九处所传教法史之道巴利
1. Navaṭṭhānāgatasāsanavaṃsakathāmaggo
1 在这里,关于“九处所传教法史之道”,应当这样理解:我们的世尊、正自觉者,为了利益所教化的众生,不贪图手中现成的安乐,在燃灯世尊足下得到授记,就像戴上曼殊沙花一样;此后历经四阿僧祇又十万大劫,在无数生中不顾自己的辛劳,圆满三十种巴拉密,从韦桑德拉的身体死后,投生到兜率天,享受天界的快乐。巴利
1. Tattha ca navaṭṭhānāgatasāsanavaṃsakathāmaggo evaṃ veditabbo. Amhākañhi bhagavā sammāsambuddho veneyyānaṃ hitatthāya hatthagataṃ sukhaṃ anādiyitvā dīpaṅkarassa bhagavato pādamūle byākaraṇaṃ nāma mañjūsaka pupphaṃ pilandhitvā kappasatasahassādhikāni cattāri asakhye yāni anekāsu jātīsu attano khedaṃ anapekkhitvā samatiṃsapāramiyo pūretvā vessantarattabhāvato cavitvā tusitapure devasukhaṃ anubhavi.
那时,他被诸天神劝请之后,在迦毗罗卫城,从净饭大王——这位血统纯净、不与释迦族以外通婚的大王——与同样血统纯净、不与释迦族以外通婚的王后摩诃摩耶,在阿沙荼月满月日星期四,于母胎中结生;不满十个月,在毗舍佉月满月日星期五出生;十六岁时获得王位富贵;过了二十九年,在出吉祥园时,看见诸天神所示四种征兆,心生警惧,于是大出家;出家后,在阿耨摩河边,割下如蜂色般的头发,披上诸天神所给的袈裟;在尼连禅河边,毗舍佉月满月日黎明时分,吃下善生长者女所施的乳糜,分四十九口吃完;依照过去诸正自觉者的法性,把金钵放入河中;前往大菩提场,坐在无敌座上;从无始轮回以来,那些如影随形般跟随着他的数百烦恼怨敌,他用四道之剑斩断其头;证得三界最上大法王之位;在四十五年间,于各处为各类众生铺开大悲定的网,舒展说法之智,宣说正法,建立教法。建立教法之后,到八十岁寿命将尽时,如光焰之网般照耀,以无余涅槃界般涅槃。而所谓死亡之法,在三界中,实在没有一种“应当极度贪恋它、应当极度尊重它、应当极度畏惧它”的认知体性。它尚且带走世尊——三界最上之人,何况我们这些人呢?啊!诸行法真是稀奇!在这里有偈颂:巴利
Tadā devehi uyyojiyamāno hutvā kapilavatthumhi hosamataraññā pabhuti asambhinnāttiyavaṃsikassa suddho dhanassanāma mahārañño aggamahesiyā asambhinnāttiyavaṃ sikāya māyāya kucchīsmiṃ āsāḷimāsassa puṇṇamiyaṃ guruvāre paṭisandhiṃ gahetvā asamāsaccayena vesākhamāsassa puṇṇamiyaṃ sukkavāre vijāyitvā soḷasavassikakāle rajjasampattiṃ patvā ekūnatiṃsavassāni atikkamitvā maṅgalauyyānaṃ nikkhamanakāle devehi dassitāni cattāri nimittāni passitvā saṃvegaṃ āpajjitvā mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā anomāyanāma nadiyā tīre bhamara vaṇṇasannibhāni kesāni chinditvā devadattiyakāsāvaṃ paṭicchādetvā ne rañjarāyanāma nadiyā tīre vesākhamāsassa puṇṇamiyaṃ paccūsakāle sujātāyanāma seṭṭhidhītāya dinnaṃ pāyāsaṃ ekūnapaṇṇāsavārena paribhuñjitvā purimikānaṃ sammāsambuddhānaṃ dhammatāya suvaṇṇapātiṃ nadiyaṃ otāretvā mahābodhimaṇḍaṃ upasaṅkamitvā aparājitapallaṅke nisīditvā anamataggasaṃ sārato paṭṭhāya attānaṃ chāyā viya anuyantānaṃ anekasatakilesaverīnaṃ sīsaṃ catūhi maggasatthehi chinditvā tilokaggamahādhammarājattaṃ patvā pañcatālīsavassānaṃ tesu tesu ṭhānesu tesaṃ tesaṃ sattānaṃ mahākaruṇāsamāpattijālaṃ patthāretvā desanāñāṇaṃ vijambhetvā dhammaṃ desetvā sāsanaṃ patiṭṭhāpesi. Patiṭṭhāpetvā ca pana asītivassāyukakāle vijjotayitvā nibbāyanappa dāpajālaṃ viya anupādisesanibbānadhātuyā parinibbāyi. Maccu dhammassa ca nāma tīsu lokesu atimamāyitabbo esa, atigarukātabbo esa, atibhāyitabbo esāti vijānanasabhāvo natthi. Bhagavantaṃyeva tāva tilokaggapuggalaṃ ādāya gacchati, kiṃmaṅgaṃ pana amhe yevā tevā, ahovataacchariyā saṅkhāradhammoti. Honti cettha–
而这就是死亡法,
既不知羞耻,也无所畏惧。
执取三界最上者而去,
何况其他人?
就像杀牛的贼一样,
就开始动手杀它。
在世间得到一头牛之后,
利益就只有这么多。
死王也同样如此,
在这里,Hindagūna的功德
此人确实不知道。
他只是动手要杀。巴利
Maccudhammo ca nāmesa, Nillajjo ca anottappī; Tilokaggaṃva ādāya, Gacchī pageva aññesu. Yathā goghātako coro, Māretuṃyeva ārabhi; Goṇaṃ laddhāna lokamhi, Payojanaṃva ettakaṃ. Tatheva maccurājā ca, Hindagūnaṃ guṇaṃ idha; Na vijānāti eso hi, Māretuṃyeva ārabhīti.
