakkhuṃ na sotaṃ tava bhāsitena; Cittaṃ mamaṃ kevalamekameva, pappuyya taṃ dhammarasena titti. ‘‘Nadato parisāyaṃ te, vāditabbapahārino; Ye te dakkhanti vadanaṃ, dhaññā te narapuṅgava. ‘‘Dīghaṅgulī tambanakhe, subhe āyatapaṇhike; Ye pāde paṇamissanti, tepi dhaññā guṇandhara. ‘‘Madhurāni pahaṭṭhāni, dosagghāni hitāni ca; Ye te vākyāni suyyanti, tepi dhaññā naruttama. ‘‘Dhaññāhaṃ te mahāvīra, pādapūjanatapparā; Tiṇṇasaṃsārakantārā, suvākyena sirīmato. ‘‘Tato sā anusāvetvā, bhikkhusaṅghampi subbatā; Rāhulānandanande ca, vanditvā idamabravi. ‘‘Āsīvisālayasame, rogāvāse kaḷevare; Nibbindā dukkhasaṅghāṭe, jarāmaraṇagocare. ‘‘Nānākalimalākiṇṇe, parāyatte nirīhake; Tena nibbātumicchāmi, anumaññatha puttakā. ‘‘Nando rāhulabhaddo ca, vītasokā nirāsavā; Ṭhitācalaṭṭhiti thirā, dhammatamanucintayuṃ. ‘‘Dhiratthu saṅkhataṃ lolaṃ, asāraṃ kadalūpamaṃ; Māyāmarīcisadisaṃ, ittaraṃ anavaṭṭhitaṃ. ‘‘Yattha nāma jinassāyaṃ, mātucchā buddhaposikā; Gotamī nidhanaṃ yāti, aniccaṃ sabbasaṅkhataṃ. ‘‘Ānando ca tadā sekho, sokaṭṭo jinavacchalo; Tatthassūni karonto so, karuṇaṃ paridevati. ‘‘Hā santiṃ gotamī yāti, nūna buddhopi nibbutiṃ; Gacchati na cireneva, aggiriva nirindhano. ‘‘Evaṃ vilāpamānaṃ taṃ, ānandaṃ āha gotamī; Sutasāgaragambhīra, buddhopaṭṭhāna tappara. ‘‘Na yuttaṃ socituṃ putta, hāsakāle upaṭṭhite; Tayā me saraṇaṃ putta, nibbānaṃ tamupāgataṃ. ‘‘Tayā tāta samajjhiṭṭho, pabbajjaṃ anujāni no; Mā putta vimano hohi, saphalo te parissamo. ‘‘Yaṃ na diṭṭhaṃ purāṇehi, titthikācariyehipi; Taṃ padaṃ sukumārīhi, sattavassāhi veditaṃ. ‘‘Buddhasāsanapāleta, pacchimaṃ dassanaṃ tava; Tattha gacchāmahaṃ putta, gato yattha na dissate. ‘‘Kadāci dhammaṃ desento, khipī lokagganāyako; Tadāhaṃ āsīsavācaṃ, avocaṃ anukampikā. ‘‘Ciraṃ jīva mahāvīra, kappaṃ tiṭṭha mahāmune; Sabbalokassa atthāya, bhavassu ajarāmaro. ‘‘Taṃ tathāvādiniṃ buddho, mamaṃ so etadabravi; Na hevaṃ vandiyā buddhā, yathā vandasi gotamī. ‘‘Kathaṃ carahi sabbaññū, vanditabbā tathāgatā; Kathaṃ avandiyā buddhā, taṃ me akkhāhi pucchito. ‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame; Samagge sāvake passa, etaṃ buddhānavandanaṃ. ‘‘Tato upassayaṃ gantvā, ekikāhaṃ vicintayiṃ; Samaggaparisaṃ nātho, rodhesi tibhavantago. ‘‘Handāhaṃ parinibbissaṃ, mā vipattitamaddasaṃ; Evāhaṃ cintayitvāna, disvāna isisattamaṃ. ‘‘Parinibbānakālaṃ me, ārocesiṃ vināyakaṃ; Tato so samanuññāsi, kālaṃ jānāhi gotamī. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Thīnaṃ dhammābhisamaye, ye bālā vimatiṃ gatā; Tesaṃ diṭṭhippahānatthaṃ, iddhiṃ dassehi gotamī. ‘‘Tadā nipacca sambuddhaṃ, uppatitvāna ambaraṃ; Iddhī anekā dassesi, buddhānuññāya gotamī. ‘‘Ekikā bahudhā āsi, bahudhā cekikā tathā; Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tironagaṃ. ‘‘Asajjamānā agamā, bhūmiyampi nimujjatha; Abhijjamāne udake, agañchi mahiyā yathā. ‘‘Sakuṇīva tathākāse, pallaṅkena kamī tadā; Vasaṃ vattesi kāyena, yāva brahmanivesanaṃ. ‘‘Sineruṃ daṇḍaṃ katvāna, chattaṃ katvā mahāmahiṃ; Samūlaṃ parivattetvā, dhārayaṃ caṅkamī nabhe. ‘‘Chassūrodayakāleva, lokañcākāsi dhūmikaṃ; Yugante viya lokaṃ sā, jālāmālākulaṃ akā. ‘‘Mucalindaṃ mahāselaṃ, merumūlanadantare; Sāsapāriva sabbāni, ekenaggahi muṭṭhinā. ‘‘Aṅgulaggena chādesi, bhākaraṃ sanisākaraṃ; Candasūrasahassāni, āveḷamiva dhārayi. ‘‘Catusāgaratoyāni, dhārayī ekapāṇinā; Yugantajaladākāraṃ, mahāvassaṃ pavassatha. ‘‘Cakkavattiṃ saparisaṃ, māpayī sā nabhattale; Garuḷaṃ dviradaṃ sīhaṃ, vinadantaṃ padassayi. ‘‘Ekikā abhinimmitvā, appameyyaṃ bhikkhunīgaṇaṃ; Puna antaradhāpetvā, ekikā munimabravi. ‘‘Mātucchā te mahāvīra, tava sāsanakārikā; Anuppattā sakaṃ atthaṃ, pāde vandāmi cakkhuma. ‘‘Dassetvā vividhā iddhī, orohitvā nabhattalā; Vanditvā lokapajjotaṃ, ekamantaṃ nisīdi sā. ‘‘Sā vīsavassasatikā, jātiyāhaṃ mahāmune; Alamettāvatā vīra, nibbāyissāmi nāyaka. ‘‘Tadātivimhitā sabbā, parisā sā katañjalī; Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā. ‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātāmaccakule ahuṃ; Sabbopakārasampanne, iddhe phīte mahaddhane. ‘‘Kadāci pitunā saddhiṃ, dāsīgaṇapurakkhatā; Mahatā parivārena, taṃ upecca narāsabhaṃ. ‘‘Vāsavaṃ viya vassantaṃ, dhammameghaṃ anāsavaṃ; Saradādiccasadisaṃ, raṃsijālasamujjalaṃ. ‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, sutvā cassa subhāsitaṃ; Mātucchaṃ bhikkhuniṃ agge, ṭhapentaṃ naranāyakaṃ. ‘‘Sutvā datvā mahādānaṃ, sattāhaṃ tassa tādino; Sasaṅghassa naraggassa, paccayāni bahūni ca. ‘‘Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ; Tato mahāparisatiṃ, avoca isisattamo. ‘‘Yā sasaṅghaṃ abhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Gotamī nāma nāmena, hessati satthu sāvikā. ‘‘Tassa buddhassa mātucchā, jīvitāpādikā ayaṃ; Rattaññūnañca aggattaṃ, bhikkhunīnaṃ labhissati. ‘‘Taṃ sutvāna pamoditvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ; Paccayehi upaṭṭhitvā, tato kālaṅkatā ahaṃ. ‘‘Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu; Nibbattā