第十五章
Pañcadasama pariccheda
大寺的受施者
Mahāvihāra paṭiggahako
象厅也拥挤,于是众人就这样聚集到了那里。
他们在可爱的欢喜林里,在南门外面。
Hatthisālāpi sambādhā, iti tattha samāgatā; Te nandanavane ramme, dakkhiṇadvārato bahi.
在王苑里,茂密的树荫下,清凉的青草地上;
人们怀着恭敬心,为长老们铺设了座位。
Rājuyyāne ghanacchāye, sītale nīlasaddale; Paññāpesuṃ āsanāni, therānaṃ sādarā narā.
长老从南门出去后,就在那里坐了下来。
许多出身高贵的妇女也来到了那里。
Nikkhamma dakkhiṇadvārā, thero tattha nisīdi ca; Mahākulīnā cā’gamma, itthiyo bahukā tahiṃ.
她们围在长老身边坐下,把整座园林都坐满了。
长老为她们宣说了《愚者智者经》。
Theraṃ upanisīdiṃsu, uyyānaṃ pūrayantiyo; Bālapaṇḍitasuttantaṃ, tāsaṃ thero adesayi.
在那群女子当中,有一千人证得了初果。
就这样,就在那座园林里,到了傍晚时分。
Sahassaṃ itthiyo tāsu, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ; Evaṃ tattheva uyyāne, sāyaṇhasamayo ahu.
于是长老们便出发了,说道:“我们到那座山去吧。”
他们向国王禀报,国王迅速赶了过来。
Tato therā nikkhamiṃsu, ‘‘yāma taṃ pabbataṃ’’ iti; Rañño paṭinivedesuṃ, sīghaṃ rājā upāgami.
他走上前对长老说:“傍晚了,山又远,
就在这欢喜园里,住着安稳舒适。
Upāgammā’bravī theraṃ, ‘‘sāyaṃ dūro ca pabbato; Idheva nandanuyyāne, nivāso phāsuko iti.
Purassa accāsannattā, ‘‘asāruppa’’nti bhāsite; ‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, nātidūrāti santike.
那地方让人心生欢喜,有树荫也有水,愿你乐意住在那里。
尊者,该回去了。长老就在那里转身返回了。
Rammaṃ chāyūdakūpetaṃ, nivāso tattha rocatu; Nivattitabbaṃ bhante’’nti, thero tattha nivattayi.
彼折返处,迦昙婆河之畔;
所建之塔,名为折返塔。
Tasmiṃ nivattaṭhānamhi, kadambanadiyantike; Nivattacetiyaṃ nāma, kataṃ vuccati cetiyaṃ.
车中之王领长老,从欢喜园南侧
引至大云林园东门。
Taṃ nandanā dakkhiṇena, nayaṃ theraṃ rathesabho; Mahāmeghavanuyyānaṃ, pācinadvārakaṃ nayi.
在那里,可爱的王宫里,床和椅子都摆放得妥妥当当。
萨度,铺好之后说:“请在这里住下,安稳快乐。”
Tattha rājaghare ramme, mañcapīṭhāni sādhukaṃ; Sādhūti santharāpetvā, ‘‘vasate’tta sukhaṃ’’ iti.
国王礼敬众长老后,由大臣们簇拥着进了城;
而长老们那夜便宿于城中。
Rājā there’bhivādetvā, amaccaparivārito; Puraṃ pāvisi therā tu, taṃ rattiṃ tattha te vasuṃ.
天方破晓,大地之主采撷鲜花;
趋前顶礼诸位长老,复以鲜花而为供养。
Pabhāteyeva pupphāni, gāhetvā dharaṇīpati; There upacca vanditvā, pūjetvā kusumehi ca.
他问道:您住得还安乐吗?园林是否舒适?
大王,住得安乐,园林对修行者来说很舒适。
Pucchi kacci sukhaṃ vuṭṭhaṃ, uyyānaṃ phāsukaṃ iti; Sukhaṃ vutthaṃ mahārāja, uyyānaṃ yati phāsukaṃ.
那位精通什么是适宜、什么是不适宜的人,说了句“适宜”。
Ārāmo kappate bhante, saṅghassā’’ti apucchi so; ‘‘Kappate’’iti vatvāna, kappākappesu kovido.
长老宣告接受竹林园。
听了之后,他满心欢喜、欢欣雀跃,大众也都欢喜雀跃。
Thero veḷuvanārāma, paṭiggahaṇamabravi; Taṃ sutvā abhihaṭṭho so, tuṭṭhahaṭṭho mahājano.
为了礼敬那些长老,阿奴喇王后也一起来了。
她和五百名妇女一起,证得了第二果。
Therānaṃ vandanatthāya, devī tu anulāgatā; Saddhiṃ pañcasatitthīhi, dutiyaṃ phalamajjhagā.
Sā pañcasatā devī, anulā’ha mahīpati; ‘‘Pabbajissāma devā’’ti, rājā theramavoca so.
Pabbājetha imāyo’’ti, thero āha mahīpatiṃ; ‘‘Na kappati mahārāja, pabbājetuṃ thiyo hino.
在华氏城,我有个妹妹,她出家成了比丘尼。
她名叫僧伽蜜多,以博学多闻而闻名。
Atthi pāṭaliputtasmiṃ, bhikkhunī me kaniṭṭhikā; Saṅghamittāti nāmena, vissutā sā bahussutā.
人王沙门王之大菩提树王,
殊胜比丘尼众亦取南枝。
Narindasamaṇindassa, mahābodhidumindato; Dakkhiṇaṃ sākhamādāya, tathā bhikkhuniyo varā.
请派使者到我父王那里,传话说:让她来吧!
那位长老尼会让这些前来的女子出家。
Āgacchatū’ti pesehi, rañño no pitu santikaṃ; Pabbājessati sā therī, āgatā itthiyo imā.
‘‘Sādhu’’ti vatvā gaṇhitvā, rājā bhiṅkāramuttamaṃ; ‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, dammi saṅghassi’maṃ iti.
玛欣德长老手中,倾洒供养之水;
净水落地之时,大地巍然震动。
Mahindatherassa kare, dakkhiṇodakamā’kirī; Mahiyā patite toye, akampittha mahā mahī.
大地之主问彼:“是故大地震动耶?”
