(十八)第三品 思品显示巴利原文
(18) 3. Sañcetaniyavaggo
一、思经注显示巴利原文
1. Cetanāsuttavaṇṇanā
171 171. 在第三品的第一部经中,「身」指身门,也就是有了身表的意思。在「以身思为因」等句中,「身思」是指在身门生起的思,即策动。此思依八种欲界善而有八种,依不善而有十二种,共计二十种。同样,「语思」也是如此,「意思」也是如此。而且,此处还有九种属于广大心的思。「以身思为因」意思是:以身思为缘。「于内生起乐与苦」:以八种善业为缘,在自己内产生乐;以十二种不善业为缘,产生苦。其余二门,道理相同。「唯以无明为缘」意思是:纯粹以无明为原因。因为,当覆盖着的无明成为缘时,依于三门而成为苦乐之缘的那些思便会生起。所以,这段话是立足于作为根本的无明而说的。显示巴利原文
171. Tatiyassa paṭhame kāyeti kāyadvāre, kāyaviññattiyā satīti attho. Kāyasañcetanāhetūtiādīsu kāyasañcetanā nāma kāyadvāre cetanā pakappanā. Sā aṭṭha kāmāvacarakusalavasena aṭṭhavidhā, akusalavasena dvādasavidhāti vīsatividhā. Tathā vacīsañcetanā, tathā manosañcetanā. Apicettha nava mahaggatacetanāpi labbhanti. Kāyasañcetanāhetūti kāyasañcetanāpaccayā. Uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhanti aṭṭhakusalakammapaccayā niyakajjhatte sukhaṃ uppajjati, dvādasaakusalakammapaccayā dukkhaṃ. Sesadvāresupi eseva nayo. Avijjāpaccayāvāti avijjākāraṇeneva. Sace hi avijjā chādayamānā paccayo hoti, evaṃ sante tīsu dvāresu sukhadukkhānaṃ paccayabhūtā cetanā uppajjati. Iti mūlabhūtāya avijjāya vasenetaṃ vuttaṃ.
就‘自己’等词句而言:未受他人指使,自己便去造作者,称为‘自己造作身行’。若是由他人劝导、指使后令他造作的,那个身行则称为‘由他人造作的身行’。另外,若有人在身门造作那二十种身行时,清清楚楚地了知‘这是善、这是不善’‘这是善的果报、这是善的果报’‘这是不善的果报、这是不善的果报’,此人即称为‘正知而造作’。若对此一无所知便去造作,则称为‘不正知而造作’。其余二门,道理相同。显示巴利原文
Sāmaṃ vātiādīsu parehi anāṇatto sayameva abhisaṅkharonto sāmaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti nāma. Yaṃ pana pare samādapetvā āṇāpetvā kārenti, tassa taṃ kāyasaṅkhāraṃ pare abhisaṅkharonti nāma. Yo pana kusalaṃ kusalanti akusalaṃ akusalanti kusalavipākaṃ kusalavipākoti akusalavipākaṃ akusalavipākoti jānanto kāyadvāre vīsatividhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, ayaṃ sampajāno abhisaṅkharoti nāma. Yo evaṃ ajānanto abhisaṅkharoti, ayaṃ asampajāno abhisaṅkharoti nāma. Sesadvāresupi eseva nayo.
在此,所谓‘不正知业’应当这样理解:小孩子心想‘我们做父母所做的事’,便去礼拜塔庙、以花供养、礼拜比丘僧团——他们虽不知这是善,但该行为仍是善。同样,鹿、鸟等畜生听闻法、礼拜僧团、礼拜塔庙——不论它们是知还是不知,该行为仍是善。然而,若小孩子用手、用脚打父母,对比丘们吐舌、发出‘嗤’声、投掷棍杖、出言辱骂;又如牛只追撞比丘僧团,狗只追逐咬人,狮子、老虎等追捕而夺人性命——这些情形,不论它们是知还是不知,都应了知为不善业。显示巴利原文
Tattha asampajānakammaṃ evaṃ veditabbaṃ – daharadārakā ‘‘mātāpitūhi kataṃ karomā’’ti cetiyaṃ vandanti, pupphapūjaṃ karonti, bhikkhusaṅghaṃ vandanti, tesaṃ kusalanti ajānantānampi taṃ kusalameva hoti. Tathā migapakkhiādayo tiracchānā dhammaṃ suṇanti, saṅghaṃ vandanti, cetiyaṃ vandanti, tesaṃ jānantānampi ajānantānampi taṃ kusalameva hoti. Daharadārakā pana mātāpitaro hatthapādehi paharanti, bhikkhūnaṃ talasattikaṃ uggiranti, daṇḍaṃ khipanti, akkosanti . Gāviyo bhikkhusaṅghaṃ anubandhanti, sunakhā anubandhanti, ḍaṃsanti, sīhabyagghādayo anubandhanti, jīvitā voropenti. Tesaṃ jānantānampi ajānantānampi akusalakammaṃ hotīti veditabbaṃ.
接下来,应将三门中推动造作的种种思综合起来理解。即:在身门,以‘自作’为根本的思有二十种,以‘命令’为根本的思有二十种,以‘正知’为根本的思有二十种,以‘不正知’为根本的思有二十种,合计八十种思。语门也是如此。然而在意门,每一类别各有二十九种思,合计一百一十六种思。如此,三门中所有思合计为二百七十六种。这一切思,全部只归入‘行蕴’;与这些思相应的感受特性,是‘受蕴’;认知的特性,是‘想蕴’;心本身,是‘识蕴’;身体,是其所依的色法;作为身体之缘的,是四界、四大——这些五蕴,即称为‘苦谛’。显示巴利原文
Idāni tīsupi dvāresu āyūhanacetanā samodhānetabbā. Seyyathidaṃ – kāyadvāre sayaṃkatamūlikā vīsati cetanā, āṇattimūlikā vīsati, sampajānamūlikā vīsati, asampajānamūlikā vīsatīti asīti cetanā honti, tathā vacīdvāre. Manodvāre pana ekekasmimpi vikappe ekūnatiṃsa katvā satañca soḷasa ca honti. Iti sabbāpi tīsu dvāresu dve satāni chasattati ca cetanā. Tā sabbāpi saṅkhārakkhandhoteva saṅkhaṃ gacchanti, taṃsampayutto vedayitākāro vedanākkhandho, sañjānanākāro saññākkhandho, cittaṃ viññāṇakkhandho, kāyo upādārūpaṃ, tassa paccayā catasso dhātuyo cattāri bhūtānīti ime pañcakkhandhā dukkhasaccaṃ nāma.
