《大狮子吼经》注释显示巴利原文
8. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
裸形者迦叶的故事注释显示巴利原文
Acelakassapavatthuvaṇṇanā
381 如是我闻:……(中略)……世尊住在优楼频螺。这是《大狮子吼经》。以下是对其中词语的注释。「优楼频螺」:这既是国名也是城名,世尊依优楼频螺城而住。「咖塔拉」:离那城不远处,有一片名叫咖塔拉的宜人地区。因为那里是施与鹿群无畏之地,故称为「鹿野苑」。世尊便住在咖塔拉的鹿野苑中。「裸形者」:指赤身裸体的外道修行者。「迦叶」:是他的名字。「苦行者」:指那些依止苦行的人。「粗恶活命者」:指以裸形、弃粪等粗劣方式活命的人,因此说他活命粗恶。「谴责」就是责骂,「非难」就是轻视、贬低。「他们解说随顺法之法」:意思是他们宣说的论据,与乔达摩大师所说的法理相应。「具法理的论破与随破」:意指依他人所说的道理来确立你们的论点,智者便能如理地驳斥你们的言论和回应,难道你们连一点理由也找不到吗?这是在说:‘难道你的主张全无应受谴责之处吗?’「不欲诽谤」:就是不想用不实的话语来诬蔑。显示巴利原文
381.Evaṃme sutaṃ…pe… uruññāyaṃ viharatīti mahāsīhanādasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā. Uruññāyanti uruññāti tassa raṭṭhassapi nagarassapi etadeva nāmaṃ, bhagavā uruññānagaraṃ upanissāya viharati. Kaṇṇakatthale migadāyeti tassa nagarassa avidūre kaṇṇakatthalaṃ nāma eko ramaṇīyo bhūmibhāgo atthi. So migānaṃ abhayatthāya dinnattā ‘‘migadāyo’’ti vuccati, tasmiṃ kaṇṇakatthale migadāye. Aceloti naggaparibbājako. Kassapoti tassa nāmaṃ. Tapassinti tapanissitakaṃ. Lūkhājīvinti acelakamuttācārādivasena lūkho ājīvo assāti lūkhājīvī, taṃ lūkhājīviṃ. Upakkosatīti upaṇḍeti. Upavadatīti hīḷeti vambheti. Dhammassa ca anudhammaṃ byākarontīti bhotā gotamena vuttakāraṇassa anukāraṇaṃ kathenti. Sahadhammiko vādānuvādoti parehi vuttakāraṇena sakāraṇo hutvā tumhākaṃ vādo vā anuvādo vā viññūhi garahitabbaṃ, kāraṇaṃ koci appamattakopi kiṃ na āgacchati. Idaṃ vuttaṃ hoti, ‘‘kiṃ sabbākārenapi tava vāde gārayhaṃ kāraṇaṃ natthī’’ti. Anabbhakkhātukāmāti na abhūtena vattukāmā.
382 在「某位苦行者、粗恶活命者」等表述中,这里举出一种情形:某位苦行者因依止裸形出家等苦行,心里想着‘我要以粗劣的方式活命’,便用吃草、牛粪等各种方式折磨自己。由于他福德微薄,根本无法过上安乐的生活。他在具足三类恶行之后,便投生地狱。显示巴利原文
382.Ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīvintiādīsu idhekacco acelakapabbajjāditapanissitattā tapassī ‘‘lūkhena jīvitaṃ kappessāmī’’ti tiṇagomayādibhakkhanādīhi nānappakārehi attānaṃ kilameti, appapuññatāya ca sukhena jīvitavuttimeva na labhati, so tīṇi duccaritāni pūretvā niraye nibbattati.
另一类同样依止苦行的人,却具足福德,获得利养与恭敬。他心想:‘如今已无人能与我相比’,便将自己捧到高位,又想着‘我要得到更多的利养’,于是以邪命的方式造作三类恶行,死后投生地狱。上述第一种情形,正是针对这两种人而说的。显示巴利原文
Aparo tādisaṃ tapanissitopi puññavā hoti, labhati lābhasakkāraṃ. So ‘‘na dāni mayā sadiso atthī’’ti attānaṃ ucce ṭhāne sambhāvetvā ‘‘bhiyyosomattāya lābhaṃ uppādessāmī’’ti anesanavasena tīṇi duccaritāni pūretvā niraye nibbattati. Ime dve sandhāya paṭhamanayo vutto.
又一种依止苦行的粗恶活命者,福德微薄,不能安享舒适的生活。他心想:‘我因过去未曾造福,所以舒适的生活无法现前。如今我应当修积福德。’于是他圆满三种善行,死后投生天界。显示巴利原文
Aparo tapanissitako lūkhājīvī appapuñño hoti, na labhati sukhena jīvitavuttiṃ. So ‘‘mayhaṃ pubbepi akatapuññatāya sukhajīvikā nuppajjati , handadāni puññāni karomī’’ti tīṇi sucaritāni pūretvā sagge nibbattati.
另一种粗恶活命者,具足福德,能得享安乐的生活。他心想:‘我因过去所造福德,所以安乐的生活得以现前。’于是他舍离邪命,圆满三种善行,死后投生天界。这第二种情形,即是针对这两种人而说。显示巴利原文
Aparo lūkhājīvī puññavā hoti, labhati sukhena jīvitavuttiṃ. So – ‘‘mayhaṃ pubbepi katapuññatāya sukhajīvikā uppajjatī’’ti cintetvā anesanaṃ pahāya tīṇi sucaritāni pūretvā sagge nibbattati. Ime dve sandhāya dutiyanayo vutto.
另有一种苦行者,是少苦住者,或是依外道仪轨而行的苦行者,或是蓄发遍行者。由于福德微薄,他得不到可意的资具。他便依邪命造作三种恶行,令自己得享欲乐,死后投生地狱。显示巴利原文
Eko pana tapassī appadukkhavihārī hoti bāhirakācārayutto tāpaso vā channaparibbājako vā, appapuññatāya ca manāpe paccaye na labhati. So anesanavasena tīṇi duccaritāni pūretvā attānaṃ sukhe ṭhapetvā niraye nibbattati.
另有一种有福德的人,他心想:“再也没有人能比得上我了”,于是生起骄慢,以不如法的途径营求利养与恭敬;或者在邪见的驱使下,寻思道:“那位年轻、身体柔软、体毛柔密的游方女,触感是快乐的”等念头;又或者沉溺于欲乐,造作三种恶行,由此投生地狱。这就是针对这两种人所说的第三种情形。显示巴利原文
Aparo puññavā hoti, so – ‘‘na dāni mayā sadiso atthī’’ti mānaṃ uppādetvā anesanavasena lābhasakkāraṃ vā uppādento micchādiṭṭhivasena – ‘‘sukho imissā paribbājikāya daharāya mudukāya lomasāya samphasso’’tiādīni cintetvā kāmesu pātabyataṃ vā āpajjanto tīṇi duccaritāni pūretvā niraye nibbattati. Ime dve sandhāya tatiyanayo vutto.
另有一种生活少苦、福德微薄的人,他心想:“我因过去未曾修福,所以得不到安乐的生活。”于是他圆满三种善行,投生天界。显示巴利原文
Aparo pana appadukkhavihārī appapuñño hoti, so – ‘‘ahaṃ pubbepi akatapuññatāya sukhena jīvikaṃ na labhāmī’’ti tīṇi sucaritāni pūretvā sagge nibbattati.
