中五十篇·《色拉经》
中分五十部解释 · 211 段
提问:那么,朋友,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由而说了《萨罗经》呢?
Pucchā – selasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在盎葛水北国一个叫阿波那的市镇里,针对盎葛水北国人塞拉婆罗门所说的。尊者,塞拉婆罗门带着他的随从们来到世尊面前,用恰当的偈颂当面赞叹世尊。尊者,就是在这一因缘下说的。
Vissajjanā – aṅguttarāpesu bhante āpaṇe nāma aṅguttarāpānaṃ nigameselaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Selo bhante brāhmaṇo sapariso bhagavantaṃ upasaṅkamitvā bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
身体圆满,光彩悦目,出身高贵,相貌俊美。
世尊,您身色如金,齿白明净,具足精进。
确实,善生之人身上存在的那些特征,
你身上具备所有那些大人相。
Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā; Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañcanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.
《阿沙拉雅那经》
Assalāyanasutta
问:学友,那么《阿沙罗延那经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为因缘而说的?
Pucchā – assalāyanasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对阿沙罗延那学童而说的。尊者,阿沙罗延那学童和一大群婆罗门一起来到世尊那里,然后这样说:“乔达摩贤者,婆罗门们这样说:‘只有婆罗门是最殊胜的种姓,别的种姓都低劣;只有婆罗门是白净的种姓,别的种姓是黑暗的。只有婆罗门能得清净,非婆罗门不能。婆罗门是梵天神的亲生儿子,从梵天神口中生出,由梵天神所生,由梵天神所化,是梵天神的继承人。’乔达摩贤者,您对这件事怎么说?”尊者,就是针对这件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante assalāyanaṃ māṇavaṃ ārabbha bhāsitaṃ, assalāyano bhante māṇavo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘brāhmaṇā bho gotama evamāhaṃsu ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo. Brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo. Brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā. Brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti, idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:尊者,那么《瞿哆牟佉经》是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、由谁说的呢?
Pucchā – ghoṭamukhasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbhbha kismiṃ vatthusmiṃ kena bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在波罗奈的柯弥亚杧果林,关于瞿哆牟佉婆罗门,由具寿优填所说。尊者,瞿哆牟佉婆罗门在具寿优填经行时跟着经行,这样说道:“喂,沙门!没有如法的游行,我在这里是这样认为的。这或许是因为没有见到具有尊者威仪之人,又或者是此中有何法可言。”尊者,这就是在那件事上所说的。
Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante khemiyambavane ghoṭamukhaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha āyasmatā udenena bhāsitaṃ. Ghoṭamukho bhante brāhmaṇo āyasmantaṃ udenaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamamāno evamāha ‘‘ambho samaṇa natthi dhammiko paribbajo, evaṃ me ettha hoti, tañca kho bhavantarūpānaṃ vā adassanā, yo vā panettha dhammā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:尊者,由世尊……正自觉者所说的《商吉经》,是在哪里说的?是针对谁说的?是以什么事为因缘说的?
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena caṅkīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,是在憍萨罗国一个叫欧帕萨达的憍萨罗村镇,针对伽波底迦学童而说的。尊者,伽波底迦学童对世尊这样说:“乔达摩先生,婆罗门那些依口耳相传、依藏经传承的古老咒语章句,婆罗门们对此断定:‘唯有这是真实的,其余都是虚妄的。’在这里,乔达摩先生您怎么说?”尊者,就是在这个事由上说的。
Vissajjanā – kosalesu bhante opāsāde nāma kosalānaṃ nigame kāpaṭikaṃ māṇavaṃ ārabbha bhāsitaṃ, kāpaṭiko bhante māṇavo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yadidaṃ bho gotama brāhmaṇānaṃ porāṇaṃ mantapadaṃ itihitihaparamparāya piṭakasampadāya, tattha ca brāhmaṇā ekaṃsena niṭṭhaṃ gacchanti ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti, idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:尊者,世尊是在哪里、为谁、以什么根据,才宣说了这部《诶苏咖哩经》?
Pucchā – esukārīsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对郁瘦歌逻婆罗门而说的。尊者,郁瘦歌逻婆罗门来到世尊面前,这样说道:“乔达摩贤者,婆罗门们安立了四种侍奉:安立对婆罗门的侍奉,安立对刹帝利的侍奉,安立对吠舍的侍奉,安立对首陀罗的侍奉。”尊者,这就是以那件事为因缘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante esukāriṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ, esukārī bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘brāhmaṇā bho gotama catasso pāricariyā paññapenti, brāhmaṇassa pāricariyaṃ paññapenti, khattiyassa pāricariyaṃ paññapenti, vessassa pāricariyaṃ paññapenti, suddassa pāricariyaṃ paññapentī’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:尊者,这部《达难迦尼经》是在哪里?针对谁?以什么为因由?由谁说的?
Pucchā – dhanañjānisuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,关于陀然婆罗门,由具寿法将舍利弗长老所说。尊者,陀然婆罗门住于放逸,尊者,就是依这件事为因缘而说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ, dhanañjāni bhante brāhmaṇo pamādavihāraṃ vihāsi, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:那么,贤友,具寿舍利弗长老、法将是怎样询问达南阇尼婆罗门的?达南阇尼婆罗门又是怎样告知具寿舍利弗长老、法将的?
Pucchā – atha kho āvuso āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati kathaṃ dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ pucchi, kathañca so āyasmato sāriputtattherassa dhammasenāpatissa ārocesi.
回答:舍利弗长老这样问陀然婆罗门:“陀然,你是否不放逸?”尊者,陀然婆罗门则这样禀告法将舍利弗长老:“舍利弗贤者,我们哪能不放逸呢?我们还有父母要奉养。”等等。
Vissajjanā – ‘‘kaccāsi dhanañjāni appamatto’’ti, evaṃ kho bhante āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ pucchi, dhanañjāni ca bhante brāhmaṇo ‘‘kuto bho sāriputta amhākaṃ appamādo, yesaṃ no mātāpitaro posetabbā’’ti, evamādinā āyasmato sāriputtassa dhammasenāpatissa ārocesi.
问:贤友,听了这番话之后,法将具寿舍利弗长老对达南阇尼婆罗门说了什么样的法语?
Pucchā – evaṃ vutte kho āvuso āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati dhanañjānissa brāhmaṇassa kīdisaṃ dhammakathaṃ kathesi.
回答:当被如此问到时,尊者法将舍利弗长老对陀然婆罗门这样说法:“陀然,你怎么想?假如有人为了父母,做出非法之行、不正之行,那么因为这种非法行、不正行,地狱的狱卒会不会把他拖进地狱?”他用这类话对陀然婆罗门宣说了法义。
Vissajjanā – evaṃ vutte bhante āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati ‘‘taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni, idhekacco mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyā visamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyu’’nti, evamādinā dhanañjānissa brāhmaṇassa dhammakathaṃ kathesi.
问:贤友,法将舍利弗长老又是怎样用另一种方式,再次给丹那阇尼婆罗门作了教诫?
Pucchā – puna pi āvuso āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati kathaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa aparenapi pariyāyena anusāsaniṃ adāsi.
回答:尊者,法将舍利弗长老又用另一种方式这样教导陀然婆罗门:“陀然,你怎么看?如果有人为了父母而行非法、行邪道,还有人为了父母而行法、行正道,哪一种更好?”