“比丘们,无明随逐于这些法”的意思是:无明以俱生之力与亲依止之力,随逐于前述种种思这些法。如此,既揭示了轮回,也揭示了作为轮回之根的无明。显示巴利原文
Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitāti imesu vuttappabhedesu cetanādhammesu avijjā sahajātavasena ca upanissayavasena ca anupatitā. Evaṃ vaṭṭañceva vaṭṭamūlikā ca avijjā dassitā hoti.
至此,为了赞叹那位已增长观智、证得阿拉汉果的漏尽者,接着便说:“唯以无余离贪、无余灭尽无明故……”等。此处,“无余离贪与灭尽”即指以无余的离贪及无余的灭尽(而断除无明)。“此身不有”:漏尽者由身体所做的种种行事,如清扫塔庙广场、菩提树广场,或前进、返回、履行种种义务等,仍然显而易见;然而,于身门可能生起的二十种思,却已成为不再感召异熟果报的法性。因此才说“此身不有,即缘于此身而于内生起乐与苦的那个身”。因为,在身门转起的思,于此被意许为“身”。其余二门也是同样道理。“田”等,则是善与不善业的名称。业是异熟果报生长之处,故称为“田”;是果报依止之处,故称为“事”;是产生果报之原因处,故称为“处”;是引发诉讼纠纷之处,故称为“诉讼”。显示巴利原文
Ettāvatā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pattassa khīṇāsavassa idāni thutiṃ karonto avijjāyatveva asesavirāganirodhātiādimāha. Tattha asesavirāganirodhāti asesavirāgena ceva asesanirodhena ca. So kāyo na hotīti khīṇāsavassa kāyena karaṇakammaṃ paññāyati, cetiyaṅgaṇasammajjanaṃ bodhiyaṅgaṇasammajjanaṃ abhikkamanaṃ paṭikkamanaṃ vattānuvattakaraṇanti evamādi. Kāyadvāre panassa vīsati cetanā avipākadhammataṃ āpajjanti. Tena vuttaṃ – ‘‘so kāyo na hoti, yaṃ paccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti. Kāyadvārappavattā hi cetanā idha kāyoti adhippetā. Sesadvayepi eseva nayo. Khettantiādīnipi kusalākusalakammasseva nāmāni. Tañhi vipākassa viruhanaṭṭhānaṭṭhena khettaṃ, patiṭṭhānaṭṭhena vatthu, kāraṇaṭṭhena āyatanaṃ, adhikaraṇaṭṭhena adhikaraṇanti vuccati.
如此,导师通过这部分开示了经由三门所累积的业后,为说明此业于何处感得异熟,便接着说:“比丘们,有此四种……”等。其中,“得生有身”指已获得的有身。“自有思而行”指由自己构思的思在推动、在流转。显示巴利原文
Iti satthā ettakena ṭhānena tīhi dvārehi āyūhitakammaṃ dassetvā idāni tassa kammassa vipaccanaṭṭhānaṃ dassetuṃ cattārome bhikkhavetiādimāha. Tattha attabhāvappaṭilābhāti paṭiladdhaattabhāvā. Attasañcetanā kamatīti attanā pakappitacetanā vahati pavattati.
在“以自有思为因,他们有情从彼身退没”等句中:嬉戏放逸天因自有思而退没。因那些天众沉浸于欢喜园、杂色园、粗涩园等处的天乐,嬉戏之时,失念于饮食,他们便因断绝饮食而枯萎,犹如被弃于烈日下的花环。心嗔恨天则因他思而退没,这些即是四大王天。据说,其中有一位天子心想“我要观赏星宿”,便带着眷属乘车上街。此时另一位天子出,见前者行于前,即心生嗔怒而念:“咄!此辈何似未见世面之可怜虫,观此便得意忘形,若膨胀然,若高声喧嚷而行?”走在前面的那位也回过头来,见其嗔怒——因嗔怒极容易辨认——知其嗔后,便也以嗔怒回应:“你怒便如何?我这成就是凭我自己的布施、持戒等所获,并非靠你所得。”若两人中一人嗔而另一人不嗔,则不嗔者可得平安;但当两人皆嗔怒时,一方的嗔恨即成为另一方的缘,另一方的嗔恨亦成此方的缘,正如两人互相叫嚣一般,便会双双退没而死。人则是以自有思及他思两者为因而死,意思是,以自有思和显示巴利原文
Attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hotītiādīsu khiḍḍāpadosikā devā attasañcetanāhetu cavanti. Tesañhi nandanavanacittalatāvanaphārusakavanādīsu dibbaratisamappitānaṃ kīḷantānaṃ pānabhojane sati sammussati, te āhārupacchedena ātape khittamālā viya milāyanti. Manopadosikā devā parasañcetanāhetu cavanti, ete cātumahārājikā devā. Tesu kira eko devaputto ‘‘nakkhattaṃ kīḷissāmī’’ti saparivāro rathena vīthiṃ paṭipajjati. Athañño nikkhamanto taṃ purato gacchantaṃ disvā ‘‘kiṃ, bho, ayaṃ kapaṇo adiṭṭhapubbaṃ viya etaṃ disvā pītiyā uddhumāto viya gajjamāno viya ca gacchatī’’ti kujjhati. Purato gacchantopi nivattitvā taṃ kuddhaṃ disvā kuddhā nāma suvijānā hontīti kuddhabhāvamassa ñatvā ‘‘tvaṃ kuddho mayhaṃ kiṃ karissasi, ayaṃ sampatti mayā dānasīlādīnaṃ vasena laddhā, na tuyhaṃ vasenā’’ti paṭikujjhati. Ekasmiñhi kuddhe itaro akuddho rakkhati, ubhosu pana kuddhesu ekassa kodho itarassa paccayo hoti, tassapi kodho itarassa paccayo hotīti ubho kandantānaṃyeva orodhānaṃ cavanti. Manussā attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu cavanti, attasañcetanāya ca parasañcetanāya ca hetubhūtāya cavantīti attho. Manussā hi kujjhitvā attanāva attānaṃ hatthehipi daṇḍehipi paharanti, rajjubandhanādīhipi bandhanti, asināpi sīsaṃ chindanti, visampi khādanti, papātepi patanti, udakampi pavisanti, aggimpi pavisanti, parepi daṇḍena vā satthane vā paharitvā mārenti. Evaṃ tesu attasañcetanāpi parasañcetanāpi kamati.