dasahaṅgehi, aññe abhibhaviṃ ahaṃ. ‘‘Rūpasaddehi gandhehi, rasehi phusanehi ca; Āyunāpi ca vaṇṇena, sukhena yasasāpi ca. ‘‘Tathevādhipateyyena, adhigayha virocahaṃ; Ahosiṃ amarindassa, mahesī dayitā tahiṃ. ‘‘Saṃsāre saṃsarantīhaṃ, kammavāyusameritā; Kāsissa rañño visaye, ajāyiṃ dāsagāmake. ‘‘Pañcadāsasatānūnā, nivasanti tahiṃ tadā; Sabbesaṃ tattha yo jeṭṭho, tassa jāyā ahosahaṃ. ‘‘Sayambhuno pañcasatā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisuṃ; Te disvāna ahaṃ tuṭṭhā, saha sabbāhi itthibhi. ‘‘Pūgā hutvāva sabbāyo, catumāse upaṭṭhahuṃ; Ticīvarāni datvāna, saṃsarimha sasāmikā. ‘‘Tato cutā sabbāpi tā, tāvatiṃsagatā mayaṃ; Pacchime ca bhave dāni, jātā devadahe pure. ‘‘Pitā añjanasakko me, mātā mama sulakkhaṇā; Tato kapilavatthusmiṃ, suddhodanagharaṃ gatā. ‘‘Sesā sakyakule jātā, sakyānaṃ gharamāgamuṃ; Ahaṃ visiṭṭhā sabbāsaṃ, jinassāpādikā ahuṃ. ‘‘Mama puttobhinikkhamma, buddho āsi vināyako; Pacchāhaṃ pabbajitvāna, satehi saha pañcahi. ‘‘Sākiyānīhi dhīrāhi, saha santisukhaṃ phusiṃ; Ye tadā pubbajātiyaṃ, amhākaṃ āsu sāmino. ‘‘Sahapuññassa kattāro, mahāsamayakārakā; Phusiṃsu arahattaṃ te, sugatenānukampitā. ‘‘Tadetarā bhikkhuniyo, āruhiṃsu nabhattalaṃ; Saṃgatā viya tārāyo, virociṃsu mahiddhikā. ‘‘Iddhī anekā dassesuṃ, piḷandhavikatiṃ yathā; Kammāro kanakasseva, kammaññassa susikkhito. ‘‘Dassetvā pāṭihīrāni, vicittāni bahūni ca; Tosetvā vādipavaraṃ, muniṃ saparisaṃ tadā. ‘‘Orohitvāna gaganā, vanditvā isisattamaṃ; Anuññātā naraggena, yathāṭhāne nisīdisuṃ. ‘‘Ahonukampikā amhaṃ, sabbāsaṃ cira gotamī; Vāsitā tava puññehi, pattā no āsavakkhayaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata no āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavā. ‘‘Atthe dhamme ca nerutte, paṭibhāne ca vijjati; Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike. ‘‘Asmābhi pariciṇṇosi, mettacittā hi nāyaka; Anujānāhi sabbāsaṃ, nibbānāya mahāmune. ‘‘Nibbāyissāma iccevaṃ, kiṃ vakkhāmi vadantiyo; Yassa dāni ca vo kālaṃ, maññathāti jinobravi. ‘‘Gotamīādikā tāyo, tadā bhikkhuniyo jinaṃ; Vanditvā āsanā tamhā, vuṭṭhāya āgamiṃsu tā. ‘‘Mahatā janakāyena, saha lokagganāyako; Anusaṃyāyī so vīro, mātucchaṃ yāvakoṭṭhakaṃ. ‘‘Tadā nipati pādesu, gotamī lokabandhuno; Saheva tāhi sabbāhi, pacchimaṃ pādavandanaṃ. ‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, lokanāthassa dassanaṃ; Na puno amatākāraṃ, passissāmi mukhaṃ tava. ‘‘Na ca me vandanaṃ vīra, tava pāde sukomale; Samphusissati