婆罗门家族的考察
Brāhmaṇakulavicāraṇā
22. 其次,关于“婆罗门青年”一词,他作了如下的考察:
2. Atha ‘‘brāhmaṇamāṇavo’’ti padampi tena evaṃ vicāritaṃ –
(一)“佛音生于婆罗门家”这一说法不能成立。为什么呢?因为从吠陀时代直至今日,所有的婆罗门都……
(Ka) ‘‘buddhaghoso ‘brāhmaṇakulajāto’ti na sakkā gahetuṃ. Kasmā vedakālato paṭṭhāya yāvajjatanā sabbepi brāhmaṇā
Brāhmaṇosya mukhamāsīdi, bāhū rājanya? Kata?; Ūrū tadasya yada vagya?, Padbhyāṃ gūdro ajāyatā’’ti .
他们相信这部名为《原人歌》的偈颂。
Imaṃ purisasuttaṃ nāma mantaṃ jānantīti saddahiyā.
此偈的含义是:“婆罗门是(梵天)的口;手臂被造成王族,即刹帝利为其手臂;吠舍为其大腿;首陀罗从其双脚生出。”
Ayaṃ panassā attho – ‘brāhmaṇo assa (brahmuno) mukhaṃ āsi. Bāhū rājañño kato, khattiyā assa bāhūti vuttaṃ hoti. Yo vesso, so assa ūrū. Suddo assa pādehi ajāyī’ti.
然而,佛音虽被誉为“智者婆罗门”,却不了解这首偈颂。正如他在解释“bandhupādāpaccā”这一词汇的义注中说:“据说他们的见解是这样的:婆罗门从梵天之口出,刹帝利从胸膛出,吠舍从肚脐出,首陀罗从膝盖出,沙门从脚背出。”这与该吠陀偈颂的真实含义并不相符。
Buddhaghoso pana ‘paṇḍitabrāhmaṇo’ti ñātopi taṃ gāthaṃ na aññāsi. Tathā hi tena bandhupādāpaccāti padassa atthavaṇṇanāyaṃ ‘tesaṃ kira ayaṃ laddhi – brāhmaṇā brahmuno mukhato nikkhantā, khattiyā urato, vessā nābhito, suddā jāṇuto, samaṇā piṭṭhipādato’ti tissā vedagāthāya asamānattho vaṇṇito’’ti.
对此,更进一步的考察如下:若当时婆罗门的见解确实与该偈颂所述完全一致,那么那位阿阇梨的义注便只是他个人的意见。倘若如此,这种考察或许还说得通。然而,仅凭该偈颂的首句“婆罗门是他的口”,并不能直接推导出“婆罗门从梵天之口而生”的含义。事实上,在佛陀时代,婆罗门所持的见解正是“婆罗门从梵天之口生出”,这是显而易见的,正如《长部·波梨品·起世因本经》中所说。
Ayaṃ panettha anuvicāraṇā – yadi ca taṃkālikānampi brāhmaṇānaṃ laddhi tatheva bhaveyya yathā etissaṃ gāthāyaṃ vuttā, sā catthavaṇṇanā ācariyassa matimattā. Evaṃ sati sā vicāraṇā yuttā bhaveyya. Etissaṃ pana gāthāyaṃ ‘‘brāhmaṇosya mukhamāsīdi’’ti paṭhamapādena ‘‘brāhmaṇā brahmuno mukhato jātā’’ti attho ujukato na labbhati. Buddhakāle pana brāhmaṇānaṃ laddhi ‘‘brāhmaṇā brahmuno mukhato jātā’’ti evameva ahosīti pākaṭoyevāyamattho. Tathā hi dīghanikāye pāthikavagge aggaññasutte (3, 67) –
婆私吒,然而,婆罗门女也有经期,也有怀胎,也有分娩,也有哺乳,这些都是看得见的事实。那些婆罗门自己就是从母胎所生,却这样说:‘婆罗门是最殊胜的种姓,其他种姓则低劣;婆罗门是白色的种姓,其他种姓则是黑色;唯有婆罗门清净,非婆罗门则不净;婆罗门是梵天之子,从其口中化生,为梵天所生,为梵天所化作,为梵天的继承人。’他们这样说,既是诽谤梵天,又说了妄语,还会招感众多非福。
‘‘Dissanti kho pana vāseṭṭha brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi. Te ca brāhmaṇā 0 yonijāva samānā evamāhaṃsu – brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā. Brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādāti. Te brahmānañceva abbhācikkhanti, musā ca bhāsanti, bahuñca apuññaṃ pasavantī’’ti –
这是大悲世尊对婆私吒与婆罗堕阇两位婆罗门青年所说,他们二人对此心生随喜。而这两位青年依种姓来说,本是清净的婆罗门,又是通达三部吠陀者。因此,“婆罗门从梵天的口中出生”这一说法,显然是依据当时婆罗门的执取之见而说的。同样,“刹帝利从胸膛出生,吠舍从肚脐出生,首陀罗从膝盖出生,沙门从脚背出生”的说法,也应当信解为“由通达当时婆罗门见解的古注疏师所宣说”,阿阇梨佛音只是从古注疏中转换语言而作特别阐明罢了。所以,用这一则吠陀偈颂来证明阿阇梨非婆罗门,是全然无法成立的。