Vissajjanā – punapi bhante āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati ‘‘taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni, yo vā mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mātāpitūnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, katamaṃ seyyo’’ti, evamādinā dhanañjānissa brāhmaṇassa aparenapi pariyāyena ovādamadāsi.
问:贤友们,后来具寿舍利弗长老——法之大将——在丹那阇尼婆罗门临终时,是怎样为他说法的?他死后的来世又怎样了呢?
Pucchā – aparabhāge pi āvuso āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati kathaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa maraṇasamaye dhammakathaṃ kathesi, kathañcassa abhisamparāyo ahosi.
回答:后来,尊者舍利弗长老——法之大将——在陀然婆罗门临终时,也为他开示了四梵住。陀然婆罗门身坏命终之后,投生到了梵天界。
Vissajjanā – aparabhāge pi bhante āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati dhanañjānissa brāhmaṇassa maraṇasamayepi cattāro brahmavihāre desesi, dhanañjāni ca bhbhante brāhmaṇo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
提问:各位贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么因由而宣说了《婆悉咤经》呢?
Pucchā – vāseṭṭhasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
解答:尊者,这是在伊车能伽罗村,针对婆悉咤学童而说的。婆悉咤学童以偈颂向世尊请问:
Vissajjanā – icchānaṅgale bhante vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Vāseṭṭho bhante māṇavo bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
我们俩都是被认可、自称的三明者。
我是沸伽罗娑罗的弟子,这位青年是达鲁迦的弟子。
三明者所宣说之法,我等于此并非圆满;
于文句、文法及讽诵,我等与师等无有异。
乔达摩啊,我们与他们在种姓论上存在争论;
跋勒德瓦哲如是说:婆罗门由出身决定。
我说的是业,具眼者,你要这样知道。
因此,我们两个能够互相让对方明白。
众人前来请问尊者,那位声名远播的正觉者;
如月已过亏缺之期,世人合掌趋前亲近。
人们以礼敬和尊崇,在世间这样向乔达摩致敬。
“眼目出现于世间,我们请问乔达摩:
婆罗门是因出身而成,还是因业行而成?”
请为我们这些不知道的人解说,让我们能够知道什么是婆罗门。
‘‘Anuññātapaṭiññātā, tevijjā mayamasmubho; Ahaṃ pokkharasātissa, tārukkhassāyaṃ māṇavo. Tevijjānaṃ yadakkhātaṃ, tatra kevalinesmase; Padakasmā veyyākaraṇā, jappe ācariyasādisā; Tesaṃ no jātivādasmiṃ, vivādo atthi gotama. Jātiyā brāhmaṇo hoti, bhāradvājo iti bhāsati; Ahañca kammunā brūmi, evaṃ jānāhi cakkhuma. Tena sakkoma ñāpetuṃ, aññaṃmaññaṃ mayaṃ ubho; Bhavantaṃ puṭṭhumāgamā, sambuddhaṃ iti vissutaṃ. Candaṃ yathā khayātītaṃ, pecca pañjalikā janā; Vandanā namassanti, evaṃ lokasmiṃ gotamaṃ. Cakkhuṃ loke samuppannaṃ, mayaṃ pucchāma gotamaṃ; Jātiyā brāhmaṇo hoti, udāhu bhavati kammunā; Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānemu brāhmaṇanti.
尊者,这话是就那件事说的。
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那么《须婆经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为背景而说的呢?
Pucchā – subhasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对多迭亚之子须婆青年所说的。尊者,多迭亚之子须婆青年来到世尊面前,这样说道:“乔达摩尊者,婆罗门们这样说:‘在家者能成就正道善法,出家者不能成就正道善法。’在这里,乔达摩尊者,您怎么说?”尊者,世尊就是针对这件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante subhaṃ māṇavaṃ todeyyaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Subho bhbhante māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘brāhmaṇā bho gotama evamāhaṃsu’ gahaṭṭho ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ, na pabbajito ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalanti, idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,多迭亚之子须婆青年又怎样向世尊提问?世尊又是怎样分别解说的?
Pucchā – puna pi āvuso subho māṇavo todeyyaputto kathaṃ bhagavantaṃ pucchi, kathañca bhagavā vibhajja byākāsi.
回答:婆罗门们这样说:“乔达摩尊者,在家的事业规模大、事务多、责任重、牵扯广,果报也大;出家的事业规模小、事务少、责任轻、牵扯少,果报也小。”对此,乔达摩尊者您怎么说?尊者,多迭亚之子须婆青年就是这样再次向世尊提问的。尊者,世尊也是以“年轻人,在这件事上我也是分别说者,在这件事上我不是一向说者”这样的方式分别解答的。
Vissajjanā – ‘‘brāhmaṇā bho gotama evamāhaṃsu ‘mahaṭṭhamidaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ, gharāvāsakammaṭṭhānaṃ mahapphalaṃ hoti. Appaṭṭhamidaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ, pabbajjā kammaṭṭhānaṃ appaphalaṃ hotī’ti. Idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti. Evaṃ kho bhante subho māṇavo todeyyaputto punapi bhagavantaṃ pucchi. Bhagavā ca bhante ‘‘etthāpi kho ahaṃ māṇava vibhajjavādā, nāhamettha ekaṃsavādoti’’ evamādinā vibhajja byākāsi.
提问:贤友,那么《伤歌罗经》是世尊在何处、针对谁、以何事为因由而说的呢?
Pucchā – saṅgāravasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,在憍萨罗国一个叫旃遮利劫波的村子里,针对伤歌逻青年而说。尊者,伤歌逻青年对世尊这样说:“乔达摩贤者,有些沙门、婆罗门声称,他们在现世中以直接的了知到达了究竟的彼岸,并承认自己过着最初的梵行生活。乔达摩贤者,在那些声称于现世中以直接的了知到达究竟彼岸、承认自己过着最初梵行生活的沙门、婆罗门当中,乔达摩贤者您是哪一类呢?”尊者,就是针对这件事而说的。
Vissajjanā – kosalesu bhante cañcalikappe nāma gāme saṅgāravaṃ māṇavaṃ ārabbha bhāsitaṃ, saṅgāravo bhante māṇavo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘santi kho bho gotama eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti. Tatra bho gotama ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti, tesaṃ bhavaṃ gotamo katamo’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那位了知者、亲见者、应供、正等正觉的世尊,是在哪里、针对谁而说《天臂经》的?
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena devadahasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,在释迦族一个叫天臂的城镇中,世尊是就众多比丘而说的。
Vissajjanā – sakkesu bhante devadahe nāma sakyānaṃ nigame samma hule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:各位尊者,世尊是在哪里、针对谁而说《五三经》的?
Pucchā – pañcattayasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:尊者,世尊是在哪里、针对谁而说《作何想经》的?
Pucchā – kintisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在拘尸那罗一个名叫“送祭”的树林里,针对众多比丘所说的。
Vissajjanā – pisinārāyaṃ bhante baliharaṇe nāma vanasaṇḍe sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:贤友,当时世尊是怎样先询问比丘们,然后才给出教诫的?这教诫能为众人带来利益、好处和安乐。
Pucchā – tattha āvuso bhagavā kathaṃ paṭhamaṃ bhikkhū paṭipucchitvā ovādamadāsi, yo bahujanassa atthāya hitāya sukhāya saṃvattati.