世尊般涅槃七天后,具寿大迦叶与约一千二百五十名比丘一起,从波婆前往拘尸那罗。途中听说世尊——正自觉者——已经般涅槃,又看见那些尚未离忧的比丘们在哭泣。这时,有一个年老才出家的比丘,名叫苏跋达,竟然这样说:“贤友们,不要悲伤,这里没有什么好悲伤的。以前我们总是被沙门乔达摩烦扰——‘这个可以做,这个你们可以做;那个不可以做,那个你们不可以做’,就像被债主逼着的奴隶一样。现在呢,我们想做什么就能做什么,不想做什么就可以不做。”大迦叶听了这话,心里想:“如果因为这种心怀怨恨的人,正自觉者世尊的教法很快就会消失。现在世尊那像黄金柱一样的身体还在,在这历经艰辛才成就的教法里就已经出现了这么大的危险。这种人要是再找到同类作伴,势力壮大起来,就能把教法毁掉。”他心生忧恼,生起法的悚惧,于是想:“我要让这个比丘就在这里穿上白衣,用灰撒在身上,把他赶出去。”巴利
Sattāhaparinibbute ca bhagavati āyasmā mahākassapo tiyaḍḍhasatādhikehi sahassamattehi bhikkhūhi saddhi pāvāto kusīnārāyaṃ āgacchanto antarāmagge bhagavā sammāsambuddho parinibbutoti sutvā avītasoka bhikkhū rodante disvā vuddhapabbajito subhaddānāma bhikkhu evaṃ vadati– mā āvuso paridevittha, natthettha socitabbonāmakoci, pubbe mayaṃ bhavāma samaṇena ge,bhamena upaddutā– idaṃ karotha idaṃ tumhākaṃ kappati, mā idaṃ karittha na idaṃ tumhākaṃ kappatīti, seyyathāpi iṇasādhikena dāsoti, idāni pana mayaṃ yaṃ yaṃ icchāma, taṃ taṃ sakkā kātuṃ, yaṃ yaṃ pana na icchāma,taṃ taṃ sakkā akātunti. Taṃ sutvā īdisaṃ pana verīpuggalaṃ paṭicca sammāsambuddhassa bhagavato sāsanaṃ khippaṃ antaradhāreyya, idāni suvaṇṇakkhandhasadiso sarīro saṃvijjamāno yeva dukkhena nipphādite sāsane mahābhayaṃ uppajji ca, īdiso puggalo aññaṃ īdisaṃ puggalaṃ sahāyaṃ labhitvā vuddhimāpajjanto hāpetuṃ sakkuṇeyya maññeti cittakkhedaṃ patvā dhammasaṃvegaṃ labhitvā imaṃ bhikkhuṃ idheva setavatthaṃ nivāsāpetvā sarīre bhasmena vikiritvā bahiddhā karissāmīti cintesi.
那时,大迦叶长老心里这样想:现在沙门乔达摩的身体还在,大众就已经在争论了,人们会因此指责我们。随后,他平息了这个念头,安然忍受,并且作意:正自觉者世尊虽然已经般涅槃,但他所宣说的法还在。为了把所说的法稳固地建立起来而进行结集,教法就不会因为这样的人而消失,必将长久住世。他忆念世尊以赐予粪扫衣等来摄受法的恩德,在世尊般涅槃后第三个月,从阿沙荼月满月后的第五天起,于王舍城七叶窟,依止阿阇世王,和五百位阿拉汉一起,历时七个月,完成了第一次结集。巴利
Tadā āyasmato mahākassapattherassa etadahosi,– idāni samaṇassa gotamassa sarīraṃ saṃvijjamānaṃyeva parisā vivādaṃ karontīti manussā upavadissantiti. Tato pacchā imaṃ vitakkaṃ vūpasametvā khamitvā sammāsambuddho bhagavā parinibbāyamānopi tena pana desito dhammo saṃvijjati, tena desitassa dhammassa thiraṃ patiṭṭhāpanatthāya saṅgāyiyamānaṃ īdisehi puggalehi sāsanaṃ na antaradhāyissati, ciraṃ ṭhassati yevāti manasikaritvā bhagavato dinnapaṃsu kūlacīvarādivasena dhammānuggahaṃ anussaritvā bhagavato parinibbānato tatiye māse āsāḷimāsassa puṇṇamito pañcame divase rājagahe sattapaṇṇiguhāyaṃ ājātasattuṃnāma rājānaṃ nissāya pañcahi arahanta satehi saddhiṃ sattamāsehi paṭhamaṃ saṅgāyanaṃ akāsi.
那时,他把过去一百四十八年有余的减劫全部去掉,以减劫为标准,让教法与它对齐而安立下来。而当阿阇世王即位已经八年的时候,在摩罗国丹拘僧伽都城,名为赡部洲幢的王即位已超过五年。巴利
Tadā aṭṭhacattālīsādhikasatakaliyugaṃ anavasesato apanetvā kaliyugena sāsanaṃ samaṃ katvā ṭhapesi. Yadā pana ajātasattu rañño rajjaṃ patvā aṭṭhavassāni ahesuṃ, tadā marammaraṭṭhe taṅkosaṅgatvapure jambudīpadhajassanāma rañño rajjaṃ patvā atirekapañcavassāni ahesunti.
在这次第一次结集时,具寿大迦叶、具寿优波离、具寿阿难、具寿阿那律等五百位大长老率先结集,护持了教法。就这样,恶出家人苏跋达的恶语,反倒成了护持教法的因缘。这个名叫苏跋达的恶出家人,是阿菟摩罗城的居民,出身理发师家族。每当世尊去阿菟摩罗城时,他就让自己的两个儿子出家做沙弥,替人理发,用换来的米、油等东西煮粥,供养佛陀和僧众。可是世尊不接受这些,问明原因后加以呵责,并为曾是理发师的比丘制定了关于不如法受持的恶作罪,以及理发师出身的比丘持有剃刀的恶作罪。因为这件事,他怀恨在心,想要毁灭教法,就像吞下热铁丸又急着吐出来一样,说出了这样的恶语。巴利
Imissañca paṭhamasaṅgītiyaṃ āyasmā mahākassapo āyasmā upāli āyasmā ānando āyasmā anuruddho cāti evamādayo pañcasatappamāṇā mahātherā paṭhamaṃ saṅgāyitvā sāsanaṃ anuggahesuṃ. Evaṃ subhaddassa duṭṭhapabbajitassa duṭṭhavacanaṃ sāsanassa anuggahe kāraṇaṃnāma ahosi. Subhaddo ca nāma duṭṭhapabbajito ātumānagaravāsī ahosi kappakakuliko. So yadā bhagavā ātumānagaraṃ gacchati, tadā atteno putte dve sāmaṇere kappakakammaṃ kārāpetvā laddhehi taṇḍulatelādīhi vatthūhi yāguṃ pacitvā sasaṅghassa buddhassa adāsi. Bhagavā pana tāni appaṭiggahetvā kāraṇaṃ pucchitvā vigarahitvā akappiyasamādānadukkaṭāpattiṃ kappakapubbassa bhikkhussa khuradhāraṇadukkaṭāpattiñca paññāpesi. Taṃ kāraṇaṃ paṭicca veraṃ bandhitvā sāsanaṃ viddhaṃsitukāmatāya tattakaayoguḷaṃ gilitvā uggīranto viya īdisaduṭṭhavacanaṃ vadīti.