Bhagavatā mahākāruṇikena vāseṭṭhabhāradvājānaṃ brāhmaṇamāṇavakānaṃ bhāsitaṃ, tehi ca taṃ abhinanditaṃ. Te pana dvepi māṇavakā jātivasena parisuddhabrāhmaṇā ceva honti tiṇṇampi vedānaṃ pāraguno ca. Tasmā ‘‘brāhmaṇā brahmuno mukhato nikkhantā’’ti vacanassa taṃkālikānaṃ brāhmaṇānaṃ laddhivasena vuttabhāvo pākaṭoyeva. Yathā cetaṃ, evaṃ ‘‘khattiyā urato, vessā nābhito, suddā jāṇuto, samaṇā piṭṭhipādato’’ti vacanampi ‘‘taṃkālikabrāhmaṇānaṃ laddhiññūhi porāṇaṭṭhakathācariyehi vutta’’nti saddahitvā ācariyabuddhaghosena taṃ sabbaṃ porāṇaṭṭhakathāto bhāsāparivattanamattena visesetvā pakāsitaṃ bhaveyya. Tasmā tāyapi vedagāthāya ācariyassa abrāhmaṇabhāvasādhanaṃ anupapannamevāti.
再者,他又举出第二个理由,试图证明阿阇梨佛音长老非婆罗门,如下所言:
(Kha) punapi tena ācariyabuddhaghosattherassa abrāhmaṇabhāvasādhanatthaṃ dutiyampi kāraṇaṃ evamāhaṭaṃ –
在婆罗门典籍中,表示堕胎的词语“bhrūnahā”,在巴利圣典中则写作“bhūnahu (bhūnahano)”。在《摩犍提经》中,游行者摩犍提因妻子未能与之行夫妇之事,而毁坏了本应出生的胎儿,故而对世尊说:“沙门乔达摩是杀胎者。”佛音尊者显然不知此义,因为他在解释该词时,将“bhūnahu (bhūnahanassa)”一词注释为“毁坏增长者、制定界限者”。
‘‘Brāhmaṇaganthesu gabbhaghātavācakaṃ bhrūnahāti padaṃ pāḷiyaṃ bhūnahu (bhūnahano) iti dissati. Māgaṇḍiyasutte bhariyāya methunasaṃvāsābhāvena uppajjanārahagabbhassa nāsakattaṃ sandhāya māgaṇḍiyo paribbājako bhagavantaṃ ‘bhūnahu (bhūnahano) samaṇo gotamo’ti āha. Taṃ buddhaghoso na jānātīti pākaṭoyeva tadatthasaṃvaṇṇanāya. Tattha hi tena bhūnahunoti (bhūnahanassā) padaṃ ‘hatavaḍḍhino mariyādakārakassā’ti vaṇṇita’’nti.
这也是不合理的。因为摩犍提并非仅仅针对触境受用的缺失而说“杀胎”,而是针对六种世间欲境的不受用而说。在此经中:
Tampi ayuttameva. Na hi māgaṇḍiyena phoṭṭhabbārammaṇāparibhogamattameva sandhāya bhūnahubhāvo vutto, atha kho channampi lokāmisārammaṇānaṃ aparibhogaṃ sandhāya vutto. Tasmiñhi sutte –
“摩犍提!眼以色为乐、以色为喜、以色为悦,如来已调伏、守护、保护、约束它,并为其约束而说法。摩犍提!你是否正是因此才说‘沙门乔达摩是杀胎者’?”“乔达摩尊者!我正是因此才说‘沙门乔达摩是杀胎者’。何以故?因为我们的经典中如此记载……摩犍提!意以法为乐、以法为喜、以法为悦,如来已调伏、守护、保护、约束它,并为其约束而说法。摩犍提!你是否正是因此才说‘沙门乔达摩是杀胎者’?”“乔达摩尊者!我正是因此才说‘沙门乔达摩是杀胎者’。何以故?因为我们的经典中如此记载。”
‘‘Cakkhuṃ kho māgaṇḍiya rūpārāmaṃ rūparataṃ rūpasammuditaṃ, taṃ tathāgatassa dantaṃ guttaṃ rakkhitaṃ saṃvutaṃ, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti, idaṃ nu te etaṃ māgaṇḍiya sandhāya bhāsitaṃ ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Etadeva kho pana me bho gotama sandhāya bhāsitaṃ ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu, evañhi no sutte ocaratīti…pe… mano kho māgaṇḍiya dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so tathāgatassa danto gutto rakkhito saṃvuto, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti, idaṃ nu te etaṃ māgaṇḍiya sandhāya bhāsitaṃ ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Etadeva kho pana me bho gotama sandhāya bhāsitaṃ ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu, evañhi no sutte ocaratī’’ti .