回答:尊者,在那里,世尊先问比丘们:“比丘们,你们对我怎么想?沙门乔达摩是为了衣服而说法,还是为了乞食而说法,为了住处而说法,还是为了种种有与无而说法?”问完之后,世尊又说:“因此,比丘们,那些由我以证智为你们宣说的法,也就是四念处、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、八正道,你们都应当和合、欢喜、无诤地修学。”尊者,世尊就是这样对比丘们作了教诫。
Vissajjanā – tattha bhante bhagavā ‘‘kinti vo bhikkhave mayi hoti, cīvarahetu vā samaṇo gotamo dhammaṃ deseti, piṇḍapātahetu vā, senāsanahetu vā, itibhavābhavahetu vā samaṇo gotamo dhammaṃ desetī’’ti bhikkhū pucchitvā ‘‘tasmātiha bhikkhave ye vo mayā dhammā abhiññā desitā. Seyyathidaṃ, cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabbaṃ’’ evamādinā bhante bhikkhūnaṃ ovādamadāsi.
问:尊者,世尊在那里又是怎样给比丘们作了第二次教诫,那导向众多人的利益、福祉和安乐?
Pucchā – kathañcāvuso bhagavā tattha dutiyampi bhikkhūnaṃ ovādaṃ adāsi. Yo bahujanassa atthāya hitāya sukhāya saṃvattati.
回答:尊者,在那里,世尊给比丘们作了第二次教诫,这样说:“诸比丘,当你们和合、欢喜、无诤地修学时,如果有某位比丘犯了罪,有了越轨行为。诸比丘,对此不应急着举罪,应当先审察那个人。”
Vissajjanā – tattha bhante bhagavā ‘‘tesañca vo bhikkhave samaggānaṃ sammodamānānaṃ avivadamānānaṃ sikkhataṃ siyā aññatarassa bhikkhuno āpatti, siyā vītikkamo. Tatra bhikkhave na codanāya taritabbaṃ puggalo upaparikkhitabbo’’ti evamādinā bhikkhūnaṃ dutiyampi ovādamadāsi.
问:尊者,世尊在那里又是怎样第三次对比丘们作教诫,那教诫能带给众人利益、福祉和安乐?
Pucchā – kathañcāvuso bhagavā tattha tatiyampi bhikkhūnaṃ ovādaṃ adāsi, yo bahujanassa atthāya hitāya sukhāya saṃvattati.
回答:尊者,世尊在那里第三次对比丘们作了这样的教导:“比丘们,当你们和合、彼此欢喜、不争吵地修学时,如果你们之间生起言语上的冲突、见解上的轻视、心里的恼怒、不满和不悦。”
Vissajjanā – ‘‘tesañca vo bhikkhave samaggānaṃ sammodamānānaṃ avivadamānānaṃ sikkhataṃ aññamaññassa vacīsaṃhāro uppajjeyya diṭṭhipaḷāso cetaso āghāto appaccayo anabhiraddhī’’ti evamādinā bhante bhagavā tattha tatiyampi bhikkhūnaṃ ovādamadāsi.
问:贤友,那位这样遵照导师的教诫去做的比丘,当别人问他“你有没有被那位比丘从不善法中引导出来、安立在善法中?”的时候,他应该怎样正确地回答?
Pucchā – tenāvuso bhikkhunā evaṃ satthu ovādānusāsanikārinā āyasmā nu te bhikkhu akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetīti parehi puṭṭhena kathaṃ sammā byākaramānena byākātabbaṃ.
回答:贤友,我来到这里,去到世尊那里。世尊为我说法。我听了那个法之后,就讲给那些比丘听。那些比丘听了那个法之后,从不善法中出离,在善法中站稳。尊者,那位这样照着导师的教诫去做的比丘,在被别人问到时,正确的回答方式就是这样。
Vissajjanā – ‘‘idhāhaṃ āvuso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ, tassa me bhagavā dhammaṃ desesi, tāhaṃ dhammaṃ sutvā tesaṃ bhikkhūnaṃ abhāsiṃ, taṃ te bhikkhū dhammaṃ sutvā akusalā vuṭṭhahiṃsu kusale patiṭṭhahiṃsū’’ti. Evaṃ kho bhante tena bhikkhunā evaṃ satthu ovādānusāsanikārinā parehi puṭṭhena sammā byākaramānena byākātabbaṃ.
问:贤友,那么《沙马村经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为缘由而说的?
Pucchā – sāmagāmasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,是在释迦族的沙马村,也就是释迦族的一个镇子里,针对具寿阿难和具寿准陀而说的。尊者,具寿阿难和具寿准陀一起前往世尊所在的地方,到了以后顶礼世尊,坐在一边。坐下之后,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,这位沙弥准陀这样说:‘尊者,尼干陀·若提子不久前在波婆城命终了。因为他命终,尼干陀们分裂成两派,陷入争吵、争执、纷争,彼此用嘴上的刀剑互相刺击而住……中略……塔庙已破,无所依靠。’尊者,我这样想:‘千万别在世尊入灭之后,僧团里生起诤论,因为那样的诤论对很多人无益、对很多人不安乐、对很多人不利、没有好处,会给人天带来痛苦。’”尊者,就是在这个事由上说的。
Vissajjanā – sakkesu bhante sāmagāme nāma sakyānaṃ nigame āyasmantañca ānandaṃ āyasmantañca cundaṃ ārabbha bhāsitaṃ, āyasmā ca bhante ānando āyasmā ca cundo yena bhagavā tenupasaṅkamisu, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso evamāha ‘nigaṇṭho bhante nāṭaputto pāvāyaṃ adhunā kālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’ti. Tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti ‘māheva bhagavato accayena saṅghe vivādo uppajji, svāssa vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussāna’nti’’. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那么《善星经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为缘由而说的呢?
Pucchā – sunakkhattasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在毗舍离,因离车族之子善星而说的。尊者,离车族之子善星来到世尊面前,这样说道:“尊者,我听许多比丘在世尊面前宣称已证得正智:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不再受后有。’尊者,那些比丘是确实正确地宣称了正智,还是其中有些比丘因增上慢而宣称了正智?”尊者,就是在这个事由下说的。
Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ, sunakkhatto bhante licchaviputto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘sutaṃ metaṃ bhante sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmāti. Kacci te bhante bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu, udāhu santetthekacce bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsū’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
《不动适宜经》
Āneñjasappāyasutta
问:贤友,那么《有助于不动经》是世尊在哪里、针对谁、以什么为所依而说的?
Pucchā – āneñjasappāyasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,是在俱卢国一个叫剑磨瑟昙的俱卢族城镇,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – kurūsu bhante kammāsadhamme nāma kurūnaṃ nigame sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
算数家目犍连经
Gaṇakammoggallānasutta
问:朋友,这部《算师目犍连经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为缘由而说的?
Pucchā – gaṇakamoggallānasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,这是针对算数家目犍连婆罗门而说的。尊者,算数家目犍连婆罗门来到世尊面前,这样说道:“乔达摩尊者,就像在这鹿子母讲堂里可以看到次第学、次第作、次第行道,一直到最上面那一级台阶……乔达摩尊者,在这法和律当中,是不是也能同样安立次第学、次第作、次第行道呢?”尊者,这就是以那件事为缘起而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante gaṇakamoggallānaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ, gaṇakamoggallāno bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘seyyāthāpi bho gotama imassa migāramātupāsādassa dissati anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā yadidaṃ yāva pacchimasopānakaḷevarā…pe… sakkā nukho bho gotama imasmimpi dhammavinaye evameva anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā paññapetu’’nti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,这样说后,算数家目犍连婆罗门对世尊说了什么?世尊又是怎样回答他的?
