关于南印度国人性状的论证
Dakkhiṇaindiyaraṭṭhikabhāvayutti
不过,很多现代有见识的人,比如法喜等人,都说“阿阇梨佛音长老是南印度人”。这里合理的依据是:绝大多数注释书和复注的作者,确实都是南印度人。比如,《佛种姓注》《阿毗达摩入门注》和《律判别注》的作者阿阇梨佛授长老,出生在朱罗国的铜掌河畔乌拉伽城,跟阿阇梨佛音是同时代的人。《胜义判别》《名色分别》《阿毗达摩义摄》的作者阿阇梨阿那律长老,是甘吉婆罗国迦毗里城人。给《小部》所收《优陀那》等经典作注的《胜义明灯》的作者阿阇梨护法长老,也是南印度甘吉城人。由此可知,这位佛音长老也应当同样理解。正如《满足希求》即增支部注释的结尾所说:
Bahū pana ādhunikā vicakkhaṇā dhammānandādayo ‘‘ācariyabuddhaghosatthero dakkhiṇaindiyaraṭṭhiko’’ti vadanti. Ayaṃ panettha yutti, yebhuyyena hi aṭṭhakathāṭīkākārā therā dakkhiṇaindiyaraṭṭhikāyeva. Tathā hi buddhavaṃsaṭṭhakathāya ca abhidhammāvatāraṭṭhakathāya ca vinayavinicchayaṭṭhakathāya ca kārako ācariyabuddhadattatthero coḷaraṭṭhe tambapaṇṇinadiyaṃ uraganagare jāto ācariyabuddhaghosena ekakāliko ca. Paramatthavinicchaya-nāmarūpapariccheda-abhidhammatthasaṅgahānaṃ kārako ācariyaanuruddhattherokañcivararaṭṭhe kāverinagarajātiko. Khuddakanikāyapariyāpannaudānādipāḷiyā saṃvaṇṇanābhūtāya paramatthadīpaniyā kārako ācariyadhammapālattheropi dakkhiṇaindiyaraṭṭhe kañcipurajātiko. Tathevāyampīti veditabbo. Vuttañhi manorathapūraṇiyā nāma aṅguttaraṭṭhakathāya nigamane –
“我曾受善慧者所请,
亦曾受尊者周帝巴拉长老所请;
昔日我与他们共住于甘吉城等地。”
‘‘Āyācito sumatinā, therena bhadantajotipālena; Kañcipurādīsu mayā, pubbe saddhiṃ vasantenā’’ti.
在这里,有一个叫建志城的地方,位于马德拉斯城西南略偏西方向、大约四十五英里处的地方,就是现在被称为甘吉瓦拉姆的那座城市。
Ettha ca kañcipuraṃ nāma madarasanagarassa īsakaṃ pacchimanissite dakkhiṇadisābhāge pañcacattālīsamilappamāṇe padese idāni kañjīvara iti voharitanagarameva.
同样,在名为《破除迷执》的《中部义注》的结语中也有这样说:
Tathā papañcasūdaniyā nāma majjhimaṭṭhakathāya nigamanepi –
斯言乃应睿智长老佛友之请,
彼昔与吾共住孔雀使港者。
‘‘Āyācito sumatinā, therena buddhamittena; Pubbe mayūradūta paṭṭanamhi saddhiṃ vasantenā’’ti – vuttaṃ.
在这里,古代事迹的探寻者说:所谓“孔雀使港”,就是如今在马德拉斯城附近一个叫米拉波尔的地方。
Ettha ca mayūradūtapaṭṭanaṃ nāma idāni madarasanagarasamīpe milapora iti voharitaṭṭhānanti porāṇappavattigavesīhi vuttaṃ.
不过,这些结语偈只说明他曾住在南印度国,并没有显示他曾住在菩提道场附近或缅甸。因此,不能否定阿阇梨佛音是南印度国人。
Imāhi pana nigamanagāthāhi dakkhiṇaindiyaraṭṭheyeva nivutthapubbataṃ pakāseti, bodhimaṇḍasamīpe vā, marammaraṭṭhe vā nivutthapubbatāya pakāsanañca na dissati. Tena ācariyabuddhaghoso dakkhiṇaindiyaraṭṭhiko na hotīti na sakkā paṭikkhipituṃ.
在《善见律毗婆沙》(律藏注释)第3册第13页中,阿阇梨也这样说过:
Samantapāsādikāyampi vinayaṭṭhakathāyaṃ (3, 13) ācariyena evaṃ vuttaṃ –
不过,在《安达罗注释》里说的“在未围隔的露台处不犯戒”,那是针对地面上没有围栏的露台说的。这句话是针对安达罗地区那种各自独立、共用一顶、内室成排的建筑说的。
‘‘Yaṃ pana andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘aparikkhitte pamukhe anāpattīti bhūmiyaṃ vinā jagatiyā pamukhaṃ sandhāya kathita’nti vuttaṃ, taṃ andhakaraṭṭhe pāṭekkasannivesā ekacchadanā gabbhapāḷiyo sandhāya vutta’’nti.
