3. 思集品巴利
(18) 3. Sañcetaniyavaggo
《思经》的注释巴利
1. Cetanāsuttavaṇṇanā
171 171. 在第三品的第一部经里,“身”指身门,意思是有了身表。“以身思为因”等句中,所谓身思,就是在身门生起的思,也就是策动。这种思按八种欲界善来说有八种,按不善来说有十二种,一共二十种。语思也是这样,意思也是这样。而且这里还可以有九种属于广大心的思。“以身思为因”就是以身思为缘。“于内生起乐与苦”:以八种善业为缘,在自己内部生起乐;以十二种不善业为缘,生起苦。其余二门也是同样的道理。“唯以无明为缘”就是纯粹以无明为原因。因为当覆盖着的无明作为缘时,依于三门而成为苦乐之缘的那些思就会生起。所以,这段话是立足于作为根本的无明来说的。巴利
171. Tatiyassa paṭhame kāyeti kāyadvāre, kāyaviññattiyā satīti attho. Kāyasañcetanāhetūtiādīsu kāyasañcetanā nāma kāyadvāre cetanā pakappanā. Sā aṭṭha kāmāvacarakusalavasena aṭṭhavidhā, akusalavasena dvādasavidhāti vīsatividhā. Tathā vacīsañcetanā, tathā manosañcetanā. Apicettha nava mahaggatacetanāpi labbhanti. Kāyasañcetanāhetūti kāyasañcetanāpaccayā. Uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhanti aṭṭhakusalakammapaccayā niyakajjhatte sukhaṃ uppajjati, dvādasaakusalakammapaccayā dukkhaṃ. Sesadvāresupi eseva nayo. Avijjāpaccayāvāti avijjākāraṇeneva. Sace hi avijjā chādayamānā paccayo hoti, evaṃ sante tīsu dvāresu sukhadukkhānaṃ paccayabhūtā cetanā uppajjati. Iti mūlabhūtāya avijjāya vasenetaṃ vuttaṃ.
在“自己”等词句中,没有受到别人指使,而是自己主动去造作,这就叫“自己造作身行”。如果是先劝导、指使别人,再让别人去做的,那个身行就叫“由别人造作的身行”。另外,有人在身门造作那二十种身行时,清楚地知道“这是善、这是不善”“这是善的果报、这是不善的果报”,这就是“以正知而造作”。如果不知道这些还去造作,那就是“以不正知而造作”。其余两门也是同样的道理。巴利
Sāmaṃ vātiādīsu parehi anāṇatto sayameva abhisaṅkharonto sāmaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti nāma. Yaṃ pana pare samādapetvā āṇāpetvā kārenti, tassa taṃ kāyasaṅkhāraṃ pare abhisaṅkharonti nāma. Yo pana kusalaṃ kusalanti akusalaṃ akusalanti kusalavipākaṃ kusalavipākoti akusalavipākaṃ akusalavipākoti jānanto kāyadvāre vīsatividhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, ayaṃ sampajāno abhisaṅkharoti nāma. Yo evaṃ ajānanto abhisaṅkharoti, ayaṃ asampajāno abhisaṅkharoti nāma. Sesadvāresupi eseva nayo.
在这里,应当这样理解“不正知业”:小孩子心想“我们来做父母所做的事”,于是去礼拜佛塔、献花供养、礼拜比丘僧团——即使他们不知道这是善的,那行为本身仍然是善。同样,鹿、鸟等畜生听闻佛法、礼拜僧团、礼拜佛塔——不管它们知道还是不知道,那行为本身仍然是善。但是,小孩子用手脚打父母,对比丘们举起手掌作威胁姿势、扔棍子、辱骂;牛追着比丘僧团跑,狗追着跑、咬,狮子、老虎等追捕并夺人性命——这些情况,不管它们知道还是不知道,都应当理解为是不善业。巴利
Tattha asampajānakammaṃ evaṃ veditabbaṃ – daharadārakā ‘‘mātāpitūhi kataṃ karomā’’ti cetiyaṃ vandanti, pupphapūjaṃ karonti, bhikkhusaṅghaṃ vandanti, tesaṃ kusalanti ajānantānampi taṃ kusalameva hoti. Tathā migapakkhiādayo tiracchānā dhammaṃ suṇanti, saṅghaṃ vandanti, cetiyaṃ vandanti, tesaṃ jānantānampi ajānantānampi taṃ kusalameva hoti. Daharadārakā pana mātāpitaro hatthapādehi paharanti, bhikkhūnaṃ talasattikaṃ uggiranti, daṇḍaṃ khipanti, akkosanti . Gāviyo bhikkhusaṅghaṃ anubandhanti, sunakhā anubandhanti, ḍaṃsanti, sīhabyagghādayo anubandhanti, jīvitā voropenti. Tesaṃ jānantānampi ajānantānampi akusalakammaṃ hotīti veditabbaṃ.
现在要把三种门里的造作之思合起来看。具体来说:在身门,有以自己造作为根的思二十种,以指令为根的思二十种,以正知为根的思二十种,以不正知为根的思二十种,一共八十种思。语门也是这样。但在意门,每一类各有二十九种,合计一百一十六种。这样,三种门里总共有二百七十六种思。这些思全都归入行蕴;与它们相应的感受状态是受蕴,认知的状态是想蕴,心本身是识蕴,身体是所依的色法,作为身体之缘的是四界、四大——这五蕴就叫苦谛。巴利
Idāni tīsupi dvāresu āyūhanacetanā samodhānetabbā. Seyyathidaṃ – kāyadvāre sayaṃkatamūlikā vīsati cetanā, āṇattimūlikā vīsati, sampajānamūlikā vīsati, asampajānamūlikā vīsatīti asīti cetanā honti, tathā vacīdvāre. Manodvāre pana ekekasmimpi vikappe ekūnatiṃsa katvā satañca soḷasa ca honti. Iti sabbāpi tīsu dvāresu dve satāni chasattati ca cetanā. Tā sabbāpi saṅkhārakkhandhoteva saṅkhaṃ gacchanti, taṃsampayutto vedayitākāro vedanākkhandho, sañjānanākāro saññākkhandho, cittaṃ viññāṇakkhandho, kāyo upādārūpaṃ, tassa paccayā catasso dhātuyo cattāri bhūtānīti ime pañcakkhandhā dukkhasaccaṃ nāma.
