有偈品注疏
Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
序论
Ganthārambhakathā
那位心怀悲悯、心得清凉,以智慧之光摧破愚痴黑暗的人;
我礼敬那受人、天、世间所尊崇的善逝,已从诸趣得解脱者。
即使是佛陀,也是修习并亲自证悟了佛果之后,
佛陀所证入、已远离垢染的无上之法,我礼敬此无上之法。
善逝的亲生子,能摧破魔罗军队的弟子众;
我以头面礼敬四双八辈的圣僧伽。
如是,我这以净信心礼敬三宝所成的福德,
这福德善巧除障,藉其威力,
对于那以相应品庄严、于相应阿含中最殊胜的典籍,
为佛陀与随觉弟子所赞叹,能生种种智慧品类,
为阐明义理,此注疏最初由具足神通者——
即由五百位比丘结集而成,其后又再度随诵。
我从那里舍弃了这悦耳的锡兰语,
将其转为契合经教理趣、远离过失的言辞。
不违时宜,对于诸长老——长老传承之明灯、
住于大寺的诸善抉择者。
关于这两次结集,当我宣说其义时,
确实,以详述的方式,对其中所说的诸多事——
对于这些,我在此也不再作详细的解说了。
戒论、头陀功德,乃至一切业处;
与行持仪规一同,并详述禅那与等至。
以及一切神通,以及慧的汇集与抉择;
蕴、界、处、根,以及四圣谛。
诸谛与缘起的开示,极清净而理趣精妙;
相续无间之道与观修亦然。
然凡此一切,于《清净道论》中我已以极清净的方式阐明了,
既已说过,此处便不再多加探讨。
这部《清净之道》,正是立于四部阿含之中,
安立之后,它将如所宣说之义而加以阐明。
Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ; Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ. Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvā ca; Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ. Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ; Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ. Iti me pasannamatino, ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ; Yaṃ suvihatantarāyo, hutvā tassānubhāvena. Saṃyuttavaggapaṭimaṇḍitassa, saṃyuttaāgamavarassa; Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa, ñāṇappabhedajananassa. Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi; Pañcahi yā saṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi. Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha, vasinā mahāmahindena; Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya, dīpavāsīnamatthāya. Apanetvāna tatohaṃ, sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ; Tantinayānucchavikaṃ, āropento vigatadosaṃ. Samayaṃ avilomento, therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ; Sunipuṇavinicchayānaṃ, mahāvihāre nivāsīnaṃ. Hitvā punappunāgata-matthaṃ, atthaṃ pakāsayissāmi; Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ, ciraṭṭhitatthañca dhammassa. Sāvatthipabhūtīnaṃ, nagarānaṃ vaṇṇanā katā heṭṭhā; Saṅgītīnaṃ dvinnaṃ, yā me atthaṃ vadantena. Vitthāravasena sudaṃ, vatthūni ca yāni tattha vuttāni; Tesampi na idha bhiyyo, vitthārakathaṃ karissāmi. Suttānaṃ pana atthā, na vinā vatthūhi ye pakāsanti; Tesaṃ pakāsanatthaṃ, vatthūnipi dassayissāmi. Sīlakathā dhutadhammā, kammaṭṭhānāni ceva sabbāni; Cariyāvidhānasahito, jhānasamāpattivitthāro. Sabbā ca abhiññāyo, paññāsaṅkalananicchayo ceva; Khandhādhātāyatanindriyāni, ariyāni ceva cattāri. Saccāni paccayākāradesanā, suparisuddhanipuṇanayā; Avimuttatantimaggā, vipassanābhāvanā ceva. Iti pana sabbaṃ yasmā, visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ; Vuttaṃ tasmā bhiyyo, na taṃ idha vicārayissāmi. ‘‘Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi āgamānañhi; Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathābhāsitamatthaṃ’’. Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya; Aṭṭhakathāya vijānatha, saṃyuttavinissitaṃ atthanti.