lokagga, ajja gacchāmi nibbutiṃ. ‘‘Rūpena kiṃ tavānena, diṭṭhe dhamme yathātathe; Sabbaṃ saṅkhatamevetaṃ, anassāsikamittaraṃ. ‘‘Sā saha tāhi gantvāna, bhikkhunupassayaṃ sakaṃ; Aḍḍhapallaṅkamābhujja, nisīdi paramāsane. ‘‘Tadā upāsikā tattha, buddhasāsanavacchalā; Tassā pavattiṃ sutvāna, upesuṃ pādavandikā. ‘‘Karehi uraṃ pahantā, chinnamūlā yathā latā; Rodantā karuṇaṃ ravaṃ, sokaṭṭā bhūmipātitā. ‘‘Mā no saraṇade nāthe, vihāya gami nibbutiṃ; Nipatitvāna yācāma, sabbāyo sirasā mayaṃ. ‘‘Yā padhānatamā tāsaṃ, saddhā paññā upāsikā; Tassā sīsaṃ pamajjantī, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Alaṃ puttā visādena, mārapāsānuvattinā; Aniccaṃ saṅkhataṃ sabbaṃ, viyogantaṃ calācalaṃ. ‘‘Tato sā tā visajjitvā, paṭhamaṃ jhānamuttamaṃ; Dutiyañca tatiyañca, samāpajji catutthakaṃ. ‘‘Ākāsāyatanañceva, viññāṇāyatanaṃ tathā; Ākiñcaṃ nevasaññañca, samāpajji yathākkamaṃ. ‘‘Paṭilomena jhānāni, samāpajjittha gotamī; Yāvatā paṭhamaṃ jhānaṃ, tato yāvacatutthakaṃ. ‘‘Tato vuṭṭhāya nibbāyi, dīpaccīva nirāsavā; Bhūmicālo mahā āsi, nabhasā vijjutā pati. ‘‘Panāditā dundubhiyo, parideviṃsu devatā; Pupphavuṭṭhī ca gaganā, abhivassatha medaniṃ. ‘‘Kampito merurājāpi, raṅgamajjhe yathā naṭo; Sokena cātidīnova, viravo āsi sāgaro. ‘‘Devā nāgāsurā brahmā, saṃviggāhiṃsu taṅkhaṇe; Aniccā vata saṅkhārā, yathāyaṃ vilayaṃ gatā. ‘‘Yā ce maṃ parivāriṃsu, satthu sāsanakārikā; Tayopi anupādānā, dīpacci viya nibbutā. ‘‘Hā yogā vippayogantā, hāniccaṃ sabbasaṅkhataṃ; Hā jīvitaṃ vināsantaṃ, iccāsi paridevanā. ‘‘Tato devā ca brahmā ca, lokadhammānuvattanaṃ; Kālānurūpaṃ kubbanti, upetvā isisattamaṃ. ‘‘Tadā āmantayī satthā, ānandaṃ sutasāgaraṃ; Gacchānanda nivedehi, bhikkhūnaṃ mātu nibbutiṃ. ‘‘Tadānando nirānando, assunā puṇṇalocano; Gaggarena sarenāha, samāgacchantu bhikkhavo. ‘‘Pubbadakkhiṇapacchāsu, uttarāya ca santike; Suṇantu bhāsitaṃ mayhaṃ, bhikkhavo sugatorasā. ‘‘Yā vaḍḍhayi payattena, sarīraṃ pacchimaṃ mune; Sā gotamī gatā santiṃ, tārāva sūriyodaye. ‘‘Buddhamātāpi paññattiṃ, ṭhapayitvā gatāsamaṃ; Na yattha pañcanettopi, gatiṃ dakkhati nāyako. ‘‘Yassatthi sugate saddhā, yo ca piyo mahāmune; Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso. ‘‘Sudūraṭṭhāpi taṃ sutvā, sīghamāgacchu bhikkhavo; Keci buddhānubhāvena, keci iddhīsu kovidā. ‘‘Kūṭāgāravare ramme, sabbasoṇṇamaye subhe; Mañcakaṃ samāropesuṃ, yattha suttāsi gotamī. ‘‘Cattāro lokapālā te, aṃsehi samadhārayuṃ; Sesā sakkādikā devā, kūṭāgāre samaggahuṃ. ‘‘Kūṭāgārāni