彼答曰:“以教法于此岛已得安立故。”
‘‘Tasmā kampati bhūmī’’ti, bhūmipālo apucchi taṃ; Patiṭṭhitattā dīpamhi, sāsanassā’ti so bravi.
出身高贵者将素馨花献予长老;
长老前往王宫,立于其右侧。
Therassa upanāmesi, jātipupphāni jātimā; Thero rājagharaṃ gantvā, tassa dakkhiṇato ṭhito.
在毕丘拉树上,撒了八捧花。
就在那里,大地也震动了,被问后他向他说了原因。
Rukkhamhi picule aṭṭha, pupphamuṭṭhī samokirī; Tatthāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
曾有讲堂,甚至在三位佛陀的时代,就在这里。
如今,它也将成为国王与僧团举行甘马的场所。
Ahosi tiṇṇaṃ buddhānaṃ, kāle’pi idha mālako; Narindasaṅghakammatthaṃ, bhavissati idānipi.
他从王宫向北,来到了一座美丽的莲花池。
长老在那里也同样撒下那么多花。
Rājagehā uttarato, cārupokkharaṇiṃ agā; Tattakā neva pupphāni, thero tatthāpi okiri.
Tatthā’pi puthuvī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ; ‘‘Jantaghara pokkharaṇī, ayaṃ hessati bhūmipa’’.
他走到那座王宫的城门楼,
那位仙人就用同样那些花,供养了那个地方。
Tasseva rājagehassa, gantvāna dvārakoṭṭhakaṃ; Tattakehe’va pupphehi, taṃ ṭhānaṃ pūjayī isi.
就在那里,大地也震动了,他毛发直竖,激动得不得了。
国王问起这件事的缘由,长老便对他说明了缘由。
Tatthāpi puthuvīkampi, haṭṭhalomo atīvaso; Rājā taṃ kāraṇaṃ pucchi, thero tassā’ha kāraṇaṃ.
在这个劫中,从三位佛陀的菩提树……
把南边的枝条取来,大王啊,种在这里。
Imamhi kappe buddhānaṃ, tiṇṇannaṃ bodhirukkhato; Ānetvā dakkhiṇāsākhā, ropitā idha bhūmipa.
我等如来的菩提南枝,也将在此地扎根安立;
大地之主啊,就在这个地方。
Tathāgatassa amhākaṃ, bodhisākhāpi dakkhiṇā; Imasmiṃyeva ṭhānamhi, patiṭṭhissati bhūmipa.
随后,大长老去了大目真邻陀树坛场处;
就在那个地方,把同样多的花撒了下去。
Tato’gamā mahāthero, mahāmucalamālakaṃ; Tattakāneva pupphāni, tasmiṃ ṭhāne samokiri.
即使这样,大地还是震动了;被问到大地震动的缘由时,长老对他讲明了原因。
大地之主啊,僧团的伍波萨他堂将会在这里出现。
Tathāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ; Saṅghassu posathā gāraṃ, idha hessati bhūmipa.
国王随后离开,前往问芒果台。
熟透的芒果,色香味都达到极致。
Pañhambamālakaṭṭhānaṃ, tato’gamā mahīpati; Supakkaṃ ambapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
御苑的看守人向国王献上了一个大芒果。
国王把那个极其令人欢喜的芒果献给了长老。
Mahantaṃ upanāmesi, rañño uyyānapālako; Taṃ therassupanāmesi, rājā atimanoramaṃ.
这位利益众生的长老,示现了坐下的姿态。
国王就在那里铺上了一块上等的垫布。
Thero nisīdanākāraṃ, dassesi janatā hito; Attharāpesi tattheva, rājā attharaṇaṃ varaṃ.
国王在那里把芒果施给了坐着的那位长老。
长老受用之后,为了给国王种植。
Adā tattha nisinnassa, therassambaṃ mahīpati; Thero taṃ paribhuñjitvā, ropanatthāya rājino.
国王给了芒果核,他亲自在那里栽种;
长老在其上手,为使其生长而洗。
Ambaṭṭhikaṃ adā rājā, taṃ sayaṃ tattha ropayi; Hatthe tassoparithero, dhovi tassa viruḷhiyā.
Taṃ khaṇaṃyeva bījamhā, tamhā nikkhamma aṅkuro; Kamenā’ti mahārukkho, pattapakkadharo ahu.
见彼神通已,会众及国王,
恭敬礼长老,肃立身毛竖。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, parisā sā sarājikā; Namassamānā aṭṭhāsi, there hatthatanuruhā.
那时,长老把八把花撒在那里。
即使这样,大地也震动了;被问及此,长老道出了其中的原因。
Thero tadā pupphamuṭṭhi, aṭṭha tattha samokiri; Tathāpi puthavīkampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
人主啊,僧团所生的众多利养,
此地将成为僧众聚集分施之处。
Saṅghassappannalābhānaṃ, anekesaṃ narādhipa; Saṅgammabhājanaṭhānaṃ, idaṃ ṭhānaṃ bhavissati.
随后去了四堂之处,在那里撒下;
那些花还是那么多,大地在那里也同样震动了。
Tato gantvā catussāla-ṭhānaṃ tattha samokiri; Tattakāneva pupphāni, kampi tatthāpi medinī.
国王问起大地震动的原因,长老便为他解说。
三位过去佛接受王家园林之处。
Taṃ kampakāraṇaṃ pucchi, rājā thero viyākari; Tiṇṇannaṃ pubbabuddhānaṃ, rājuyyāna paṭiggahe.
岛民们从各处带来了布施的物品。
在这里,摆放好之后,他们供养了三位善逝和比丘僧团。
Dāna vatthunā’haṭāni, dīpavāsīhi sabbato; Idha ṭhapetvā bhojesuṃ, sasaṅghe sugate tayo.
现在就在这里,将会有一座四方殿堂;
大王,这里将会成为僧团的斋堂。
Idāni pana ettheva, catussālā bhavissati; Saṅghassa idha bhattaggaṃ, bhavissati narādhipa.
善知处非处的大长老玛欣德,
此洲之明灯,从大塔所立之处来到。
Mahathūpaṭhitaṭhānaṃ, ṭhānāṭhānavidūtato; Agamāsi mahāthero, mahindo dīpadīpano.
尔时,王苑围墙之内,有迦俱陀小池一泓;
于其水上近水之边。
Tadā antoparikkhepe, rājuyyānassa khuddikā; Kakudhavhā ahu vāpī, tasso’pari jalantike.
