11. 帝释相应复注
11. Sakkasaṃyuttaṃ
全篇 104 段
《苏维拉经》的注释
1. Suvīrasuttavaṇṇanā
247“已前往”是说他们准备好作战,正面迎上去。“在那里”是说在阿修罗那次进攻中,下面要依次讲的事情。“带三十三人”是说带着三十三个一起行善的同伴,圆满守持了“只要活着就赡养父母”等七条戒条。“征服、压倒”就是征服、压倒。“丧子之妇”就是死了儿子的女人。那不是酒,我们没喝酒,这是(此处的)意思。“从此以后”就是从说“不是酒”那个时候起。有些注释者说:“因为不喝苏罗酒、不闪耀,所以叫阿修罗。”在最低的那一层,也就是地下区域,长一万由旬。
247.Abhiyaṃsūti yuddhasajjābhimukhā hutvā gacchiṃsu. Tatrāti tasmiṃ asurānaṃ abhiyāne ayaṃ dāni vuccamānā anupubbato kathā. Tettiṃsa purise gahetvāti tettiṃsa purise puññakiriyāya sahāyabhūte gahetvā. ‘‘Yāvajīvaṃ mātāpitubharo assa’’ntiādinā samādinnāni satta vatapadāni pūretvā. Adhigaṇhantaṃ abhibhavantaṃ. Puttahatāyāti hataputtāya. Sā surā na hoti, na suraṃ pivimhāti adhippāyo. Tato paṭṭhāyāti ‘‘na surā’’ti vuttakālato paṭṭhāya. ‘‘Na suranti na dibbantīti asurā’’ti keci. Heṭṭhimatale antobhūmiyaṃ āyāmato dasayojanasahassaṃ.
与蛇等共同存在的地方,就是蛇等所在之处,所以说“在蛇等五种地方”。第一层台,就是第一重台阶。须弥山的四面各有四重台阶,每重宽厚五千由旬。因为在须弥山的每一面,从持双山等山以及围绕五百小岛的大岛那里,都能获得大利益,所以说是大利益。心被愤怒搅乱,就是因愤怒而内心混乱。求战者,就是寻求战斗的人。在其余,就是在其余台阶上。其余,指金翅鸟等。
Uragādisahacaritāni ṭhānāni uragādīnīti āha ‘‘uragādīsu pañcasu ṭhānesū’’ti. Paṭhamālindeti paṭhame paribhaṇḍe. Pañcayojanasahassavitthāraputhubahalāhi sinerussa catūsupi passesu cattāro paribhaṇḍā. Sinerussa hi tasmiṃ tasmiṃ passe yugandharādīsu pañcasataparittadīpaparivāre mahādīpe ca labhitabbassa mahato atthassa vasena mahatthā. Kupitāvilacittāti kupitena kopena ākulacittā. Yuddhesīti yuddhesino. Sesesūti sesesu paribhaṇḍesu. Sesāti supaṇṇādayo.
蚁丘里的苍蝇,是指有翅膀的白蚁。退到一边,是指转过身用背部对着,然后退开。
Vammikamakkhikāti sapakkhikaupacikā. Osakkitvāti piṭṭhibhāgena nivattitvā.
因帝释天神的命令而陷入放逸。宽六十由旬。黄金大道:指黄金铺成的地面道路。
Pamādaṃ āpādesīti sakkassa āṇāya pamādaṃ āpajji. Saṭṭhiyojanaṃ vitthārena. Suvaṇṇamahāvīthinti suvaṇṇamayabhūmijagativīthiṃ.