阿阇世王说:愿你们成就法轮,我来推行王令之轮。你们放心地去结集吧。他这样给予了护持。因此应当知道,他是最初护持教法的国王。以大迦叶等人为首的五百位阿拉汉,其师徒传承众多,多得无法计算。这里往下要说的事,应当依照注释书中所说的方式来理解。那些大长老们结集完之后,就般涅槃了。这里有以下偈颂:巴利
Ajātasatturājā ca tumhākaṃ dhammacakkaṃ hotu, mama āṇācakkaṃ pavattissāmi, vissaṭṭhā hutvā saṅgāyantūti anuggahesi. Tenesa paṭhamaṃ sāsanānuggaho rājāti veditabbo, mahākassapādīnañca arahantānaṃ pañcasatānaṃ sisāparamparā anekā honti, gaṇanapathaṃ vītivattā. Yamettha ito paraṃ vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbaṃ. Te pana mahātherā saṅgāyitvā parinibbāyiṃsūti. Honti cettha–
那些拥有神通的长老们,
举行了第一次结集之后,
护持了教法之后,
已经落入了死神的掌控之中。
就算有神通存在,
即使这样,舍弃了那些之后
他们已般涅槃,已达死神之权;
彼等如断翼之鸟。
我们还有什么好说的呢?
在我们抓取的时候,然而
死亡并没有实质核心,
智者应当这样牢记。巴利
Iddhimanto ca ye therā, Paṭhamassaṅgītiṃ katvā; Sāsanaṃ paggahitvāna, Maccūvasaṃva sampattā. Kiñcāpi iddhiyo santi, Tathāpi tā jahitvāna; Nibbāyiṃsu vasaṃ maccu, Patvā te chinnapakkhāva. Kā kathāva ca amhākaṃ, Amhākaṃ gahaṇe pana; Maccuno natthi sāro ca, Evaṃ dhāreyya paṇḍitoti.
从那以后又过了一百年,他们的弟子代代相传,守持着教法延续下来。随着日夜推移、时光流转,世尊般涅槃满一百年的时候,毗舍离的跋耆子比丘们在毗舍离提出十种做法是允许的:允许以角贮盐,允许两指量,允许村间,允许住处,允许认可,允许常习,允许未搅拌的,允许喝未发酵的酒,允许坐没有边缘的坐具,允许接受金银。他们宣扬这十种做法。巴利
Tato paraṃ vassasataṃ tesaṃ sissaparamparā sāsanaṃ dhāretvā āgamaṃsu. Athānukkamena gacchantesu rattidivesu vassasataparinibbute bhagavati vesālikā vajjiputtakā bhikkhū vesāliyaṃ kappati siṅgiloṇakappā, kappati dvaṅgulakappo, kappati gāmantarakappo, kappati āvāsakappo, kappati anumatikappo, kappati āciṇṇakappo, kappati āmathitakappo, kappati jaḷogiṃ pātuṃ, kappati adasakaṃ nisīdanaṃ, kappati jātarūparajatanti imāni dasavatthūni dīpesuṃ.
那些人的支持者是名叫黑阿育的国王,他是苏苏那迦的儿子。那时,具寿迦干陀子耶舍正在跋耆地区游化,听说毗舍离的瓦吉之子比丘们在毗舍离宣扬十种事,就想:“这实在不合适。我如果听到十力者的教法遭到破坏还无动于衷,那是不对的。我应当驳斥那些说非法的人,弘扬正法。”这样想后,他就前往毗舍离。那时,具寿大耶舍和雷瓦达、萨巴咖弥等七百位阿拉汉,为了结集法,来到毗舍离的瓦鲁迦园。瓦吉之子比丘们怀着不满的心,去到名叫黑阿育的国王那里,禀告说:“大王,我们在这个大林园守护香殿并在这里安居。现在,大王,有些说非法的外来比丘,想要掠夺、破坏,已经来了。”黑阿育大王就派大臣去阻止外来比丘进入。大臣们前去阻止时,因为天神的神力,看不见那些比丘。就在那天夜里,黑阿育大王梦见自己以堕入铜锅地狱的样子。国王的妹妹,名叫难陀的长老尼,从空中而来,指出压制说正法的大长老们、支持说非法的比丘们的极大过患,为了护持教法而给予教诫。巴利
Tesaṃ susunāgaputto kāḷāsokonāma rājā pakkho ahosi. Tena kho pana samayena āyasmā yaso kākaṇḍakaputto vajjīsu cārikaṃ caramāno vesālikā kira vajjiputtakā bhikkhū vesāliyaṃ dasavatthūni dipentīti sutvā na kho panetaṃ ppatirūpaṃ, yvāhaṃ dasabalassa sāsanavipattiṃ sutvā appossukko bhaveyyaṃ, sandhāhaṃ adhammavādino niggahetvā dhammaṃ dīpessāmīti cintayanto yena vesālī, tadavasari. Tadā āyasmā mahāyaso revatasabbakāmiādīhi sattasatehi arahantehi saddhiṃ saṅgāyissāmīti vesāliyaṃ vālukārāmaṃ āgacchi. Vajjiputtakāca bhikkhū upārambhacittā kāḷāsokaṃnāma rājānaṃ upasaṅkamitvā mayaṃ kho mahārāja imasmiṃ mahāvanārāme gandhakuṭiṃ rakkhitvā vassāma, idāni mahārāja adhammavādino aññe bhikkhū vilumpitukāmā viddhaṃsitukāmā āgatāti ārocesuṃ. Kāḷāsoko ca mahārājā āgantukānaṃ bhikkhūnaṃ appavisanatthāya nivārethāti amacce pesesi. Amaccāca nivāretuṃ gacchantā devatānaṃ ānubhāvena bhikkhū na passanti. Tadaheva ca rattibhāge kāḷāsokamahārājā lohakumbhīniraye patanākārena supinaṃ passi. Tassa rañño bhagini nandānāma therī ākāsena āgacchanti dhammavādino mahāthere niggaṇhitvā adhammavādīnaṃ bhikkhūnaṃ paggahaṇe dosabahulataṃ pakāsetvā sāsanassa paggahaṇatthāya ovādaṃ akāsi.
黑阿育王心生恐惧,向具寿大亚萨长老等人请求宽恕后,就像阿阇世王一样,护持了这次结集。巴利
Kāḷāsokarājā ca saṃvegappatto hutvā āyasmantānaṃ mahāyasattherādīnaṃ khamāpetvā ajātasatturājā viya saṅgāyane paggahaṃ akāsi.
大亚萨长老等人依靠黑阿育王,在瓦鲁迦园破斥了瓦吉之子比丘们所宣扬的非法事,八个月后完成了第二次结集。巴利
Mahāyasattherādayo ca kāḷāsokaṃ rājānaṃ nissāya vālukārāme vajjiputtakānaṃ bhikkhūnaṃ pakāsitāni adhammavatthūni bhinditvā aṭṭhati māsehi dutiyasaṅgāyanaṃ akaṃsu.
那时,在中部地区的华氏城里,苏苏那迦王之子黑阿育王灌顶之后已经过了十年。而在边地,室利差呾罗城里有一位名叫德瓦陀贡卡萨的国王,在其灌顶之前一年。世尊的教法则已经满一百年了。巴利
Tadā ca majjhimadese pātaliputtanagare susunāgarañño puttabhūtassa kāḷāsokarañño atisekaṃ patvā dasavassāni ahesuṃ. Parammaraṭṭhe pana sirikhettanagare dvattagoṅkassanāma rañño abhisittakālato pure ekavassaṃ ahosi. Jinasāsanaṃ pana vassasataṃ ahosi.