“以此应见何等天众?”意为:何等天众应被此身所见?或者另一解释为:以此有身,应见何等天众?为何长老要提出此问?难道他不能自己解说吗?他能解说,但这句话按其本质,是唯属佛陀境界的问题,因此长老未自行解说。“以此应见”即指以此有身应见。而这个问题在下文欲界与色界中也能得到答案,但世尊是将范围限定至有顶而作开示,如此便是以无余的方式予以宣说,因此世尊才这样开示。显示巴利原文
Katametena devā daṭṭhabbāti katame nāma te devā daṭṭhabbāti attho. Tena vā attabhāvena katame devā daṭṭhabbātipi attho. Kasmā pana thero imaṃ pañhaṃ pucchati, kiṃ attanā kathetuṃ nappahotīti? Pahoti, idaṃ pana padaṃ attano sabhāvena buddhavisayaṃ pañhanti thero na kathesi. Tena daṭṭhabbāti tena attabhāvena daṭṭhabbā. Ayaṃ pana pañho heṭṭhā kāmāvacarepi rūpāvacarepi labbhati, bhavaggena pana paricchinditvā kathito nippadesena kathito hotīti bhagavatā evaṃ kathito.
“来至此性者”:意指来至此性——即欲界五蕴之自体者,他们既非将生于此处者,亦非将生于上界者。“不来至此性者”:意指不来到此五蕴自体者,他们不是将生于低下界者,而是或将生于此处,或将生于上界,或即于彼处般涅槃者。这其中,应依据那些已生于低下有处的情况,来理解什么是“将生于上界者”。然而在有顶,则无此情况。其余各处,意义皆甚明了。显示巴利原文
Āgantāroitthattanti itthabhāvaṃ kāmāvacarapañcakkhandhabhāvameva āgantāro, neva tatrūpapattikā na uparūpapattikā honti. Anāgantāro itthattanti imaṃ khandhapañcakaṃ anāgantāro, heṭṭhūpapattikā na honti, tatrūpapattikā vā uparūpapattikā vā tattheva vā parinibbāyino hontīti attho. Ettha ca heṭṭhimabhave nibbattānaṃ vasena uparūpapattikā veditabbā. Bhavagge panetaṃ natthi. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
分别经注显示巴利原文
2. Vibhattisuttavaṇṇanā
172 在第二经中,“义无碍解”是指对五种义理能作详细分别的智慧。“逐一道理”是说依于因由。“逐一声字”是说依于音节。“以多种方式”则是通过种种理由。“我宣说”即我讲说。“我开示”即我显明而讲说。“我施设”即我令其了知。“我建立”即我先建立、再令其运转地讲说。“我显露”即我敞开而讲说。“我分别”即我分门别类地详细讲说。“我显了”即我把深奥的义理变得浅显明白而讲说。“他以提问来近我”是指他以问题来亲近我。“我以解答”是指我通过答问令他内心满意。“于法善巧”是说我们这位于所证诸法极善巧的导师——世尊,就在面前。若我尚未真正证得义无碍解,他定会说“舍利弗,你应先证得它”来制止我。尊者正是这般在导师面前作狮子吼。依此方法,一切处所皆应如此领会其义趣。而且,在这些无碍解中,前三种无碍解属世间,而义无碍解则贯通世间与出世间。显示巴利原文
172. Dutiye atthapaṭisambhidāti pañcasu atthesu pabhedagataṃ ñāṇaṃ. Odhisoti kāraṇaso. Byañjanasoti akkharaso. Anekapariyāyenāti anekehi kāraṇehi. Ācikkhāmīti kathemi. Desemīti pākaṭaṃ katvā kathemi. Paññāpemīti jānāpemi. Paṭṭhapemīti paṭṭhapetvā pavattetvā kathemi. Vivarāmīti vivaṭaṃ katvā kathemi. Vibhajāmīti vibhajitvā kathemi. Uttānīkaromīti gambhīraṃ uttānakaṃ katvā kathemi. So maṃ pañhenāti so maṃ pañhena upagacchatu. Ahaṃ veyyākaraṇenāti ahamassa pañhakathanena cittaṃ ārādhessāmi. Yo no dhammānaṃ sukusaloti yo amhākaṃ adhigatadhammānaṃ sukusalo satthā, so esa sammukhībhūto. Yadi mayā atthapaṭisambhidā na sacchikatā, ‘‘sacchikarohi tāva sāriputtā’’ti vatvā maṃ paṭibāhissatīti satthu purato nisinnakova sīhanādaṃ nadati. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo. Imāsu ca pana paṭisambhidāsu tisso paṭisambhidā lokiyā, atthapaṭisambhidā lokiyalokuttarāti.
摩诃俱絺罗经注显示巴利原文
3. Mahākoṭṭhikasuttavaṇṇanā
173 在第三经中,“诸触处”是指诸触的制造者,即触生起的诸处所。“有任何其他?”是问:当这一切都毫无剩余地灭尽之后,是否还有任何一点点烦恼存在?“没有任何其他?”在这里也是问:“连一点点烦恼都没有了吗?”其余两句理同。而这四个问题,他是以常见论、断灭论、一分常见论和模棱两可论的方式来发问的。因此,尊者为了破斥他的问难,便说“莫如是说”。此处“hi”只是语助词,意为:“不要这样说”。他依自己的体证,带着“是否有一个常存的、或别的什么样的我存在”这类见解,问道:“是不是还有任何其他的、另外的什么‘我’存在呢?”然而,他真是执持我见的人吗?他并非执持我见者。而是当时坐着一位有此类见解的比丘,那位比丘自己不会提问,所以他故意这样问,以便让那位比丘将自己的见解表达出来;同时也是为了在未来,当有类似见解的人出现时,能截断他们“这在佛陀时代就已经被大弟子解答了……”之类的话路,才故意提问。显示巴利原文
173. Tatiye phassāyatanānanti phassākarānaṃ, phassassa uppattiṭṭhānānanti attho. Atthaññaṃ kiñcīti etesu asesato niruddhesu tato paraṃ koci appamattakopi kileso atthīti pucchati. Natthaññaṃ kiñcīti idhāpi ‘‘appamattakopi kileso natthī’’ti pucchati. Sesadvayepi eseva nayo. Ime pana cattāropi pañhe sassatucchedaekaccasassataamarāvikkhepavasena pucchati. Tenassa thero pucchitapucchitaṃ paṭibāhanto mā hevanti āha. Ettha hiiti nipātamattaṃ, evaṃ mā bhaṇīti attho. Attūpaladdhivaseneva ‘‘atthaññaṃ kiñci añño koci attā nāma atthī’’ti sassatādiākārena pucchati. Kiṃ panesa attūpaladdhikoti? Na attūpaladdhiko. Evaṃladdhiko pana tattheko bhikkhu nisinno, so pucchituṃ na sakkoti. Tassa laddhiṃ vissajjāpanatthaṃ evaṃ pucchati. Yepi ca anāgate evaṃladdhikā bhavissanti, tesaṃ ‘‘buddhakālepeso pañho mahāsāvakehi vissajjito’’ti vacanokāsupacchedanatthaṃ pucchatiyeva.