通过这句话,“安达罗注释是由安达罗地方的长老们所作的”这一点就变得很清楚了;而且佛音阿阇梨也完全了解针对安达罗注释所说的内容,以及当地内室排列的样式,所以不能说佛音不是那个地方的人。
Iminā pana vacanena ‘‘andhakaṭṭhakathā andhakaraṭṭhikehi therehi katā’’ti pākaṭā hoti, ācariyabuddhaghosopi ca andhakaṭṭhakathāya sandhāyabhāsitampi tandesikagabbhapāḷisannivesākārampi suṭṭhu jānāti, tasmā tandesiko na hotīti na sakkā vattunti.
同样,在《清净道论》的结尾处也说到“应称为摩兰达村者”。这里,“kheṭa”这个词在梵语词典中显示了三种含义:村庄、乡下农人的住处,或者小城镇;而在南印度地区,直到今天人们仍把村庄叫作“kheḍā”。所以,生于名为摩兰达的村庄的人,就是“摩兰达村人”;应当说成“摩兰达村人”的,就是“应称为摩兰达村者”。这样解释词义之后,就应当理解为“应称为生于摩兰达村的长老”。不过,现在在南印度的贡塔地区,从那伽罗军那贡达约五十一英里处、从阿玛拉瓦提约五十八英里处,有两个地方分别叫作科塔内马利普里和贡达拉帕里,在那里也发现了许多属于古代佛教僧人的遗物。“内马利”是特鲁古语里“孔雀”的说法,“贡达鲁”是“卵”的说法。因此,寻找古代地点的人认为,这两个地方就是古时称为摩兰达村的地方,可能正是阿阇梨佛音的出生村庄。可是,由于“应称为摩兰达村者”这一说法,并不像“生于摩兰达村者”那样符合巴利文的表达方式,而且它没有与许多其他修饰语并列在一起,却单独跟在被修饰词后面,在阿含与注疏等文献中也看不到,所以这看起来像是某个当时知道阿阇梨出生地的人加进去的。
Tathā imassapi visuddhimaggassa nigamane – ‘‘moraṇḍakheṭakavattabbenā’’ti vuttaṃ. Ettha ca kheṭoti padassa gāmoti vā, jānapadānaṃ kassakānaṃ nivāsoti vā, khuddakanagaranti vā tayo atthā sakkatābhidhāne pakāsitā, dakkhiṇaindiyaraṭṭhesu ca yāvajjatanāpi gāmo kheḍāti voharīyati. Tasmā moraṇḍavhaye kheṭe jāto moraṇḍakheṭako, moraṇḍakheṭako iti vattabbo moraṇḍakheṭakavattabbo, tena moraṇḍakheṭakavattabbenāti vacanatthaṃ katvā ‘‘moraṇḍagāme jātoti vattabbena therenā’’ti attho gahetabbo. Idāni pana dakkhiṇaindiyaraṭṭhe guntājanapade nāgārajunakoṇḍato ekapaṇṇāsamilamatte (51) amaravatito ca aṭṭhapaṇṇāsamilamatte (58) padese kotanemalipurīti ca gundalapallīti ca voharitaṃ ṭhānadvayamatthi, tattha ca bahūni buddhasāsanikaporāṇasantakāni diṭṭhāni, nemalīti telaguvohāro ca morassa, gundalu iti ca aṇḍassa, tasmā taṃ ṭhānadvayameva pubbe moraṇḍakheṭoti voharito ācariyabuddhaghosassa jātigāmo bhaveyyāti porāṇaṭṭhānagavesīhi gahito. Yasmā panetaṃ ‘‘moraṇḍakheṭakavattabbenā’’ti padaṃ ‘‘moraṇḍagāmajātenā’’ti padaṃ viya pāḷinayānucchavikaṃ na hoti, aññehi ca bahūhi visesanapadehi ekato aṭṭhatvā visesyapadassa pacchato visuṃ ṭhitaṃ, āgamaṭṭhakathādīsu ca na dissati, tasmā etaṃ kenaci taṃkālikena ācariyassa jātiṭṭhānaṃ sañjānantena pakkhittaṃ viya dissatīti.
不过,在这三种说法当中——“阿阇梨佛音生于菩提道场附近”“他是缅甸人”“他是南印度人”——最后一种说法最有分量,因为它是依据阿阇梨本人的话。所以,应当依据这一点来了解阿阇梨佛音长老的出身。
Imesu pana tīsu ‘‘ācariyabuddhaghoso bodhimaṇḍasamīpe jātoti ca marammaraṭṭhikoti ca dakkhiṇaindiyaraṭṭhiko’’ti ca vuttavacanesu pacchimameva balavataraṃ hoti ācariyasseva vacananissitattā, tasmā tadeva nissāya ācariyabuddhaghosattherassa uppatti evaṃ veditabbā.