不奋起的人,就是不去做起身这种身体上的精进。不努力的人,就是不去做努力这种心上的精进。某件应做的事,就是农耕、经商之类各种事情中,随便哪一件该做的活。殊胜,就是最好的。因此说“最上”。而那是指应当耕作的地方,所以他说“场所”。没有做事,就是没有做任何用来维持生命的活。所谓活命处,就是让他能活下去的因。涅槃的道路,就是成为证得涅槃之方法的道路。
Anuṭṭhahantoti uṭṭhānaṃ kāyikavīriyaṃ akaronto. Avāyamantoti vāyāmaṃ cetasikavīriyaṃ akaronto. Kiñci kiccanti kasivāṇijjādibhedaṃ aññataraṃ kiccaṃ kattabbakammaṃ. Varanti pavaraṃ. Tenāha ‘‘uttama’’nti. Tañca kho kasitabbaṭṭhānaṃ adhippetanti āha ‘‘okāsa’’nti. Kammaṃ akatvāti kiñcipi jīvitahetubhūtaṃ kammaṃ akatvā. Jīvitaṭṭhānaṃ nāmāti tassa jīvitassa hetu nāma. Nibbānassa maggoti nibbānassa adhigamupāyabhūto maggo.
2. 《苏斯玛经》的注释
2. Susīmasuttavaṇṇanā
248Antare 意思是内部,也就是里面。Evaṃnāmakaṃ 意思是叫这个名字,也就是名为“苏斯玛”。一个儿子,就是指自己的某一个儿子。
248.Antareti abbhantare. Evaṃnāmakanti ‘‘susīmo’’ti evaṃnāmakaṃ. Ekaṃ puttameva aññataraṃ attano puttameva.
3. 《幢顶经》的注释
3. Dhajaggasuttavaṇṇanā
249Samupabyūḷho 的意思是两方一起会合,或者猛烈地列阵。而它之所以称为猛烈列阵,是因为两支军队会合后混成一团,所以注释说“混成一团,聚成一堆”。Pacchimanto 指车箱的尾端,也就是西边的部分。Rathasandhito 指车箱与车辕连接的地方。Tadeva pamāṇaṃ 就是前面所说的“长一百五十由旬”那个尺寸。Diguṇaṃ katvā 是按照“西边一百由旬”等说法加倍。指月轮、日轮、铃网等其余装饰的种类。看着的诸天神。Rājā no 指我们的王是神中最胜者。Dutiyaṃ āsanaṃ labhati 指帝释天神坐下后,他紧接着得到第二个座位。因此,由于是神中最胜者,就像帝释天神一样值得恭敬,所以帝释天神说“你们应当瞻仰他的幢顶”。这个道理在其余诸事上也同样适用。Asurehi parājito 指被阿修罗战败。Rajadhajaṃ disvā 指看见敌军的尘土之旗:敌军刚一逼近、扬起的尘土才起,他站在那里望见那尘土之旗,就会因胆怯而逃跑。
249.Samupabyūḷhoti ubhinnaṃ saha eva samāgamo, bhusaṃ vā byūḷhoti attho. Bhusā panassa byūḷhatā dvinnaṃ senānaṃ samāgantvā sampiṇḍitabhāvenāti āha ‘‘sampiṇḍito rāsibhūto’’ti. Pacchimantoti rathapañjarassa paranto pacchimanto pacchimakoṭṭhāso. Rathasandhitoti rathapañjarassa kubbarena saddhiṃ sambandhanaṭṭhānato. Tadeva pamāṇanti tadeva ‘‘diyaḍḍhayojanasatāyāmo’’ti vuttappamāṇameva. Diguṇaṃ katvāti ‘‘pacchimanto satayojano’’tiādinā diguṇaṃ katvā. Candamaṇḍalasūriyamaṇḍalakiṅkiṇikajālādibhedassa sesālaṅkārassa. Passantānaṃ devānaṃ. Rājā noti amhākaṃ rājā devaseṭṭho. Dutiyaṃ āsanaṃ labhatīti sakke nisinne tassa anantaraṃ dutiyaṃ āsanaṃ labhati. Tasmā devaseṭṭhatāya sakko viya gāravaṭṭhāniyo, yato sakko ‘‘tassa dhajaggaṃ ullokeyyāthā’’ti āha. Esa nayo sesesupi. Asurehi parājitoti asurehi parājayaṃ āpādito. Rajadhajaṃ disvāti parasenāya upagacchantiyā uṭṭhitarajamattampi disvā ṭhitopi taṃ rajadhajaṃ disvā bhīrubhāvena palāyanadhammo.