在这次第二次结集时,以大亚萨、雷瓦达、萨巴咖弥等人为首的七百位大长老一起进行了第二次结集,护持了第二次的教法。巴利
Imissañca dutiyasaṅgītiyaṃ mahāyasa revata sabbakāmippamukhā sattasatappamāṇā mahātherā dutiyaṃ saṅkhāyitvā dutiyaṃ sāsanaṃ paggahesuṃ.
具寿大亚萨长老,是那位被世尊在五种最胜处中称赞的阿难长老的共住弟子。跋耆子比丘们对非法之事的宣扬,正是第二次结集的起因。黑阿育王原本是持非法比丘们的同伴,后来却成为持法比丘们的同伴,并给予了护持。因此,应当知道他就是对教法作第二次护持的国王。巴利
Āyasmā mahāyasattherocanāma pañcahi etadaggaḷāne hi bhagavatā thomitassa ānandattherassa saddhivihāriko ahosi. Vajjiputtakānaṃ bhikkhūnaṃ adhammavatthudīpanaṃ dutiyasaṅgītiyaṃ kāraṇameva. Kāḷāsokarājāca pageva adhammavādībhikkhūnaṃ sahāyopi samāno puna dhammavādibhikkhūnaṃ sahāyo hutvā anuggahaṃ akāsi. Tasmā dutiyasāsanapaggaho rājāti veditabbo.
在第二次结集时,以大亚萨长老、雷瓦达长老、萨巴咖弥长老等为首的七百位大长老,他们的弟子传承很多,多得数不清。这里接下来要说的内容,应该按照注释书里所说的方法来理解。那些大长老完成第二次结集后,就般涅槃了。在这里有偈颂——巴利
Dutiyasaṅgītiyaṃ pana mahāyasatthera revata sabbakāmippamukhānaṃ sattasatānaṃ mahātherānaṃ sissaparamparā anekā honti, gaṇanapathaṃ vītivattā. Yamettha ito paraṃ vattabba, taṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbaṃ. Te pana mahātherā dutiyaṃ saṅgāyitvā parinibbāyiṃsūti. Honti cettha–
还有那些有智慧的长老们,
举行了第二次结集之后,
护持了教法,
已经落入了死魔的掌控。
就算是那些有神通的长老,
他们终究还是落入了死神的掌控。
我等如何才得解脱?
远离彼,方得解脱。巴利
Buddhimanto ca ye therā, Dutiyassaṅgitiṃ katvā; Sāsanaṃ paggahitvāna, Maccūvasaṃva sampattā. Iddhimantopi ye therā, Maccuno tāva vasaṃ gamuṃ; Kathaṃyeva mayaṃ muttā, Tato āraka muccanāti;
从那以后,正等正觉的世尊的教法在二百三十八年里一直无扰无乱,没有纷争。到了二百三十八年的时候,在华氏城,有一位名叫吉祥法阿育的国王在位。因为榕树沙弥的缘故,国王对佛陀的教法生起了信心,于是比丘僧团得到的利养和恭敬变得非常多。那时候,大约有六万名外道,贪图利养和恭敬,明明没有出家,却装作出家人的样子,混进伍波萨他、自恣等僧团事务里面,就像天鹅群里的白鹭,牛群里的野牛,骏马群里的驴一样。巴利
Tato paraṃ aṭṭhatiṃsādhikāni dvevassasatāni sammāsabbuddhassa bhagavato sāsanaṃ nirākulaṃ ahosi nirabbudaṃ. Aṭṭhatiṃsādhike pana dvivassasate sampatte pāṭaliputta nagare siridhammāsokassanāma rañño kāle nigrodhasāmaṇeraṃ paṭicca buddhasāsane pasīditvā bhikkhusaṅghassa lābhasakkāraṃ bāhullaṃ ahosi. Tadā saṭṭhisahassamattā titthiyā lābhasakkāraṃ apekkhitvā apabbajitāpi pabbajitāviya hutvā upāsathapavāraṇādikammesu pavisanti, seyyathāpināma haṃsānaṃ majjhe bakā, yathā ca gunnaṃ majjhe gavajā, yathā ca sindhavānaṃ majjhe gadrabhāti.
那时,比丘僧团心想“如今僧众不清净”,就没有举行伍波萨他。教法因此出现了祸患,伍波萨他和自恣中断了七年。吉祥法阿育王听说这件事后,派了一位大臣去,吩咐说:“你去平息这件争端,让他们举行伍波萨他。”那位大臣看到比丘们不肯举行伍波萨他,不敢回去问国王该怎么办,自己又愚笨,就跟另一个愚人商量,心想:“如果比丘僧团不举行伍波萨他,大王就会杀掉他们。”他因为愚痴,听了那个愚人的话,就去了寺院,把不肯举行伍波萨他的比丘僧众杀害了。巴利
Tadā bhikkhusaṅgho idāni aparisuddhā parisāti manasi karitvā uposathaṃ na akāsi. Sāsane abbudaṃ hutvā sattavassāni uposathapavāraṇāni chijjanti. Siridhammāso ko ca rājā taṃ sutvā taṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehi uposathaṃ kārāpehīti ekaṃ amaccaṃ pesesi. Amacco ca bhikkhū uposathaṃ akattukāme kiṃ karissāmīti rājānaṃ paṭipucchituṃ avisahatāya sayaṃ mūḷo hutvā aññena mūḷena manthetvā sace bhikkhusaṅgho uposathaṃ na kareyya, bhikkhusaṅghaṃ ghātetukāmo mahārājāti sayaṃ mūḷo hutvā mūḷassa santikā mūḷavacanaṃ sutvā vihāraṃ gantvā uposathaṃ akattukāmaṃ bhikkhusaṅghaṃ ghātesi.
国王听了这件事,心想:“这个蠢人没得到我的命令,就做出这么残忍的事。我到底能不能从这恶业里解脱出来?”他犹豫不决,就把玛哈摩嘎离之子·帝萨长老从恒河下游逆流请上来,向长老问起这件事。长老用《灯台鹧鸪本生》的故事回答说,因为没有杀心,所以能从恶业中解脱。他又让吉祥法阿育王在七天里学习外道的论说,经过一番辩论较量,把大约六万名外道逐出了佛教教团。到那时,才举行了伍波萨他。他依照世尊所说的方式,在比丘僧团中宣说了《论事》。在阿育园里,大约一千位大长老用九个月时间完成了结集。巴利
Rājā ca taṃ sutvā ayaṃ bālo mayā anāṇattova hutvā īdisaṃ luddakammaṃ akāsi, ahaṃ pāpakammato muccissāmivā māvāti dvaḷakajāto hutvā mahāmoggaliputta tissattheraṃ gaṅgāya patisotato ānetvā taṃ kāraṇaṃ theraṃ pucchi. Thero ca dīpakatittirajātakena acetanatāya pāpakammato mocessasiti vissajjesi, sattāhampi titthiyānaṃ vādaṃ siridhammāsokarañño sikkhāpesi, vādena vādaṃ tulayitvā saṭṭhisahassamatte titthiye sāsanabāhiraṃ akāsi. Tadā pana uposathaṃ akāsi. Bhagavatā vuttaniyāmeneva kathāvatthuñca bhikkhusaṅghamajjhe byākāsi . Asokārāme ca sahassamattā mahātherā navahi māsehi saṅgāyiṃsuṃ.