“在不该戏论处戏论”(Appapañcaṃ papañceti)意指:在不应戏论之处造作戏论,走上一条非所当行的道路。“戏论所及的范围”(Tāvatā papañcassa gati)是说:六触处的活动范围有多广,由渴爱、邪见、我慢等所分出的戏论,其活动范围便有多广。“贤友,六触处完全离贪、灭尽,即是戏论的灭尽、戏论的寂止”(Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo):当这六处完全灭尽时,戏论也随之完全灭尽、完全寂止。不过,在无色界中,凡夫的天神们虽前五种触处已灭,但第六种触处并未灭尽,因此三种戏论也尚未断除。再者,此提问是纯粹依五蕴有的层面而说的。第四经应依同样道理领会。显示巴利原文
Appapañcaṃpapañcetīti na papañcetabbaṭṭhāne papañcaṃ karoti, anācaritabbaṃ maggaṃ carati. Tāvatā papañcassa gatīti yattakā channaṃ phassāyatanānaṃ gati, tattakāva taṇhādiṭṭhimānappabhedassa papañcassa gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamoti etesu chasu āyatanesu sabbaso niruddhesu papañcāpi niruddhāva honti, vūpasantāva hontīti attho. Āruppe pana puthujjanadevatānaṃ kiñcāpi pañca phassāyatanāni niruddhāni, chaṭṭhassa pana aniruddhattā tayopi papañcā appahīnāva. Apica pañcavokārabhavavaseneva pañho kathitoti. Catutthe imināva nayena attho veditabbo.
《优波梵经》的注释显示巴利原文
5. Upavāṇasuttavaṇṇanā
175-176 在第五经中,「他是一位通过明而终结痛苦的人」(vijjāyantakaro hoti)指:他以明成为轮回苦的终结者,即已将整个轮回苦彻底断尽、终结,并安住于此。对其余文句,也应以同样的方式来理解。「仍带着执取」(saupādāno)指:仍是带有执取的状态。「将会成为终结者」(antakaro abhavissā)指:将会成为轮回苦的终结者并安住。「具足行」(caraṇasampanno)指:圆满具备由十五种法所构成的行。「如实知见而成为终结者」(yathābhūtaṃ jānaṃpassaṃ antakaro hoti)指:依如实之智,以道智知见后,便成为轮回苦的终结者并安住。他以最顶峰的阿拉汉果为提问作了终结。第六经应依照前文《一聚经》注释中所说的方式来了知。显示巴利原文
175-176. Pañcame vijjāyantakaro hotīti vijjāya vaṭṭadukkhassa antakaro hoti, sakalaṃ vaṭṭadukkhaṃ paricchinnaṃ parivaṭumaṃ katvā tiṭṭhatīti. Sesapadesupi eseva nayo. Saupādānoti sagahaṇova hutvā. Antakaro abhavissāti vaṭṭadukkhassa antaṃ katvā ṭhito abhavissa. Caraṇasampannoti pannarasadhammabhedena caraṇena samannāgato. Yathābhūtaṃ jānaṃpassaṃ antakaro hotīti yathāsabhāvaṃ maggapaññāya jānitvā passitvā vaṭṭadukkhassa antaṃ katvā ṭhito nāma hotīti arahattanikūṭena pañhaṃ niṭṭhapesi. Chaṭṭhaṃ heṭṭhā ekakanipātavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
《罗睺罗经》的注释显示巴利原文
7. Rāhulasuttavaṇṇanā
177 在第七经中,「内的」(ajjhattikā)指:在头发等二十个部分里,其特征为坚硬的地界。「外的」(bāhirā)指:在外部、不属于感官所系的石头、山等事物中,其特征为坚硬的地界。依此类推,其余的界也应该同样理解。「这不是我的,这不是我,这不是我的自我」(netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā),这三句是从否定并破除渴爱、我慢、邪见这三种执取的角度而说的。「应以正慧如实观见」(sammappaññāya daṭṭhabbaṃ)意思是:应凭借正确的因由、合理的方式,用道慧去观照。「观见之后」(disvā)指:与观一起运作的道慧观见之后。「他断除了渴爱」(acchecchi taṇhaṃ)意思是:他将道所要断除的渴爱,连同其根本,一起斩断了。「他解除了结缚」(vivattayi saṃyojanaṃ)意思是:他解除、拔除并彻底断除了十种的结缚。「由于正确地完全了知了慢」(sammā mānābhisamayā)意思是:凭借正确的因由、合理的方式,通过断除而完全了知了九种的慢。「他彻底终结了痛苦」(antamakāsi dukkhassā)意思是:他将轮回的痛苦划清界限、彻底终结,也就是说,完成了此事并安住其中。如此,大师(世尊)在《相应部‧大品》的《罗睺罗教诫》中开示了观;在《小罗睺罗教诫》中也开示了观;在《庵婆罗树园罗睺罗教诫》中,则对还年轻、有正念的(沙弥),开示了离妄语;在《大罗睺罗教诫》中开示了观。而在这一部《增支部‧大品》中,则宣说了名为“四边空”的教示。显示巴利原文
177. Sattame ajjhattikāti kesādīsu vīsatiyā koṭṭhāsesu thaddhākāralakkhaṇā pathavīdhātu. Bāhirāti bahiddhā anindriyabaddhesu pāsāṇapabbatādīsu thaddhākāralakkhaṇā pathavīdhātu . Imināva nayena sesāpi dhātuyo veditabbā. Netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti idaṃ tayaṃ taṇhāmānadiṭṭhiggāhapaṭikkhepavasena vuttaṃ. Sammappaññāya daṭṭhabbanti hetunā kāraṇena maggapaññāya passitabbaṃ. Disvāti sahavipassanāya maggapaññāya passitvā. Acchecchi taṇhanti maggavajjhataṇhaṃ samūlakaṃ chindi. Vivattayi saṃyojananti dasavidhampi saṃyojanaṃ vivattayi ubbattetvā pajahi. Sammā mānābhisamayāti hetunā kāraṇena navavidhassa mānassa pahānābhisamayā. Antamakāsi dukkhassāti vaṭṭadukkhaṃ paricchinnaṃ parivaṭumaṃ akāsi, katvā ṭhitoti attho. Iti satthārā saṃyuttamahānikāye rāhulovāde (saṃ. ni. 3.91 ādayo) vipassanā kathitā, cūḷarāhulovādepi (ma. ni. 3.416 ādayo) vipassanā kathitā, ambalaṭṭhikarāhulovāde (ma. ni. 2.107 ādayo) daharasseva sato musāvādā veramaṇī kathitā, mahārāhulovāde (ma. ni. 2.113 ādayo) vipassanā kathitā. Imasmiṃ aṅguttaramahānikāye ayaṃ catukoṭikasuññatā nāma kathitāti.