当那位长老到达那里时,出现了一处适合建塔的高地。
他们为国王采来了八袋瞻波迦花。
Thūpārahaṃ thalaṭhānaṃ, ahu there tahiṃ gate; Rañño campakapupphānaṃ, puṭakāna’ṭṭha āharuṃ.
国王把那些瞻波迦花递给了长老。
长老用那些瞻波迦花供养了那个果实。
Tāni campakapupphāni, rājā therassu’pānayi; Thero campakapupphehi, tehi pūjesi taṃ phalaṃ.
就在那里,大地也震动了,国王问起那震动的原因;
长老接着询问了先前那个震动的原因。
Tatthāpi puthavī kampi, rājā taṃ kampakāraṇaṃ; Pucchi thero’nu pubbena, āhataṃ kampakāraṇaṃ.
大王,这里是四位佛陀曾经安住受用的地方。
应当为它建塔,为了众生的利益,也为了众生的安乐。
Idaṃ ṭhānaṃ mahārāja, catubuddha nisevitaṃ; Thūpārahaṃ hitatthāya, sukhatthāya ca pāṇinaṃ.
在这个劫里,咖咕桑特是最先出现的胜者。
了知一切法的导师,悲悯一切世间。
Imamhi kappe paṭhamaṃ, kakusandho jino ahu; Sabba dhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
有一座名叫大渡口的,就是这片大云林;
有一座城名叫无畏,位于东方。
Mahātitthavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ; Nagaraṃ abhayaṃ nāma, puratthimadisāya’hu.
在迦昙波河的对岸,那里有一位国王名叫无畏。
那时这座岛的名字叫能量岛。
Kadamba nadiyā pāre, tattha rājā’bhayo ahu; Ojadīpoti nāmena, ayaṃ dīpo tadāahu.
由罗刹所致,这里的人们疫病蔓延。
咖咕桑特佛,具足十力,看见那场灾祸,
Rakkhasehi janasse’ttha, rogo pajjarako ahu; Kakusandho dasabalo, disvāna tadupaddavaṃ.
到了那里之后,调伏众生,以及宣说教法流传的事。
为了在这个岛上完成这件事,被悲的力量所驱使。
Taṃ gantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca; Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇā balacodito.
被四万位这样的圣者环绕着,
他从空中而来,站在天峰山上。
Cattālīsasahassehi, tādīhi parivārito; Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, devakūṭamhi pabbate.
以正自觉者的威神力,此处之pajjarako病。
大王,那时整个岛上已归于平静。
Sambuddhassā’nubhāvena, rogo pajjarako idha; Upasanto mahārāja, dīpamhi sakale tadā.
这位人王啊、牟尼之主安住在哪里,又是在哪里立下决意?
愿在奥遮岛上的人们今天都看见我。
Kattha ṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro; Sabbe maṃ ajja passantu, ojadīpamhi mānusā.
一切想来我身边之人,
愿他们无难速疾而来,大牟尼。
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ; Āgacchantu akicchena, khippañcāpi mahāmuni.
见彼牟尼王,光明赫奕;亦见彼山,朗耀光辉——
国王与城中众人见已,疾速趋前。
Obhāsayantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ; Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
天神为受祭供而来,众人亦往彼处;
彼等误认与僧众同行的世间导师为天神。
Devatā balidānatthaṃ, manussā ca tahiṃ gatā; Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
那位国王非常欢喜,向那位牟尼王顶礼后,
用食物邀请后,把他带到城里。
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhi vādiya; Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasanti kaṃ.
最胜堪为牟尼王与僧众安坐之处;
此悦意处所,宽阔无拥挤,他如是思惟。
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ; Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
在建造好的宜人凉亭里,在殊胜的坐具上,那位正自觉者;
国王请正自觉者和僧团在这里坐下。
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu vare sutaṃ; Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
人们也看见世间导师和僧团一起坐在那里;
岛上的人们从四面八方把叶子包裹(的礼物)带来了。
Nisinnampi ca passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ; Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
用自己的嚼食和啖食,以及他们各自带来的那些食物;
那位国王让僧团和世间导师都得到了满足。
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca; Santappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
就在这里,那位胜者吃完午饭后坐着的时候,
国王把大渡津园作为殊胜的布施献了出去。
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so; Mahā titthakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
尔时兰卡大渡口林中,非时之花竞相绽放;
佛陀接受的时候,大地震动了。
Akālapupphā laṅkāre, mahātitthavane tadā; Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
就在这里,那位导师坐下后宣说了法。
四万人证得了道果。
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako; Cattālīsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
佛陀在渡口大林里做完白天的禅修后,
傍晚时分出发,前往适合作为菩提道场的地方。
Divāvihāraṃ katvāna, mahātitthavane jino; Sāyaṇhasamaye gantvā, bodhiṭhānārahaṃ mahi.
他坐在那里,进入定境,随后又从定中出来;
正自觉者这样想:为了岛上众生的利益。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato; Iti cintayi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
从我的阔荚合欢上,折下朝南的树枝;
请色难陀比丘尼和比丘尼众一起过来。
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, bodhito me sirīsato; Āgacchatu rūpanandā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
那位长老尼知道了他的心思,紧接着……
她带着国王到了那里,走近那棵树。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ; Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
有大神通的人让人在南边的树枝上画了图样后,
用雄黄截下的那一枝,安放在金盆里。
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā; Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
带着神通力护送菩提树,与五百位比丘尼一起;
大王,带到此处后,被众天神簇拥着。
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasata bhikkhunī; Idhā’netvā mahārāja, devatā parivāritā.
Sasuvaṇṇa kaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite; Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
为了让菩提树能够安立下来,他把那棵菩提树交给了无畏王。
国王把它安立在大渡口的园林里。
Patiṭṭhāpetuṃ pādāsi, bodhiṃ rañño’bhayassa taṃ; Mahātitthamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
从那里离开后,正觉者……
从这里再往北。
在美丽的阔荚合欢园里,
如来坐了下来。
Tato gantvāna sambuddho, Ito uttarato pana; Sirīsamālake ramme, Nisīditvā tathāgato.