比丘们,对于这些法,“无明随逐”的意思是:无明以俱生的方式和以亲依止的方式,随逐于前面所说的种种思法。如此,既显示了轮回,也显示了轮回之根——无明。巴利
Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitāti imesu vuttappabhedesu cetanādhammesu avijjā sahajātavasena ca upanissayavasena ca anupatitā. Evaṃ vaṭṭañceva vaṭṭamūlikā ca avijjā dassitā hoti.
到这一步,已经增长了观智、证得阿拉汉果的漏尽者,现在要对他作赞叹,于是说“以无明、无余离贪、无余灭尽等……”等。这里,“以无余离贪、无余灭尽”是指以无余的离贪和无余的灭尽。“此身不存在”:漏尽者用身体所做的行为,比如扫塔院、扫菩提树院、前进、后退、履行各种义务等,这些还是看得出来。然而,对他而言,在身门生起的二十种思已经成为不再感果的法性。因此说“此身不存在,缘此身而于内生起的乐与苦”。因为,在身门生起的思,在这里被说为“身”。其余二门也是同样的道理。“田”等名称,也只是善业和不善业的名称。因为业是异熟果生长之处,所以叫“田”;是果报依止之处,所以叫“事”;是产生果报的原因处,所以叫“处”;是引发争执之处,所以叫“诤事”。巴利
Ettāvatā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pattassa khīṇāsavassa idāni thutiṃ karonto avijjāyatveva asesavirāganirodhātiādimāha. Tattha asesavirāganirodhāti asesavirāgena ceva asesanirodhena ca. So kāyo na hotīti khīṇāsavassa kāyena karaṇakammaṃ paññāyati, cetiyaṅgaṇasammajjanaṃ bodhiyaṅgaṇasammajjanaṃ abhikkamanaṃ paṭikkamanaṃ vattānuvattakaraṇanti evamādi. Kāyadvāre panassa vīsati cetanā avipākadhammataṃ āpajjanti. Tena vuttaṃ – ‘‘so kāyo na hoti, yaṃ paccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti. Kāyadvārappavattā hi cetanā idha kāyoti adhippetā. Sesadvayepi eseva nayo. Khettantiādīnipi kusalākusalakammasseva nāmāni. Tañhi vipākassa viruhanaṭṭhānaṭṭhena khettaṃ, patiṭṭhānaṭṭhena vatthu, kāraṇaṭṭhena āyatanaṃ, adhikaraṇaṭṭhena adhikaraṇanti vuccati.
导师用这一部分说明了通过三门所积累的业之后,现在为了说明这种业在哪里成熟受报,就说了“比丘们,有四种……”等话。其中,“获得自体”指已经获得的自体。“以自己的思而行”指由自己构想的思在推动、在运转。巴利
Iti satthā ettakena ṭhānena tīhi dvārehi āyūhitakammaṃ dassetvā idāni tassa kammassa vipaccanaṭṭhānaṃ dassetuṃ cattārome bhikkhavetiādimāha. Tattha attabhāvappaṭilābhāti paṭiladdhaattabhāvā. Attasañcetanā kamatīti attanā pakappitacetanā vahati pavattati.
以“以自己的思为因,那些众生从那个身体死去”等句中:嬉戏放逸的天人是以自己的思为因而死。那些天人在欢喜园、杂色园、粗涩园等处沉浸于天界的享乐,嬉戏之时,对饮食失去正念,于是因为断绝饮食而枯萎,就像被扔在烈日下的花环。心嗔恨的天人则是以他人的思为因而死,这些是四大王天的天人。据说,其中有一位天子心想“我要去观星嬉戏”,便带着眷属乘车上了街道。这时另一位天子正出门,看见他走在前面,就生气地想:“喂,这家伙怎么像从没见过世面似的,看到这个就欢喜得膨胀起来,像在吼叫一样往前走?”走在前面的那位也回过头来,看见他生气——因为生气的人很容易认出来——知道他在生气后,就反过来生气地说:“你生气又能把我怎么样?我这福报是靠我自己的布施、持戒等得来的,不是靠你得来的。”当一个人生气而另一个人不生气时,不生气的那位还能保持平安;但当两个人都生气时,一个人的嗔怒就成了另一个人的缘,另一个人的嗔怒也成了这个人的缘,于是两人就像互相哭喊一样,双双死去。人类则是以自己的思和他人的思两者为因而死,意思是,以自己的思和他人的思为因而死。人们确实会因为生气,用自己的手和棍棒打自己,用绳子等绑自己,用刀砍自己的头,吃毒药,跳下悬崖,跳进水里,跳进火里;别人也会用棍棒或刀剑打他们、杀他们。这样,在他们身上,自己的思和他人的思都起了作用。巴利
Attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hotītiādīsu khiḍḍāpadosikā devā attasañcetanāhetu cavanti. Tesañhi nandanavanacittalatāvanaphārusakavanādīsu dibbaratisamappitānaṃ kīḷantānaṃ pānabhojane sati sammussati, te āhārupacchedena ātape khittamālā viya milāyanti. Manopadosikā devā parasañcetanāhetu cavanti, ete cātumahārājikā devā. Tesu kira eko devaputto ‘‘nakkhattaṃ kīḷissāmī’’ti saparivāro rathena vīthiṃ paṭipajjati. Athañño nikkhamanto taṃ purato gacchantaṃ disvā ‘‘kiṃ, bho, ayaṃ kapaṇo adiṭṭhapubbaṃ viya etaṃ disvā pītiyā uddhumāto viya gajjamāno viya ca gacchatī’’ti kujjhati. Purato gacchantopi nivattitvā taṃ kuddhaṃ disvā kuddhā nāma suvijānā hontīti kuddhabhāvamassa ñatvā ‘‘tvaṃ kuddho mayhaṃ kiṃ karissasi, ayaṃ sampatti mayā dānasīlādīnaṃ vasena laddhā, na tuyhaṃ vasenā’’ti paṭikujjhati. Ekasmiñhi kuddhe itaro akuddho rakkhati, ubhosu pana kuddhesu ekassa kodho itarassa paccayo hoti, tassapi kodho itarassa paccayo hotīti ubho kandantānaṃyeva orodhānaṃ cavanti. Manussā attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu cavanti, attasañcetanāya ca parasañcetanāya ca hetubhūtāya cavantīti attho. Manussā hi kujjhitvā attanāva attānaṃ hatthehipi daṇḍehipi paharanti, rajjubandhanādīhipi bandhanti, asināpi sīsaṃ chindanti, visampi khādanti, papātepi patanti, udakampi pavisanti, aggimpi pavisanti, parepi daṇḍena vā satthane vā paharitvā mārenti. Evaṃ tesu attasañcetanāpi parasañcetanāpi kamati.