这部《幢顶护卫经》的威力一直在起作用,因为即使没有亲自到场的天神,也会用头顶恭敬地接受它。说到“盗贼的怖畏等”,从“等”这个字应当知道,它还包含了疾病等怖畏以及轮回之苦,因为按照正确方法修习这部护卫经时,近行禅那等境界也能成就。
Yassa dhajaggaparittassa. Ānubhāvo vattati asammukhībhūtāhipi devatāhi sirasā sampaṭicchitabbato. Corabhayādīhīti ādi-saddena rogabhayādīnañceva vaṭṭadukkhassa ca saṅgaho daṭṭhabbo vidhinā bhāvite parittassa atthe upacārajjhānādīnampi ijjhanato.
在名叫长湖的村子里有一座塔庙,就叫长池塔。“头栏楯”指的是围着宫殿建起来的栏楯。他把心念安立在佛陀上之后,诵说了这部护卫经。靠着这部经的威力,两块砖……立住了。同样,当人站在那架梯子上时……也立住了。
Dīghavāpīnāmake gāme cetiyaṃ dīghavāpicetiyaṃ. Muddhavedikā nāma hammiyaṃ parikkhipitvā katavedikā. Buddhagataṃ satiṃ upaṭṭhapetvā parittarakkhaguttiṃ āha. Parittassa ānubhāvena dve iṭṭhakā…pe… aṭṭhaṃsu. Tathā hi tasmiṃ nisseṇiyaṃ ṭhite…pe… aṭṭhaṃsūti.
《毗摩质多罗经》的注释
4. Vepacittisuttavaṇṇanā
250有人说,阿修罗有大威神力,心会颤抖,因此叫“韦巴奇提”。可是,当仙人们向他请求无畏施时,他却说“我偏要给怖畏”,仙人们就诅咒说“愿你的怖畏无穷无尽”。从那时起,他因为心一直颤抖,就被叫作“韦巴奇提”,世间人也称他为“普洛摩”。有些不变词只是用来表达特定的含义,所以说“仅仅是不变词”,因为在这里原因等意义并不成立。“那一位”指的就是诸天神之主帝释。“以五处系颈”就是用五处系缚颈部,这里省略了格语尾的标示。“仅凭心念”指仅仅生起“我要绑住他,愿他被绑住”这样的心念。被绑住就是成为被系缚者,这是天神的威力。“解脱”也是同样的道理。“以十种”是指这里所说的“你是盗贼”等十种辱骂,所以说“以这些”。他出生后经过很久岁月,便以轻蔑的语气称他为“老帝释天神”。他对那些辱骂毫不在意,因为长久以来,他的心志已深深安住于忍辱与柔和之中。“大容器”是指广大的寂静表征。“他的”是指韦巴奇提的。
250. ‘‘Mahānubhāvatāya asurānaṃ cittavepanena vepacittī’’ti vadanti. Isīhi pana abhayaṃ yācite ‘‘bhayameva dadāmī’’ti vatvā tehi ‘‘akkhayaṃ hotu te bhaya’’nti abhisapavasena vuttakālato paṭṭhāya vepanacittatāya ‘‘vepacittī’’ti vuccati, yaṃ lokiyā ‘‘pulomo’’ti ca vadanti. Nipātapadānipi kānici atthavisesajotakāni hontīti āha ‘‘nipātamatta’’nti hetuatthādīnamettha asambhavato. Tanti sakkaṃ devānamindaṃ. Kaṇṭhe pañcamehīti kaṇṭhabandhanapañcamehi, vibhattialopena niddeso. Cittenevāti ‘‘imaṃ bandhāmi, ayaṃ bajjhatū’’ti uppannacitteneva. Bajjhati baddho hoti, ayaṃ devānubhāvo. Muccatīti etthāpi eseva nayo. Dasahīti ‘‘corosī’’tiādinā idha vuttehi dasahi. Tenāha ‘‘imehī’’ti. Nibbattitvā cirakālataṃ upādāya khuṃsanavasena vadati ‘‘jarasakkā’’ti. Na taṃ akkosaṃ manasi karoti dīgharattaṃ khantisoraccesu niruḷhaajjhāsayattā. Mahāpaṭiggahaṇanti mahantaṃ upasamabyañjanaṃ. Assāti vepacittassa.