Pucchā – evaṃ vutte kho āvuso gaṇakamoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṃ kiṃ avoca, kathañcassa bhagavā byākāsi.
回答——尊者,这样说完之后,算数家目犍连婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊者,您的弟子们受到乔达摩尊者这样的教导、这样的教诫,是全都证得究竟的涅槃,还是有一些人证不得呢?”尊者,世尊就这样回答算数家目犍连婆罗门:“婆罗门,我的一些弟子受到我这样的教导、这样的教诫,证得究竟的涅槃;有一些人则证不得。”
Vissajjanā – evaṃ vutte bhante gaṇakamoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kiṃ nu kho bhoto gotamassa sāvakā bhotā gotamena evaṃ ovadīyamānā evaṃ anusāsīyamānā sabbe accantaṃ niṭṭhaṃ nibbānaṃ ārodhenti, udāhu ekacce nārādhentī’’ti, bhagavā ca bhante ‘‘appekacce kho brāhmaṇa mama sāvakā mayā evaṃ ovadīyamānā evaṃ anusāsīyamānā accantaṃ niṭṭhaṃ nibbānaṃ ārādhenti, ekacce nārādhentī’’ti evamādinā gaṇakamoggallānassa brāhmaṇassa byākāsi.
问:朋友,听了这番法教之后,算数家目犍连对这套法与律生起了净信,他做出了怎样的净信表示?
Pucchā – imañca panāvuso dhammadesanaṃ sutvā gaṇako moggallāno imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi.
回答——尊者,算数家目犍连婆罗门听了这番法教之后,以“乔达摩贤友,那些没有信心、只是为了活命才出家的人,并不是出于信心才从在家生活走向无家生活”等话,对这套法与律生起了净信,并表达了自己的净信。
Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā gaṇakamoggallāno brāhmaṇo ‘‘ye me bho gotama puggalā asaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā’’ti evamādinā imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi.
瞿巴迦目犍连经
Gopakamoggallānasutta
问:朋友,那么《牧牛者目犍连经》是在哪里说的?是关于谁的?以什么事为缘起?由谁说的?
Pucchā – gopakamoggallānasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是持法藏的具寿阿难长老在王舍城针对瞿巴迦目犍连婆罗门所说的。尊者,瞿巴迦目犍连婆罗门对具寿阿难这样说:“阿难贤者,是否有哪怕一位比丘,以一切方式、在一切方面完全具足那些法——而具足那些法的人,就是那位乔达摩尊者、阿拉汉、正自觉者?”尊者,这就是就那件事所说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante gopakamoggallānaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ, gopakamoggallāno bhante brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘atthi nu kho bho ānanda ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ samannāgato, yehi dhammehi samannāgato so bhavaṃ gotamo ahosi arahaṃ sammāsambuddho’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:朋友,在那里,尊者阿难长老——持法藏者——是怎样开示比丘能生净信的法呢?那些法是由那位智者、见者、阿拉汉、正自觉者世尊所宣说的。具足这些法的比丘,其他比丘会恭敬他、尊重他、敬重他、供养他,恭敬尊重之后依止他而住。
Pucchā – kathañcāvuso tattha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhikkhuno pasādanīyā dhammā pakāsitā, ye tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena akkhātā. Yehi ca samannāgataṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
回答:在这里,婆罗门,比丘是持戒的人,安住在巴帝摩卡的防护约束中,具足正行与行处,对极微小的过失也见到危险,受持学处而学习。他是多闻的人,能记住所听闻的,积累所听闻的——那些初善、中善、后善,有意义、有文句,完全圆满、清净的梵行所宣说的法,像这样的法,他多闻、忆持,用言语熟悉,用心随观,用见解善加通达。尊者,以这些方式,在那里,法藏阿难长老开示了十种能让人生净信的法,也就是那些由那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者世尊所宣说的法。具足这些法的比丘,如今其他比丘会恭敬他、尊重他、敬重他、供养他,恭敬尊重之后依止他而住。
Vissajjanā – idha brāhmaṇa bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, yeme dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpassa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhāti evamādinā bhante tattha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena dasa pasādanīyā dhammā pakāsitā. Ye tena bhagatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena akkhātā, yehi samannāgataṃ bhikkhuṃ etarahi bhikkhū sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
问:贤友,这样说之后,婆罗门雨行——摩揭陀大臣——说了什么样的称赞话?具寿阿难长老——法库——又是怎样纠正那番话并加以开示的?
Pucchā – evaṃ vutte kho āvuso vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto kīdisaṃ pasaṃsāvacanaṃ kathesi, kathañcassa āyasmā ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko taṃ vacanaṃ paṭisodhetvā pakāsesi.
回答——当这样说时,婆罗门瓦萨卡罗,摩揭陀的大臣,对将军乌巴难达说:“将军尊者,您怎么想?如果诸位贤者对我该恭敬的就恭敬,该尊重的就尊重,该敬奉的就敬奉,该供养的就供养……”他说了这样一类称赞的话。而具寿阿难则用这样的话来纠正并说明:“婆罗门,那位世尊并不是赞叹一切禅那,也不是不赞叹一切禅那。”
Vissajjanā – evaṃ vutte vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto upanandaṃ senāpatiṃ āmantesi ‘‘taṃ kiṃ maññasi bhavaṃ senāpati, yadi me bhonto sakkātabbaṃ sakkaronti, garuṃ kātabbaṃ garuṃ karonti, mānetabbaṃ mānenti, pūjetabbaṃ pūjentī’’ti evamādikaṃ pasaṃsāvacanaṃ kathesi, āyasmā ca bhante ānando ‘‘na ca kho brāhmaṇa so bhagavā sabbaṃ jhānaṃ vaṇṇesi, napi so bhagavā sabbaṃ jhānaṃ na vaṇṇesī’’ti evamādinā taṃ vacanaṃ paṭisodhetvā pakāsesi.
问:贤友,大满月经是世尊以什么为据、针对谁、在什么因缘下而说的?
Pucchā – mahāpuṇṇamasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对一位比丘而说的——他是约六十位精勤比丘中的僧团长老。尊者,另有一位……
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ saṭṭhimattānaṃ padhānīyabhikkhūnaṃ saṅghattheraṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññataro bhante
有六十位精勤比丘,其中一位比丘是僧团长老。他从座位上站起来,把僧衣搭在一肩上,向世尊合掌,对世尊这样说:“尊者,我想问世尊一点法义,如果世尊给我机会解答问题的话。”尊者,这段话就是针对这件事说的。
Saṭṭhimattānaṃ padhānīyabhikkhūnaṃ saṅghatthero bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca ‘‘puccheyyāhaṃ bhante bhagavantaṃ kiñcideva desaṃ, sace me bhagavā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
提问:贤友,世尊是在哪里、针对谁而说《小满月经》的?
Pucchā – cūḷapuṇṇamasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊在那里是怎样把不善人的特质分别开来加以说明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā asappurisaaṅgāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:比丘们,不善之人具备不善法,亲近不善之人,思维不善之人的想法,与不善之人商议,说不善之人的话,做不善之人的行为,持不善之人的见解,行不善之人的布施。尊者,世尊就是这样把八种不善之人的特质分别开示出来的。
Vissajjanā – asappuriso bhikkhave assaddhammasamannāgato hoti, asappurisabhatti hoti, asappurisacintī hoti, asappurisamantī hoti, asappurisavāco hoti, asappurisakammanto hoti, asappurisadiṭṭhi hoti, asappurisadānaṃ detīti evamādinā bhante tattha bhagavatā aṭṭha asappurisaaṅgāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,那么世尊在那里又是怎样把善人的各种特质分别加以阐明、开示的呢?
Pucchā – kathaṃ panāvuso bhagavatā tattha sappurisaaṅgāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:比丘们,善人具足善法,亲近善人,思惟善人的想法,咨询善人,说善人的话,做善人的事,持善人的见解,布施善人的布施。尊者,世尊就是这样,在那里把八种善人的特质分别开示出来的。
Vissajjanā – sappuriso bhikkhave saddhammasamannāgato hoti, sappurisabhatti hoti, sappurisacintī hoti, sappurisamantī hoti, sappurisavāco hoti, sappurisakammanto hoti, sappurisadiṭṭhi hoti, sappurisadānaṃ detīti evamādinā bhante bhagavatā tattha aṭṭhavidhāni sappurisaṅgāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、因为什么事情而宣说《逐一经》的?
Pucchā – anupadasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
说明:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。尊者,那时有许多与法将舍利弗尊者同类的比丘聚集在一起。尊者,就是基于这件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ, sambahulā bhante bhikkhū āyasmato sāriputtassa dhammasenāpatissa sabhāgā tasmiṃ samaye sannipatiṃsu, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,在那里,世尊是怎样把法军将军舍利弗尊者的逐一法观详细分别开示出来的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā āyasmato sāriputtassa dhammasenāpatissa anupadadhammavipassanā vitthārena vibhajitvā pakāsitā.
回答:尊者,世尊在那里用“比丘们,舍利弗是智者,比丘们,舍利弗是大慧者,比丘们,舍利弗是广慧者,比丘们,舍利弗是喜慧者,比丘们,舍利弗是锐慧者,比丘们,舍利弗是速慧者,比丘们,舍利弗是洞彻慧者;比丘们,舍利弗半个月间逐一法观”等语,详细开示了法军将军舍利弗尊者的逐一法观。
Vissajjanā – paṇḍito bhikkhave sāriputto mahāpañño bhikkhave sāriputto puthupañño bhikkhave sāriputto hāsapañño bhikkhave sāriputto tikkhapañño bhikkhave sāriputto javanapañño bhikkhave sāriputto nibbedhikapañño bhikkhave sāriputto sāriputto bhikkhave aḍḍhamāsaṃ anupadadhammavipassanaṃ vipassatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā āyasmato sāriputtassa dhammasenāpatissa anupadadhammavipassanā vitthārena pakāsitā.
问:贤友,那位……正自觉者所宣说的《六清净经》,是在哪里、针对谁说的?
Pucchā – tenāvuso…pe… sammāsambuddhena chabbisodhanasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁宣说了《善士经》?
Pucchā – sappurisasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
应当亲近和不应亲近经
Sevitabbāsevitabbasutta
问:贤友,那么世尊在哪里、针对谁、和谁一起宣说了《应修习与不应修习经》?
Pucchā – sevitabbāsevitabbasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kena saddhiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是针对众多比丘而宣说的,地点在舍卫城,与法将舍利弗长老尊者一同。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā saddhiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那么《多界经》是在哪里、针对谁而说的呢?
Pucchā – bahudhātukasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:贤友,那《伊师吉利经》是世尊在哪里、针对谁宣说的?
Pucchā – isigilisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这番话是在王舍城的伊师吉利山,关于众多比丘而宣说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante isigilismiṃ pabbate sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
《大四十经》
Mahācattārīsakasutta
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁宣说了《大四十经》?
Pucchā – mahācattārīsakasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
《入出息念经》
Ānāpānassatisutta
问:朋友,那《入出息念经》是世尊在哪里、针对谁、以什么因缘而说的?
Pucchā – ānāpānassatisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。尊者,那些长老比丘们教导、训诫新学比丘。有些长老比丘教导、训诫十位比丘,有些长老比丘教导、训诫二十位比丘,有些长老比丘教导、训诫三十位比丘,有些长老比丘教导、训诫四十位比丘。尊者,那些新学比丘在长老比丘们的教导和训诫下,前后证得殊胜的增上差别。尊者,这就是那件事的宣说。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ, therā bhante bhikkhū nave bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṃsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, te ca bhante navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
《身至念经》
Kāyagatāsatisutta
问:朋友,关于《身至念经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为因缘而说的?
Pucchā – kāyagatāsatisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。尊者,众多比丘在午斋后托钵返回,聚集坐在集会堂里,生起了这样的谈论:“贤友,真是稀有!贤友,真是未曾有!那位有知有见的世尊、阿拉汉、正自觉者,竟然说身至念的修习和多修习有大果、大功德。”尊者,就是在这个事由上说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ, sambahulānaṃ bhante bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarakathā udapādi ‘‘acchariyaṃ āvuso, abbhutaṃ āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā mahapphalā vuttā mahānisaṃsā’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
《行生起经》
Saṅkhārūpapattisutta
问:朋友,关于《行生起经》,世尊是在哪里、针对谁而说的?
Pucchā – saṅkhārūpapattisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊在那里是怎样把种种行生起分别开来、加以阐明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā saṅkhārūpapattiyo vibhajitvā pakāsitā.
说明:比丘们,在这里,一位比丘具足信、具足戒、具足多闻、具足施舍、具足智慧。他心里这样想:“但愿我死后、身体坏灭之后,能投生到刹帝利大富之家,与他们为伴。”尊者,世尊在那里就是以这种方式和其他类似的说法,把各种行的投生分别开来加以阐明。
Vissajjanā – idha bhikkhave bhikkhu saddhāya samannāgato hoti, sīlena samannāgato hoti, sutena samannāgato hoti, cāgena samannāgato hoti, paññāya samannāgato hoti, tassa evaṃ hoti ‘‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā saṅkhārūpapattiyo vibhajitvā pakāsitā.
问:朋友,那《小空经》是世尊在哪里、针对谁、以什么为因缘而说的呢?
Pucchā – cūḷasuññatasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:这是在舍卫城,针对尊者阿难所说的。那时,尊者阿难在傍晚时分从静坐中起来,对世尊这样说:“世尊,有一次,世尊住在释迦族一个叫那葛勒格的小镇。世尊,我在世尊面前亲耳听到、亲自领受:‘阿难,我现在常常住在空住中。’世尊,对这件事,我是不是听得好、领受得好、作意得好、把握得好呢?”尊者,就是针对这件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha bhāsitaṃ, āyasmā bhante ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ekamidaṃ bhante samayaṃ bhagavā sakkesu viharati nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo, tattha me bhante bhagavato sammukhā sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ, suññatāvihārenāhaṃ ānanda etarahi bahulaṃ viharāmīti kacci metaṃ bhante sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhārita’’nti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:那么,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为因缘而说《大空经》的呢?