另有一种有福德的人,他这样想:“我因过去曾修福德,如今才得享安乐,现在我要继续修福。”于是他圆满三种善行,投生天界。这第四种情形,就是针对这两种人而说的。以上是依外道的方式而说,不过在佛陀的教法中也能见到。显示巴利原文
Aparo puññavā hoti, so – ‘‘pubbepāhaṃ katapuññatāya sukhaṃ labhāmi, idāni puññāni karissāmī’’ti tīṇi sucaritāni pūretvā sagge nibbattati. Ime dve sandhāya catutthanayo vutto. Idaṃ titthiyavasena āgataṃ, sāsanepi pana labbhati.
例如,有位比丘因受持头陀支而过着粗劣的生活,又或因福德微薄,即便行遍全村,也得不到足以果腹的食物。他便心想:“我应当去获取供养。”于是,他便通过行医等种种邪命方式谋生,或者声称已证得阿拉汉果,或者行三种诈现欺诳之事,命终之后,便投生地狱。显示巴利原文
Ekacco hi dhutaṅgasamādānavasena lūkhājīvī hoti, appapuññatāya vā sakalampi gāmaṃ vicaritvā udarapūraṃ na labhati. So – ‘‘paccaye uppādessāmī’’ti vejjakammādivasena vā anesanaṃ katvā, arahattaṃ vā paṭijānitvā, tīṇi vā kuhanavatthūni paṭisevitvā niraye nibbattati.
另有一位与此相仿而具足福德的比丘,他因福报具足而生起骄慢,为令已得的利养更加稳固,便以邪命的方式造作三种恶行,死后投生地狱。显示巴利原文
Aparo ca tādisova puññavā hoti. So tāya puññasampattiyā mānaṃ janayitvā uppannaṃ lābhaṃ thāvaraṃ kattukāmo anesanavasena tīṇi duccaritāni pūretvā niraye uppajjati.
又有另一位受持头陀支而福德微薄的比丘,他无法安乐地过活。他这样想:“我因过去未修福德,如今才一无所得;如果现在还去行邪命,未来就更难获得安乐了。”于是他圆满三种善行,虽未能证得阿拉汉果,但命终之后,投生天界。显示巴利原文
Aparo samādinnadhutaṅgo appapuññova hoti, na labhati sukhena jīvitavuttiṃ. So – ‘‘pubbepāhaṃ akatapuññatāya kiñci na labhāmi, sace idāni anesanaṃ karissaṃ, āyatimpi dullabhasukho bhavissāmī’’ti tīṇi sucaritāni pūretvā arahattaṃ pattuṃ asakkonto sagge nibbattati.
还有一种有福德的人,他想:“我因过去所造的福德,如今得以快乐;如今我也要继续造作福德。”于是他舍弃邪命,圆满三种善行,虽不能证得阿拉汉果,但死后投生在天界。显示巴利原文
Aparo puññavā hoti, so – ‘‘pubbepāhaṃ katapuññatāya etarahi sukhito, idānipi puññaṃ karissāmī’’ti anesanaṃ pahāya tīṇi sucaritāni pūretvā arahattaṃ pattuṃ asakkonto sagge nibbattati.
383 “来处”:即“他们是从某某地方而来的”——如是了知来处。“去处”:指现在应去之处。“死”:即从那里死去。“再生”:即从那里死去之后再次投生。为何要谴责一切苦行呢?是为了表明:“我们凭什么理由谴责呢?我们只谴责应当谴责的,称赞应当称赞的,不会像那个把包裹胡乱混在一起的染衣匠,把洗过的和没洗过的混为一谈。”现在,为了阐明这个道理,世尊说:“迦叶,有一些沙门、婆罗门……”等语。显示巴利原文
383.Āgatiñcāti – ‘‘asukaṭṭhānato nāma ime āgatā’’ti evaṃ āgatiñca. Gatiñcāti idāni gantabbaṭṭhānañca. Cutiñcāti tato cavanañca. Upapattiñcāti tato cutānaṃ puna upapattiñca. Kiṃ sabbaṃ tapaṃ garahissāmīti – ‘‘kena kāraṇena garahissāmi, garahitabbameva hi mayaṃ garahāma, pasaṃsitabbaṃ pasaṃsāma, na bhaṇḍikaṃ karonto mahārajako viya dhotañca adhotañca ekato karomā’’ti dasseti. Idāni tamatthaṃ pakāsento – ‘‘santi kassapa eke samaṇabrāhmaṇā’’tiādimāha.
384 所谓“他们某些”:指五戒,世间无人会说这五戒不善。又指五种怨敌,无人会说这五种怨敌是善。又指在五种根门上不加以防护,那些人确实说:“眼不应被抑制,应以眼观赏悦意的色境。”于耳等其他根门也是如此。又指在五种根门上加以防护。显示巴利原文
384.Yaṃ te ekaccanti pañcavidhaṃ sīlaṃ, tañhi loke na koci ‘‘na sādhū’’ti vadati. Puna yaṃ te ekaccanti pañcavidhaṃ veraṃ, taṃ na koci ‘‘sādhū’’ti vadati. Puna yaṃ te ekaccanti pañcadvāre asaṃvaraṃ, te kira – ‘‘cakkhu nāma na nirundhitabbaṃ, cakkhunā manāpaṃ rūpaṃ daṭṭhabba’’nti vadanti, esa nayo sotādīsu. Puna yaṃ te ekaccanti pañcadvāre saṃvaraṃ.
如此,先指出他人的主张与自己的主张的相似与不相似之处后,现在再显示自己的主张与他人主张的相似与不相似之处,因此说道“我们”等语。此处同样应依据五戒等来理解其中的含义。显示巴利原文
Evaṃ paresaṃ vādena saha attano vādassa samānāsamānataṃ dassetvā idāni attano vādena saha paresaṃ vādassa samānāsamānataṃ dassento ‘‘yaṃ maya’’ntiādimāha. Tatrāpi pañcasīlādivaseneva attho veditabbo.
【盘问论的解释】显示巴利原文
Samanuyuñjāpanakathāvaṇṇanā
385 “让他们盘问吧”:即允许他们盘问。此中,询问其见解,名为“盘问”;询问其理由,名为“追究”;两者皆问,名为“对论”。“以导师对导师”:是把一位导师与另一位导师并列而问:“你的导师是彻底舍断了一切法而安住,还是沙门乔达摩呢?”对于后句,也是同样的道理。显示巴利原文
385.Samanuyuñjantanti samanuyuñjantu, ettha ca laddhiṃ pucchanto samanuyuñjati nāma, kāraṇaṃ pucchanto samanugāhati nāma, ubhayaṃ pucchanto samanubhāsati nāma. Satthārā vā satthāranti satthārā vā saddhiṃ satthāraṃ upasaṃharitvā – ‘‘kiṃ te satthā te dhamme sabbaso pahāya vattati, udāhu samaṇo gotamo’’ti. Dutiyapadepi eseva nayo.
现在,为了以连贯的方式阐明此义,说道“ye imesaṃ bhavata”等。此处,“不善且被称为不善的”的意思是:它既是不善的,又被认知或归类为“不善”。这一解释原则适用于所有词句。而在此处,“有过失的”意思是具有过患的。“不足以成为圣”的意思是:从无过失的意义上说,它不足以使人成为圣者,也无能力成为圣者。显示巴利原文
Idāni tamatthaṃ yojetvā dassento – ‘‘ye imesaṃ bhavata’’ntiādimāha. Tattha akusalā akusalasaṅkhātāti akusalā ceva ‘‘akusalā’’ti ca saṅkhātā ñātā koṭṭhāsaṃ vā katvā ṭhapitāti attho. Esa nayo sabbapadesu. Api cettha sāvajjāti sadosā. Na alamariyāti niddosaṭṭhena ariyā bhavituṃ nālaṃ asamatthā.