Paṭisaṃyujeti的意思是:成为对手之后去交战。因此说“会反击”。以寂静……我认为,仅仅靠寂静就能止息那作为怨敌首领的嗔怒。因为这样的嗔怒得不到反击时,就会像没有执取的火焰一样熄灭。Yadā这个词表示原因,不表示时间,所以说“因为这样认为”。就在那时两头公牛相斗,意思是在那一刹那,两头公牛正在缠斗。
Paṭisaṃyujeti paṭisattu hutvā saṃyuddhaṃ kareyya. Tenāha ‘‘paṭipphareyyā’’ti. Upasamaṃ…pe… maññe upasameneva paccatthikassa nāyakabhūtassa kodhassa paṭisedhanato. Tādise hi kodho paṭikiriyaṃ alabhanto anupādāno viya jātavedo vūpasammati. Yadā-saddo hetuattho, na kālatthoti āha ‘‘yasmā taṃ maññatī’’ti. Tāvadeva dve gāvo yujjhanteti tasmiṃyeva khaṇe dvīsu goṇesu yujjhantesu.
没有比忍辱更殊胜的利益了,因为它能立刻排除对立和损害,同时成办现世与来世的利益。人们说这种忍辱是最高的、最殊胜的力量,因为它能克服对立的因缘而运转。由于与愚者相应的是愚者,他的力量就是愚者之力,也就是无明,所以说“所谓愚者之力,就是无明的力量”。那被称为“谁的力量”的,就是那无明之力属于哪个人的力量,那其实根本不是力量,因为应当被慧力所摧毁。所谓“没有对抗者”,意思是:不存在能反击、制服依法者而运转的人。不过,也许会有人只是嘴上反驳一下,为了说明那没有根据,所以说了“反击之后”等话。“愚者之力”是对“反击之后”这句话的原因说明。它针对的正是那个心怀嗔怒的人。由于种种寻思各不相同,两者的含义也不同。“制止者”,是指以阻止无益之事的方式,做智者该做的事来加以制止。之所以能认定“这是个愚人”,是因为他不了解因果,对四谛法不通达。
Khantito uttaritaro añño attho na vijjati anantareva assa virodhaṃ anatthaṃ paṭibāhitvā diṭṭhadhammikassa ceva samparāyikassa ca saṃvidhānato. Taṃ khantiṃ paramaṃ āhu seṭṭhabalaṃ virodhapaccayaṃ abhibhuyya pavattanato. Bālayogato bālo, tassa balaṃ bālabalaṃ, aññāṇanti āha ‘‘bālabalaṃ nāma aññāṇabala’’nti. Taṃ yassa balanti taṃ aññāṇabalaṃ yassa puggalassa balaṃ, abalameva taṃ paññābalena viddhaṃsetabbato. Paṭivattā na vijjatīti dhammaṭṭhaṃ paṭippharitvā abhibhavitvā pavattā natthi. Paṭivacanamattaṃ pana koci vadeyyāpi, taṃ akāraṇanti dassento ‘‘paṭippharitvā vā’’tiādimāha. Bālabalanti ‘‘paṭippharitvā’’ti vacanassa kāraṇavacanaṃ. Tasseva puggalassa paṭikujjhanakassa. Nānattāvitakkanato ubhinnaṃ atthaṃ. Tikicchantanti anatthapaṭibāhanamukhena paṇḍitakiccakaraṇena paṭisedhentaṃ. ‘‘Bālo aya’’nti evaṃ paññapetuṃ hetuphalānaṃ anavabodhato catusaccadhamme achekāti.