为众人宣说法要,于彼处法现观生;
二万有情皆得证,大地之主啊。
Janassa dhammaṃ desesi, dhammābhisamayo tahiṃ; Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
世尊又从那里继续向北走,到了塔园。
他坐在那里,进入定境,随后又从定中出来。
Tatopi uttaraṃ gantvā, thūparāmamahiṃ jino; Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
正自觉者在那个地方,为大众宣说了法。
有一万位众生获得了道与果。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃpana; Dasapāṇa sahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
为令众人礼敬自己的法行,
将那连同随从物施出后,于此安立彼比丘尼。
Attano dhammakaraṇaṃ, manussānaṃ namassituṃ; Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
和一千位比丘一起,还有弟子大天;
正觉者在此安置(大天等弟子)之后,又从那里转向东方。
Saha bhikkhusahassena, mahādevañca sāvakaṃ; Ṭhapetvā idha sambuddho, tato pācinato pana.
站在宝鬘处,教导大众;
胜者与僧团一起升上天空,来到了赡部洲。
Ṭhito ratanamālamhi, janaṃ samanusāsiya; Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
此劫之中第二位,导师名为果纳嘎玛那;
彼为遍知与导师,慈悯一切诸世间。
Imamhi kappe dutiyaṃ, koṇāgamana nāyako; Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
昔有玛哈那玛称,此即大云林;
南方有都城,名曰增长城。
Mahānāmavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ; Vaḍḍhamānapuraṃ nāma, dakkhiṇāya disāya’hu.
那时,有一位名叫萨弥陀的国王就在那里。
那时,这座岛的名字叫胜岛。
Samiddho nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu; Nāmena varadīpo’ti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
尔时胜洲遭饥馑之灾,
胜者果纳嘎玛那牟尼见彼灾厄。
Dubbuṭṭhupaddavo ettha, varadīpe tadā ahu; Jino sakoṇāgamano, disvāna tadupaddavaṃ.
他成为这样的人之后,调伏众生,以及教法的流传;
为了在这座岛上完成(这件事),他被悲的力量所推动。
Taṃ hutvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca; Kātuṃ imasmiṃ dīpasmīṃ, karuṇā balacodito.
被三万位那样的比丘围绕着;
他从空中而来,停立在妙峰山的上空。
Tiṃsa bhikkhusahassehi, tādīhi parivārito; Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, nabhe sumanakūṭake.
靠着正自觉者的威神之力,那场大旱彻底消失了。
由于教法隐没,那时还降下了大雨。
Sambuddhassā’nubhāvena, dubbuṭṭhi sā khayaṃ gatā; Sāsanāntaradhānattā, suvuṭṭhi ca tadāahu.
他站在那里,下定决心。人中之主、牟尼之主。
今天,就让殊胜岛上所有的人都看见吧。
Tatta ṭhito adhiṭṭhāsi, narissaramunissaro; Sabbeva ajja passantu, varadīpamhi mānusā.
一切欲来我面前的人们,
愿他们无难而迅速到来——大牟尼说。
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ; Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
那位大士、牟尼之主,以及那光芒照耀的山。
国王和城里的人们看到之后,就很快地走了过来。
Mahāsattaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ; Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippamupāgamuṃ.
人们是为了向天神献祭才去那里,人们也去了那里。
人们以为,那位与僧团同在的世间导师就是天神。
Devatābalidānatthaṃ , manussā ca tahiṃ gatā; Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
那位国王非常欢喜,向那位牟尼王顶礼后,
用食物邀请后,把他带到城邑附近。
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya; Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
堪为牟尼与僧众最胜安坐处——
此地可爱、不逼窄,如是思惟。
Sasaṅghassa munindassa, nisajjāraha muttamaṃ; Ramaṇīyamidaṃ ṭhānaṃ, asambādhanti cintiya.
在造好的漂亮亭阁里,在殊胜的座床上,
这位国王请正觉者和僧团在这里坐下。
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ; Nisīdāpayi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
在此处,人们也看见端坐的世间导师与僧团;
岛上之人从四面八方带来了礼物。
Nisinnampi’dha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ; Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
以自己嚼食与啖食,
以彼彼无光者,及以彼等;
那位国王使那位连同僧团的
世间导师得到了满足。
Attano khajjabhojjehi, Tehi tehā’bha tehi ca; Santappesi sasaṅghaṃ taṃ, Rājā so loka nāyakaṃ.
即于此地,食后,他对安坐的胜者,
国王施与了玛哈那玛林,作为殊胜的布施。
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so; Mahānāmakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
玛哈那玛林,以非时花为庄严;
佛陀接受的时候,大地震动了。
Akālapupphālaṅkāre, mahānāmavane tadā; Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
就在这里,那位导师坐下后宣说了法。
那时,三万人证得了道果。
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako; Tadā tiṃsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
胜者在玛哈那玛园里做完白天的禅修。
傍晚时分出发,前往过去诸佛菩提树所立之处的大地。
Divāvihāraṃ katvāna, mahānāmavane jino; Sāyaṇhasamaye gantvā, pubbadhodhiṭhitaṃ mahiṃ.
他在那里坐下,进入定中,随后又从定中出来;
正觉者这样想:为了岛上众生的利益。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato; Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
从我那棵优昙钵罗菩提树上,折下朝南的枝条;
金施比丘尼,带着随行的比丘尼们,请来吧。
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mamodumbarabodhito; Āyātu kanakadattā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
那位长老尼知道了他的心思,紧接着
带着国王到那里,走近那棵树。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ; Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
那位大神力者让人把信放到右边的树枝上后,
那个用雄黄刻画的,安放在金盆里。
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā; Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
她以神通力带着菩提树,和五百位比丘尼一起;
大王,她来到这里,身边围绕着众天神。
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasahabhikkhunī; Idhāgantvā mahārāja, devatāparivāritā.
正自觉者展开那带着金盆的枝条。
把它放在右手上,如来接过来。
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite; Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
为了给国王安立,他给了萨弥达一百,在那里。
国王把它安立在玛哈那玛园中。
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, samiddhassa sataṃ tahiṃ; Mahānāmamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
随后,正觉者去了阔荚合欢园的上方。
他坐在龙亭里,为众人说法。
Tato gantvāna sambuddho, sirīsamālakuttare; Janassa dhammaṃ desesi, nisinno nāgamālake.
闻彼说法已,于彼处得法现观;
两万诸众生,大地之主啊。
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ; Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
他前往过去诸佛曾坐过的那处城北之地;
在那里坐下,入定之后,便从定中出来。
Pubbabuddhanisinnaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā puruttaraṃ; Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
正自觉者在那个地方,为大众宣说了法。
有一万位众生获得了道与果。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana; Dasapāṇasahassāni, pattā maggaphalaṃ ahuṃ.