《积污池经》的注释显示巴利原文
8. Jambālīsuttavaṇṇanā
178 在第八经中,「寂静的心解脱」(santaṃ cetovimuttiṃ)指:八种等至中的任何一种。「自身灭」(sakkāyanirodhaṃ)意思是:对那个称为三界轮回的“自身”的息灭,也就是指涅槃。「不跃入」(na pakkhandati)意思是:从所缘的角度说,并不投入进去。对其余的文句,也是一样的道理。「是不应期待的」(na pāṭikaṅkho)意思是:不应该去期盼。「用手脚沾满胶的人」(lepagatena)意思是:那个用胶涂抹了手足的人。显示巴利原文
178. Aṭṭhame santaṃ cetovimuttinti aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ aññataraṃ samāpattiṃ. Sakkāyanirodhanti tebhūmakavaṭṭasaṅkhātassa sakkāyassa nirodhaṃ, nibbānanti attho. Na pakkhandatīti ārammaṇavasena na pakkhandati. Sesapadesupi eseva nayo. Na pāṭikaṅkhoti na pāṭikaṅkhitabbo. Lepagatenāti lepamakkhitena.
对于这个义理,应当引用“想要过河到对岸的人”的比喻来说明:据说,有一男子想要渡过一条水流湍急、充满恶鱼的河流去往对岸,他心里思忖:“此岸充满危险与恐怖,对岸则安稳无虞。怎样才能到达对岸呢?”他看见八棵迦拘陀树一字排开,心想:“可借着这些树过去。”但转念又想:“迦拘陀树的枝条很光滑,手抓不住。”于是他用虫胶涂抹手脚,伸出右手去抓其中一根树枝,那只手便粘在了上面。他又伸出左手,接着是右脚、左脚,四肢全都粘在了树上,就这样头下脚上地悬空挂着。这时上游降下大雨,河水暴涨,他便沉入水流之中,成了鳄鱼等水兽的食物。显示巴利原文
Imasmiñca panatthe nadīpāraṃ gantukāmapurisopammaṃ āharitabbaṃ – eko kira puriso caṇḍasotāya vāḷamacchākulāya nadiyā pāraṃ gantukāmo ‘‘orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ, kiṃ nu kho katvā pāraṃ gamissāmī’’ti paṭipāṭiyā ṭhite aṭṭha kakudharukkhe disvā ‘‘sakkā imāya rukkhapaṭipāṭiyā gantu’’nti manasikatvā ‘‘kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā honti, sākhāya hatthā na saṇṭhaheyyu’’nti nigrodhapilakkharukkhādīnaṃ aññatarassa lākhāya hatthapāde makkhetvā dakkhiṇahatthena ekaṃ sākhaṃ gaṇhi. Hattho tattheva lagi. Puna vāmahatthena dakkhiṇapādena vāmapādenāti cattāropi hatthapādā tattheva lagiṃsu. So adhosiro lambamāno uparinadiyaṃ deve vuṭṭhe puṇṇāya nadiyā sote nimuggo kumbhīlādīnaṃ bhakkho ahosi.
应当了知:河流之水应视为轮回之流;想要渡到对岸的男子,如同瑜伽行者;此岸如同有身见;彼岸如同涅槃;依次排列的八棵迦拘陀树,如同八种等至;用涂胶的手抓握树枝,如同不先清除禅那与观的障碍便直接进入等至;四肢粘住、头下脚上地悬吊着,如同在初禅中被对禅那的喜爱所束缚;上游降雨,如同六门中生起烦恼;河水涨满时沉入水流、成为鳄鱼等水兽的食物,如同沉入轮回之流、在四恶趣中承受痛苦。显示巴利原文
Tattha nadīsotaṃ viya saṃsārasotaṃ daṭṭhabbaṃ, sotassa pāraṃ gantukāmapuriso viya yogāvacaro, orimatīraṃ viya sakkāyo, pārimatīraṃ viya nibbānaṃ, paṭipāṭiyā ṭhitā aṭṭha kakudharukkhā viya aṭṭha samāpattiyo, lepamakkhitena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthike asodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ, catūhi hatthapādehi sākhāya baddhassa olambanaṃ viya paṭhamajjhāne nikantiyā laggakālo, uparisote vuṭṭhi viya chasu dvāresu kilesānaṃ uppannakālo, nadiyā puṇṇāya sote nimuggassa kumbhīlādīnaṃ bhakkhabhūtakālo viya saṃsārasote nimuggassa catūsu apāyesu dukkhānubhavanakālo veditabbo.