386-392 “当智者们盘问时”的意思:当智者们向我们及其他人盘问时,他们会那样说。那种情况是存在的,意指“是有那种原因的”。“然而,那些其他教众的老师”的意思:然而,那些其他教众的老师,他们舍弃了某些微小的事情而如此行事。“在那里多半会称赞我们”——这是世尊在“以导师对导师”的盘问及“以僧团对僧团”的盘问中所说的话。为什么这么说呢?因为在称赞僧团的同时,对导师的称赞亦得以成就。确实,有的人因佛陀的成就而对僧团生起净信,也有的人因僧团的成就而对佛陀生起净信。例如,有人见到世尊的身相成就,或听闻他说法后,便如此说:“这些声闻真是有大收获啊,能亲近这样一位导师。”如此,乃由于佛陀的成就而对僧团生起净信。又有人见到比丘们的威仪、行处、进止等行持后,便如此说:“这些亲近导师的声闻尚且具有如此这般的寂止功德,他们的导师又该是多么了不起啊!”如此,乃由于僧团的成就而对佛陀生起净信。因此,对导师的称赞也就是对僧团的称赞,对僧团的称赞也就是对导师的称赞。所以,由于在僧团的称赞中,导师的显示巴利原文
386-392.Yaṃ viññū samanuyuñjantāti yena viññū amhe ca aññe ca pucchantā evaṃ vadeyyuṃ, taṃ ṭhānaṃ vijjati, atthi taṃ kāraṇanti attho. Yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyāti pare pana bhonto gaṇācariyā yaṃ vā taṃ vā appamattakaṃ pahāya vattantīti attho. Amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyunti idaṃ bhagavā satthārā satthāraṃ samanuyuñjanepi āha – saṅghena saṃghaṃ samanuyuñjanepi. Kasmā? Saṅghapasaṃsāyapi satthuyeva pasaṃsāsiddhito. Pasīdamānāpi hi buddhasampattiyā saṅghe, saṅghasampattiyā ca buddhe pasīdanti, tathā hi bhagavato sarīrasampattiṃ disvā, dhammadesanaṃ vā sutvā bhavanti vattāro – ‘‘lābhā vata bho sāvakānaṃ ye evarūpassa satthu santikāvacarā’’ti, evaṃ buddhasampattiyā saṅghe pasīdanti. Bhikkhūnaṃ panācāragocaraṃ abhikkamapaṭikkamādīni ca disvā bhavanti vattāro – ‘‘santikāvacarānaṃ vata bho sāvakānaṃ ayañca upasamaguṇo satthu kīva rūpo bhavissatī’’ti, evaṃ saṅghasampattiyā buddhe pasīdanti. Iti yā satthupasaṃsā, sā saṅghassa. Yā saṅghassa pasaṃsā, sā satthūti saṅghapasaṃsāyapi satthuyeva pasaṃsāsiddhito bhagavā dvīsupi nayesu – ‘‘amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyu’’nti āha. Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyātiādīsupi panettha ayamadhippāyo – sampattasamādānasetughātavasena hi tisso viratiyo. Tāsu sampattasamādāna viratimattameva aññesaṃ hoti, setughātavirati pana sabbena sabbaṃ natthi. Pañcasu pana tadaṅgavikkhambhanasamucchedapaṭipassaddhinissaraṇappahānesu aṭṭhasamāpattivasena ceva vipassanāmattavasena ca tadaṅgavikkhambhanappahānamattameva aññesaṃ hoti. Itarāni tīṇi pahānāni sabbena sabbaṃ natthi. Tathā sīlasaṃvaro, khantisaṃvaro, ñāṇasaṃvaro, satisaṃvaro, vīriyasaṃvaroti pañca saṃvarā, tesu pañcasīlamattameva adhivāsanakhantimattameva ca aññesaṃ hoti, sesaṃ sabbena sabbaṃ natthi.
再者,有此五种布萨诵出。其中,其他外道仅有相当于五戒的些许内容,完全不具备巴帝摩卡律仪戒。如此,于不善的舍断与善的受持,于三种远离、五种舍断、五种律仪、五种诵出——世尊发出狮子吼:“于此世间,唯有我及我的声闻僧团真实显现,因为与我相等的所谓导师实不可得,与我的声闻僧团相等的所谓僧团亦不可得。”显示巴利原文
Pañca kho panime uposathuddesā, tesu pañcasīlamattameva aññesaṃ hoti. Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ sabbena sabbaṃ natthi. Iti akusalappahāne ca kusalasamādāne ca, tīsu viratīsu, pañcasu pahānesu, pañcasu saṃvaresu, pañcasu uddesesu, – ‘‘ahameva ca mayhañca sāvakasaṅgho loke paññāyati, mayā hi sadiso satthā nāma, mayhaṃ sāvakasaṅghena sadiso saṅgho nāma natthī’’ti bhagavā sīhanādaṃ nadati.
圣八支道的注释显示巴利原文
Ariyaaṭṭhaṅgikamaggavaṇṇanā
393 如是发出狮子吼后,为显明此狮子吼并非颠倒,世尊说道:“迦叶,有道”等等。这里,“道”指出世间道;“行道”指前行道。“适时说者”等语在《梵网经》中已有解说。现在,将那两种道与行道合在一处显示,说道:“这就是圣的”等等。裸形者听了这话,心想:“沙门乔达摩认为只有自己有道和行道,别人都没有。好,我就来告诉他我们的道。”于是他便说明了裸形者的行道。因此,经文这样说:“如此说后,裸形者迦叶对世尊这样说……乃至……他致力于水中沐浴的实践而住。”显示巴利原文
393. Evaṃ sīhanādaṃ naditvā tassa sīhanādassa aviparītabhāvāvabodhanatthaṃ – ‘‘atthi, kassapa, maggo’’tiādimāha. Tattha maggoti lokuttaramaggo. Paṭipadāti pubbabhāgapaṭipadā. Kālavādītiādīni brahmajāle vaṇṇitāni. Idāni taṃ duvidhaṃ maggañca paṭipadañca ekato katvā dassento – ‘‘ayameva ariyo’’tiādimāha. Idaṃ pana sutvā acelo cintesi – ‘‘samaṇo gotamo mayhaṃyeva maggo ca paṭipadā ca atthi, aññesaṃ natthīti maññati, handassāhaṃ amhākampi maggaṃ kathemī’’ti. Tato acelakapaṭipadaṃ kathesi. Tenāha – ‘‘evaṃ vutte acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca…pe… udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’’ti.