为令世人礼敬,献此腰带舍利;
将彼比丘尼及随众,安顿于此处。
Kāyabandhanadhātuṃ so, manussehi namassituṃ; Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
正觉者与千僧俱,安置大善贤弟子于此;
宝珠花鬘之内。
Saha bhikkhusahassena, mahāsummañca sāvakaṃ; Ṭhapetvā idha sambuddho, oraṃ ratanamālato.
安置在善见园后,他教导了大众;
僧团升到空中,胜者前往赡部洲。
Ṭhapetvā sudassane māle, janaṃ samanusāsiya; Sasaṅgho nabhamuggamma, jambudīpaṃ jino agā.
此劫之中第三尊,迦叶为姓之胜者;
彼即遍知大导师,慈悲普愍诸世间。
Imamhi kappe tatiyaṃ, kassapo gottato jino; Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
有一座叫大云林的地方,也叫大海洋。
有一座城名叫毗舍离,位于西方。
Mahāmeghavanaṃ āsi, mahāsāgaranāmakaṃ; Visālaṃ nāma nagaraṃ, pacchimāya disāya’hu.
那时,在那里,有一位名叫胜者的国王。
那时,这座岛的名字叫曼陀岛。
Jayanto nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu; Nāmena maṇḍadīpoti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
那时,胜敌王的和国王的幼弟的;
一场可怕又残害众生的战争已经逼近。
Tadā jayantarañño ca, rañño kaniṭṭhabhātu ca; Yuddhaṃ upaṭṭhitaṃ āsi, bhiṃsanaṃ sattahiṃsanaṃ.
那位迦叶、具足十力者,以那场战争,
见众生遭大难,大悲牟尼。
Kassapo so dasabalo, tena yuddhena pāṇinaṃ; Mahantaṃ byasanaṃ disvā, mahākāruṇiko muni.
灭彼灾患已,为调伏众生、传续教法,
于此岛中,悲力所催策。
Taṃ hantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca; Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇābalacodito.
被两万位这样的圣者围绕着;
他从空中降下,站在了善峰山上。
Vīsatiyā sahassehi, tādīhi parivārito; Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, subhakūṭamhi pabbate.
Tatraṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro; ‘‘Sabbe maṃ ajja passantu, maṇḍadīpamhi mānusā.
所有想来的众人,都到我这里来吧。
大牟尼说:愿他们毫无困难、迅速地到来。
Āgantukāmā sabbeva, mānusā mama santikaṃ; Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
那位闪耀的牟尼王,以及那座闪耀的山岩;
国王和城里的人们看见后,很快就赶到了。
Obhāsantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbakaṃ; Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
众人各为自身所得之胜,众多;
诸天神为受献供,来到彼山。
Attano attano patta-vijayāya janā bahū; Devatā balidānatthaṃ, taṃ pabbatamupāgatā.
众人以为,那位与僧团同行的世间导师就是天神。
国王和王子都惊呆了,放弃了战斗。
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ; Rājā ca so kumāro ca, yuddhamujjhiṃsu vimhitā.
那位国王非常欢喜,向那位牟尼王顶礼后,
用食物邀请他之后,把他带到王城附近。
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya; Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
为僧团大众,为牟尼王,准备好了最上等的、适合坐下的地方;
他心想:这地方真让人喜欢,也不拥挤。
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ; Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
在已令人建好的可爱凉亭中,在上等的坐具上,他……
国王请正觉者与僧团一起坐在这里。
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ; Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
看见世间导师与僧团坐在此处,
岛上的人们从四面八方把叶子包裹(的礼物)带来了。
Nisinnampidha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ; Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
用自己的嚼食和噉食,以及他们各自带来的那些食物;
那位国王用食物让僧众吃饱,布施对象是世尊。
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca; Sasantappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
此处午斋后,胜者端坐时;
大王献大海洋园,为殊胜布施。
Idhe’va pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so; Mahāsāgaramuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
在大海般的园林里,用不合时节的花来装饰;
佛陀接受的时候,大地震动了。
Akālapupphalaṅkāre , mahāsāgarakānane; Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
就在这里,那位导师坐下后宣说了法。
那时,有两万人证得入流果。
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako; Tadā vīsaṃ sahassāni, sotāpattiphalaṃ narā.
白天在大海林中做完日间禅修后,
傍晚时,善逝去到昔日菩提树所在的那片大地。
Divā vihāraṃ katvāna, mahāsāgarakānane; Sāyanhe sugato gantvā, pubbabodhiṭṭhitaṃ mahiṃ.
他在那里坐下,进入定中,随后又从定中出来。
正自觉者这样想:为了岛上居民的利益。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato; Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
从我的榕树菩提树那里,取来右边的树枝;
苏丹玛比丘尼现在就和众比丘尼一起来吧。
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mama nigrodhabodhito; Sudhammā bhikkhunī etu, idāni sahabhikkhunī.
那位长老尼明白了他的心思,随即……
把国王带到那里,走近那棵树。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ; Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
那位有大神通的长老尼,让人在右边的树枝上画了标记;
用马西拉药石切割后,安放在金制的容器中。
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā; Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāyake.
以神通力带来菩提,与五百比丘尼俱;
大王,此处带来已,为天众所围绕。
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasatabhikkhunī; Idhānetvā mahārāja, devatāparivāritā.
由正自觉者所展开的那带有金盆者。
她把它放在右手上,如来拿着它。
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite; Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, jayantassa sataṃ tahiṃ; Mahāsāgaramuyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
正觉离彼已,行至龙亭北;
坐于无忧亭,为檀那说法。
Tato gantvāna sambuddho, nāgamāḷakauttare; Dhanassa dhammaṃ desesi, nisinno’sokamāḷake.
闻彼说法已,于彼处
四千众生俱通达法,人中之主啊。
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ; Ahu pāṇasahassānaṃ, catunnaṃ manujādhipa.
到了过去诸佛所亲近的那个地方之后,又再向更远处前行。
他在那里坐下,证入定后,随后从定中出来。
Pubbabuddhanisitaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā punuttaraṃ; Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
正自觉者在那个地方,为大众宣说了法。
有一万位众生获得了道与果。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana; Dasapāṇasahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
他为了以心念礼敬水衣界,
施与那水衣界及随从眷属,而在此地安立了比丘尼。
Jalasāṭikadhātuṃ so, manassehi namassituṃ; Datvā saparivāraṃ taṃ; Ṭhapetvā idha bhikkhunī.