“以清净的手”,是指用彻底洗净、洁净的手。对此义也应作同样的譬喻:正如那位想渡到对岸的男子心想:“迦拘陀树的枝条光滑,用不净的手去抓,手会滑脱。”于是他将手脚彻底洗净,抓住一根枝条,爬上第一棵树;从第一棵树上下来,再上第二棵树……如此依次上下,最后从第八棵树上下来,到达了对岸安稳的陆地。显示巴利原文
Suddhena hatthenāti sudhotena parisuddhahatthena. Imasmimpi atthe tādisameva opammaṃ kātabbaṃ – tatheva hi pāraṃ gantukāmo puriso ‘‘kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā, kiliṭṭhahatthena gaṇhantassa hattho parigaleyyā’’ti hatthapāde sudhote katvā ekaṃ sākhaṃ gaṇhitvā paṭhamaṃ rukkhaṃ āruḷho. Tato otaritvā dutiyaṃ…pe… tato otaritvā aṭṭhamaṃ, aṭṭhamarukkhato otaritvā pārimatīre khemantabhūmiṃ gato.
应知:当那位男子心想“凭借这些树,我就能到达对岸”时,正如瑜伽行者心想“我将进入八种等至,从等至出定后,再证阿拉汉果”时。以洁净的手抓握树枝,如同去除了禅那与观的障碍法之后,方才进入等至。其中,爬上第一棵树时,如同进入初禅等至时;从第一棵树下来再上第二棵树时,如同不被对初禅的喜爱与执著所系缚、从初禅出定后进入第二禅等至时……乃至从第七棵树下来再上第八棵树时,如同不被对无所有处等至的喜爱与执著所系缚、从无所有处等至出定后进入非想非非想处等至时。从第八棵树上下来,到达对岸安稳的陆地时,当知此即如同不被对非想非非想处的喜爱与执著所系缚、从等至出定后,遍观思择诸行,从而证得阿拉汉果时。显示巴利原文
Tattha ‘‘imehi rukkhehi pārimatīraṃ gamissāmī’’ti tassa purisassa cintitakālo viya yogino ‘‘aṭṭha samāpattiyo samāpajjitvā samāpattito vuṭṭhāya arahattaṃ gamissāmī’’ti cintitakālo, suddhena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthikadhamme sodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ. Tattha paṭhamarukkhārohaṇakālo viya paṭhamajjhānasamāpattikālo, paṭhamarukkhato oruyha dutiyaṃ āruḷhakālo viya paṭhamajjhāne nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya dutiyajjhānasamāpannakālo…pe… sattamarukkhato oruyha aṭṭhamaṃ āruḷhakālo viya ākiñcaññāyatanasamāpattiyaṃ nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpannakālo. Aṭṭhamarukkhato oruyha pārimatīraṃ khemantabhūmiṃ gatakālo viya nevasaññānāsaññāyatane nikantiyā abaddhassa samāpattito vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvā arahattappattakālo veditabbo.
“作意无明之破”(avijjāppabhedaṃ manasi karoti),意为:他作意于破除那于八处为无知、厚重密集成团的大无明——也就是称为阿拉汉果的法。“不投向”(na pakkhandati),是指仅就所缘而言,心不投向它。“积污池”(jambālī),是指从村落排出的大量水汇积而成的处所,即一个大水坑。“经年累月”(anekavassagaṇikā),是说此池在村庄或城市刚形成时便已存在,历经无数岁月,故称“经年累月”。“进水口”(āyamukhāni),是指四条流入的沟渠。“出水口”(apāyamukhāni),是指排水的孔洞。“不应期盼堤岸溃决”(na āḷippabhedo pāṭikaṅkho),是指不应期望堤岸自行破开。因为事实上,水并不会从那里涌出、冲破堤岸、卷带垃圾流入大海。显示巴利原文
Avijjāppabhedaṃ manasi karotīti aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇabhūtāya gaṇabahalamahāavijjāya pabhedasaṅkhātaṃ arahattaṃ manasi karoti. Na pakkhandatīti ārammaṇavaseneva na pakkhandati. Jambālīti gāmato nikkhantassa mahāudakassa patiṭṭhānabhūto mahāāvāṭo. Anekavassagaṇikāti gāmassa vā nagarassa vā uppannakāleyeva uppannattā anekāni vassagaṇāni uppannāya etissāti anekavassagaṇikā. Āyamukhānīti catasso pavisanakandarā. Apāyamukhānīti apavāhanacchiddāni. Na āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti na pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo. Na hi tato udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ gahetvā mahāsamuddaṃ pāpuṇāti.
为阐明此义,当引寻找园林者的譬喻。据说,曾有一位住在城中的善男子,想寻找一处园林。他在离城不远不近的地方,看见了一个很大的积污池。他观察后心想:“此处可化作一座悦意的园林。”于是他拿起锄头,把四条流水的沟渠全部堵上,又打通了排水的孔洞,便站在一旁等待。然而天未及时降雨,残留之水就都从排水孔渗尽了。皮革片、碎布等物在原地腐烂,生出许多虫子,四周变得让人无法靠近。即便有人走进去,也只好捏着鼻子迅速离开。过了几天,他又回来,退后几步站定观望,说了句“无法靠近”,便离开了。显示巴利原文
Imassa panatthassa vibhāvanatthaṃ uyyānagavesakaopammaṃ āharitabbaṃ. Eko kira nagaravāsiko kulaputto uyyānaṃ gavesanto nagarato nātidūre naccāsanne mahantaṃ jambāliṃ addasa. So ‘‘imasmiṃ ṭhāne ramaṇīyaṃ uyyānaṃ bhavissatī’’ti sallakkhetvā kuddālaṃ ādāya cattāripi kandarāni pidhāya apavāhanacchiddāni vivaritvā aṭṭhāsi. Devo na sammā vassi, avasesaudakaṃ apavāhanacchiddena parissavitvā gataṃ. Cammakhaṇḍapilotikādīni tattheva pūtikāni jātāni, pāṇakā saṇṭhitā, samantā anupagamanīyā jātā. Upagatānampi nāsāpuṭe pidhāya pakkamitabbaṃ hoti . So katipāhena āgantvā paṭikkamma ṭhito oloketvā ‘‘na sakkā upagantu’’nti pakkāmi.