哪些天众应当以此来看待?意思是:应当以什么来看待哪些天众?或者也可以理解为:以这样的存在状态,应当看待哪些天众?那么,长老为什么要问这个问题?难道他自己没有能力解说吗?他有能力解说,但这一句按其本身的性质,是属于佛陀所知的领域,所以长老没有自己解说。“以此应见”就是以这样的存在状态应见。而这个问题在下面的欲界和色界中也能得到,但世尊是把范围限定到有顶天来说的,这样就等于作了毫无遗漏的解说,因此世尊才这样开示。巴利
Katametena devā daṭṭhabbāti katame nāma te devā daṭṭhabbāti attho. Tena vā attabhāvena katame devā daṭṭhabbātipi attho. Kasmā pana thero imaṃ pañhaṃ pucchati, kiṃ attanā kathetuṃ nappahotīti? Pahoti, idaṃ pana padaṃ attano sabhāvena buddhavisayaṃ pañhanti thero na kathesi. Tena daṭṭhabbāti tena attabhāvena daṭṭhabbā. Ayaṃ pana pañho heṭṭhā kāmāvacarepi rūpāvacarepi labbhati, bhavaggena pana paricchinditvā kathito nippadesena kathito hotīti bhagavatā evaṃ kathito.
“来至此性者”:所谓“来至此性”,就是来至欲界五蕴这种生存状态的人,他们既不是将投生到那里的人,也不是将投生到更高处的人。“不来至此性者”:就是不来至这五蕴集合的人,他们不是将投生到低处的人,而是要么将投生到那里,要么将投生到更高处,要么就在那里般涅槃。这里应当依据那些已经投生在低处存在的人,来理解什么是“将投生到更高处的人”。不过在最高有顶天,这种情况是不存在的。其余各处,意思都很清楚。巴利
Āgantāroitthattanti itthabhāvaṃ kāmāvacarapañcakkhandhabhāvameva āgantāro, neva tatrūpapattikā na uparūpapattikā honti. Anāgantāro itthattanti imaṃ khandhapañcakaṃ anāgantāro, heṭṭhūpapattikā na honti, tatrūpapattikā vā uparūpapattikā vā tattheva vā parinibbāyino hontīti attho. Ettha ca heṭṭhimabhave nibbattānaṃ vasena uparūpapattikā veditabbā. Bhavagge panetaṃ natthi. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
2. 《分别经》的注释巴利
2. Vibhattisuttavaṇṇanā
172 172. 在第二部经里,“义无碍解”指的是对五种义理能详细分辨的智慧。“范围”是就因由来说的。“字句”是就音节来说的。“以多种方式”是通过种种理由。“我宣说”就是我讲说。“我开示”就是我把事情讲明白来说。“我施设”就是令他人知道。“我建立”就是先建立、再推动而说。“我揭开”就是敞开来说。“我分别”就是分开来详细说。“我阐明”就是把深奥的变得浅显易懂来说。“他以问题来接近我”就是让他带着问题到我这里来。“我以解答”就是我要用回答他的问题来让他心里满意。“于诸法善巧”是说:我们这位导师,对所证得的诸法极为善巧,他就在眼前。如果我没有真正证得义无碍解,他就会说“舍利弗,你先去证得它”,以此来阻止我。尊者就是这样在导师面前发出狮子吼。按这个方法,一切地方都应这样理解其含义。而且,在这些无碍解当中,前三种无碍解属于世间,义无碍解则通于世间与出世间。巴利
172. Dutiye atthapaṭisambhidāti pañcasu atthesu pabhedagataṃ ñāṇaṃ. Odhisoti kāraṇaso. Byañjanasoti akkharaso. Anekapariyāyenāti anekehi kāraṇehi. Ācikkhāmīti kathemi. Desemīti pākaṭaṃ katvā kathemi. Paññāpemīti jānāpemi. Paṭṭhapemīti paṭṭhapetvā pavattetvā kathemi. Vivarāmīti vivaṭaṃ katvā kathemi. Vibhajāmīti vibhajitvā kathemi. Uttānīkaromīti gambhīraṃ uttānakaṃ katvā kathemi. So maṃ pañhenāti so maṃ pañhena upagacchatu. Ahaṃ veyyākaraṇenāti ahamassa pañhakathanena cittaṃ ārādhessāmi. Yo no dhammānaṃ sukusaloti yo amhākaṃ adhigatadhammānaṃ sukusalo satthā, so esa sammukhībhūto. Yadi mayā atthapaṭisambhidā na sacchikatā, ‘‘sacchikarohi tāva sāriputtā’’ti vatvā maṃ paṭibāhissatīti satthu purato nisinnakova sīhanādaṃ nadati. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo. Imāsu ca pana paṭisambhidāsu tisso paṭisambhidā lokiyā, atthapaṭisambhidā lokiyalokuttarāti.