关于苦行类别之说的注释显示巴利原文
Tapopakkamakathāvaṇṇanā
394 在此,「tapopakkamā(苦行类别)」意为苦行的开端,即苦行之事。「Sāmaññasaṅkhātā(被称为沙门性的)」意思是被称为沙门的行为。「Brahmaññasaṅkhātā(被称为婆罗门性的)」意思是被称为婆罗门的行为。「Acelako(裸形者)」即无衣者,也就是裸体者。「Muttācāro(无禁行)」指放逸行者,在大小便等事上,远离世间良家子弟的行仪,站着大便、小便,也站着嚼食、进食。「Hatthāpalekhano(舔手者)」:当手里有团食时,用舌头去舔手;或是大便后,以为手上有棍杖,便用手刮擦。当有人对他说:‘尊者,请来取食。’他不过来,因此称为「na ehibhaddantiko(不来者)」。当有人对他说:‘尊者,请站住。’他亦不站住,因此称为「natiṭṭhabhaddantiko(不站者)」。据说,这两者他都不做,心里想着:‘那样就成了听从他的话了。’「Abhihaṭaṃ(已持来者)」是指预先拿来送到的乞食。「uddissakataṃ(指」显示巴利原文
394. Tattha tapopakkamāti tapārambhā, tapakammānīti attho. Sāmaññasaṅkhātāti samaṇakammasaṅkhātā. Brahmaññasaṅkhātāti brāhmaṇakammasaṅkhātā. Acelakoti niccolo, naggoti attho. Muttācāroti visaṭṭhācāro, uccārakammādīsu lokiyakulaputtācārena virahito ṭhitakova uccāraṃ karoti, passāvaṃ karoti, khādati, bhuñjati ca. Hatthāpalekhanoti hatthe piṇḍamhi ṭhite jivhāya hatthaṃ apalikhati, uccāraṃ vā katvā hatthasmiññeva daṇḍakasaññī hutvā hatthena apalikhati. ‘‘Bhikkhāgahaṇatthaṃ ehi, bhante’’ti vutto na etīti na ehibhaddantiko. ‘‘Tena hi tiṭṭha, bhante’’ti vuttopi na tiṭṭhatīti natiṭṭhabhaddantiko. Tadubhayampi kira so – ‘‘etassa vacanaṃ kataṃ bhavissatī’’ti na karoti. Abhihaṭanti puretaraṃ gahetvā āhaṭaṃ bhikkhaṃ, uddissakatanti ‘‘imaṃ tumhe uddissa kata’’nti evaṃ ārocitaṃ bhikkhaṃ. Na nimantananti ‘‘asukaṃ nāma kulaṃ vā vīthiṃ vā gāmaṃ vā paviseyyāthā’’ti evaṃ nimantitabhikkhampi na sādiyati, na gaṇhati. Nakumbhimukhāti kumbhito uddharitvā diyyamānaṃ bhikkhaṃ na gaṇhati. Na kaḷopimukhāti kaḷopīti ukkhali vā pacchi vā, tatopi na gaṇhati. Kasmā? Kumbhikaḷopiyo maṃ nissāya kaṭacchunā pahāraṃ labhantīti. Na eḷakamantaranti ummāraṃ antaraṃ katvā diyyamānaṃ na gaṇhati. Kasmā? ‘‘Ayaṃ maṃ nissāya antarakaraṇaṃ labhatī’’ti. Daṇḍamusalesupi eseva nayo.
「Dvinnaṃ(二人)」:当两个人正在进食时,其中一人站起来给的食物,他不取。为什么呢?因为“其中一人的食团会因此受到障碍”。在「Na gabbhiniyā(非孕妇)」等情况下,他亦不取,因为“孕妇腹中的胎儿会受苦;哺乳期妇女的孩子,其乳汁会受障碍;有夫之妇,其欲乐会受障碍”。「Saṃkittīsu(在募集的食物中)」:是指在募集来之后煮成的食物里。据说遇到饥荒时,裸形者的弟子们为了裸形者,到处募集米等物,然后煮成食物。上等的裸形者连那样的食物也不接受。「Na yattha sā(非有狗处)」:是指在有狗站等着“我要得到团食”的地方,食物如果不先给狗就送来,他就不取。为什么呢?因为那条狗的团食会受障碍。「Saṇḍasaṇḍacārinī(成群飞舞者)」:意思是成群飞舞的。如果人们见到裸形者后,心里想着“我们要布施食物给这个人”而走进厨房,在他们进去时,原本藏在筐口等处的苍蝇纷纷飞起,成群飞舞,那么从那种地方送来的食物,他就不取。为什么呢?因为苍蝇们显示巴利原文
Dvinnanti dvīsu bhuñjamānesu ekasmiṃ uṭṭhāya dente na gaṇhati. Kasmā? ‘‘Ekassa kabaḷantarāyo hotī’’ti. Na gabbhiniyātiādīsu pana ‘‘gabbhiniyā kucchiyaṃ dārako kilamati. Pāyantiyā dārakassa khīrantarāyo hoti, purisantaragatāya ratiantarāyo hotī’’ti na gaṇhati. Saṃkittīsūti saṃkittetvā katabhattesu, dubbhikkhasamaye kira acelakasāvakā acelakānaṃ atthāya tato tato taṇḍulādīni samādapetvā bhattaṃ pacanti. Ukkaṭṭho acelako tatopi na paṭiggaṇhati. Na yattha sāti yattha sunakho – ‘‘piṇḍaṃ labhissāmī’’ti upaṭṭhito hoti, tattha tassa adatvā āhaṭaṃ na gaṇhati. Kasmā? Etassa piṇḍantarāyo hotīti. Saṇḍasaṇḍacārinīti samūhasamūhacārinī, sace hi acelakaṃ disvā – ‘‘imassa bhikkhaṃ dassāmā’’ti manussā bhattagehaṃ pavisanti, tesu ca pavisantesu kaḷopimukhādīsu nilīnā makkhikā uppatitvā saṇḍasaṇḍā caranti, tato āhaṭaṃ bhikkhaṃ na gaṇhati. Kasmā? Maṃ nissāya makkhikānaṃ gocarantarāyo jātoti.
「Thusodakaṃ(谷水)」:是以一切谷物为原料制成的酸粥。在此处,实则唯有饮酒是有过失的,然而这位裸形者却对这一切(谷水等)都执取为有过失。「Ekāgāriko(一家者)」:是只在某一户人家得到乞食后就折返的人。「Ekālopiko(一口食者)」:是只靠一口食维持生命的人。对二家者等情况,道理亦同。「Ekissāpi dattiyā(即使一施食)」:意思是仅凭一施食维生。所谓「datti(施食)」,是一种小容器,人们将最初收到的乞食存放在其中。「Ekāhikaṃ(一日一食者)」:意为隔日一食。「Addhamāsikaṃ(半月一食者)」:意为每半月一食。「Pariyāyabhattabhojanaṃ(定期食者)」:是依固定的周期进食,即按一日一次、二日一次、七日一次、半月一次的周期,如此按日数轮转才受用食物。显示巴利原文
Thusodakanti sabbasassasambhārehi kataṃ sovīrakaṃ. Ettha ca surāpānameva sāvajjaṃ, ayaṃ pana sabbesupi sāvajjasaññī. Ekāgārikoti yo ekasmiṃyeva gehe bhikkhaṃ labhitvā nivattati . Ekālopikoti yo ekeneva ālopena yāpeti. Dvāgārikādīsupi eseva nayo. Ekissāpi dattiyāti ekāya dattiyā. Datti nāma ekā khuddakapāti hoti, yattha aggabhikkhaṃ pakkhipitvā ṭhapenti. Ekāhikanti ekadivasantarikaṃ. Addhamāsikanti addhamāsantarikaṃ. Pariyāyabhattabhojananti vārabhattabhojanaṃ, ekāhavārena dvīhavārena sattāhavārena aḍḍhamāsavārenāti evaṃ divasavārena āgatabhattabhojanaṃ.