《善说胜经》的注释
5. Subhāsitajayasuttavaṇṇanā
251说了“通达”之后,为了说明他通达的样子,就说了“据说如此”等话。“执取”就是执着的见解。“放开”是说:如果有人再也说不出“贼”这样的话,就这样把他放开;一开始就说不出来。“重”是沉重,意思是很难做到。“之后”是说,那个被称为“对方”的人,如果一开始说了什么,就等于暴露了自己的意图;对方按自己的能力明白他的心意后,就能进一步说下去。所以说:“然而,随顺对方的话,之后就容易说了。”另外,阿修罗王最初说:“好吧,诸天神之主,就以善说来决胜负吧。”殊胜也随顺先提出者。擅长言辞的帝释天王,为了让对方先提出那殊胜的说法,就用诱导的方式说“你们在这里”等话。“先前的天”是一种称赞的说法,因为阿修罗比以帝释天神为首的天众更早出生于世。这是针对韦巴奇提而说的“你们”和“先前的天”,所以是说:“你们且说说你们传承下来的说法吧。”因为韦巴奇提是值得尊敬的对象,所以用复数来称呼他。“杖行”是指用杖进行的行为、活动;这里所说的“无杖行”,是说帝释天神所说的偈颂中没有以杖施暴的成分。
251.‘‘Chekatāyā’’ti vatvā tassa vattuṃ chekabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘evaṃ kirassā’’tiādimāha. Gāhanti laddhiṃ. Mocetvāti yassa puna ‘‘coro’’ti uttari vattuṃ na sakkoti, evaṃ vimocetvāti paṭhamaṃ vattuṃ na sakkā. Garūti bhāriyaṃ, dukkaranti attho. Pacchāti ‘‘parassā’’ti vutto so kiñci paṭhamaṃ vadanto attano adhippāyaṃ pavedeti nāma, taṃ yathāsatti viditamano tassa uttari vattuṃ sakkoti. Tenāha ‘‘parassa vacanaṃ anugantvā pana pacchā sukhaṃ vattu’’nti. Api ca asurindena ‘‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’’ti paṭhamaṃ vuttaṃ, viseso ca pubbaṃ upanentaṃ anuvattati. Vacasi kusalo sakko devarājā taṃ visesaṃ teneva pubbaṃ upanayāpento upalāpanavasena ‘‘tumhe khvetthā’’tiādimāha. Pubbadevāti sakkapamukhāya devaparisāya loke pubbeva uppannattā ‘‘pubbadevā’’ti pasaṃsavacanaṃ. Vepacittiṃ sandhāya ‘‘tumhe’’ti ‘‘pubbadevā’’ti ca vuttattā ‘‘tumhākaṃ tāva paveṇiāgataṃ bhaṇathā’’ti vuttaṃ. Gāravaṭṭhāniyattā vepacittino bahuvacanapayogo. Daṇḍena avacāro avacaraṇaṃ daṇḍāvacaro, natthi ettha vutto daṇḍāvacaroti adaṇḍāvacarā, sakkena vuttā gāthāyo.
第6篇《鸟巢经》的注释
6. Kulāvakasuttavaṇṇanā
252车声,是指作为车辆装饰的种种小铃网等发出的声音。幢声也是这样。良马声,是指良马的嘶鸣声。悲悯作意之心,是指因为不伤害众生而把心转向悲悯。以轭端,是指以车辕的前端。由福为缘所生起,是指以广大、极其丰厚的福德为缘而生起。无所执著,是指行进时不受阻碍,不会卡在任何地方。经过木棉林,是指从木棉林中间穿过。摧毁捣碎,是指从这里到那里都被破坏,并被碾磨得毫无剩余。
252.Rathasaddoti rathālaṅkārabhūtānaṃ kiṅkiṇikajālādīnaṃ saddo. Tathā dhajasaddo. Ājānīyasaddoti ājānīyānaṃ hasitasaddo ca. Karuṇāsamāvajjitahadayoti pāṇānaṃ anuparodhena paṇāmitacitto. Īsāmukhenāti rathakapparamukhena. Puññapaccayanibbattoti uḷāraṃ suvipulaṃ puññaṃ paccayaṃ katvā nibbatto. Na sajjati katthaci appaṭighaṭṭanena gacchanto. Simbalivanenāti simbalivanamajjhena . Vibhaggaṃ nimmathitanti ito cito vibhaggañceva niravasesato mathitañca hoti.