其中,城内的善男子应视为犹如瑜伽行者。犹如寻园之人于村门口见到污水池时,即如见到此四大所成之身;堵塞入水口时,即如未得听闻佛法之水流入;打开出水口时,即如放松六根门的防护;天不按时降雨时,即如未得合适的业处;残余之水由出水口渗流而尽时,即如内在功德渐趋损减;水不能涌起冲破堤岸、带走垃圾汇入大海时,即如不能以阿拉汉道冲破无明之堤、扫除烦恼之积聚、亲身作证涅槃;皮革、碎布等就地腐烂于池中时,即如内在为贪等烦恼所充满;彼人归来见此情景懊悔而去时,即如仍在轮回中流转的补特伽罗,对轮回乐此不疲之时。显示巴利原文
Tattha nagaravāsī kulaputto viya yogāvacaro daṭṭhabbo, uyyānaṃ gavesantena gāmadvāre jambāliyā diṭṭhakālo viya cātumahābhūtikakāyo, āyamukhānaṃ pihitakālo viya dhammassavanodakassa aladdhakālo, apāyamukhānaṃ vivaṭakālo viya chadvārikasaṃvarassa vissaṭṭhakālo, devassa sammā avuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa aladdhakālo, avasesaudakassa apāyamukhehi parissavitvā gatakālo viya abbhantare guṇānaṃ parihīnakālo, udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ asamatthakālo viya arahattamaggena avijjāpāḷiṃ bhinditvā kilesarāsiṃ vidhamitvā nibbānaṃ sacchikātuṃ asamatthakālo, cammakhaṇḍapilotikādīnaṃ tattheva pūtibhāvo viya abbhantare rāgādikilesehi paripūritakālo, tassa āgantvā disvā vippaṭisārino gatakālo viya vaṭṭasamaṅgipuggalassa vaṭṭe abhiratakālo veditabbo.
「应期待堤岸破裂」(āḷippabhedo pāṭikaṅkho)意思就是应当期待堤岸的破裂(pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo)。也就是说,因为从那里水会涌上来,冲破堤岸(pāḷiṃ bhinditvā),卷走垃圾(kacavaraṃ ādāya),最终能够流到大海(mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ sakkhissati)。显示巴利原文
Āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo. Tato hi udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ sakkhissatīti attho.
在此也当引用同一譬喻。其中,入水口打开之时,犹如获得听闻适正法之良机;出水口关闭之时,犹如六根门上的防护现前;天适时降雨之时,犹如获得适宜的业处;水涌起、冲破堤岸、带走垃圾、流入大海之时,犹如以阿拉汉道破除无明、摧毁不善之蕴聚、证得阿拉汉果之时;由入水口流入之水令湖盈满之时,犹如内在为出世间法所充满之时;周围筑起围墙、种植树木、于园中建造宫殿、安置舞女、安坐享用美食之时,当知犹如登上法之宫殿,以涅槃为所缘,进入果定而安住之时。其余意义此处易解。而此说法,乃世间法与出世间法交融而说。显示巴利原文
Idhāpi tadeva opammaṃ āharitabbaṃ. Tattha āyamukhānaṃ vivaṭakālo viya sappāyadhammassavanassa laddhakālo, apāyamukhānaṃ pihitakālo viya chasu dvāresu saṃvarassa paccupaṭṭhitakālo, devassa sammā vuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa laddhakālo, udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pattakālo viya arahattamaggena avijjaṃ bhinditvā akusalarāsiṃ vidhamitvā arahattaṃ sacchikatakālo, āyamukhehi paviṭṭhena udakena sarassa paripuṇṇakālo viya abbhantare lokuttaradhammehi paripuṇṇakālo, samantato vatiṃ katvā rukkhe ropetvā uyyānamajjhe pāsādaṃ māpetvā nāṭakāni paccupaṭṭhapetvā subhojanaṃ bhuñjantassa nisinnakālo viya dhammapāsādaṃ āruyha nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nisinnakālo veditabbo. Sesamettha uttānatthameva. Desanā pana lokiyalokuttaramissikā kathitāti.
《涅槃经》的注释显示巴利原文
9. Nibbānasuttavaṇṇanā
179 第九经中,关于“退分想”等,应依《阿毗达摩》中所说的方法来理解其义:“证得初禅者,若有与欲贪相应的想与作意现前,这便是退分慧”(《分别论》799)。所谓“不如实了知”,即是不以其自性,以道智而了知。显示巴利原文
179. Navame hānabhāgiyā saññātiādīsu ‘‘paṭhamassa jhānassa lābhiṃ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, hānabhāginī paññā’’ti (vibha. 799) abhidhamme vuttanayeneva attho veditabbo. Yathābhūtaṃnappajānantīti yathāsabhāvato maggañāṇena na jānanti.
《大教法经》的注释显示巴利原文
10. Mahāpadesasuttavaṇṇanā
180 第十经中,“住于婆伽城”:指世尊于般涅槃之际游方,到达该城后便住于彼处。“阿难陀塔”:指建于药叉阿难陀的住处处的寺院。“大教法”:指大处或大依据,意即依凭佛陀等大圣者所教示而说的重大根据。“不应欢喜”:不应先以欢喜、满意之心赞叹而后听闻。若如此而为,后来虽被告知“此不相合”,他也会执言“先前此是法,现在却不是法”而不放弃自己的执见。“不应排斥”:不应一开始便斥责说“这愚人在说什么”。若如此说,则即使有应说之语,他也不会再说。因此,世尊教示:先不欢喜,也不排斥。“句辞”:指称为句的言辞。“善巧记取”:即善加记取——“在此处诵出圣典,在此处解释义理,在此处讲述连结,在此处讲述前后关联”。“应于经中对校”:应放入经中核对。“应于律中比照”:应放入律中比对。显示巴利原文
180. Dasame bhoganagare viharatīti parinibbānasamaye cārikaṃ caranto taṃ nagaraṃ patvā tattha viharati. Ānandacetiyeti ānandayakkhassa bhavanaṭṭhāne patiṭṭhitavihāre. Mahāpadeseti mahāokāse mahāapadese vā, buddhādayo mahante mahante apadisitvā vuttāni mahākāraṇānīti attho. Neva abhinanditabbanti haṭṭhatuṭṭhehi sādhukāraṃ datvā pubbeva na sotabbaṃ. Evaṃ kate hi pacchā ‘‘idaṃ na sametī’’ti vuccamānopi ‘‘kiṃ pubbeva ayaṃ dhammo, idāni na dhammo’’ti vatvā laddhiṃ na vissajjeti. Nappaṭikkositabbanti ‘‘kiṃ esa bālo vadatī’’ti evaṃ pubbeva na vattabbaṃ. Evaṃ vutte hi vattuṃ yuttampi na vakkhati. Tenāha – anabhinanditvā appaṭikkositvāti. Padabyañjanānīti padasaṅkhātāni byañjanāni. Sādhukaṃ uggahetvāti ‘‘imasmiṃ ṭhāne pāḷi vuttā, imasmiṃ ṭhāne attho vutto, imasmiṃ ṭhāne anusandhi kathitā , imasmiṃ ṭhāne pubbāparaṃ kathita’’nti suṭṭhu gahetvā. Sutte otāretabbānīti sutte otaritabbāni. Vinaye sandassetabbānīti vinaye saṃsandetabbāni.