《玛哈果提咖经》的注释巴利
3. Mahākoṭṭhikasuttavaṇṇanā
173 在第三经里,“诸触处”是指触的制造者,也就是触生起的地方。问“还有别的什么吗?”意思是:当这些全都毫无剩余地灭尽之后,还有没有哪怕一丁点烦恼存在?问“没有别的什么吗?”在这里也是问:“连一丁点烦恼都没有了吗?”剩下两句也是同样的道理。而他问这四个问题,是依据常见论、断灭论、一分常见论和模棱两可论来问的。因此,长老为了驳斥他每一个提问,就说“千万不要这样说”。这里的“hi”只是个语助词,意思是“不要这样说”。他是站在执取我的立场上,以常见论等方式来问:“是不是还有别的什么、另外的什么叫做‘我’存在?”那么,他真的是执持我见的人吗?他并不是执持我见的人。只是当时在座有一位持这种见解的比丘,那位比丘自己没法提问,所以他才这样问,目的是让那位比丘把自己的见解说出来;同时也是为了将来有持同样见解的人出现时,堵住他们的话头——“这个问题在佛陀在世时就已经被大弟子们解答过了”——所以才特意发问。巴利
173. Tatiye phassāyatanānanti phassākarānaṃ, phassassa uppattiṭṭhānānanti attho. Atthaññaṃ kiñcīti etesu asesato niruddhesu tato paraṃ koci appamattakopi kileso atthīti pucchati. Natthaññaṃ kiñcīti idhāpi ‘‘appamattakopi kileso natthī’’ti pucchati. Sesadvayepi eseva nayo. Ime pana cattāropi pañhe sassatucchedaekaccasassataamarāvikkhepavasena pucchati. Tenassa thero pucchitapucchitaṃ paṭibāhanto mā hevanti āha. Ettha hiiti nipātamattaṃ, evaṃ mā bhaṇīti attho. Attūpaladdhivaseneva ‘‘atthaññaṃ kiñci añño koci attā nāma atthī’’ti sassatādiākārena pucchati. Kiṃ panesa attūpaladdhikoti? Na attūpaladdhiko. Evaṃladdhiko pana tattheko bhikkhu nisinno, so pucchituṃ na sakkoti. Tassa laddhiṃ vissajjāpanatthaṃ evaṃ pucchati. Yepi ca anāgate evaṃladdhikā bhavissanti, tesaṃ ‘‘buddhakālepeso pañho mahāsāvakehi vissajjito’’ti vacanokāsupacchedanatthaṃ pucchatiyeva.
在不该起戏论的地方反而去起戏论,就是在不该造作戏论之处造作戏论,走上一条不该走的路。所谓“戏论所到之处”,就是说:六触处的活动范围有多大,由渴爱、邪见、我慢等种种形态所分出的戏论,其活动范围就有多大。贤友,六触处完全离贪、灭尽,就是戏论的灭尽、戏论的寂止——意思是说,当这六处彻底灭尽时,戏论也就随之彻底灭尽、彻底寂止了。不过,在无色界中,凡夫天神们虽然前五种触处已经灭尽,但第六种触处还没有灭尽,所以三种戏论也仍然没有断除。再者,这个提问是只就五蕴有的层面来说的。第四经也应当依照同样的道理来理解。巴利
Appapañcaṃpapañcetīti na papañcetabbaṭṭhāne papañcaṃ karoti, anācaritabbaṃ maggaṃ carati. Tāvatā papañcassa gatīti yattakā channaṃ phassāyatanānaṃ gati, tattakāva taṇhādiṭṭhimānappabhedassa papañcassa gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamoti etesu chasu āyatanesu sabbaso niruddhesu papañcāpi niruddhāva honti, vūpasantāva hontīti attho. Āruppe pana puthujjanadevatānaṃ kiñcāpi pañca phassāyatanāni niruddhāni, chaṭṭhassa pana aniruddhattā tayopi papañcā appahīnāva. Apica pañcavokārabhavavaseneva pañho kathitoti. Catutthe imināva nayena attho veditabbo.
《伍巴瓦那经》的注释巴利
5. Upavāṇasuttavaṇṇanā
175-176 175-176. 在第五经中,“以明而成为终结者”意思是:他以明终结了轮回之苦,也就是说,他把整个轮回之苦彻底断尽、完全终结,并安住其中。其余的文句也应这样理解。“仍带着执取”意思是:仍然处于有执取的状态。“将会成为终结者”意思是:将会终结轮回之苦并安住。“具足行”意思是:具备由十五种法构成的行。“如实知见而成为终结者”意思是:以道智如实了知、如实照见之后,就成为轮回之苦的终结者并安住。他以阿拉汉果的最高境界为这个提问作了总结。第六经应依照前面《一聚经》注释中所说的方式来理解。巴利
175-176. Pañcame vijjāyantakaro hotīti vijjāya vaṭṭadukkhassa antakaro hoti, sakalaṃ vaṭṭadukkhaṃ paricchinnaṃ parivaṭumaṃ katvā tiṭṭhatīti. Sesapadesupi eseva nayo. Saupādānoti sagahaṇova hutvā. Antakaro abhavissāti vaṭṭadukkhassa antaṃ katvā ṭhito abhavissa. Caraṇasampannoti pannarasadhammabhedena caraṇena samannāgato. Yathābhūtaṃ jānaṃpassaṃ antakaro hotīti yathāsabhāvaṃ maggapaññāya jānitvā passitvā vaṭṭadukkhassa antaṃ katvā ṭhito nāma hotīti arahattanikūṭena pañhaṃ niṭṭhapesi. Chaṭṭhaṃ heṭṭhā ekakanipātavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
《罗睺罗经》的注释巴利
7. Rāhulasuttavaṇṇanā
177 177. 在第七经里,“内的”是指在头发等二十个部分中,以坚硬为特征的地界。“外的”是指在外部的、与感官无关的石头、山等事物中,以坚硬为特征的地界。按照同样的方法,其余的界也应当这样理解。“这不是我的,这不是我,这不是我的自我”,这三句是从否定和破除渴爱、我慢、邪见这三种执取的角度来说的。“应以正慧观见”,意思是应当以正确的因由、合理的方式,用道慧去观照。“观见之后”,是指与观一起运作的道慧观见之后。“他断除了渴爱”,是指他把道所要断除的渴爱连同根一起斩断了。“他解除了结缚”,是指他解除、拔除并舍弃了十种结缚。“由于正确地完全了知了慢”,是指以正确的因由、合理的方式,通过断除而完全了知了九种慢。“他彻底终结了痛苦”,是指他把轮回的痛苦划定了界限、彻底终结,也就是说,完成之后安住其中。就这样,导师在《相应部·大品》的《罗睺罗教诫》中开示了观,在《小罗睺罗教诫》中也开示了观,在《庵婆罗树园罗睺罗教诫》中则对尚且年幼的他开示了离妄语,在《大罗睺罗教诫》中开示了观。而在这部《增支部·大品》中,则宣说了名为“四边空”的教示。巴利
177. Sattame ajjhattikāti kesādīsu vīsatiyā koṭṭhāsesu thaddhākāralakkhaṇā pathavīdhātu. Bāhirāti bahiddhā anindriyabaddhesu pāsāṇapabbatādīsu thaddhākāralakkhaṇā pathavīdhātu . Imināva nayena sesāpi dhātuyo veditabbā. Netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti idaṃ tayaṃ taṇhāmānadiṭṭhiggāhapaṭikkhepavasena vuttaṃ. Sammappaññāya daṭṭhabbanti hetunā kāraṇena maggapaññāya passitabbaṃ. Disvāti sahavipassanāya maggapaññāya passitvā. Acchecchi taṇhanti maggavajjhataṇhaṃ samūlakaṃ chindi. Vivattayi saṃyojananti dasavidhampi saṃyojanaṃ vivattayi ubbattetvā pajahi. Sammā mānābhisamayāti hetunā kāraṇena navavidhassa mānassa pahānābhisamayā. Antamakāsi dukkhassāti vaṭṭadukkhaṃ paricchinnaṃ parivaṭumaṃ akāsi, katvā ṭhitoti attho. Iti satthārā saṃyuttamahānikāye rāhulovāde (saṃ. ni. 3.91 ādayo) vipassanā kathitā, cūḷarāhulovādepi (ma. ni. 3.416 ādayo) vipassanā kathitā, ambalaṭṭhikarāhulovāde (ma. ni. 2.107 ādayo) daharasseva sato musāvādā veramaṇī kathitā, mahārāhulovāde (ma. ni. 2.113 ādayo) vipassanā kathitā. Imasmiṃ aṅguttaramahānikāye ayaṃ catukoṭikasuññatā nāma kathitāti.