7. 《不背叛经》的注释
7. Nadubbhiyasuttavaṇṇanā
253“极怨敌”是指极度敌对、完全对立的仇敌。“你被抓住了”是说:你已被天网捆住、被捉住了。由于帝释天神的福德威力,他就像被绑住了一样。据说,这位塔庙王在此劫中、在那之前,曾说了别人从未说过的粗重妄语,随即就失足犯错,坠入大地的裂缝中,成了无间地狱火焰的燃料。所谓“这是塔庙王的恶行”,说的正是这件事。“大恶行”是指重大、极其沉重的恶业。也正因如此,注疏中把这些事举出来,作为毗摩质多立誓时的例证。
253.Supaccatthikoti suṭṭhu ativiya paccatthiko paṭisattu. Gahitosīti devapāsena bandhitvā gahito asi. Baddhova ahosi sakkassa puññānubhāvena. Cetiyarājā kira imasmiṃ kappe tato pubbe kenaci avuttapubbaṃ kharamusāvādaṃ abhāsi, tāvadeva virajjhitvā mahāpathaviyā vivare dine nipatitvā avīciaggijālānamindanamahosi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘cetiyarañño pāpaṃ sandhāyā’’ti. Mahāpāpānīti mahantāni garutarāni pāpāni. Tathā hi vepacittino sapathakaraṇe nidassanabhāvena etāni aṭṭhakathāyaṃ āgatānīti.
8. 毗卢遮那阿修罗王经的注释
8. Verocanaasurindasuttavaṇṇanā
254就像守门人的形象那样,意思是像按照守门人的样子造出来的雕像一样。要旨是:应当持续努力,不要中途退缩。在已成就的美好事物中:是指因为已经成就而美好,因为一切尚未成就的事物都不会显得美好。已生起职责:是指由于还处于未完成的状态,所以生起了职责。未生起职责:并不是说真的存在一种尚未生起职责、完全没有职责的情况,因为通过行走、站立、躺卧、坐下等方式,能够驱除已经生起的痛苦。受用要以结合为最佳,意思是:对众生来说,可以共同享用的东西,即使本性互相冲突,或者在没有结合时不美好,也应当知道,通过预备、烹煮等结合方式使其达到最佳,这样才成为适合受用的东西。因此他说“隔夜米饭等”,意思是通过加热之后再受用,也就是经过烘烤之后再受用。
254.Dvārapālarūpakāniviyāti dvārapālākārena katapaṭimāyo viya. Vāyametheva, na antarā saṃkocaṃ āpajjeyyāti adhippāyo. Nipphannasobhanesūti nipphannabhāvena sundaresu. Sabbe hi anipphannā atthā na sobhanti. Kiccajātāti vippakatabhāvena sañjātakiccā. Akiccajātoti asañjātakicco kiccarahito nāma natthi gamanaṭṭhitasayananisajjādivasena uppajjanakadukkhavinodanabhāvato. Saṃyogaparamātveva sambhogāti imesaṃ sattānaṃ saṃbhuñjitabbavatthūni nāma pakatiyā virodhasīlānipi asaṃyogena vā asundarānipi, tāni abhisaṅkharaṇapacanasaṃyojanaparamāni veditabbāni tathā sati sambhogārahabhāvūpagamanato. Tenāha ‘‘pārivāsikaodanādīnī’’tiādi. Uṇhāpetvā paribhuñjitabbayutte paribhajjitvāti adhippāyo.