那时,在中部地区的华氏城,吉祥法阿育王登基后过了十八年。而在缅甸国的室利差呾罗城,一位名叫蓝蓬迦的国王登基后过了十二年。巴利
Tadā majjhimadese pāṭaliputtanagare siridhammāsokarañño rajjaṃ patvā aṭṭhārasavassāni ahesuṃ. Marammaraṭṭhe pana sirikhettanagare ramboṅkassanāma rañño rajjaṃ patvā dvādasa vassāni ahesunti.
在这次第三次结集时,有一位名叫玛哈摩嘎离之子·帝萨的长老。按照第二次结集时诸位大长老前往梵天界、为了护持教法而恳请名为帝须的大梵天王的做法,他从那里命终后,投生在这里一位名叫目犍连的婆罗门女腹中。巴利
Imissañca tatiyasaṅgītiyaṃ mahāmoggaliputtatissattheronāma dutiyasaṅgāyakehi mahātherehi brahmalo kaṃ gantvā sāsanassa paggahaṇatthaṃ tissanāma mahābrahmānaṃ āyācita niyāmena tato cavitvā idha moggaliyānāma brāhmaṇiyā kucchimhi nibbattasatto.
外道们贪图利养和恭敬,大约六万人伪装成沙门,混进伍波萨他、自恣等僧团事务里。因为僧众不清净,伍波萨他中断了七年,这正是护持教法的原因。以玛哈摩嘎离之子·帝萨、末阐提、大勒婆为首的大长老们举行了第三次结集,第三次护持了教法。巴利
Lābhasakkāraṃ apekkhitvā saṭṭhisahassamatānaṃ titthiyānaṃ samaṇālayaṃ katvā uposathapavāraṇādīsu kammesu pavesanaṃ parisāya asuddhattā sattavassāni uposathassa akaraṇañca sāsanassa paggahaṇe kāraṇameva. Mahāmoggaliputtatissa majjhantika mahārevappamukhā mahātherā tatiyaṃ saṅgāyitvā tatiyaṃ sāsanaṃ paggahesuṃ.
应当知道,吉祥法阿育王辨明了外道的言论主张,又通过把外道逐出教团等方式来护持教法,所以他是护法的国王。以玛哈摩嘎离之子·帝萨、末阐提、大勒婆为首的上千位大长老,他们的弟子传承非常多,多得数不清。此后在这里应当说的内容,要按注释书里所讲的方式来理解。那些大长老举行第三次结集之后,就般涅槃了。在这里有偈颂——巴利
Siridhammāsokarājā ca titthiyānaṃ vādaṃ sallakkhetvā titthiye bahisāsanakaraṇādīhi sāsanassa paggaho rājāti veditabbo. Mahāmoggaliputtatissa majjhintika mahārevappamukhānaṃ sahassamattānaṃ mahātherānaṃ sissaparamparā anekā honti, gaṇanapathaṃ vītivattā. Yamettha ito paraṃ vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbaṃ. Te pana mahātherā tatiyaṃ saṅgāyitvā parinibbāyiṃsūti. Honti cettha–
那些亦有大神通的长老们,
结集了教法之后,
他们尽陷死魔掌中,
犹如太阳没入浓云之怀。
就像这些也离去一样,
同样地,我们也将离去。
究竟有谁能从死神手里挣脱出来?
众生都以死亡为归宿。
是故,智者确实应(趣向)涅槃,
涅槃是不死的。
为了亲自证得它,
应当一直修积福德。巴利
Mahiddhikāpi ye therā, Saṅgāyitvāna sāsane; Maccūvasaṃva gacchiṃsu, Abbhagabbhaṃva bhākaro. Yathā eteca gacchanti, Tathā mayampi gacchāma; Konāma maccunā mucce, Maccūparāyanā sattā. Tasmā hi paṇḍito poso, Nibbānaṃ pana accutaṃ; Tasseva sacchikatthāya, Puññaṃ kareyya sabbadāti.
此后,玛哈摩嘎离之子·帝萨长老心想:世尊的正等正觉教法在哪里才能好好地稳固下来呢?他观察后,看到佛法在边远地区能够很好地稳固建立,为了在九个地方建立佛法,就分别派遣大长老们前往。具体是:派大玛欣德长老去锡兰岛,对他说:“你去那个岛,在那里把教法建立起来”;派索纳长老和郁多罗长老去金地;派玛哈拉奇达长老去臾那世界;派护长老去林居国;派臾那丹玛·拉奇达长老去阿波兰多国;派末阐提长老去迦湿弥罗犍陀罗国;派大勒婆长老去摩醯娑迦地区;派玛哈丹玛·拉奇达长老去大摩罗国;派末示摩长老去支那国。他还让这些长老各自带上足够传戒的僧团一同前往。那些大长老分别出发,在各处建立了教法。建立之后,在那些地方,比丘们身上袈裟的光辉闪耀,就像无云的天空、皎洁的月亮、没有罗睺遮蔽的太阳一样,佛陀的教法毫无障碍地稳固了下来。巴利
Tato paraṃ kattha sammāsambuddhassa bhagavato sāsanaṃ suṭṭhu patiṭṭhahissatīti vimaṃsitvā mahāmoggaliputtatissatthero paccantadese jinasāsanassa suppatiṭṭhiyamānabhāvaṃ passitvā navaṭṭhānāni jinasāsanassa patiṭṭhāpanatthāya visuṃ visuṃ mahāthere pesesi. Seyyathidaṃ. Mahāmahindattheraṃ sīhaḷadīpaṃ pesesi-tvaṃ etaṃ dīpaṃ gantvā tattha sāsanaṃ patiṭṭhapehīti, soṇattheraṃ uttarattherañcasuvaṇṇabhūmiṃ, mahārakkhitattheraṃ yonakalokaṃ, rakkhitattheraṃ vanavāsīraṭṭhaṃ, yonakadhammarakkhitattheraṃ aparantaraṭṭhaṃ, majjhanti kattheraṃ kasmīragandhā raraṭṭhaṃ, mahārevattheraṃ mahiṃsakamaṇḍalaṃ, mahādhammarakkhitattheraṃ mahāraṭṭhaṃ, majjhimattheraṃ cīnaraṭṭhanti. Tattha ca upasampadapahonakena saṅghena saddhiṃ pesesi. Te ca mahātherā visuṃ visuṃ gantvā sāsanaṃ tattha tattha patiṭṭhāpesuṃ. Patiṭṭhāpetvā ca tesu tesu ṭhānesu bhikkhūnaṃ kāsāvapajjotena vijjotamānā abbhahimadhūrajorāhusaṅkhātehi vimatto viya nisānātho jinasāsanaṃ anantarāyaṃ hutvā patiṭṭhāsi.