《占巴离经》的注释巴利
8. Jambālīsuttavaṇṇanā
178 在第八经的注释里,“寂静的心解脱”指的是八种等至当中的任何一种。“自身的灭尽”指的是那个被称为三界轮回的“自身”的息灭,也就是涅槃的意思。“不跃入”是说,从所缘的角度来说,不会投入进去。剩下那些句子的道理也是一样。“不应期待”就是不应该去期盼。“沾胶的人”指的是那个被胶涂抹了的人。巴利
178. Aṭṭhame santaṃ cetovimuttinti aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ aññataraṃ samāpattiṃ. Sakkāyanirodhanti tebhūmakavaṭṭasaṅkhātassa sakkāyassa nirodhaṃ, nibbānanti attho. Na pakkhandatīti ārammaṇavasena na pakkhandati. Sesapadesupi eseva nayo. Na pāṭikaṅkhoti na pāṭikaṅkhitabbo. Lepagatenāti lepamakkhitena.
关于这个义理,还应当引用“想渡河到对岸的人”这个比喻来说明。据说有一个人,想渡过一条水流湍急、满是恶鱼的河到对岸去。他心想:“这边岸上有危险、有恐怖,对岸才安全、没有恐怖。我该怎么做才能到对岸呢?”他看见八棵咖咕特一排站着,便想:“可以顺着这些树过去。”可他又想:“咖咕特的枝条很光滑,手抓不住。”于是他把虫胶涂在手脚上,用右手抓住一根树枝,手立刻就粘在了那里。他又用左手、右脚、左脚去抓,结果四肢全都粘在了树上。他就这样头朝下倒挂着,后来上游下起大雨,河水暴涨,他沉入水流之中,成了鳄鱼之类水兽的食物。巴利
Imasmiñca panatthe nadīpāraṃ gantukāmapurisopammaṃ āharitabbaṃ – eko kira puriso caṇḍasotāya vāḷamacchākulāya nadiyā pāraṃ gantukāmo ‘‘orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ, kiṃ nu kho katvā pāraṃ gamissāmī’’ti paṭipāṭiyā ṭhite aṭṭha kakudharukkhe disvā ‘‘sakkā imāya rukkhapaṭipāṭiyā gantu’’nti manasikatvā ‘‘kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā honti, sākhāya hatthā na saṇṭhaheyyu’’nti nigrodhapilakkharukkhādīnaṃ aññatarassa lākhāya hatthapāde makkhetvā dakkhiṇahatthena ekaṃ sākhaṃ gaṇhi. Hattho tattheva lagi. Puna vāmahatthena dakkhiṇapādena vāmapādenāti cattāropi hatthapādā tattheva lagiṃsu. So adhosiro lambamāno uparinadiyaṃ deve vuṭṭhe puṇṇāya nadiyā sote nimuggo kumbhīlādīnaṃ bhakkho ahosi.
在这里,轮回之流应当看作河流的水流;修行瑜伽的实践者,好比想渡到对岸的人;有身好比此岸;涅槃好比彼岸;八种等至好比依次排列的八棵咖咕特;不先清除禅那与观修的障碍就直接进入等至,好比用涂了胶的手去抓树枝;在初禅中被对禅那的贪爱所缚之时,好比四肢都被粘住而悬吊着;在六门中生起烦恼之时,好比上游下雨;沉没在轮回之流中、在四恶趣里承受痛苦之时,好比河水暴涨时沉入水流、成为鳄鱼等水兽的食物,应当如此了知。巴利
Tattha nadīsotaṃ viya saṃsārasotaṃ daṭṭhabbaṃ, sotassa pāraṃ gantukāmapuriso viya yogāvacaro, orimatīraṃ viya sakkāyo, pārimatīraṃ viya nibbānaṃ, paṭipāṭiyā ṭhitā aṭṭha kakudharukkhā viya aṭṭha samāpattiyo, lepamakkhitena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthike asodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ, catūhi hatthapādehi sākhāya baddhassa olambanaṃ viya paṭhamajjhāne nikantiyā laggakālo, uparisote vuṭṭhi viya chasu dvāresu kilesānaṃ uppannakālo, nadiyā puṇṇāya sote nimuggassa kumbhīlādīnaṃ bhakkhabhūtakālo viya saṃsārasote nimuggassa catūsu apāyesu dukkhānubhavanakālo veditabbo.
“以清净的手”,就是用彻底洗净、完全洁净的手。在这个义理上,也应该作同样的譬喻:就像有个想渡到对岸的人,他心想:“咖咕特的枝条很光滑,要是用脏手去抓,手会滑脱。”于是他把手脚都洗干净,抓住一根枝条,先爬上第一棵树;再从那里下来,爬上第二棵……再从那里下来,爬上第八棵;从第八棵树下来后,就到了对岸安稳的陆地。巴利
Suddhena hatthenāti sudhotena parisuddhahatthena. Imasmimpi atthe tādisameva opammaṃ kātabbaṃ – tatheva hi pāraṃ gantukāmo puriso ‘‘kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā, kiliṭṭhahatthena gaṇhantassa hattho parigaleyyā’’ti hatthapāde sudhote katvā ekaṃ sākhaṃ gaṇhitvā paṭhamaṃ rukkhaṃ āruḷho. Tato otaritvā dutiyaṃ…pe… tato otaritvā aṭṭhamaṃ, aṭṭhamarukkhato otaritvā pārimatīre khemantabhūmiṃ gato.