在此,“经”也指律。如所说:“于何处被遮止?于舍卫城的《经分别》中”(《小品》457)。“律”则指犍度,如所谓“于律之违犯中”。如此,律藏尚未穷尽。然而,若以两部《分别》为经,以犍度与《附随》为律,则律藏得以穷尽。或者,以经藏为经,以律藏为律,如此则仅二藏得以穷尽。又或者,以经藏与阿毗达摩藏为经,以律藏为律,如此则三藏亦尚未穷尽。因为确实有名为非经的佛语存在,即所谓:《本生》、《无碍解道》、《义释》、《经集》、《法句》、《优陀那》、《如是语》、《天宫事》、《饿鬼事》、《长老偈》、《长老尼偈》、《譬喻》。显示巴利原文
Ettha ca suttanti vinayo vutto. Yathāha – ‘‘kattha paṭikkhittaṃ, sāvatthiyaṃ suttavibhaṅge’’ti (cūḷava. 457) vinayoti khandhako. Yathāha – ‘‘vinayātisāre’’ti. Evaṃ vinayapiṭakampi na pariyādiyati. Ubhatovibhaṅgā pana suttaṃ, khandhakaparivārā vinayoti evaṃ vinayapiṭakaṃ pariyādiyati. Atha vā suttantapiṭakaṃ suttaṃ, vinayapiṭakaṃ vinayoti evaṃ dveyeva piṭakāni pariyādiyanti. Suttantābhidhammapiṭakāni vā suttaṃ, vinayapiṭakaṃ vinayoti evampi tīṇi piṭakāni na tāva pariyādiyanti. Asuttanāmakañhi buddhavacanaṃ nāma atthi. Seyyathidaṃ – jātakaṃ paṭisambhidā niddeso suttanipāto dhammapadaṃ udānaṃ itivuttakaṃ vimānavatthu petavatthu theragāthā therīgāthā apadānanti.
然而,苏定那长老否定了所有那些说法,说:“没有所谓非经的佛语”,并主张:“三藏即是经,律乃是准则。”接着,为说明此准则,他引用了这部经:显示巴利原文
Sudinnatthero pana ‘‘asuttanāmakaṃ buddhavacanaṃ natthī’’ti taṃ sabbaṃ paṭikkhipitvā ‘‘tīṇi piṭakāni suttaṃ, vinayo pana kāraṇa’’nti āha. Tato taṃ kāraṇaṃ dassento idaṃ suttamāhari –
乔达弥!你若了知某些法,这些法导向贪着而非离贪,导向结缚而非离缚,导向执取而非无执取,导向多欲而非少欲,导向不知足而非知足,导向懈怠而非精勤,导向乐群而非远离,导向积聚而非损减,乔达弥!你应当这样确定地了知:“此非是法,此非是律,此非是大师的教法。”显示巴利原文
‘‘Ye kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi, ime dhammā sarāgāya saṃvattanti no virāgāya, saṃyogāya saṃvattanti no visaṃyogāya, saupādānāya saṃvattanti no anupādānāya, mahicchatāya saṃvattanti no appicchatāya, asantuṭṭhiyā saṃvattanti no santuṭṭhiyā, kosajjāya saṃvattanti no vīriyārambhāya, saṅgaṇikāya saṃvattanti no pavivekāya, ācayāya saṃvattanti no apacayāya. Ekaṃsena, gotami, jāneyyāsi ‘neso dhammo neso vinayo netaṃ satthu sāsana’nti.
乔达弥!你若了知某些法,这些法导向离贪而非贪着,导向离缚而非结缚,导向无执取而非执取,导向少欲而非多欲,导向知足而非不知足,导向精勤而非懈怠,导向远离而非乐群,导向损减而非积聚,乔达弥!你应当这样确定地了知:“此即是法,此即是律,此即大师之教法。”(《小品》406;《增支部》8.53)显示巴利原文
‘‘Ye ca kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi, ime dhammā virāgāya saṃvattanti no sarāgāya, visaṃyogāya saṃvattanti no saṃyogāya. Anupādānāya saṃvattanti no saupādānāya, appicchatāya saṃvattanti no mahicchatāya, santuṭṭhiyā saṃvattanti no asantuṭṭhiyā, vīriyārambhāya saṃvattanti no kosajjāya, pavivekāya saṃvattanti no saṅgaṇikāya, apacayāya saṃvattanti no ācayāya. Ekaṃsena, gotami , jāneyyāsi ‘eso dhammo eso vinayo etaṃ satthu sāsana’’’nti (cūḷava. 406; a. ni. 8.53).
“经中”:谓应纳入三藏佛语之中而作审定。“律中”:谓应在能调伏贪等之律法中对合,此是此处之义。“既不收于经中”:谓其并非依经之次第出现于任何一处,而是可被认出是从隐秘的《韦桑答罗》、隐秘《温玛嘎》、隐秘律及《吠陀罗藏》等某一藏中,抽出核心教说而传来者。如是传来之教法,若在调伏贪等之法中不得显现,即应舍弃,故说:“诸比丘,这些当如是舍之。”依此方法,应了知一切处之义。“诸比丘,当受持此第四大教法”:谓诸比丘,当受持此第四个法之立足处。显示巴利原文
Tasmā sutteti tepiṭakabuddhavacane otāretabbāni. Vinayeti etasmiṃ rāgādivinayakāraṇe saṃsandetabbānīti ayamettha attho. Na ceva sutte otarantīti suttapaṭipāṭiyā katthaci anāgantvā challiṃ uṭṭhapetvā guḷhavessantara-guḷhaummagga-guḷhavinayavedallapiṭakānaṃ aññatarato āgatāni paññāyantīti attho. Evaṃ āgatāni hi rāgādivinaye ca apaññāyamānāni chaḍḍetabbāni honti. Tena vuttaṃ – ‘‘iti hidaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyāthā’’ti. Etenupāyena sabbattha attho veditabbo. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyāthāti imaṃ, bhikkhave, catutthaṃ dhammassa patiṭṭhānokāsaṃ dhāreyyāthāti.