395 「食菜者」:指食生菜之人。「食稗子者」:指食稗子米之人。在「野谷」等中,「野谷」是森林中自生的稻类。「树皮」:皮匠刮皮后丢弃的树皮屑。「水苔」:石上及水中的苔藓。「糠」:即谷糠。「焦粥」:粘于饭锅之焦饭,从丢弃处取来食用,亦称为“米泔”。「饼麸」等,众人皆知。「食落果者」:指食自然掉落之果实者。显示巴利原文
395.Sākabhakkhoti allasākabhakkho. Sāmākabhakkhoti sāmākataṇḍulabhakkho. Nīvārādīsu nīvāro nāma araññe sayaṃjātā vīhijāti. Daddulanti cammakārehi cammaṃ likhitvā chaḍḍitakasaṭaṃ. Haṭaṃ vuccati silesopi sevālopi. Kaṇanti kuṇḍakaṃ. Ācāmoti bhattaukkhalikāya laggo jhāmakaodano, taṃ chaḍḍitaṭṭhānatova gahetvā khādati, ‘‘odanakañjiya’’ntipi vadanti. Piññākādayo pākaṭā eva. Pavattaphalabhojīti patitaphalabhojī.
396 「麻布衣」:指麻布所製之衣。「混织布衣」:指混合织成之布衣。「尸弃衣」:指从尸体上丢弃的布,或将芦苇等编结而成的下衣。「尘堆衣」:指被弃于地上的布。「树皮衣」:指树皮所製之衣。「黑羚羊皮」:指黑羚羊之皮。「剖皮」:指从中剖开之皮。「吉祥草衣」:指用吉祥草编成的衣。树皮衣、布条衣等,亦复如是。「人发毯」:指用人发製成的毯子。对此,曾如是说:显示巴利原文
396.Sāṇānīti sāṇavākacoḷāni. Masāṇānīti missakacoḷāni. Chavadussānīti matasarīrato chaḍḍitavatthāni, erakatiṇādīni vā ganthetvā katanivāsanāni. Paṃsukūlānīti pathaviyaṃ chaḍḍitanantakāni. Tirīṭānīti rukkhatacavatthāni. Ajinanti ajinamigacammaṃ. Ajinakkhipanti tadeva majjhe phālitakaṃ. Kusacīranti kusatiṇāni ganthetvā katacīraṃ. Vākacīraphalakacīresupi eseva nayo. Kesakambalanti manussakesehi katakambalaṃ. Yaṃ sandhāya vuttaṃ –
「诸比丘,譬如一切线织之衣中,人发毯被视为最下劣者。诸比丘,人发毯,冷时冰冷,热时炎热,价值微贱,色泽丑陋,气味恶臭,触感粗劣。」显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi bhikkhave, yāni kānici tantāvutāni vatthāni, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho appaggho ca dubbaṇṇo ca duggandho dukkhasamphasso’’ti.
「马毛衣」:指用马毛织成的毯子。「枭羽衣」:指把猫头鹰的翅膀编结起来做成的下衣。「常行蹲踞精进者」:指从事蹲踞苦行的人,连走路时也是蹲着,一跳一跳地前进。「荆棘卧者」:指把铁荆棘或天然荆棘钉入地下,再在上面铺上皮革,然后站立、经行于其上。「卧处」:指若躺卧,也在这上面安设床铺。「板卧者」:指睡在木板上。「露地卧者」:指睡在露天的硬地上。「常作一侧卧者」:指始终只侧身而卧。「持尘垢者」:指持守尘垢的人,他以油涂抹身体后,站在容易扬尘之处,让尘垢黏附在身上,就这样一直保持尘垢。「随处而坐者」:指得座而住、不作拣择的人,无论得到什么样的座位,就在那里坐下,以此为常。「食粪者」:指有食用粪便习惯的人,这里所说的「食不净」就是指食用粪便。「禁饮者」:指被禁止饮用冷水的人。「一日三次」:显示巴利原文
Vāḷakambalanti assavālehi katakambalaṃ. Ulūkapakkhikanti ulūkapakkhāni ganthetvā katanivāsanaṃ. Ukkuṭikappadhānamanuyuttoti ukkuṭikavīriyaṃ anuyutto, gacchantopi ukkuṭikova hutvā uppatitvā uppatitvā gacchati. Kaṇṭakāpassayikoti ayakaṇṭake vā pakatikaṇṭake vā bhūmiyaṃ koṭṭetvā tattha cammaṃ attharitvā ṭhānacaṅkamādīni karoti. Seyyanti sayantopi tattheva seyyaṃ kappeti. Phalakaseyyanti rukkhaphalake seyyaṃ. Thaṇḍilaseyyanti thaṇḍile ucce bhūmiṭhāne seyyaṃ. Ekapassayikoti ekapasseneva sayati. Rajojalladharoti sarīraṃ telena makkhitvā rajuṭṭhānaṭṭhāne tiṭṭhati, athassa sarīre rajojallaṃ laggati, taṃ dhāreti. Yathāsanthatikoti laddhaṃ āsanaṃ akopetvā yadeva labhati, tattheva nisīdanasīlo. Vekaṭikoti vikaṭakhādanasīlo. Vikaṭanti gūthaṃ vuccati. Apānakoti paṭikkhittasītudakapāno. Sāyaṃ tatiyamassāti sāyatatiyakaṃ. Pāto, majjhanhike, sāyanti divasassa tikkhattuṃ pāpaṃ pavāhessāmīti udakorohanānuyogaṃ anuyutto viharatīti.
关于苦行无意义的解释显示巴利原文
Tapopakkamaniratthakatāvaṇṇanā
397 接着,世尊为了显示:若没有戒具足等功德,那些苦行便毫无意义,而说道:“迦叶,即便他是裸行……”等等。其中,「远啊」意思是距离很远、遥遥远离。「无怨恨」指没有怨恨,远离了瞋怒所带来的灾患。「无逼恼」指没有忧恼所造成的逼迫,远离了忧恼之苦。显示巴利原文
397. Atha bhagavā sīlasampadādīhi vinā tesaṃ tapopakkamānaṃ niratthakataṃ dassento – ‘‘acelako cepi kassapa hotī’’tiādimāha. Tattha ārakā vāti dūreyeva. Averanti dosaveravirahitaṃ. Abyāpajjanti domanassabyāpajjarahitaṃ.
398 “难行,乔达摩尊者!”迦叶说这句话,是为了表示:“我们过去一直以为,仅这么一点点就算是沙门性和婆罗门性了,但你们所说的沙门性和婆罗门性却是另一回事。”“这本是”是指一种自然说起的说法。“再者,迦叶,以此量”这一句的完整意思是:迦叶,如果以这样的标准,用这么微不足道的修行方式,沙门性或婆罗门性就可以被称为难行、极难行,那么把这称为难行的沙门性,就完全说不过去了。这便是此处的词义关联。依此方法,便应当能了知各处相关的词义关联。显示巴利原文
398.Dukkaraṃ, bho gotamāti idaṃ kassapo ‘‘mayaṃ pubbe ettakamattaṃ sāmaññañca brahmaññañcāti vicarāma, tumhe pana aññaṃyeva sāmaññañca brahmaññañca vadathā’’ti dīpento āha. Pakati kho esāti pakatikathā esā. Imāya ca, kassapa, mattāyāti ‘‘kassapa yadi iminā pamāṇena evaṃ parittakena paṭipattikkamena sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ nāma abhavissa, tato netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya dukkaraṃ sāmañña’’nti ayamettha padasambandhena saddhiṃ attho. Etena nayena sabbattha padasambandho veditabbo.