在这里,就像那个男子心想“我要借着这些树到对岸去”的那个思考时刻,修行者心想“我要进入八种等至,从等至出定后,证得阿拉汉果”的那个思考时刻也是如此;就像用干净的手抓住树枝,修行者先净除禅那与观智的障碍法,然后进入等至。其中,爬上第一棵树的时候,就像进入初禅等至的时候;从第一棵树下来再爬上第二棵树的时候,就像心不被对初禅的贪爱所系缚,从初禅出定后进入第二禅等至的时候……乃至从第七棵树下来再爬上第八棵树的时候,就像心不被对无所有处等至的贪爱所系缚,从那里出定后进入非想非非想处等至的时候。从第八棵树下来,到达对岸安稳之地的时候,应当知道,这就像心不被对非想非非想处的贪爱所系缚,从等至出定后,遍观思择诸行,从而证得阿拉汉果的时候。巴利
Tattha ‘‘imehi rukkhehi pārimatīraṃ gamissāmī’’ti tassa purisassa cintitakālo viya yogino ‘‘aṭṭha samāpattiyo samāpajjitvā samāpattito vuṭṭhāya arahattaṃ gamissāmī’’ti cintitakālo, suddhena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthikadhamme sodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ. Tattha paṭhamarukkhārohaṇakālo viya paṭhamajjhānasamāpattikālo, paṭhamarukkhato oruyha dutiyaṃ āruḷhakālo viya paṭhamajjhāne nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya dutiyajjhānasamāpannakālo…pe… sattamarukkhato oruyha aṭṭhamaṃ āruḷhakālo viya ākiñcaññāyatanasamāpattiyaṃ nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpannakālo. Aṭṭhamarukkhato oruyha pārimatīraṃ khemantabhūmiṃ gatakālo viya nevasaññānāsaññāyatane nikantiyā abaddhassa samāpattito vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvā arahattappattakālo veditabbo.
他作意“无明的破除”时,是在八种情形中,对那无知、厚重、成团的大无明,作意其破除,也就是作意阿拉汉果。不投向,是说心仅仅在所缘上不投向它。积污池,是从村落流出的水所汇积的地方,也就是一个大水坑。经年累月,是说这池子在村庄或城镇刚形成时就有了,已经存在无数年,所以叫经年累月。进水口,是四条流入的沟渠。出水口,是排水的孔洞。不应期盼堤岸溃决,就是不应期望堤岸破开。因为水确实不会从那里涌出、冲破堤岸、卷走垃圾而流入大海。巴利
Avijjāppabhedaṃ manasi karotīti aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇabhūtāya gaṇabahalamahāavijjāya pabhedasaṅkhātaṃ arahattaṃ manasi karoti. Na pakkhandatīti ārammaṇavaseneva na pakkhandati. Jambālīti gāmato nikkhantassa mahāudakassa patiṭṭhānabhūto mahāāvāṭo. Anekavassagaṇikāti gāmassa vā nagarassa vā uppannakāleyeva uppannattā anekāni vassagaṇāni uppannāya etissāti anekavassagaṇikā. Āyamukhānīti catasso pavisanakandarā. Apāyamukhānīti apavāhanacchiddāni. Na āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti na pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo. Na hi tato udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ gahetvā mahāsamuddaṃ pāpuṇāti.
为了说明这个道理,还得引用一个寻找园林的人的比喻。据说,有个住在城里的良家子弟,想找一处园林。他在离城不太远也不太近的地方,看见一个大污水坑。他看了看,心想:“这地方可以变成一座漂亮的园林。”于是拿起锄头,把四条进水沟全堵上,又把排水孔打开,然后就站在那儿等着。可是天没有好好下雨,剩下的水就从排水孔渗漏光了。皮片、破布之类的东西就地烂掉,生了虫,四周变得没法靠近。就算有人走近,也得捏着鼻子赶紧走开。过了几天,他回来,退后几步站着看了看,说了句“没法靠近”,就走了。巴利
Imassa panatthassa vibhāvanatthaṃ uyyānagavesakaopammaṃ āharitabbaṃ. Eko kira nagaravāsiko kulaputto uyyānaṃ gavesanto nagarato nātidūre naccāsanne mahantaṃ jambāliṃ addasa. So ‘‘imasmiṃ ṭhāne ramaṇīyaṃ uyyānaṃ bhavissatī’’ti sallakkhetvā kuddālaṃ ādāya cattāripi kandarāni pidhāya apavāhanacchiddāni vivaritvā aṭṭhāsi. Devo na sammā vassi, avasesaudakaṃ apavāhanacchiddena parissavitvā gataṃ. Cammakhaṇḍapilotikādīni tattheva pūtikāni jātāni, pāṇakā saṇṭhitā, samantā anupagamanīyā jātā. Upagatānampi nāsāpuṭe pidhāya pakkamitabbaṃ hoti . So katipāhena āgantvā paṭikkamma ṭhito oloketvā ‘‘na sakkā upagantu’’nti pakkāmi.