Pucchā – mahāsuññatasuttaṃ panāvuto bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
宣说:尊者,这是在释迦族的迦毗罗卫城,针对具寿阿难而说的。那时,具寿阿难正和许多比丘一起,在释迦族的嘎塔精舍里做衣。尊者,就是根据这件事而说的。
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha bhāsitaṃ, āyasmā bhante ānando sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ ghaṭāya sakkassa vihāre cīvarakammaṃ karoti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
稀有未曾有经
Acchariyaabbhutasutta
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、因为什么事、和谁一起说了这部《稀有未曾有法经》?
Pucchā – acchariyaabbhutasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena saddhiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,因众多比丘而说的,是与具寿阿难长老(法藏司库)一起说的。尊者,那时众多比丘在食后托钵归来,聚集在集会堂,坐在一起,生起了这样的谈论:“贤友们,真是稀有!贤友们,真是未曾有!如来的大神力、大威德力实在不可思议。如来竟然能了知过去那些已经般涅槃、断尽戏论、断尽轮回、竭尽流转、超越一切苦的诸佛:那些世尊是这样出生的,那些世尊是这样的名字,那些世尊是这样的种族,那些世尊是这样的戒,那些世尊是这样的法,那些世尊是这样的智慧,那些世尊是这样的住,那些世尊是这样的解脱。”尊者,这就是依那件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena saddhiṃ bhāsitaṃ. Sambahulānaṃ bhante bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarakathā udapādi ‘‘acchariyaṃ āvuso, abbhutaṃ āvuso tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati. Evaṃjaccā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃnāmā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃgottā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvihārī te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ itipī’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那么《拔古喇经》是在哪里、针对谁、由谁说的呢?
Pucchā – bākulasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kena bhāsitaṃ.
回答:尊者,是在王舍城,因无衣者迦叶,由具寿拔古喇长老所说。
Vissajjanā – rājagahe bhante acelaṃ kassapaṃ ārabbha āyasmatā bākulattherena bhāsitaṃ.
问:贤友,那么世尊是在哪里、针对谁、因为什么事而说了这部《调御地经》呢?
Pucchā – dantabhūmisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,因王子胜军而说的。尊者,王子胜军走到沙弥阿耆罗婆多那里,对他说:“火种贤者,我听说,在这里有比丘不放逸、热诚、精勤地安住,能证得心一境性。”尊者,这就是在那个因缘中所说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante jayasenaṃ rājakumāraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Jayaseno bhante rājakumāro aciravataṃ samaṇuddesaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘sutaṃ metaṃ bho aggivessana idha bhikkhu appamatto ātāpī pahitatto viharanto phuseyya cittassa ekaggata’’nti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,在那里,世尊是怎样先安慰沙弥阿耆罗婆多,然后开示说法方式的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā aciravatassa samaṇuddesassa samassāsetvā dhammadesanānayo pakāsito.
回答:火种,这在这里怎么可能得到呢?凡是应当通过出离而了知、应当通过出离而看见、应当通过出离而达到、应当通过出离而亲自证实的,那位王子胜军却住在欲乐当中、享用着诸欲、被欲的念头啃噬着、被欲的热恼烧灼着、一心惦记着欲的终点——他还能了知、还能看见、还能亲自证实,这是不可能的。尊者,世尊就是这样先安慰了沙弥阿耆罗婆多,然后以“火种,就像两头善加调御、善加训练的应调之象、应调之马或应调之牛”这样的方式,为他开示了说法的方法。
Vissajjanā – taṃ kutettha aggivessana labbhā, yaṃ taṃ nekkhammena ñātabbaṃ nekkhammena daṭṭhabbaṃ nekkhammena pattabbaṃ nekkhammena sacchikātabbaṃ, taṃ vata jayaseno rājakumāro kāmamajjhe vasanto kāme paribhuñjanto kāmavitakkehi khajjamāno kāmapariḷāhena pariḍayhamāno kāmapariyosanāya ussuko ussati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti evaṃ kho bhante bhagavato aciravatassa samaṇuddesassa samassāsetvā, seyyathāpissu aggivessana dve hatthidammā vā assadammāvā godammā vā sudantā suvinītāti evamādinā bhante bhagavatā aciravatassa samaṇuddesassa desanānayo pakāsito.
问:贤友,在那里,世尊怎样先举出两个譬喻,然后进一步把说法展开?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavā dve upamāyo dassetvā tatuttari dhammadesanaṃ pavaḍḍheti.
回答:尊者,世尊又用“火种,就像一位灌顶的刹帝利王召来象林守护者”这样的话,把说法进一步展开。
Vissajjanā – seyyathāpi aggivessana rājākhattiyo muddhāvasitto nāgavanikaṃ āmantetīti evamādinā bhante bhagavā uttaripi dhammadesanaṃ pavaḍḍhesi.
问:贤友,那位……正自觉者所说的《地味经》,是在哪里、针对谁、以什么因缘而说的?
Pucchā – tenāvuso…pe… sammāsambuddhena bhūmijasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
解答:尊者,在王舍城,这是围绕王子胜军而说的。尊者,王子胜军对具寿浮弥这样说道:“浮弥贤者,有些沙门婆罗门持这样的主张、这样的见解:‘怀着期望修梵行,不能证得果;不怀期望修梵行,不能证得果;既怀期望又不怀期望修梵行,不能证得果;既非怀期望又非不怀期望修梵行,不能证得果。’那么,浮弥尊者的导师主张什么、宣说什么?”尊者,这就是在那个因缘中所说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante jayasenaṃ rājakumāraṃ ārabbha bhāsitaṃ, jayaseno bhante rājakumāro āyasmantaṃ bhūmijaṃ etadavoca ‘‘santi bho bhūmija eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ‘āsañcepi karitvā brahmacariyaṃ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya. Anāsañcepi karitvā brahmacariyaṃ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya. Āsañca anāsañcepi karitvā brahmacariyaṃ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya . Nevāsaṃ nānāsañcepi karitvā brahmacariyaṃ caranti, ābhabbā phalassa adhigamāyā’ti. Idha bhoto bhūmijassa satthā kiṃvādī kimakkhāyī’’ti tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,在那里,世尊是怎样认可了具寿浮弥长老的那个回答,然后进一步把说法的方式圆满地开示出来的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā āyasmato bhūmijattherassa taṃ byākaraṇaṃ samanujānitvā tatuttari dhammadesanānayo paripūretvā pakāsito.
解答:尊者,世尊确实这样认可了浮弥尊者的回答——“浮弥,你被这样问、这样回答时,确实是在宣说我的教说,也没有用不实之词来诽谤我”——然后进一步圆满开示了说法的方式:“浮弥,凡是持邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定的沙门或婆罗门,即使怀着期望修梵行,也不可能证得果位。”
Vissajjanā – taggha tvaṃ bhūmija evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva me hosi, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhasi, evamādinā bhante bhagavatā āyasmato bhūmijassa taṃ vacanaṃ samanujānitvā ‘‘yehi kehici bhūmija samaṇā vā brāhmaṇā vā micchādiṭṭhino micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhino, te āsañcepi karitvā brahmacariyaṃ caranti, abhabbā phalassa adhigamāyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā āyasmato bhūmijassa uttari desanānayo paripūretvā pakāsito.
问:贤友,那么《阿那律经》是在哪里说的?是针对谁说的?以什么为因缘?由谁说的?