偕千比丘及萨婆难提弟子,
安置(彼等)于河此岸后,彼从善见堂(而去)。
Saha bhikkhusahassena, sabbanandiñca sāvakaṃ; Ṭhapetvā nadīto oraṃ, so sudassanamāḷato.
Somanasse māḷakasmiṃ, janaṃ samanusāsiya; Saṅghena nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
在这个劫中,乔达摩是第四位胜者。
导师了知一切法,悲悯一切世间。
Ahu imasmiṃ kappasmiṃ, catutthaṃ gotamo jino; Sabbadhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
他第一次来到这里,就做了驱除夜叉的事。
第二次,他又回来,调伏了那些龙。
Paṭhamaṃ so idhāgantvā, yakkhaniddhamanaṃ akā; Dutiyaṃ punarāgamma, nāgānaṃ damanaṃ akā.
在迦利耶尼城,摩尼眼龙王相邀;
三度重临,与僧众俱,于彼处受食。
Kalyāṇiyaṃ maṇiakkhi nāgenā’bhinimantito; Tatiyaṃ punarāgamma, sasaṅgho tattha bhuñjiya.
过去诸佛菩提树所在之处,以及这座塔所在之处;
受用遗物的地点,以及那些坐处,也都曾被(牟尼)受用过。
Pubbabodhiṭhitaṭhānaṃ, thūpaṭhānamidampi ca; Paribhogadhātuṭhānañca, nisajjāyo’pabhuñjiya.
大牟尼从前佛所立之处离去,
世间之光因彼时楞伽岛无人,遂往楞伽。
Pubbabuddhaṭhitaṭṭhānā, oraṃ gantvā mahāmuni; Laṃkādīpe lokadīpo, manussābhāvato tadā.
在岛上教导了天众与龙众,
胜者与僧团一起升上天空,来到了赡部洲洲。
Dīpaṭṭhaṃ devasaṅghañca, nāge samanusāsiya; Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
大王,这个地方就是这样,曾有四位佛陀来过。
大王,在那个地方,未来将会有一座佛塔。
Evaṃ ṭhānamidaṃ rāja, catubuddhanisevitaṃ; Tasmiṃ ṭhāne mahārāja, thūpo hessati’nāgate.
藏佛身舍利一斗,
塔高百二十肘,以金鬘之名广为人知。
Buddhasārīradhātūnaṃ, doṇadhātunidhānavā; Vīsaṃhatthasataṃ ucco, hemamālī’ti vissuto.
我自己要去做,我渴望成为大地之主。
在这里,大地之主,你还有许多别的事要做。
Ahameva kāressāmi, icchāha puthavissaro; Idha aññāni kiccāni, bahūni tava bhūmipa.
那些事你且去办,这一桩将来由你的孙儿完成;
他是你兄长、副王摩诃那伽之子。
Tāni kārehi nattāte, kāressati imaṃ pana; Mahānāgassa te bhātu, uparājassa atrajo.
未来他将为王,名耶塔拉亚提索;
其子当得王位,号果塔巴耶。
So yaṭṭhālayatissoti, rājā hessata’nāgate; Rājā goṭṭhābhayo nāma, tassa putto bhavissati.
他的儿子将会名叫迦迦文那提索。
那位国王的儿子将成为国王,成为大王。
Tassa putto kākavaṇṇa-tisso nāma bhavissati; Tassa rañño suto rāja, mahārājā bhavissati.
以杜塔伽摩尼之名,他广为人知,名叫“无畏”。
他将在这里建造一座塔,他拥有大神通与大威力。
Duṭṭhagāmaṇisaddena, pākaṭo’bhayanāmako; Kāressatī’dha thūpaṃ so, mahā tejiddhivikkamo.
长老如是说。国王于此并未依长老之言;
他令人竖起石柱,命人将此事刻下。
Iccāha thero therassa, vacane ne’ttha bhūpati; Ussāpesi silāthambhaṃ, taṃ pavattiṃ likhāpiya.
大云林怡人,帝萨园广大;
具大神通之玛欣德大长老,纳受此大地。
Rammaṃ mahāmeghavanaṃ, tissārāmaṃ mahāmahī; Mahāmahindathero so, paṭiggayha mahiddhiko.
他自身纹丝不动,却让大地在八个地方震动起来。
为了乞食走进那座像大海一样的城市。
Akampo kampayitvāna, mahiṃ ṭhānesu aṭṭhasu; Piṇḍāya pavisitvāna, nagaraṃ sāgarūpamaṃ.
在国王的宫殿里吃完饭,就出了宫殿;
在欢喜林里坐下,就在那里,[诵]《火聚喻经》。
Rañño ghare bhattakiccaṃ, katvā nikkhamma mandiraṃ; Nisajja nandanavane, aggikkhandhopamaṃ tahiṃ.
向众人宣说经法后,令彼处千人证得道果;
他住于大云林。
Suttaṃ janassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ; Pāpayitvā maggaphalaṃ, mahāmeghavane vasi.
第三天,长老在王宫里用餐;
坐在欢喜园里,开示了毒蛇的譬喻。
Tatiye divase thero, rājagehamhi bhuñjiya; Nisajja nandanavane, desiyā’sivisopamaṃ.
让一千人证得悟道之后,从那时起;
长老来到帝须园,国王也已听闻佛法。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, sahassapurise tato; Tissārāmaṃ agā thero, rājā ca sutadesano.
他靠近长老坐下,然后问起胜者的教法:
“尊者,教法已经确立了吗?”
“人主,还没有。”
Theraṃ upanisīditvā, so pucchi jinasāsanaṃ; Patiṭṭhitannu bhante’ti, na tāva manujā’dhipa.
人主啊,为了做伍波萨他等事务,依照胜者的教令,
在这里,当界被划定之后,教法就会稳固建立。
Uposathādikammatthaṃ, jinā’ṇāya janādhipa; Sīmāya idha baddhāya, patiṭṭhissati sāsanaṃ.
大长老这样说完,国王就对他说了这番话:
我将遵从正自觉者的教令,持光明者啊,我愿住于其内安居。
Icca’bravi mahāthero, taṃ rājā idamabravi; Sambuddhā’ṇāya antohaṃ, vassissāmi jutindhara.