399 “难知”——这也是迦叶心里想着“我们以前以为,做到这些就是沙门或婆罗门了,而你们却完全是另一种说法”,然后说出的。于是世尊否定了这种自以为是的说法,为了如实揭示它其实难以被真正了知,便又说:“这自然……”等等。那里的意思也应按之前所说的方式,结合上下文的词义关联来理解。显示巴利原文
399.Dujjānoti idampi so ‘‘mayaṃ pubbe ettakena samaṇo vā brāhmaṇo vā hotīti vicarāma, tumhe pana aññathā vadathā’’ti idaṃ sandhāyāha. Athassa bhagavā taṃ pakativādaṃ paṭikkhipitvā sabhāvatova dujjānabhāvaṃ āvikaronto punapi – ‘‘pakati kho’’tiādimāha. Tatrāpi vuttanayeneva padasambandhaṃ katvā attho veditabbo.
关于戒、定、慧成就的解释显示巴利原文
Sīlasamādhipaññāsampadāvaṇṇanā
400-401 “那么,尊者乔达摩,什么是那成就呢?”他为何这样问?据说这位智者,在世尊说法时当下便领会了教法,随后意识到自己的修行其实徒劳无益,心想:沙门乔达摩说了,对于一个人,如果戒成就、心成就、慧成就不曾修习、不曾亲自证得,他便离沙门性还很远。现在我就来问问那几项成就吧。于是,为了弄明白戒成就等,他提出了这个问题。之后,世尊为了向他开示这些成就,先讲明佛陀出世,再展开教法,便说道:“在此,迦叶……”等等。而“以此戒成就,迦叶”这一句,完全是针对阿拉汉果而说。因为世尊的教法,最终所指向的便是阿拉汉果。所以说,除了与阿拉汉果相应的戒、心、慧成就之外,再无更高、更殊胜的戒等成就了。世尊这样说道。显示巴利原文
400-401.Katamā pana sā, bho gotamāti kasmā pucchati. Ayaṃ kira paṇḍito bhagavato kathentasseva kathaṃ uggahesi, atha attano paṭipattiyā niratthakataṃ viditvā samaṇo gotamo – ‘‘tassa ‘cāyaṃ sīlasampadā, cittasampadā, paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā, atha kho so ārakāva sāmaññā’tiādimāha. Handa dāni naṃ tā sampattiyo pucchāmī’’ti sīlasampadādivijānanatthaṃ pucchati. Athassa bhagavā buddhuppādaṃ dassetvā tantidhammaṃ kathento tā sampattiyo dassetuṃ – ‘‘idha kassapā’’tiādimāha. Imāya ca kassapa sīlasampadāyāti idaṃ arahattaphalameva sandhāya vuttaṃ. Arahattaphalapariyosānañhi bhagavato sāsanaṃ. Tasmā arahattaphalasampayuttāhi sīlacittapaññāsampadāhi aññā uttaritarā vā paṇītatarā vā sīlādisampadā natthīti āha.
关于狮子吼论的解释显示巴利原文
Sīhanādakathāvaṇṇanā
402 说过这话之后,世尊为了发出无上的大狮子吼,便说道:“迦叶,有一些沙门、婆罗门……”等等。这里,“圣”指远离烦恼、极为清净;“无上”指最上,因为从五戒一直到巴帝摩卡律仪戒,这些只叫作戒,而与出世间道果相应的戒才称为无上戒。对于“我不于此中见”这句,意思是:在这戒与无上戒里,我连一个与我同等的人都看不见,也就是找不到具足与我相同之戒、与我戒德相等的人。“我于此中为最上”意思是:我在这戒当中是最上等的。是哪一种戒呢?就是这“增上戒”,意指这无上的戒。如此,世尊发出了第一个狮子吼。显示巴利原文
402. Evañca pana vatvā idāni anuttaraṃ mahāsīhanādaṃ nadanto – ‘‘santi kassapa eke samaṇabrāhmaṇā’’tiādimāha. Tattha ariyanti nirupakkilesaṃ paramavisuddhaṃ. Paramanti uttamaṃ, pañcasīlāni hiādiṃ katvā yāva pātimokkhasaṃvarasīlā sīlameva, lokuttaramaggaphalasampayuttaṃ pana paramasīlaṃ nāma. Nāhaṃ tatthāti tattha sīlepi paramasīlepi ahaṃ attano samasamaṃ mama sīlasamena sīlena mayā samaṃ puggalaṃ na passāmīti attho. Ahameva tattha bhiyyoti ahameva tasmiṃ sīle uttamo. Katamasmiṃ? Yadidaṃ adhisīlanti yaṃ etaṃ uttamaṃ sīlanti attho. Iti imaṃ paṭhamaṃ sīhanādaṃ nadati.
倡导苦行与厌离者,是指那些宣说苦行与厌离的人。其中,“苦行”(tapa):能炙烤,故称苦行,这是指能炙烤烦恼的精进;他们厌恶那些烦恼,故称“厌离”(jigucchā)。在“圣、无上”(ariyā paramā)这一句中:此处因无过失而称为圣;即使依八种策励事而生起的、称为观精进的苦行厌离,也只是普通的苦行厌离,唯有与道果相应者才名为无上。“增上厌离”(adhijeguccha):此处,可厌的状态名为“可厌”,最上的可厌则称为“增上厌离”。因此,应这样理解此处的意趣:在这增上厌离之中,我最上。在慧增上的场合,业自属慧与观慧唯名为慧,而与道果相应者方名为无上慧。关于“增上慧”(adhipaññā):这里应知有词性的简略,但此处的意思是:在这名为增上慧的方面,我于此中最上。在解脱增上的场合,彼分解脱与镇伏解脱唯名为解脱,而断解脱、安息解脱与出离解脱,当知方为无上解脱。同样地,此处“即此增上解脱”显示巴利原文
Tapojigucchavādāti ye tapojigucchaṃ vadanti. Tattha tapatīti tapo, kilesasantāpakavīriyassetaṃ nāmaṃ, tadeva te kilese jigucchatīti jigucchā. Ariyā paramāti ettha niddosattā ariyā, aṭṭhaārambhavatthuvasenapi uppannā vipassanāvīriyasaṅkhātā tapojigucchā tapojigucchāva, maggaphalasampayuttā paramā nāma. Adhijegucchanti idha jigucchabhāvo jegucchaṃ, uttamaṃ jegucchaṃ adhijegucchaṃ, tasmā yadidaṃ adhijegucchaṃ, tattha ahameva bhiyyoti evamettha attho daṭṭhabbo. Paññādhikārepi kammassakatāpaññā ca vipassanāpaññā ca paññā nāma, maggaphalasampayuttā paramā paññā nāma. Adhipaññanti ettha liṅgavipallāso veditabbo, ayaṃ panetthattho – yāyaṃ adhipaññā nāma ahameva tattha bhiyyoti vimuttādhikāre tadaṅgavikkhambhanavimuttiyo vimutti nāma, samucchedapaṭipassaddhinissaraṇavimuttiyo pana paramā vimuttīti veditabbā. Idhāpi ca yadidaṃ adhivimuttīti yā ayaṃ adhivimutti, ahameva tattha bhiyyoti attho.
403 “于空闲处”(suññāgāre),是指在空屋中,意思是独自一人坐。“于众中”(parisāsu cā),是指在八类大众当中。正如所说:显示巴利原文
403.Suññāgāreti suññe ghare, ekakova nisīditvāti adhippāyo. Parisāsu cāti aṭṭhasu parisāsu. Vuttampi cetaṃ –
“舍利弗,有此四种如来的无所畏。如来成就这些无所畏,便宣称证得牛王般的殊胜地位,于大众中作狮子吼。”(《中部·第一·一五〇经》)此经应当详加展开。显示巴利原文
‘‘Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni. Yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadatī’’ti (ma. ni. 1.150) suttaṃ vitthāretabbaṃ.