在这九个地方当中,名叫“金地”的,就是现在的苏达摩城。那怎么知道是这样呢?可以根据路程来推断,也可以根据地理位置来推断。怎么根据路程推断呢?据说从这里到金地大约有七百由旬,没有风的时候船走不了,顺风的话七天七夜就能到达。还有一种情况,有时候船虽然这样航行,七天里却像河里的水轮鱼背一样,根本没往前走。注释书里说,从锡兰岛到金地的路程,和从苏达摩城到锡兰岛的路程是一样的。据说从苏达摩城到锡兰岛大约有七百由旬,正赶上顺风吹来的时候,帆船七天七夜就能到达。这样,就是根据路程推断而知道的。巴利
Tesu pana navasu ṭhānesu suvaṇṇabhūmināma adhunā sudhammanagarameva. Kasmā panetaṃ viññāyatīti ce. Maggānumānato ṭhānānumānato vā. Kathaṃ maggānumānato. Ito kira suvaṇṇabhūmi sattamattāni yojanasatāni honti, ekena vāte na gacchantī nāvā sattahi ahorattehi gacchati, athekasmiṃ samaye evaṃ gacchanti nāvā sattāhampi nadiyā vaṭṭamaccha piṭṭhe neva gatāti aṭṭhakathāyaṃ vuttena sīhaḷadīpato suvaṇṇabhūmiṃ gatamaggappamāṇena sukhammapurato sīhaḷadīpaṃ gatamaggappamāṇaṃ sameti. Sudhamme purato kira hi hiṃsaḷadīpaṃ sattamattāni yojanasatāni honti, ujuṃ vāyuāgamanakāle gacchanti vāyunāvā sattahi ahorattehi sampāpuṇāti. Evaṃmaggānumānato viññāyati.
怎样从地点来推断呢?据说金地位于大海边上,是各国商人前来聚集的大港口。正因为这样,摩诃阇那迦王子等人从瞻波城等地乘船到金地去做买卖。苏达摩城如今也正好位于大海边上。这样,就可以从地点推断而知道了。巴利
Kathaṃ ṭhānānumānato. Suvaṇṇabhūmi kira mahāsamuddasamīpe tiṭṭhati, nānāverajjakānampi vāṇijānaṃ upasaṅkamanaṭṭhānabhūtaṃ mahātitthaṃ hoti. Teneva mahājanakakumārādayo campānagarādito saṃvohāratthāya nāvāya suvaṇṇabhūmiṃ āgamaṃsūti. Sudhammapurampi adhunā mahāsamuddasamīpeyeva tiṭṭhati. Evaṃ ṭhānānumāsato viññāyatīti.
另外,也有人说苏瓦那布米就是哈利布朱拉国,因为那里盛产黄金。还有人则说它就是悉耶马国。这一切都应当审察。巴利
Apare pana suvaṇṇabhūmināma haribhuñjaraṭṭhaṃyeva, tattha su vaṇṇassa bāhullattāti vadanti. Aññe pana siyāmaraṭṭhaṃyevāti vadanti. Taṃ sabbaṃ vimaṃsitabbaṃ.
另一些人说,阿波兰多就是一个独立的国家。但其他人说,阿波兰多就是苏那巴兰答国。这才是合理的。为什么说阿波兰多就是苏那巴兰答国呢?因为各部注释书里用两个名称提到过它。在上分五十卷的注释书和六处相应的注释书里,注释师们讲到孔达丹那长老在苏那巴兰答国因凭筹分发食物之事而获得首位时,把阿波兰多国和“苏那”这个词连在一起说。但在《法句经》注释书和《增支部》注释书里,提到同一个国家时却没有带上“苏那”这个词。这里“suna”这个词是“儿子”的意思。顶生王的太子把四洲的居民召集来,给他们各自指定了居住的地方。其中,北洲居民的住处叫俱卢国,东洲居民的住处叫韦提哈国,西洲居民的住处叫阿波兰多。因为他们出生在西洲,所以用“suna”这个词来称呼。正因为在那里出生的是他们的儿子,所以叫“suna”,就像“瓦吉子比丘”那样。应当知道,这是为了表达的需要或语词的顺畅,才用“suna”这个词作特别的区分。巴利
Aparantaṃ nāma visuṃ ekaraṭṭhamevāti apare vadanti. Aññe pana aparantaṃnāma sunāparantaraṭṭhamevāti vadanti. Taṃ yuttameva. Kasmā aparantaṃ nāma sunāparantaraṭṭhamevāti viññāyatīti ce. Aṭṭhakathāsu dvīhi nāmehi vuttattā. Uparipaṇṇāsaaṭṭhakathāyañhi saḷāyatanasaṃyuttaṭṭhakathāyañca aṭṭhakathācariyehi sunāparantaraṭṭhe koṇḍadhānattherena salākādānādhikāre laddhetadaggaṭṭhānataṃ dassantehi aparantaraṭṭhaṃ suna saddena yojetvā vuttaṃ. Dhammapadaṭṭhakathāyaṃ pana aṅguttaraṭṭhakathāyañca tameva raṭṭhaṃ vinā sunasaddena vuttaṃ. Sunasaddo cettha puttapariyāyo. Mandhāturañño jeṭṭhaputto catuddīpavāsi no pakkositvā tesaṃ visuṃ visuṃ nivāsaṭṭhānaṃ niyyādesi. Tattha uttaradīpavāsīnaṃ ṭhānaṃ kururaṭṭhaṃnāma, pubbadīpavāsīnaṃ pana vedeharaṭṭhaṃnāma, pacchimadīpavāsīnaṃ aparantaṃ nāma. Bhattapacchimadīpe jātattā te sunasaddena vuttā. Tatra jātāpi hi tesaṃ puttātivā sunātivā vuttā, yathā vajjiputtakā bhikkhūti. Vatticchāvasena vā vācāsiliṭṭhavasena ca idameva sunasaddena visesetvā voharantīti daṭṭhabbaṃ.
所谓臾那国,就是尤那人的居住地,也就是被称为“扬加曼卡”的地方。巴利
Yonakaraṭṭhaṃnāma yavanamanussānaṃ nivāsaṭṭhānameva, yaṃjaṅgamaṅghaiti vuccati.