在这里,住在城里的良家子应当看作瑜伽行者;他为了寻找园林而在村口看见污水池的时候,就像这四大组成的身体;入水口被堵住的时候,就像听法之水得不到的时候;出水口被打开的时候,就像六根门防护被放舍的时候;天没有适时降雨的时候,就像得不到合适业处的时候;剩下的水从出水口渗漏流走的时候,就像内在功德损减的时候;水不能涌起冲破堤岸、带走垃圾流入大海的时候,就像不能以阿拉汉道冲破无明之堤、摧毁烦恼堆积、证得涅槃的时候;皮革片、破布等在那里就地腐烂的时候,就像内在被贪等烦恼充满的时候;那人前来看到后懊悔离开的时候,就像还在轮回中的补特伽罗对轮回感到欢喜的时候。巴利
Tattha nagaravāsī kulaputto viya yogāvacaro daṭṭhabbo, uyyānaṃ gavesantena gāmadvāre jambāliyā diṭṭhakālo viya cātumahābhūtikakāyo, āyamukhānaṃ pihitakālo viya dhammassavanodakassa aladdhakālo, apāyamukhānaṃ vivaṭakālo viya chadvārikasaṃvarassa vissaṭṭhakālo, devassa sammā avuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa aladdhakālo, avasesaudakassa apāyamukhehi parissavitvā gatakālo viya abbhantare guṇānaṃ parihīnakālo, udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ asamatthakālo viya arahattamaggena avijjāpāḷiṃ bhinditvā kilesarāsiṃ vidhamitvā nibbānaṃ sacchikātuṃ asamatthakālo, cammakhaṇḍapilotikādīnaṃ tattheva pūtibhāvo viya abbhantare rāgādikilesehi paripūritakālo, tassa āgantvā disvā vippaṭisārino gatakālo viya vaṭṭasamaṅgipuggalassa vaṭṭe abhiratakālo veditabbo.
应当期待堤岸破裂,意思就是应当期待堤岸的破裂。因为水会从那里涌上来,冲破堤岸,带走垃圾,最终能够到达大海。巴利
Āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo. Tato hi udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ sakkhissatīti attho.
在这里也要用同一个比喻来说明。其中,入水口打开的时候,就像得到了听闻合适佛法的时机;出水口关闭的时候,就像在六根门上现起了守护;天正下着适时雨的时候,就像得到了适合的修行所缘;水涌上来冲破堤岸、带着垃圾流入大海的时候,就像以阿拉汉道破除无明、摧毁不善的积聚、证得阿拉汉果的时候;从入水口流进来的水让湖蓄满的时候,就像内心被出世间法充满的时候;四周筑起围墙、种上树木、在园林中间建起宫殿、安排歌舞表演、坐下来享用美食的时候,应当理解为登上法的宫殿,以涅槃为所缘,进入果定并安住的时候。这里剩下的部分意思都很浅显易懂。不过,这次开示是世间法和出世间法混合在一起讲的。巴利
Idhāpi tadeva opammaṃ āharitabbaṃ. Tattha āyamukhānaṃ vivaṭakālo viya sappāyadhammassavanassa laddhakālo, apāyamukhānaṃ pihitakālo viya chasu dvāresu saṃvarassa paccupaṭṭhitakālo, devassa sammā vuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa laddhakālo, udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pattakālo viya arahattamaggena avijjaṃ bhinditvā akusalarāsiṃ vidhamitvā arahattaṃ sacchikatakālo, āyamukhehi paviṭṭhena udakena sarassa paripuṇṇakālo viya abbhantare lokuttaradhammehi paripuṇṇakālo, samantato vatiṃ katvā rukkhe ropetvā uyyānamajjhe pāsādaṃ māpetvā nāṭakāni paccupaṭṭhapetvā subhojanaṃ bhuñjantassa nisinnakālo viya dhammapāsādaṃ āruyha nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nisinnakālo veditabbo. Sesamettha uttānatthameva. Desanā pana lokiyalokuttaramissikā kathitāti.
《涅槃经》的注释巴利
9. Nibbānasuttavaṇṇanā
179 在第九经中,关于“退分想”等说法,应当依照阿毗达摩中所讲的方式来理解其含义:“对于已证得初禅的人,如果与欲贪相应的想和作意现前,这就是退分慧。”(《分别论》799)所谓“不如实了知”,就是不能以道智按其真实本性了知。巴利
179. Navame hānabhāgiyā saññātiādīsu ‘‘paṭhamassa jhānassa lābhiṃ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, hānabhāginī paññā’’ti (vibha. 799) abhidhamme vuttanayeneva attho veditabbo. Yathābhūtaṃnappajānantīti yathāsabhāvato maggañāṇena na jānanti.
10. 《大教示经》的注释巴利
10. Mahāpadesasuttavaṇṇanā
180 第十经的注释:说到“住在薄伽城”,意思是世尊在即将般涅槃的时候四处游化,到了那座城,就住在那里。说到“阿难塔”,是指建在夜叉阿难陀住处那里的寺院。说到“大教示”,是指大的处所或大的依据,意思是援引佛陀等伟大人物作为大依据而说的重大理由。说到“不应欢喜赞同”,意思是:不应先满心欢喜地赞叹叫好,然后才来听。因为一旦这样做,后来有人对他说“这不合宜”时,他也会说“先前这是法,现在怎么就不是法了”,说完仍不肯放弃自己的见解。说到“不应斥责”,意思是:不应先说“这个愚人在说什么”。因为一旦这样说,即使对方说得有理,他也不会再说了。因此说“不欢喜赞同、不斥责”。说到“字句”,就是被称为字的文句。说到“善巧记取”,就是善加记取——“在此处诵出圣典,在此处解释义理,在此处讲述连结,在此处讲述前后关联”。说到“应对照于经”,就是应对照于经。说到“应核对与律”,就是应与律相核对。巴利
180. Dasame bhoganagare viharatīti parinibbānasamaye cārikaṃ caranto taṃ nagaraṃ patvā tattha viharati. Ānandacetiyeti ānandayakkhassa bhavanaṭṭhāne patiṭṭhitavihāre. Mahāpadeseti mahāokāse mahāapadese vā, buddhādayo mahante mahante apadisitvā vuttāni mahākāraṇānīti attho. Neva abhinanditabbanti haṭṭhatuṭṭhehi sādhukāraṃ datvā pubbeva na sotabbaṃ. Evaṃ kate hi pacchā ‘‘idaṃ na sametī’’ti vuccamānopi ‘‘kiṃ pubbeva ayaṃ dhammo, idāni na dhammo’’ti vatvā laddhiṃ na vissajjeti. Nappaṭikkositabbanti ‘‘kiṃ esa bālo vadatī’’ti evaṃ pubbeva na vattabbaṃ. Evaṃ vutte hi vattuṃ yuttampi na vakkhati. Tenāha – anabhinanditvā appaṭikkositvāti. Padabyañjanānīti padasaṅkhātāni byañjanāni. Sādhukaṃ uggahetvāti ‘‘imasmiṃ ṭhāne pāḷi vuttā, imasmiṃ ṭhāne attho vutto, imasmiṃ ṭhāne anusandhi kathitā , imasmiṃ ṭhāne pubbāparaṃ kathita’’nti suṭṭhu gahetvā. Sutte otāretabbānīti sutte otaritabbāni. Vinaye sandassetabbānīti vinaye saṃsandetabbāni.
