第九 无为相应
9. Asaṅkhatasaṃyuttaṃ
1-11. 身至念经等注释
1-11. Kāyagatāsatisuttādivaṇṇanā
366-376「无为」指不是由因缘和合而成的法,所以称为「非作」。「寻求利益」指以慈心而作。「以悲悯」指以悲心而行。「依止」就是执取的意思,因此说「以心摄持」。「无颠倒法开示」就是对无颠倒法的开示;而世尊对于修行,如同弟子一样重视。要把自己所安住的遗产交付出去。
366-376.Asaṅkhatanti na saṅkhataṃ hetupaccayeti. Tenāha ‘‘akata’’nti. Hitaṃ esantenāti mettāyantena. Anukampamānenāti karuṇāyantena. Upādāyāti ādiyitvāti ayamatthotiāha ‘‘cittena pariggahetvā’’ti. Aviparītadhammadesanāti aviparītadhammassa desanā, paṭipattimpi sāvakā viya garuko bhagavā. Dāyajjaṃ attano adhiṭṭhitaṃ niyyāteti.
这是指在获得乞食等七种合适的条件成就之时。在条件不成就之时,应依据与此处所说相反的道理去理解。「沉重」:因多苦而令人感到粗重、严峻。应从我等处领受的,正是应给予你们的教诫。因此,「你们的教诫」即是指应当给予你们的教诫。
Bhikkhāsampattikālādīnaṃ sattannaṃ sappāyānaṃ sampattiyā labbhanakāle. Vipattikāle pana ettha vuttavipariyāyena attho veditabbo. Bhāriyanti dukkhabahulatāya dāruṇaṃ. Amhākaṃ santikā laddhabbā. Tumhākaṃ anusāsanīti tumhākaṃ dātabbā anusāsanī.
23-33. 无为经等注释
23-33. Asaṅkhatasuttādivaṇṇanā
377-409377-409. 其中,「无弯曲」:这里没有那种称为渴爱的弯曲;或者说,证得此境界时没有补特伽罗的状态,故称无弯曲。对于「漏尽」,亦同此理。「谛」:因是真实法性,故称为谛。「彼岸」:因能从轮回之苦度至彼岸,故称彼岸。「微妙」:以极微细之义,深细难知。「难见」:正因微细,故具难见的特性。「不老」:因有恒常的本质,故不衰老。「无譬喻」:没有任何事物可作其譬喻。或者说,「无戏论」:证得此境界后便无轮回;也可以说,这里没有任何戏论(概念的虚妄扩展)。
377-409. Tattha ca natthi ettha taṇhāsaṅkhātaṃ nataṃ, natthi etasmiṃ vā adhigate puggalabhāvoti anataṃ. Anāsavanti etthāpi eseva nayo. Saccadhammatāya saccaṃ. Vaṭṭadukkhato pārametīti pāraṃ. Saṇhaṭṭhenāti sukhumaṭṭhena nipuṇaṃ. Tato eva duddasatāya. Ajajjaraṃ niccasabhāvattā. Natthi etassa nidassananti vā anidassanaṃ. Etasmiṃ adhigate natthi saṃsāre. Papañcanti vā nippapañcaṃ.
证得此境界时,人的死亡已不复存在,故称“不死”。又因具有无热恼的涵义,而称“殊胜”;因能带来安乐、是乐之因,而称“吉祥”。在此之中,渴爱被彻底灭尽,故称“渴爱灭尽”。
Etasmiṃ adhigate puggalassa maraṇaṃ natthīti vā amataṃ. Atappakaṭṭhena vā paṇītaṃ. Sukhahetutāya vā sivaṃ. Taṇhā khīyanti etthāti taṇhakkhayaṃ.
因为没有任何与之相似的事物,它令人惊叹,所以看似不存在。然而,它并非从任何因缘而生起,而是以“不生”的方式成为真实、现前而存在。因此说“不生而存在”。“无苦”是说:此处没有苦,这种状态即是无苦性。由此,“无灾”指远离一切灾祸。所谓“缚”即渴爱,因渴爱被断除无余,故称“涅槃”。所谓“恼”即苦,因苦被彻底止息,故称“无恼”。从究竟义、真谛来说,这是由于清净的状态。种种贪欲,因为被凡夫紧紧执取、赖以得乐,所以称为“所著”(阿赖耶),这个道理也适用于其他类似的词。“洲”:以其无所依的涵义,对于渴望从轮回之苦解脱的人,它就如不被洪水淹没的洲岛,无有依托。“所著”:以其应当被执取的相应涵义,因为它原本是值得依托的状态。“救护”:以能保护自他的涵义,具有救护自他的作用。“恐怖皈依”:以能摧破恐怖的涵义,是免于怖畏的庇护所。“最胜”与“最上”:即最殊胜、最崇高。“归趣”即乾闼婆所居住的领域。
Aññassa tādisassa abhāvato vimhāpanīyatāya abhūtamevāti. Kutoci paccayato anibbattameva hutvā bhūtaṃ vijjamānaṃ. Tenāha ‘‘ajātaṃ hutvā atthī’’ti. Natthi ettha dukkhanti niddukkhaṃ, tassa bhāvo niddukkhattaṃ. Tasmā anītikaṃ ītirahitaṃ. Vānaṃ vuccati taṇhā, tadabhāvena nibbānaṃ. Byābajjhaṃ vuccati dukkhaṃ, tadabhāvena abyābajjhaṃ. Paramatthato saccato suddhibhāvena. Kāmā eva puthujjanehi allīyitabbato ālayā. Esa nayo sesesupi. Patiṭṭhaṭṭhenāti patiṭṭhābhāvena vaṭṭadukkhato muccitukāmānaṃ dīpasadisaṃ oghehi anajjhottharaṇīyattā. Allīyitabbayuttaṭṭhenāti allīyituṃ arahabhāvato. Tāyanaṭṭhenāti saparatāyanaṭṭhena. Bhayasaraṇaṭṭhenāti bhayassa hiṃsanaṭṭhena. Seṭṭhaṃ uttamaṃ. Gatīti gandhabbaṭṭhānaṃ.