名叫“林居国”的地方,就是室利差呾罗城所在之地。不过有些人说,所谓“林居国”是一个单独的国家,并不是室利差呾罗城所在之地。这种说法不对。因为室利差呾罗城所在之地确实就叫“林居国”。那又怎么知道这一点呢?在我们这位国王的兄弟——巴提卡王——在位的时候,在室利差呾罗城里一座被灌木丛遮住的土堆中,发现了一尊陷在里面的古代铜制佛像,而且那佛像的台座上还能看到这样的古代铭文:“这是为了供林居国居民供养(此佛像)之用”等等,因此就可以知道这一点。巴利
Vanavāsīraṭṭhaṃnāma sirikhettanagaraṭṭhānamo. Keci pana vanavāsīraṭṭhaṃnāma ekaṃ raṭṭhameva, na sirikhettanagaraṭṭhānanti vadanti. Taṃ na sundaraṃ. Sirikhettanagaraṭṭhānameva hi vanavāsīraṭṭhaṃ nāma. Kasmā panetaṃ viññāyatītice. Imassa amhākaṃ rañño bhātikarañño kāle sirikhettanagare gumbhehi paṭicchādite ekasmiṃ pathavipuñje anto nimmujjitvā ṭhitaṃ porāṇikaṃ ekaṃ lohamayabuddhapaṭipibbaṃ paṭilabhi, tassa ca pallaṅke idaṃ vanavāsīraṭṭhavāsīnaṃ pūjanatthāyātiādinā porāṇalekhanaṃ dissati, tasmā yevetaṃ viññāyatīti.
迦湿弥罗犍陀罗国,指的是迦湿弥罗国和犍陀罗国。这两个国家是连成一片而存在的。正因如此,目犍连子·帝萨长老派末阐提长老一人前往这两个国家。由于是地区,所以用中性单数。但也有人说,因为当时它们是在一位国王的命令下属于同一统治区域,所以注释书中用单数来称呼。巴利
Kasmīragandhāraraṭṭhaṃnāma kasmīraraṭṭhaṃ gandhāraraṭṭhañca. Tāni pana raṭṭhāni ekābaddhāni hutvā tiṭṭhanti. Teneva majjhanti kattheraṃ ekaṃ dvīsu raṭṭhesu pesesi. Janapadattā pana napuṃsakekattaṃ bhavati. Tadā pana ekassa rañño āṇāya patiṭṭhānavisayattā ekattavacanena aṭṭhakathāyaṃ vuttantipi vadanti.
摩醯娑迦地区,就是安达迦国,也就是被称为夜叉城国的地方。巴利
Mahiṃsakamaṇḍalaṃnāma andhakaraṭṭhaṃ, yaṃ yakkhapuraraṭṭhanti vuccati.
摩诃罗咤,就是大城国。如今人们确实把“城”这个词和它拼在一起,直接叫它大城国。老师们也说,那就是悉耶马国。巴利
Mahāraṭṭhaṃnāma mahānagararaṭṭhaṃ. Ādhunā hi mahāraṭṭhameva na garasaddena yojetvā mahānagararaṭṭhanti voharantīti. Siyāmaraṭṭhantipi vadanti ācariyā.
名叫支那国的地方,就是与雪山连成一片而安住的那个支那国,即是如此。巴利
Cinaraṭṭhaṃnāma himavantena ekābaddhaṃ hutvā ṭhitaṃ cīnaraṭṭhaṃ ye vāti.
这就是教法在九个方面各自的确立。巴利
Idaṃ sāsanassa navasu ṭhānesu visuṃ visuṃ patiṭṭhānaṃ.
现在要从最开始讲一讲长老传承的由来。正等正觉的世尊有一位共住弟子,叫优波离长老;优波离长老的弟子是达萨咖长老;达萨咖长老的弟子是索纳咖长老;索纳咖长老的弟子是悉伽瓦长老和旃陀瓦吉长老;这两位长老的弟子就是摩嘎离之子·帝萨长老。这五位大长老是教法传承中最早的一批,称为师资相承。从他们传下来的弟子传承,也就是长老传承,直到今天都没有中断。讲师资相承的时候,只应该让有惭耻心的比丘参与,不应该让没有惭耻心的比丘参与。所谓没有惭耻心的比丘,就算多闻,也会因为看重利养、看重名声等而毁坏法脉,给殊胜的教法带来大灾难。护持教法这件事,本来就只有有惭耻心的人才能做,没有惭耻心的人根本做不了。所以古代的长老们说:未来谁来护持教法呢?他们这样观察之后,三次说出这样的话:未来有惭耻心的人会护持教法,有惭耻心的人会护持教法,有惭耻心的人会护持教法。要知道,就算在中部地区,也有很多没有惭耻心的人。巴利
Idāni ādito paṭṭhāya theraparamparakathā vattabbā. Sammāsambuddhassa hi bhagavato saddhivihāriko upālitthe ro,tassa sisso dāsakatthero, tassa sisso soṇakatthero, tassa sisso siggavatthero candavajjitthe ro ca, tesaṃ sisso moggaliputtatissattheroti ime pañcamahātherā sāsanavaṃse ādibhūtā ācariyaparamparānāma. Tesañhi sissaparamparabhūtā theraparamparā yāvajjatanā na upacchindhanti. Ācariyaparamparāya ca lajjibhikkhū yeva pavesetvā kathetabbā no alajjibhikkhū. Alajjībhikkhū nāma hi bahussutāpi samānā lābhagarulokagaruādihi dhammatanti nāsetvā sāsanavare mahābhayaṃ uppādentīti. Sāsanarakkhanakammaṃnāma hi lajjīnaṃyeva visayo no alajjīnaṃ. Tenāhu porāṇā therā, anāgate sāsanaṃ ko nāma rakkhissatīti anupekkhitvā anāgate sāsanaṃ lajjino rakkhissanti, lajjino rakkhissanti, lajjino rakkhissantīti tikkhāttuṃ vācaṃ nicchāresuṃ. Evaṃ majjhimadesepi alajjīpuggalā bahu santīti veditabbā.
世尊般涅槃一百年之后,正如前面所说的那样,瓦吉子比丘们宣扬非法之事,和第一次结集时被驱逐的恶比丘们商议,拉拢同伙,以“大结集”的名义,像大长老们那样举行了结集。结集之后,他们就成了一个独立的团体。这实在是一件可笑的事,就像一只老豺狼,仅凭自己也是四足动物就生起傲慢,自以为和狮子一样,像狮子那样发出吼声。他们不如实地了解圣教,只凭声音和影子就毁坏了真实的义理。他们甚至还删掉了一部分圣教。而那些教法只存在于他们自己的团体里,不在持法者的团体中。他们破坏法和律之后,就随心所欲地行事。这个所谓的大结集,就是一个主张非法者的团体。巴利
Parinibbānato hi bhagavato vassasatānaṃ upari pubbe vuttanayeneva vajjiputtakā bhikkhū adhammavatthūni dīpetvā paṭhamasaṅgītikāle bahikatehi pāpabhikkhūhi saddhiṃ mantetvā sahāyaṃ gavesetvā mahāsaṅgītivohārena mahātherā viya saṅgītiṃ akaṃsu. Katvā ca visuṃ gaṇā ahesuṃ. Ahovata idaṃ hāsitabbakammaṃ, seyyathāpi nāma jarasiṅgālo catupadasāmaññena mānaṃ jappetvā attānaṃ sīhaṃ viya maññitvā sīho viya sīhanādaṃ nadīti. Te pāvacanaṃ yathā bhūtaṃ ajānitvā saddacchāyāmattena yathābhūtaṃ atthaṃ nāma siṃsu. Kiñci pāvacanampī apanesuṃ. Tañca sakagaṇeyeva hoti, na dhammavādīgaṇe. Dhammavinayaṃ vikopetvā yathicchita vaseneva cariṃsu. Ayaṃ pana mahāsaṅgītināma eko adhammavādīgaṇo.