Pucchā – anuruddhasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,尊者阿那律长老针对五支而说。五支对尊者阿那律这样说:“尊者,有些长老比丘来这里见我,这样说:‘居士,你要修习无量心解脱。’另一些长老这样说:‘居士,你要修习广大心解脱。’尊者,这无量心解脱和广大心解脱,是义理不同、文句也不同呢,还是义理相同、仅文句不同呢?”尊者,是在这个事上而说。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante pañcakaṅgaṃ thapatiṃ ārabbha āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ, pañcakaṅgo bhante thapati āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca ‘‘idha maṃ bhante therā bhikkhū upasaṅkamitvā evamāhaṃsu ‘appamāṇaṃ gahapati cetovimuttiṃ bhāvehī’ti, ekacce therā evamāhaṃsu ‘mahaggataṃ gahapati cetovimuttiṃ bhāvehī’’ti, yā cāyaṃ bhante appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nānanti’’ tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,那么世尊是在哪里、针对谁而说《随烦恼经》的呢?
Pucchā – upakkilesasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
解答:在東竹林,是针对具寿阿那律长老而说的。
Vissajjanā – pācīnavaṃsadāye bhante āyasmantaṃ anuruddhattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ.
《愚者智者经》
Bālapaṇḍitasutta
提问:贤友,世尊是在哪里、针对谁宣说了《愚者智者经》?
Pucchā – bālapaṇḍitasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ.
提问:贤友,世尊在那里是怎样开示愚人的愚人相,以及愚人在现世中感受苦和忧的呢?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā bālassa bālalakkhaṇāni ca bālassa diṭṭheva dhamme dukkhadomanassappaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
回答:比丘们,这三种是愚人的特征、愚人的标记、愚人的表现。是哪三种呢?比丘们,在这里,愚人是想坏念头、说坏话、做坏事的人。尊者,世尊就是这样在那里开示了愚人的特征,以及愚人在今生当下所感受到的痛苦和忧愁。
Vissajjanā – tīṇimāni bhikkhave bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi. Idha bhikkhave bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī cāti evamādinā bhante tattha bhagavatā bālassa bālalakkhaṇāni ca bālassa diṭṭheva dhamme dukkhadomanassappaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
提问:贤友,世尊在那里是怎样说明愚人的来世,以及愚人在地狱里感受忧和苦的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā bālassa samparāyo ca tattha niraye bālassa dukkhadomanassapaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
回答——比丘们,那个愚人确实以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行,身体坏散、死后,就投生到苦界、恶趣、堕处、地狱。尊者,世尊在那里用这样的方式,开示了那个愚人的来世,以及那个愚人在那地狱里所感受到的苦与忧。
Vissajjanā – sa kho so bhikkhave bālo kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedāparaṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā bālassa samparāyo ca tattha ca bālassa niraye dukkhadomanassappaṭisaṃvedanā pakāsitā.
提问——贤友,世尊在那里是怎样开示愚人在畜生道中所感受的苦与忧苦的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā bālassa tiracchānayoniyaṃ dukkhadomanassapaṭisaṃvedanā pakāsitā.
回答——世尊以“诸比丘,有些畜生道众生是草食者,它们用牙齿磨嚼的方式吃新鲜的草和干草”等话,在这里开示了愚人在畜生道中所感受的苦与忧。
Vissajjanā – santi bhikkhave tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā te allānipi tiṇāni sukkhānipi tiṇāni dantullehakaṃ khādantīti evamādinā bhante tattha bhagavatā bālassa tiracchānayoniyaṃ dukkhadomanassappaṭisaṃvedanā pakāsitā.
问:贤友,世尊在那里是怎么开示的——愚人一旦堕落后,再得人身极为难得?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā bālena sakiṃ vinipātagatena puna manussattadullabhatā pakāsitā.
回答:尊者,就像世尊用“比丘们,譬如有人把一个单孔的牛轭扔进大海,东风把它吹向西边……”这样的比喻,在这里说明:愚人一旦堕入恶道,再想得到人身就非常难了。
Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave puriso ekacchiggalaṃ yugaṃ mahāsamudde pakkhipeyya, tamenaṃ puratthimo vāto pacchimena saṃhareyyāti evamādinā bhante tattha bhagavatā bālena sakiṃ vinipātagatena puna manussattassa dullabhatā pakāsitā.
问:贤友,世尊在那里是怎么开示的——愚人即使偶尔经过漫长岁月之后得到人身,也还是多苦?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā bālassa kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgatassapi dukkhabahulatā pakāsitā.
回答:尊者,世尊确实用“比丘们,那个愚人如果偶尔在极漫长的时间之后得到人身”这样的话,在这里说明了:愚人即使偶尔在极漫长的时间之后得到人身,也还是有很多苦。
Vissajjanā – sa kho so bhikkhave bālo sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgacchatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā bālassa kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgatassapi dukkhabahulatā pakāsitā.
问:贤友,那么在这里,世尊是怎样开示了智者的智者相,以及智者在这一生中亲身感受到的快乐和喜悦?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni ca paṇḍitassa diṭṭheva dhamme sukhasomanassappaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
回答:比丘们,智者的智者相、智者标志、智者特质有三种。是哪三种呢?比丘们,在这里,智者善于深思,善于言说,善于做事。尊者,世尊在那里就是以这样的方式等来说明的。
Vissajjanā – tīṇimāni bhikkhave paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Katamāni tīṇi. Idha bhikkhave paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī cāti evamādinā bhante tattha bhagavatā
世尊开示了智者的智者相,也开示了智者在这当下的人生中亲身感受到的快乐与喜悦。
Paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni ca diṭṭheva dhamme paṇḍitassa sukhasomanassapaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
问:贤友,世尊在那里是怎么开示智者的来世,以及智者在天界感受快乐和喜悦的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā paṇḍitassa samparāyo ca tattha sagge sukhasomanassappaṭisaṃvedanā ca pakāsitā.
回答:尊者,世尊就是用“比丘们,那位智者以身行善、以语行善、以意行善,身体坏灭、死后投生到善趣、天界”这类话,在那里说明了智者的来世,以及智者在天界感受快乐和喜悦。
Vissajjanā – sa kho so bhikkhave paṇḍito kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā paṇḍitassa samparāyo ca sagge ca paṇḍitassa sukhasomanassappanisaṃvedanā pakāsitā.
问:贤友,世尊在那里是怎么开示的——即使一个智者经过漫长岁月之后偶尔才又得到人身,也还是有很多快乐?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā paṇḍitassa kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgatassapi sukhabahulatā pakāsitā.
回答——诸比丘,那位智者如果经过漫长的时间之后,偶尔投生为人,就会出生在那种高贵的家族里,比如刹帝利大族、婆罗门大族或居士大族。世尊在那里就是用这类话来说明:智者即使经过漫长的时间之后才偶尔投生为人,也是多享快乐的。
Vissajjanā – sa kho so bhikkhave paṇḍito sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgacchati, yāni tāni uccākulāni khattiyamahāsālakulaṃ vā brāhmaṇamahāsālakulaṃ vā gahapatimahāsālakulaṃ vā tathārūpe kule paccājāyatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā paṇḍitassa kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgatassapi sukhabahulatā pakāsitā.