9. 林野住处仙人经的注释
9. Araññāyatanaisisuttavaṇṇanā
255255. “女婿”是指女儿的丈夫,“岳父”是指妻子的父亲。所以,帝释天神和毗摩质多这两个居中斡旋的人,因为苏佳的关系,就成了女婿和岳父。“长期出家者”,是指出家之后,经过很长时间,以长期受持戒律的方式,在佛教之外出家的人,因此说“长期受持戒律者”。“从此处避去”,就是从所站的地方离开、退开。他们对功德不会生起厌逆想,因为内心敬重功德。大多数天人确实会这样想:“我们过去亲近有德者,听从他们的教导,积累福业,才生到这里。”因此,他们对有德者生起尊重之心。
255. Jāmātikā vuccati dhītupati, sasuro bhariyāya pitā, tasmā ime antaravattino dve janā sakkavepacittino sujāya vasena jāmātikasasurā. ‘‘Ciradikkhitāna’’nti dikkhitvā pabbajitvā cirakālānaṃ vatasamādānavasena ito bāhirakānaṃ pabbajitānanti āha ‘‘cirasamādinnavatāna’’nti. Ito paṭikkamāti ito yathāṭhitaṭṭhānato apehi apakkama. Na paṭikkūlasaññino guṇe gāravayogato. Devā hi yebhuyyena ‘‘mayaṃ pubbe guṇavante payirupāsitvā tesaṃ ovāde ṭhatvā puññāni upacinitvā idhūpapannā’’ti guṇavantesu ādarabhāvaṃ upaṭṭhapenti.
10. 海经注释
10. Samuddakasuttavaṇṇanā
256在轮围山大海的表面:指环绕轮围山山脚四周的大海岸边。就像在须弥山附近,大海逐步低下去、逐步倾斜、逐步坡降,在轮围山山脚附近,大多数地方也是这样。因此说“在银板色的沙洲上”。“如前所说的”:指紧接在前面的经文里所说的那种。“以苦行处”:指从苦行处的中间穿过。“他们这样想”:就像经文里说的“我们何不……”等那样,他们这样商议。
256.Cakkavāḷamahāsamuddapiṭṭhiyanti cakkavāḷapabbatapādasamantā mahāsamuddatīrapiṭṭhiyaṃ. Yatheva sinerusamīpe mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, evaṃ yebhuyyena cakkavāḷapādasamīpepi. Tenāha ‘‘rajatapaṭṭavaṇṇe vālukapuline’’ti. Vuttappakārāsūti anantarasutte vuttappakārāsu. Assamapadenāti assamapadavemajjhena. Evaṃ cintayiṃsūti ‘‘yaṃ nūna maya’’ntiādinā yathā pāḷiyaṃ āgataṃ, evaṃ mantayiṃsu.
想做就做,指的是做自己想做的事。心怀恶意的人,指的是心术不正的人。这些人怀着恶念,就成了敌对者,所以说恶意者、敌对者。播种,指的是把种子撒下去。因此说安置在田里。
Icchitakaroti yadicchitakaraṇaṃ. Duṭṭhānanti durāsayānaṃ. Te pana duṭṭhajjhāsayā viruddhā hontīti āha ‘‘duṭṭhānaṃ viruddhāna’’nti. Pavuttanti bījaṃ sandhāya vapitaṃ. Tenāha ‘‘khette patiṭṭhāpita’’nti.
晚间饭食,就是指傍晚该吃的食物。这种食物是随需要而受用的,像天神的食物那样微细,也不会让人觉得沉重,所以称为“饭食”。病苦生起,就是指已经生起的病患。颤抖,就是摇动、颤动。
Sāyamāsabhattanti sāyaṃ asitabbabhojanaṃ. Yathāvāraṃ bhakkhitametaṃ devānaṃ viya sukhumaṃ guruvāsañca na hotīti ‘‘bhatta’’nti vuttaṃ. Gelaññajātanti sañjātagelaññaṃ. Vepatīti kampati pavedhati.