大王说:是故,你们应以城内为界内,迅速结界!
长老对他如是说道。
Tasmā katvā puraṃ anto-sīmaṃ bandhatha sajjukaṃ; Iccā’bravi mahārājā, thero taṃ idhamabravi.
既然这样,那就唯由你自己去知悉吧,大地之主。
我们要划定结界通行的地方,作为有益的安排。
Evaṃ sati tuvaṃyeva, pajāna puthavissara; Sīmāya gamanaṭṭhānaṃ, bandhissāma mayaṃ hitaṃ.
大地之主赞言萨度,宛如天帝出于欢喜园;
遂自大云林苑,步入自家宫殿。
‘‘Sādhū’’ti vatvā bhūmindo, devindo viya nandanā; Mahāmeghavanārammā, pāvisi mandiraṃ sakaṃ.
第四日,长老于王宫受食;
坐欢喜林中,宣说《无始经》。
Catutthe divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya; Nisajja nandanavane, desesa’namanaggiyaṃ.
他让一千人喝下了不死之水,就在那个地方;
大长老来到了大云林园。
Pāyetvā’matapānaṃ so, sahassapurise tahiṃ; Mahāmeghavanārāmaṃ, mahāthero upāgami.
清晨让人击鼓巡城,把这座殊胜的城装饰起来;
还有精舍通往村落的道路,以及四周的精舍。
Pāto bheriṃ carāpetvā, maṇḍayitvā puraṃ varaṃ; Vihāragāmimaggañca, vihārañca samantato.
他是战车中的雄主,站在战车上,全身装饰着各种庄严饰品;
带着大臣,带着后宫眷属,带着车乘、军队与坐骑。
Rathesabho rathaṭṭho so, sabbālaṅkārabhūsito; Sahāmacco sahorodho, sayoggabalavāhano.
带着庞大的随从队伍,他来到了自己的园林。
在那里,他走到长老们跟前,向值得礼敬的他们顶礼。
Mahatā parivārena, sakārāmamupāgami; Tattha there upagantvā, vanditvā vandanārahe.
和长老们一起去了河的上游渡口,
于是耕者拿着金犁走去了。
Saha therehi gantvāna, nadiyo’parititthakaṃ; Tato kasanto agami, hemanaṅgalamādiya.
玛哈巴杜玛象和战象,这两头象都是吉祥的。
套上金犁,在第一道矛饰处。
Mahāpadumo kuñjaro ca, ubho nāgā sumaṅgalā; Suvaṇṇanaṅgale yuttā, paṭhame kuntamāḷake.
率领四种大军的刹帝利王,与长老们同行。
拿起犁,展示出犁沟,这位调伏怨敌者。
Caturaṅgamahā seno, saha therehi khattiyo; Gahetvā naṅgalaṃ sītaṃ, dassayitvā arindamo.
装饰得整整齐齐、盛满水的瓶子,还有种种色彩、庄严美好的旗帜。
钵、栴檀香粉,还有金杖和银杖。
Samalaṅkataṃ puṇṇaghaṭaṃ, nānārāgaṃ dhajaṃ subhaṃ; Pātiṃ candanacuṇṇañca, soṇṇarajata daṇḍakaṃ.
众女手持满花明镜、花饰妆奁,
以及拱门、芭蕉、伞盖等物,簇拥环绕。
Ādāsaṃ pupphabharitaṃ, samuggaṃ kusumagghiyaṃ; Toraṇakadalīchattādiṃ, gahititthi parivārito.
各种乐器齐声响起,被大军团团围住;
用赞颂和吉祥的歌声,让四方都充满。
Nānāturiya saṅghuṭṭho, balogha parivārito; Thutimaṅgalagītehi, pūrayanto catuddisaṃ.
众人发出“萨度”的欢呼声,还数百次抛掷衣物。
在盛大的节庆礼赞中,国王一边耕犁一边前行。
Sādhukāra ninādeti, celukkhepasatehi ca; Mahatā chaṇapujāya, kasanto bhūmipo agā.
精舍与城邑,皆右绕而行;
循界巡行之途,抵河乃止。
Vihārañca purañceva, kurumāno padakkhiṇaṃ; Sīmāya gamanaṭhānaṃ, nadiṃ patvā samāpayi.
如果有人问:是以什么标记,才说结界在这里?
想要了解界场所在之处的人,请这样去理解。
Kenakena nimittena, sīmā ettha gatāti ce; Evaṃ sīmāgataṭhānaṃ, icchamānā nibodhatha.
在河边的石渡口,石头上有一道矮墙围栏;
从那里到昆巴拉瓦塔,再从那里到大尼帕。
Najjāpāsāṇatitthamhi , pāsāṇe kuḍḍavāṭakaṃ; Tato kumbalavāṭaṃ taṃ, mahānipaṃ tato agā.
从那里到库库达帕林伽,再从那里到大庭院;
从那里到库贾玛杜拉,再从那里到风池。
Tato kukudhapāḷiṅgo, mahāaṅgaṇago tato; Tato khujjamadhulañca, maruttapokkharaṇiṃtato.
在胜利园的园林里,去到北门城楼。
象额岩,位于谷壳堆的中央。
Vijayārāma uyyāne, uttaradvārakoṭṭha go; Gajakumbhaka pāsāṇaṃ, thusavaṭṭhika majjhago.
在无畏处的鹤岩,位于大坟场中间;
从铁匠村出发,去到长石那里。
Abhaye balākapāsāṇaṃ, mahāsusāna majjhago; Dīghapāsāṇakaṃ gantvā, kammāradeva gāmato.
去到希耶伽拉附近的榕树庭院
迪亚瓦萨婆罗门的天宫,在东南方。
Nigrodha maṅgaṇaṃ gantvā, hiyagallasamīpake; Diyāvasabrāhmaṇassa, devokaṃ pubbadakkhiṇaṃ.
接着是特鲁摩帕林伽,
接着是四棵棕榈树;
在马场左侧,
两棵咖丹巴树生长了出来。
Tato telumapāliṅgo, Tato tālacatukkago; Assamaṇḍalavāmena, Dve kadambā ajāyisuṃ.
从那里到碎石渡口,再向上到河流;
在最初那座塔的东边,长出了两棵咖丹巴树。
Tato marumbatittaṅgo, tato uddhaṃ nidiṃ agā; Paṭhama cetiya pācine, dve kadambā ajāyisuṃ.