「智者天、人向他请问问题」:有智慧的天神与人类,在准备好问题后前来请教他。「他解答」:他当下便给予解答。「令人心满意足」:通过解答问题,他使大众内心充满喜悦与满足。然而,「他们却不认为值得听受」:即使他令众人心意满足之后说法,他人却不认为他的话值得听受;若有人这么说,便是此意。而「他们若认为值得听受」:天与人也怀着极大的热忱,认为他的话值得听受。「他们净信」:成为极为净信、心意愉悦、内心柔软的人。「作出净信之行」:并非仅仅内心欢喜而已,而是布施殊胜的衣服等资具以及竹林精舍等大寺院,作出表达净信的行为。「为了成为那样」:为了达到如他所说之法的那种状态,也就是为了圆满法随法行而修行。「且为了成为那样而修行」:显示巴利原文
Pañhañca naṃ pucchantīti paṇḍitā devamanussā naṃ pañhaṃ abhisaṅkharitvā pucchanti. Byākarotīti taṅkhaṇaññeva vissajjesi. Cittaṃ ārādhetīti pañhāvissajjanena mahājanassa cittaṃ paritosetiyeva. No ca kho sotabbaṃ maññantīti cittaṃ ārādhetvā kathentassapissa vacanaṃ pare sotabbaṃ na maññantīti, evañca vadeyyunti attho. Sotabbañcassa maññantīti devāpi manussāpi mahanteneva ussāhena sotabbaṃ maññanti. Pasīdantīti supasannā kallacittā muducittā honti. Pasannākāraṃ karontīti na muddhappasannāva honti, paṇītāni cīvarādīni veḷuvanavihārādayo ca mahāvihāre pariccajantā pasannākāraṃ karonti. Tathattāyāti yaṃ so dhammaṃ deseti tathā bhāvāya, dhammānudhammapaṭipattipūraṇatthāya paṭipajjantīti attho. Tathattāya ca paṭipajjantīti tathabhāvāya paṭipajjanti, tassa hi bhagavato dhammaṃ sutvā keci saraṇesu keci pañcasu sīlesu patiṭṭhahanti, apare nikkhamitvā pabbajanti. Paṭipannā ca ārādhentīti tañca pana paṭipadaṃ paṭipannā pūretuṃ sakkonti, sabbākārena pana pūrenti, paṭipattipūraṇena tassa bhoto gotamassa cittaṃ ārādhentīti vattabbā.
不过,在此处应将诸狮子吼汇聚起来看待:世尊说「我看见某位苦行者往生于地狱」,这是一个狮子吼;「我看见另一位往生于天界」,这是一个;「在断除不善法方面,我最上」,这是一个;「在受持善法方面,我也最上」,这是一个;「在断除不善法方面,唯有我的声闻众最上」,这是一个;「在受持善法方面,也唯有我的声闻众最上」,这是一个;「于戒,无人与我等同」……「于精进,无人与我等同」……「于慧……乃至……于解脱……」,我作狮子吼而宣说,我坐于大众之中宣说,这是一个;成为无畏而宣说,这是一个;他们向我请问问题,这是一个;我被问后解答问题,这是一个;以解答令他人内心喜悦满足,这是一个;听受后他们认为值得听受,这是一个;听受后对我生起净信,这是一个;他们作出净信的行为,这是一个;对于我所教授的行道,他们为了成为那样的状态而修行,这是一个;修行者们且令我满足,这是一个。如此,前面这十个狮子吼,每一个皆以「于大众中而吼」等作为十种伴随的说明。这样一来,便是十乘以十种伴随说明。显示巴利原文
Imasmiṃ panokāse ṭhatvā sīhanādā samodhānetabbā. Ekaccaṃ tapassiṃ niraye nibbattaṃ passāmīti hi bhagavato eko sīhanādo. Aparaṃ sagge nibbattaṃ passāmīti eko. Akusaladhammappahāne ahameva seṭṭhoti eko. Kusaladhammasamādānepi ahameva seṭṭhoti eko. Akusaladhammappahāne mayhameva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko. Kusaladhammasamādānepi mayhaṃyeva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko. Sīlena mayhaṃ sadiso natthīti eko. Vīriyena mayhaṃ sadiso natthīti eko. Paññāya…pe… vimuttiyā…pe… sīhanādaṃ nadanto parisamajjhe nisīditvā nadāmīti eko. Visārado hutvā nadāmīti eko. Pañhaṃ maṃ pucchantīti eko. Pañhaṃ puṭṭho vissajjemīti eko. Vissajjanena parassa cittaṃ ārādhemīti eko. Sutvā sotabbaṃ maññantīti eko. Sutvā me pasīdantīti eko. Pasannākāraṃ karontīti eko. Yaṃ paṭipattiṃ desemi, tathattāya paṭipajjantīti eko. Paṭipannā ca maṃ ārādhentīti eko. Iti purimānaṃ dasannaṃ ekekassa – ‘‘parisāsu ca nadatī’’ti ādayo dasa dasa parivārā. Evaṃ te dasa purimānaṃ dasannaṃ parivāravasena sataṃ purimā ca dasāti dasādhikaṃ sīhanādasataṃ hoti. Ito aññasmiṃ pana sutte ettakā sīhanādā dullabhā, tenidaṃ suttaṃ mahāsīhanādanti vuccati. Iti bhagavā ‘‘sīhanādaṃ kho samaṇo gotamo nadati, tañca kho suññāgāre nadatī’’ti evaṃ vādānu vādaṃ paṭisedhetvā idāni parisati naditapubbaṃ sīhanādaṃ dassento ‘‘ekamidāha’’ntiādimāha.
关于外道别住的解释显示巴利原文
Titthiyaparivāsakathāvaṇṇanā
404 在这里,「于彼处,有另一梵行苦行者来至我处」:那时,世尊住在王舍城的鹫峰山,有一位梵行苦行者——一位名叫尼拘陀的游方者——来到世尊处。「关于增上厌离」:他针对以精进厌恶诸恶这一增上之处而提问。这段话是针对这样一件事而说的:当时,世尊坐在鹫峰山的大精舍中,以天耳界听到了坐在优昙婆罗女的园林里的游方者尼拘陀与在家信徒散陀那之间的谈话,便从空中降临,坐在他们中间已铺设的座位上,解答了尼拘陀游方者就增上厌离所问的问题。「以最上等的程度」:意指以无上的程度,以极大的量。「谁会……呢,尊者?」:除了那些盲目愚痴的见行者之外,其余有智慧种姓的人,有谁会说什么呢?意思是说:“有谁听闻了世尊的法而不生起欢喜呢?”「愿我能获得」:他这般思惟后说道:“长久以来,我确实将自己弄得精疲力竭,被拉入了一条非导向解脱的歧途——就像那个为了‘我要在干涸的河岸上洗澡’而不断翻身打滚的人,又像捣糠的人一样——未能成就任何真实的利益。现在,我愿将自己投置于这修行之轭中。”接着,世尊针对这一点而说道:「迦叶,若有先前是外道的人……」等等。这指的是:在……显示巴利原文
404. Tattha tatra maṃ aññataro tapabrahmacārīti tatra rājagahe gijjhakūṭe pabbate viharantaṃ maṃ aññataro tapabrahmacārī nigrodho nāma paribbājako . Adhijeguccheti vīriyena pāpajigucchanādhikāre pañhaṃ pucchi. Idaṃ yaṃ taṃ bhagavā gijjhakūṭe mahāvihāre nisinno udumbarikāya deviyā uyyāne nisinnassa nigrodhassa ca paribbājakassa sandhānassa ca upāsakassa dibbāya sotadhātuyā kathāsallāpaṃ sutvā ākāsenāgantvā tesaṃ santike paññatte āsane nisīditvā nigrodhena adhijegucche puṭṭhapañhaṃ vissajjesi, taṃ sandhāya vuttaṃ. Paraṃ viya mattāyāti paramāya mattāya, atimahanteneva pamāṇenāti attho. Ko hi, bhanteti ṭhapetvā andhabālaṃ diṭṭhigatikaṃ añño paṇḍitajātiko ‘‘ko nāma bhagavato dhammaṃ sutvā na attamano assā’’ti vadati. Labheyyāhanti idaṃ so – ‘‘ciraṃ vata me aniyyānikapakkhe yojetvā attā kilamito, ‘sukkhanadītīre nhāyissāmī’ti samparivattentena viya thuse koṭṭentena viya na koci attho nipphādito. Handāhaṃ attānaṃ yoge yojessāmī’’ti cintetvā āha. Atha bhagavā yo anena khandhake titthiyaparivāso paññatto, yo aññatitthiyapubbo sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito – ‘‘ahaṃ bhante, itthannāmo aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhāmi upasampadaṃ, svāhaṃ, bhante, saṃghaṃ cattāro māse parivāsaṃ yācāmī’’tiādinā (mahāva. 86) nayena samādiyitvā parivasati, taṃ sandhāya – ‘‘yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo’’tiādimāha.