后来,时间又过了一段,他们还是因为彼此之间的主张不同而分裂,分成了两个团体:一个叫牛栏住者,一个叫一说者。再后来,又从牛栏住者这个团体内部彼此分裂,分出了两个团体:一个叫多闻者,一个叫施设论者。之后,又从这些团体本身分出了一个叫塔庙论者的团体。巴利
Tato pacchā kālaṃ atikkante tatoyeva aññamaññaṃ vādato bhijjitvā gokulikonāma eko gaṇo ekabyohāronāma ekoti dve gaṇā bhijjiṃsu. Tato pacchā gokulikagaṇagaṇatoyeva aññamaññaṃ bhijjitvā bahussutikonāma eko gaṇo paññattivādonāma ekoti dve gaṇā bhijjiṃsu. Punapi tehiyeva gaṇehi cetiyavādonāma eko gaṇo bhijji.
从那以后,又过了很久,在持法者团体中混进了一个不同派别的团体,于是分裂成两个团体:一个叫化地部,一个叫犊子部。再后来,又从犊子部内部彼此分裂,分出四个团体:一个叫法上部,一个叫贤胄部,一个叫六城部,一个叫正量部。巴利
Tato pacchā cirakālaṃ atikkante dhammavādīgaṇehi visabhāgagaṇaṃ pavisitvā mahiṃsāsakonāma ekogaṇo vajjiputtakonāma ekoti dve gaṇā bhijjiṃsu. Tato pacchāpi vajjiputtakagaṇatoyeva aññamaññaṃ bhijjitvā dhammuttarikonāma eko gaṇo, bhaddayānikonāma eko, channāgārikonāma eko, samutikonāma ekoti cattāro gaṇā bhijjiṃsu.
后来,从化地部团体中又彼此分裂,出现五个团体:一个叫说一切有部,一个叫法护部,一个叫饮光部,一个叫说转部,一个叫说经部。巴利
Punapi mahiṃsāsakagaṇato aññamaññaṃ bhijjitvā sabbatthivādonāma eko gaṇo, dhammaguttikonāma eko, kassapiyonāma eko, saṅkantikonāma eko, suttavādo nāma ekoti pañca gaṇā bhijjiṃsu.
就这样,在中部地区,参加第二次结集的大长老们所属的持法上座部团体中,一个个分裂出来的非法团体共有十七个。这些非法团体在教法里,落在长老传承之外,就像长在身上的毒疮。因为它们对教法没有利益,也无法被纳入长老传承中接受,就像雁群里的苍鹭、牛群里的野牛、金饰堆里的黄铜饰物一样。巴利
Evaṃ majjhimadese dutiyasaṅgītiṃ saṅgāyantānaṃ mahātherānaṃ dhammavādītheravādagaṇato visuṃ visuṃ bhijjamānā adhammavādīgaṇā sattarasa ahesuṃ. Te ca adhammavādīgaṇā sāsane theraparamparāya ananto gadhā. Te hi sāsane upakārā na honti, theraparamparāya ca pavesetvā gaṇhituṃ na sakkā, yathā haṃsagaṇe bako, yathā ca go gaṇe gavajo, yathā ca suvaṇṇagaṇe hārakuṭoti.
不过,从大迦叶长老等人传下来的长老传承,应当依据《附随》犍度中“优波离、达萨咖等”的记载,以及《一切欢喜》注释书中所说的方式来了知。巴利
Mahākassapattherādito pana āgatā theraparamparā upāli dāsako cevātiādinā parivārakhandhake samantapāsādikaṭṭhakathāyañca āgatanayeneva veditabbā.
从优波离长老等人开始,一直推知到摩嘎离之子·帝萨长老,就能知道这些长老的戒行等都是清净的;就像从河流上游下雨,就能知道下游河水会很多一样。这叫做因相推知。巴利
Upālittherādīnaṃ parisuddhācārādīni anumānetvā yāva moggaliputtatissattherā, tāva tesaṃ therānaṃ parisuddhā cārādīnīti sakkā ñātuṃ, seyyathāpi nadiyā uparisote meghavassāni anumānetvā adhosote nadiyā udakassa bāhullabhāvo viññātuṃ sakkāti ayaṃ kāraṇānumānanayo nāma.
不过,从摩嘎离之子·帝萨长老一直往前推,推知那些长老的清净戒行等,就能了知优波离长老的清净戒行等;就像看见上方的烟,推知有火存在一样。这叫作果相推知。巴利
Yāva pana moggaliputtatissattherā, tāva therānaṃ parisuddhācārādīni anumānetvā upālittherassa parisuddhācārādīnīti sakkā ñātuṃ, seyyathāpi nāma uparidhūmaṃ passitvā anumānetvā aggi atthīti sakkā ñātunti ayaṃ phalānumānana yo nāma.
不过,可以先从最开始的优波离长老和最后的摩嘎离之子·帝萨长老的清净戒行等推断出来,就能知道中间那些达萨咖、索那、僧伽婆罗等长老的清净戒行等。就像在石板的这一头和那一头看到野兽的足迹,由此推断中间没有显现出来的足迹也存在一样。这就叫兽迹推断法。巴利
Adibhūtassa pana upālittherassa avasānabhūtassa ca moggaliputtatissattherassa parisuddhācārādīni anumānetvā majjhe dāsakasoṇasiggavādīnaṃ therānaṃ parisuddhācārādīniti sakkā ñātuṃ, seyyathāpi nāma silāpaṭṭassa orabhāge pārabhāge ca migapadavaḷañjanaṃ disvā anumānetvā majjhe apākaṭaṃ padavaḷañcanaṃ atthīti sakkā ñātunti ayaṃ migapadavaḷañjana nayo nāma.
这样,通过三种推论方式,就应当知道这个上座部团体是说法者、有惭耻者、和蔼可亲者。再往上也应当依同样的方式类推。而长老传承,直到被记载入典籍为止,应当依据《附随》犍度以及《一切欢喜》中所说的,并按照此后“玛欣德、伊帝亚等”所讲述的方式来理解。巴利
Evaṃ tīhi nayehi ayaṃ theravādagaṇo dhammavādīlajjipesaloti veditabbo. Evamuparipi nayo netabbo. Theraparamparā ca yāva potthakāruḷā parivārakhandhake samanta pāsādikāyañca tato mahindo iṭṭiyotiādinā vutta nayena veditabbāti.