sabbāni, āsuṃ pañcasatānipi; Saradādiccavaṇṇāni, vissakammakatāni hi. ‘‘Sabbā tāpi bhikkhuniyo, āsuṃ mañcesu sāyitā; Devānaṃ khandhamāruḷhā, niyyanti anupubbaso. ‘‘Sabbaso chāditaṃ āsi, vitānena nabhattalaṃ; Satārā candasūrā ca, lañchitā kanakāmayā. ‘‘Paṭākā ussitānekā, vitatā pupphakañcukā; Ogatākāsapadumā, mahiyā pupphamuggataṃ. ‘‘Dissanti candasūriyā, pajjalanti ca tārakā; Majjhaṃ gatopi cādicco, na tāpesi sasī yathā. ‘‘Devā dibbehi gandhehi, mālehi surabhīhi ca; Vāditehi ca naccehi, saṅgītīhi ca pūjayuṃ. ‘‘Nāgāsurā ca brahmāno, yathāsatti yathābalaṃ; Pūjayiṃsu ca niyyantiṃ, nibbutaṃ buddhamātaraṃ. ‘‘Sabbāyo purato nītā, nibbutā sugatorasā; Gotamī niyyate pacchā, sakkatā buddhaposikā. ‘‘Purato devamanujā, sanāgāsurabrahmakā; Pacchā sasāvako buddho, pūjatthaṃ yāti mātuyā. ‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, nedisaṃ āsi yādisaṃ; Gotamīparinibbānaṃ, atevacchariyaṃ ahu. ‘‘Buddho buddhassa nibbāne, nopaṭiyādi bhikkhavo; Buddho gotaminibbāne, sāriputtādikā tathā. ‘‘Citakāni karitvāna, sabbagandhamayāni te; Gandhacuṇṇapakiṇṇāni, jhāpayiṃsu ca tā tahiṃ. ‘‘Sesabhāgāni ḍayhiṃsu, aṭṭhī sesāni sabbaso; Ānando ca tadāvoca, saṃvegajanakaṃ vaco. ‘‘Gotamī nidhanaṃ yātā, ḍayhañcassa sarīrakaṃ; Saṅketaṃ buddhanibbānaṃ, na cirena bhavissati. ‘‘Tato gotamidhātūni, tassā pattagatāni so; Upanāmesi nāthassa, ānando buddhacodito. ‘‘Pāṇinā tāni paggayha, avoca isisattamo; Mahato sāravantassa, yathā rukkhassa tiṭṭhato. ‘‘Yo so mahattaro khandho, palujjeyya aniccatā; Tathā bhikkhunisaṅghassa, gotamī parinibbutā. ‘‘Aho acchariyaṃ mayhaṃ, nibbutāyapi mātuyā; Sārīramattasesāya, natthi sokapariddavo. ‘‘Na sociyā paresaṃ sā, tiṇṇasaṃsārasāgarā; Parivajjitasantāpā, sītibhūtā sunibbutā. ‘‘Paṇḍitāsi mahāpaññā, puthupaññā tatheva ca; Rattaññū bhikkhunīnaṃ sā, evaṃ dhāretha bhikkhavo. ‘‘Iddhīsu ca vasī āsi, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī āsi ca gotamī. ‘‘Pubbenivāsamaññāsi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi tassā punabbhavo. ‘‘Atthadhammaniruttīsu , paṭibhāne tatheva ca; Parisuddhaṃ ahu ñāṇaṃ, tasmā socaniyā na sā. ‘‘Ayoghanahatasseva , jalato jātavedassa; Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati. ‘‘Evaṃ sammā vimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ; Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ. ‘‘Attadīpā tato hotha, satipaṭṭhānagocarā; Bhāvetvā sattabojjhaṅge, dukkhassantaṃ karissathā’’ti. (apa. therī 2.2.97-288);