405 这里的“出家”一词,只是为了言辞通顺才这样说,因为实际上无须经历别住也能出家。然而,想受具足戒的人,必须在不太长的时间里,完成进入村庄等八项义务,从而履行别住。所谓“心满意足”,就是由于圆满完成了这八项义务,心里感到欢喜。这是此处简要的意思。至于外道别住的详细内容,应当依照《一切善见》律藏注中《出家犍度》注释所说的方法来理解。“且于我,于此中”指“并且对我来说,在这当中”。所谓“已知人之差别”,就是明了人的种种不同。“这个人适合别住,这个人不适合别住”,对此我已经很清楚。这表明了这一点。于是,迦叶心想:“啊,佛陀教法真是稀有!在这里,就像这样摩擦、捶打之后,只采纳合适的,抛弃不合适的。”由此,他对出家生起了更强烈的热忱,便说道:“尊者,如果可以的话……”等等。显示巴利原文
405. Tattha pabbajjanti vacanasiliṭṭhatāvaseneva vuttaṃ, aparivasitvāyeva hi pabbajjaṃ labhati. Upasampadatthikena pana nātikālena gāmappavesanādīni aṭṭha vattāni pūrentena parivasitabbaṃ. Āraddhacittāti aṭṭhavattapūraṇena tuṭṭhacittā, ayamettha saṅkhepattho. Vitthārato panesa titthiyaparivāso samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ pabbajjakhandhakavaṇṇanāya vuttanayena veditabbo. Api ca metthāti api ca me ettha. Puggalavemattatā viditāti puggalanānattaṃ viditaṃ. ‘‘Ayaṃ puggalo parivāsāraho, ayaṃ na parivāsāraho’’ti idaṃ mayhaṃ pākaṭanti dasseti. Tato kassapo cintesi – ‘‘aho acchariyaṃ buddhasāsanaṃ, yattha evaṃ ghaṃsitvā koṭṭetvā yuttameva gaṇhanti, ayuttaṃ chaḍḍentī’’ti, tato suṭṭhutaraṃ pabbajjāya sañjātussāho – ‘‘sace bhante’’tiādimāha.
那时,世尊知道了他内心强烈的意愿,也了知“迦叶并不适合别住”,便对一位比丘说:“去吧,比丘,让迦叶沐浴、出家之后,带他过来。”那位比丘照做,使他出家后,便来到世尊面前。世尊让他坐在僧众中间,为他授具足戒。因此经文说:“裸行者迦叶确实在世尊跟前获得了出家,获得了具足戒。”所谓“具足戒不久”,就是成为具足戒比丘之后没过多久。“远离”是指身体和内心都远离了感官对象之欲和烦恼欲。“不放逸”是指对于修行所缘,正念不失。“策励”是指藉由身、心所发起的那股精进的热力而精勤。“专心精进”是说因为不顾惜身体和生命,就像把心派遣出去了一样,放下了对自身的执著。“为了什么目的”是说为了那个目的。“善男子”是指那些有良好品行的良家子弟。“正确地”是说凭借真正的原因和理由。“那无上者”是指无上的成就。“梵行终焉”是指行持圣道梵行的最终之果,也就是阿拉汉果。善男子们正是为了这个目的而出家的。“于现法”是说就在这一生,在此自身之中。“自己以证智作证已”是说凭自己的智慧亲证之后,也就是不依靠他人而自己证知的意思。成……显示巴利原文
Atha kho bhagavā tassa tibbacchandataṃ viditvā – ‘‘na kassapo parivāsaṃ arahatī’’ti aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘gaccha bhikkhu kassapaṃ nhāpetvā pabbājetvā ānehī’’ti. So tathā katvā taṃ pabbājetvā bhagavato santikaṃ āgamāsi. Bhagavā taṃ gaṇamajjhe nisīdāpetvā upasampādesi. Tena vuttaṃ – ‘‘alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampada’’nti. Acirūpasampannoti upasampanno hutvā nacirameva. Vūpakaṭṭhoti vatthukāmakilesakāmehi kāyena ceva cittena ca vūpakaṭṭho. Appamattoti kammaṭṭhāne satiṃ avijahanto. Ātāpīti kāyikacetasikasaṅkhātena vīriyātāpena ātāpī. Pahitattoti kāye ca jīvite ca anapekkhatāya pesitacitto vissaṭṭhaattabhāvo. Yassatthāyāti yassa atthāya. Kulaputtāti ācārakulaputtā. Sammadevāti hetunāva kāraṇeneva. Tadanuttaranti taṃ anuttaraṃ. Brahmacariyapariyosānanti maggabrahmacariyassa pariyosānabhūtaṃ arahattaphalaṃ. Tassa hi atthāya kulaputtā pabbajanti. Diṭṭheva dhammeti imasmiṃyeva attabhāve. Sayaṃ abhiññā sacchikatvāti attanāyeva paññāya paccakkhaṃ katvā, aparappaccayaṃ katvāti attho. Upasampajja vihāsīti pāpuṇitvā sampādetvā vihāsi, evaṃ viharanto ca khīṇā jāti…pe… abbhaññāsīti.
如此,在指明了自我省察的范畴之后,为了以阿拉汉果为顶峰来结束这场教导,经文便说:“而具寿迦叶,确实成为了诸阿拉汉中的一位。”这里,“某一位”就是“一位”的意思;“阿拉汉”指那些阿拉汉圣者,意思是他在世尊的声闻弟子当中,位列阿拉汉圣者之一,这就是此处要表达的。至于经文中间没有一一说到的部分,由于在前后各处都已经讲过了,所以是很清楚的。显示巴利原文
Evamassa paccavekkhaṇabhūmiṃ dassetvā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpetuṃ ‘‘aññataro kho panāyasmā kassapo arahataṃ ahosī’’ti vuttaṃ. Tattha aññataroti eko. Arahatanti arahantānaṃ, bhagavato sāvakānaṃ arahantānaṃ abbhantaro ahosīti ayamettha adhippāyo. Yaṃ yaṃ pana antarantarā na vuttaṃ, taṃ taṃ tattha tattha vuttattā pākaṭamevāti.