《小业分别经》
Cūḷakammavibhaṅgasutta
问:贤友,那位已了知、已亲见的正自觉者宣说《小业分别经》时,是在哪里、针对谁、以什么因由而说的?
Pucchā – tenāvuso jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena cūḷakammavibhaṅgasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对多迭亚之子须婆青年所说的。尊者,那时多迭亚之子须婆青年来到世尊面前,这样说道:“乔达摩贤者,到底是什么因、什么缘,使得同样是人、生而为人,却显现出低劣与殊胜的差别?乔达摩贤者,确实可见有人短命,有人长寿;有人多病,有人少病;有人丑陋,有人端正;有人没什么势力,有人大有势力;有人贫穷,有人富有;有人出身低贱,有人出身高贵;有人愚笨,有人聪慧。乔达摩贤者,到底是什么因、什么缘,使得同样是人、生而为人,却显现出低劣与殊胜的差别?”尊者,世尊就是针对这件事而说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante subhaṃ māṇavaṃ todeyyaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Subho bhante māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena manussānaṃyeva sataṃ manussabhūtānaṃ dissanti hīnappaṇītatā. Dissanti hi bho gotama manussā appāyukā, dissanti dīghāyukā. Dissanti bavhābādhā, dissanti appābādhā. Dissanti dubbaṇṇā, dissanti vaṇṇavanto. Dissanti appesakkhā, dissanti mahesakkhā. Dissanti appabhogā, dissanti mahābhogā. Dissanti nīcakulīnā, dissanti uccākulīnā. Dissanti duppaññā, dissanti paññavanto. Ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena manussānaṃyeva sataṃ manussabhūtānaṃ dissanti hīnappaṇītatā’’ti tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
问:贤友,在那里,世尊是怎样把导致众生长寿和短寿的业分别加以分析并说明的呢?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ dīghāyukaappāyukasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,某个女人或男人是杀生者,性情残暴,双手沾满鲜血,沉迷于打杀伤害,对众生没有怜悯。尊者,世尊就是像这样,在那里把导致短寿和长寿的种种业分别开来加以说明的。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā pāṇātipātī hoti, luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesūti evamādinā bhante tattha bhagavatā appāyukadīghāyukasaṃvattanakāni kammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊在那里是怎样把众生感得少病与多病的业加以分别并宣说的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ appābādhabavhābādhasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答——青年,在这里,有些女子或男子天生就具有伤害众生的性质,用手、用土块、用棍棒、或用刀剑。尊者,世尊就是像这样,在那里把众生招致少病与多病的各种业分别开来,加以阐明。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā sattānaṃ viheṭṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunāvā daṇḍenavā satthena vāti evamādinā bhante tattha bhagavatā sattānaṃ appābādhabavhābādhasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊在那里是怎样把众生感得相貌端严和相貌丑陋的业加以分别并阐明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ suvaṇṇadubbaṇṇasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,有些女人或男人容易发怒、常常心怀怨恨,哪怕只是被稍稍说一句,也会恼怒、生气、嗔恨、顽固,表现出愤怒、嗔恨和不满。尊者,在那里,世尊就是以这样的方式,把导致众生相貌端正和相貌丑陋的业分别开来,并加以说明。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhiyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā sattānaṃ suvaṇṇadubbaṇṇasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,那么在这里,世尊又是怎样把导致众生有大威势和少威势的业分别开来、加以说明的呢?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ mahesakkha appesakkhasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,某个女人或男人心怀嫉妒,看到别人得到利养、恭敬、尊重、崇敬、礼敬、供养时,就嫉妒、恼恨、绑缚嫉妒。尊者,在那里,世尊就是以这样等方式,把导致众生少威势和大威势的业分别开来,加以阐明。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā issāmanako hoti, paralābhasakkāra garukāra mānanavandana pūjāsu issati upadussati issaṃ bandhatīti evamādinā bhante tattha bhagavatā sattānaṃ appesakkhamahesakkhasaṃvattanakāni kammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊在那里是怎样把导致大财富和少财富的业分别开来、加以说明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā mahābhogaappabhogasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,若有些女性或男性不肯布施,不把食物、饮料、衣服、车乘、花环、香、涂香、床、住处、灯烛等物布施给沙门或婆罗门——尊者,世尊正是在那里把能导致大财富和少财富的业加以分别并开示出来。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā na dātā hoti, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vattaṃ yānaṃ mālāgandha vilepanaṃ seyyavasathapadīpeyyanti evamādinā bhante tattha bhagavatā mahābhogaappabhogasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊在那里是怎样把导致众生出身高贵或出身低贱的种种业加以分别并阐明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ uccākulīna nīcakulīnasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,有些女人或男人性格强硬、极其傲慢,对应该礼敬的人不礼敬,对应该起身迎接的人不起身迎接,对应该让座的人不让座,对应该让路的人不让路,对应该恭敬的人不恭敬,对应该尊重的人不尊重,对应该敬奉的人敬奉,对应该供养的人不供养。尊者,世尊在此处把那些导致众生投生高贵家族或低贱家族的种种业分别开来并加以说明了。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā thaddho hoti atimāni abhivādetabbaṃ na abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṃ na paccuṭṭheti, āsanārahassa na āsanaṃ deti, maggārahassa na maggaṃ deti, sakkātabbaṃ na sakkaroti, garukātabbaṃ na garukaroti, mānetabbaṃ māneti, pūjetabbaṃ na pūjetīti evamādinā bhante tattha bhagavatā sattānaṃ uccākulīna nīcakulīnasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊在那里是怎样把导致众生大智慧或劣智慧的种种业加以分别并阐明的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā sattānaṃ mahāpaññaduppaññasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
回答:在这里,青年,有些女人或男人去亲近沙门或婆罗门后,不这样详细追问:“尊者,什么是善?什么是不善?什么是有罪?什么是无罪?什么应亲近?什么不应亲近?我做什么会长期带来不利和痛苦?我做什么又会长期带来利益和安乐?”尊者,世尊就是在这里,把导致众生大智慧或劣智慧的种种业加以分别并开示出来。
Vissajjanā – idha māṇava ekacco itthī vā puriso vā samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā na paripucchitā hoti ‘‘kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ. Kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ. Kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ. Kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya hoti, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā sattānaṃ mahāpaññaduppaññasaṃvattanakakammāni vibhajitvā pakāsitāni.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、因为什么事而宣说了《根修习经》?
Pucchā – indriyabhāvanāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在伽姜伽罗,针对婆罗门波惹尸婆耶的弟子、名叫郁多罗的青年而说的。尊者,那位婆罗门波惹尸婆耶的弟子郁多罗青年被世尊问到时,对世尊这样说:“乔达摩贤者,在这里,眼睛看不见色,耳朵听不到声。乔达摩贤者,婆罗门波惹尸婆耶就是这样教导弟子们修习诸根的。”尊者,这就是依那件事而说的。
Vissajjanā – gajaṅgalāyaṃ bhante uttaraṃ nāma māṇavaṃ pārāsiviyantevāsiṃ ārabbha bhāsitaṃ, uttaro bhante māṇavo pārāsiviyantevāsī bhagavatā puṭṭho bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idha bho gotama cakkhunā rūpaṃ na passati, sotena saddaṃ na suṇāti. Evaṃ kho bho gotama deseti pārāsiviyo brāhmaṇo sāvakānaṃ indriyabhāvana’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ bhāsitaṃ.