在森因达古达王的王国里,泰米尔人是净水者;
把远处的河流截断,让它改道流到城边。
Senindaguttarajjamhi, damiḷā dakasuddhikā; Nadiṃ dūranti bandhitvā, nagarāsannamakaṃsu taṃ.
活着的卡丹巴树,已进入界内;
死去的卡丹巴树岸边,界水卡丹巴树。
Jīva mānakadambañca, antosīmagataṃ ahu; Mataka dambatīrena, sīmāuddakadambagā.
从狮子洲渡口出发,渡到对岸后继续前行;
到了石渡口后,仙人碰触了标记。
Sīhasinā natitthena, uggantvā tīrato vajaṃ; Pāsāṇatitthaṃ gantvāna, nimittaṃ ghaṭṭayi isi.
当此征兆被触动时,诸天神与人类
发出赞叹之声,教法善加安立。
Nimittetu pane’tasmiṃ, ghaṭṭite devamānusā; Sādhukāraṃ pavattesuṃ, sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ.
以国王所赐的犁沟宣示了界标;
为三十二座庭院之故,亦为塔园之故。
Rañño dinnāya sītāya, nimitte parikittayi; Dvattiṃsamāḷakatthañca, thūpārāmatthameva ca.
大长老以殊胜智慧,宣说了诸相之后,
还按照规矩宣说了边界之相。
Nimitte kittayitvāna, mahāthero mahāmati; Sīmantaranimitte ca, kittayitvā yathāvidhiṃ.
就在同一天,他结定了所有的界域,并在当天住下;
当结界完成时,大地震动了。
Abandhī sabbā sīmāyo, tasmiṃyeva dinevasī; Mahāmahī akampittha, sīmābandhe samāpite.
第五天,长老在国王的宫中用餐后;
坐在欢喜园里,讲说《嚼食经》。
Pañcame divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya; Nisajja nandanavane, suttantaṃ khajjanīyakaṃ.
为大众说法之后,在那里度化了上千人。
让人饮下不死甘露后,他住在大云林。
Mahājanassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ; Pāyetvā amataṃ pānaṃ, mahāmeghavane vasī.
第六日,长老于王宫受食已;
坐欢喜园中,诵《牛粪团经》。
Chaṭṭhepi divase thero, raññogehamhi bhuñjiya; Nisajja nandanavane, sutta gomaya piṇḍikaṃ.
宣说教法后,深谙说法者,向大众,向众人。
让众人证得现观后,他这位得自在者住在大云林。
Desayitvā desanaññū, mahassaṃyeva mānuse; Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasī.
至第七日,长老亦于王宫受食;
坐欢喜园中,宣说转法轮经。
Sattamepi dine thero, rājagehamhi bhuñjiya; Nisajja nandanavane, dhammacakkappavattanaṃ.
Suttantaṃ desayitvāna, sahassaṃyeva mānuse; Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasi.
Evañhi aṭṭha navama-sahassāni jutindharo; Kārayitvā’bhisamayaṃ, divaseheva sattati.
那座大欢喜园,被那位如如者这样称呼。
教法照耀之地,所以叫光林。
Taṃ mahānandanavanaṃ, vuccate tena tādinā; Sāsanajotitaṭṭhāna-mīti jotivanaṃ iti.
国王起初在帝须园中,
为长老建造(住所)。
速以火炬烘烤宫殿,
使泥土干透。
Tissarāmamhi kāresi, Rājā therassa ādito; Pāsādaṃ sīghamukkāya, Sukkhā petvāna mattikā.
那座宫殿看起来乌黑发亮,
他因为那个缘故就在那里。
它被称为黑殿僧居所。
Pāsādo kāḷakābhāso, Āsi so tena taṃ tahiṃ; Kāḷapāsāda pariveṇa-mīti saṅkhamupāgataṃ.
Tato mahābodhigharaṃ, lohapāsāda meva ca; Salākaggañca kāresi, bhattasālañca sādhukaṃ.
很多精舍,还有美好的池塘;
他还建造了夜间住处、白天住处等各类场所。
Bahūni pariveṇāni, sādhu pokkharaṇīpi ca; Rattiṭhāna divāṭhāna-pabhutīni ca kārayi.
那位以沐浴洗净罪恶者的浴池边,
善浴精舍,说的就是精舍。
Tassa nahānapāpassa, nhānapokkharaṇītaṭe; Sunahātapariveṇanti, pariveṇaṃ pavuccati.
在那位善士经行的地方,有那岛屿之明灯,属于那位善士。
这个经行处就被叫作“长经行处”。
Tassa caṅkamitaṭhāne, dīpa dīpassa sādhuno; Vuccate pariveṇaṃ taṃ, dīghacaṅkamanaṃ iti.
他既证入最胜果等至,安住其处;
故此精舍名为果最胜。
Aggaphalasamāpattiṃ, samāpajja yahiṃ tuso; Phalagga pariveṇanti, etaṃ tena pavuccati.
长老倚靠着依靠,就坐在那里。
长老们所依止的精舍,因此被称为“长老依止精舍”。
Apassiya apassenaṃ, thero tattha nisīdiso; Therā passaya pariveṇaṃ, etaṃ tena pavuccati.
许多天神成群结队在那里亲近侍奉已超越者,
正因为这样,那里才被称为“天神群精舍”。
Bahū marugaṇā yattha, upāsiṃsu upaccataṃ; Teneva taṃ marugaṇa-pariveṇanti vuccati.
Senāpatitassa rañño, therassa dīghasandako; Kāresi cūḷapāsādaṃ, mahāthambhehi aṭṭhahi.
那里是长隐将军的精舍;
该精舍被称为首要的、最胜的。
Dīghasanda senāpati-pariveṇanti taṃ tahiṃ; Vuccate pariveṇaṃ taṃ, pamukhaṃ pamukhākaraṃ.
名为帕古拉、号天爱语者,
于楞伽岛上,建此第一座大寺。
具慧之王,来依大玛欣德长老;
心离垢染,于此建成伽蓝。
Devānaṃpiyavacano’paguḷanāmo, Laṃkāyaṃ paṭhamamimaṃ mahāvihāraṃ; Rājā so sumatimahāmahindatheraṃ, Āgammā malamatimetthakārayitthāti.