这里,“经”也被说成是律。就像所说的:“在哪里被禁止?在舍卫城的《经分别》里。”而“律”指的是犍度,就像所说的:“在律的违犯中。”这样一来,律藏也还没有穷尽。但如果把两部《分别》算作经,把犍度和《附随》算作律,这样律藏就穷尽了。或者,把经藏算作经,把律藏算作律,这样就只有两藏被穷尽。又或者,把经藏和阿毗达摩藏算作经,把律藏算作律,这样三藏也还没有穷尽。因为确实存在名为“非经”的佛语,比如:《本生》、《无碍解道》、《义释》、《经集》、《法句》、《优陀那》、《如是语》、《天宫事》、《饿鬼事》、《长老偈》、《长老尼偈》、《譬喻》。巴利
Ettha ca suttanti vinayo vutto. Yathāha – ‘‘kattha paṭikkhittaṃ, sāvatthiyaṃ suttavibhaṅge’’ti (cūḷava. 457) vinayoti khandhako. Yathāha – ‘‘vinayātisāre’’ti. Evaṃ vinayapiṭakampi na pariyādiyati. Ubhatovibhaṅgā pana suttaṃ, khandhakaparivārā vinayoti evaṃ vinayapiṭakaṃ pariyādiyati. Atha vā suttantapiṭakaṃ suttaṃ, vinayapiṭakaṃ vinayoti evaṃ dveyeva piṭakāni pariyādiyanti. Suttantābhidhammapiṭakāni vā suttaṃ, vinayapiṭakaṃ vinayoti evampi tīṇi piṭakāni na tāva pariyādiyanti. Asuttanāmakañhi buddhavacanaṃ nāma atthi. Seyyathidaṃ – jātakaṃ paṭisambhidā niddeso suttanipāto dhammapadaṃ udānaṃ itivuttakaṃ vimānavatthu petavatthu theragāthā therīgāthā apadānanti.
不过,苏丁那长老否定这一切,说“并没有所谓不是经的佛语”,并且主张“三藏都是经,律才是判准”。接着,为了说明这个判准,他引用了这部经:巴利
Sudinnatthero pana ‘‘asuttanāmakaṃ buddhavacanaṃ natthī’’ti taṃ sabbaṃ paṭikkhipitvā ‘‘tīṇi piṭakāni suttaṃ, vinayo pana kāraṇa’’nti āha. Tato taṃ kāraṇaṃ dassento idaṃ suttamāhari –
果达弥,如果你知道某些法导向贪着而不是离贪,导向束缚而不是解脱束缚,导向执取而不是不执取,导向多欲而不是少欲,导向不知足而不是知足,导向懈怠而不是精勤,导向群居而不是独处,导向积聚而不是损减,那么,果达弥,你就应当确定地知道:这不是法,这不是律,这不是大师的教法。巴利
‘‘Ye kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi, ime dhammā sarāgāya saṃvattanti no virāgāya, saṃyogāya saṃvattanti no visaṃyogāya, saupādānāya saṃvattanti no anupādānāya, mahicchatāya saṃvattanti no appicchatāya, asantuṭṭhiyā saṃvattanti no santuṭṭhiyā, kosajjāya saṃvattanti no vīriyārambhāya, saṅgaṇikāya saṃvattanti no pavivekāya, ācayāya saṃvattanti no apacayāya. Ekaṃsena, gotami, jāneyyāsi ‘neso dhammo neso vinayo netaṃ satthu sāsana’nti.
果达弥,如果你知道某些法导向离贪而不是贪着,导向解缚而不是结缚,导向不执取而不是执取,导向少欲而不是多欲,导向知足而不是不知足,导向精勤而不是懈怠,导向远离而不是群居,导向损减而不是积聚,那么你就可以确定地知道:这就是法,这就是律,这就是大师的教法。巴利
‘‘Ye ca kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi, ime dhammā virāgāya saṃvattanti no sarāgāya, visaṃyogāya saṃvattanti no saṃyogāya. Anupādānāya saṃvattanti no saupādānāya, appicchatāya saṃvattanti no mahicchatāya, santuṭṭhiyā saṃvattanti no asantuṭṭhiyā, vīriyārambhāya saṃvattanti no kosajjāya, pavivekāya saṃvattanti no saṅgaṇikāya, apacayāya saṃvattanti no ācayāya. Ekaṃsena, gotami , jāneyyāsi ‘eso dhammo eso vinayo etaṃ satthu sāsana’’’nti (cūḷava. 406; a. ni. 8.53).
因此,应当把它们归入三藏佛语中来审定。说到“律”,应当对照能调伏贪等烦恼的律法来核实,这就是这里的含义。“既不收于经中”,意思是:这些教法没有按经的次第出现在任何地方;它们揭起树皮作为借口,可以看出是从隐秘的《韦桑德拉》、隐秘的《温玛嘎》、隐秘律及《方广藏》等某一藏中传来的。像这样传来的教法,如果在调伏贪等烦恼方面也得不到印证,就应当舍弃。因此说:“诸比丘,这些应当如是舍弃。”依照这个方法,应当了知一切处的含义。“诸比丘,应当受持这第四大教法”,意思是:诸比丘,应当受持这第四个法的立足处。巴利
Tasmā sutteti tepiṭakabuddhavacane otāretabbāni. Vinayeti etasmiṃ rāgādivinayakāraṇe saṃsandetabbānīti ayamettha attho. Na ceva sutte otarantīti suttapaṭipāṭiyā katthaci anāgantvā challiṃ uṭṭhapetvā guḷhavessantara-guḷhaummagga-guḷhavinayavedallapiṭakānaṃ aññatarato āgatāni paññāyantīti attho. Evaṃ āgatāni hi rāgādivinaye ca apaññāyamānāni chaḍḍetabbāni honti. Tena vuttaṃ – ‘‘iti hidaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyāthā’’ti. Etenupāyena sabbattha attho veditabbo. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyāthāti imaṃ, bhikkhave, catutthaṃ dhammassa patiṭṭhānokāsaṃ dhāreyyāthāti.