就这样,世尊的追问与摩犍提的承认都已呈现。
Evaṃ bhagavato ca anuyogo māgaṇḍiyassa ca paṭiññā āgatā.
的确,在这里,因为通过行淫欲法而受用触所缘,才导致胎儿入胎,所以针对不从事那种受用,才适合称为“杀胚胎者”;然而,对于其他五种以色等为所缘的受用,尤其是以纯粹意识受用法所缘,并不会导致任何胎儿入胎,因此,针对不从事那些受用,根本不适合称为“杀胚胎者”。可是摩犍提却承认所有那些都已被说及,并表明理由:“因为我们的经典中就是这样说的。”因此,尽管在婆罗门典籍中,“杀胚胎者”(bhrūnahā)一词出现在堕胎杀生的意义上,但在《摩犍提经》中,这个意义并不适用。所以应知,阿阇梨是以“破坏增长、制定界限者”这一意义,通过转述古注的语言而阐明,仅此而已。
Ettha hi methunappaṭisevanavasena phoṭṭhabbārammaṇaparibhogahetu eva gabbhapatiṭṭhānaṃ sambhavatīti tadaparibhogameva sandhāya ‘‘bhūnahū’’ti vattuṃ arahati, tadaññesaṃ pana pañcannaṃ rūpādiārammaṇānaṃ, tatthāpi visesato dhammārammaṇassa suddhamanoviññāṇena paribhogahetu natthi kiñci gabbhapatiṭṭhānanti tesaṃ aparibhogaṃ sandhāya bhūnahūti vattuṃ na arahatiyeva, māgaṇḍiyena pana sabbānipi tāni sandhāya vuttabhāvo paṭiññāto, kāraṇañcassa dassitaṃ ‘‘evañhi no sutte ocaratī’’ti. Tasmā kiñcāpi dāni brāhmaṇaganthesu bhūnahu- (bhrūnahā) saddo gabbhaghātanatthe dissati, māgaṇḍiyasutte paneso attho na yujjatīti ācariyena ‘‘hatavaḍḍhi mariyādakārako’’ti ayamevattho porāṇaṭṭhakathāya bhāsāparivattanavasena pakāsitoti veditabbo.
再者,他又提出了第三个理由:“然而,这后一个理由是证明佛音非婆罗门的依据。因为他在《清净道论》的‘戒分别’中,为了嘲讽婆罗门而说:‘如此,我通过受用此乞食,将如那些婆罗门中的某一种——即食手婆罗门、衣仅蔽体婆罗门、随遇而食婆罗门、乌鸦色婆罗门、食已所吐婆罗门——那样,防止旧的饥渴之苦,并且不产生新的、以无节制的饮食为缘的苦受。’但这也可能只是一个持有异端婆罗门见解者的话,因此不能仅凭这一点就断定‘佛音非婆罗门’。”然而,这实在是非常令人警醒的话。因为阿阇梨说这话并非出于想要嘲讽婆罗门,那也不是应当与嘲讽之语相联系的地方,相反,那里是应当通过显示如实之义,以教诫、教导同梵行者为缘由而说的地方,而阿阇梨也正是那样说的。正如世间那些依靠他人布施为生的沙门、婆罗门或其他任何人,若缺乏省察智,住于不防护中,有时得到极为丰盛、妙好的食物,也会无节制地食用,而婆罗门尤其因世俗事缘及本生等教法事缘,显然曾有那样的情况。在此世间,于百千年乃至千万年无有边际的漫长时期中,谁能说‘过去从未有过这样的人’呢?因此,正是如此。
(Ga) punapi tena ‘‘idampana buddhaghosassa abrāhmaṇabhāvasādhakaṃ pacchimakāraṇaṃ, so hi visuddhimagge sīlaniddese (1, 31) brāhmaṇānaṃ parihāsaṃ karonto ‘evaṃ iminā piṇḍapātapaṭisevanena purāṇañca jighacchāvedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ aparimitabhojanapaccayaṃ āharahatthaka alaṃsāṭaka tatravaṭṭaka kākamāsaka bhuttavamitakabrāhmaṇānaṃ aññataro viya na uppādessāmīti paṭisevatī’ti āha. Idaṃ pana ekassa bhinnabrāhmaṇaladdhikassāpi vacanaṃ siyāti tadeva daḷhakāraṇaṃ katvā na sakkā ‘buddhaghoso abrāhmaṇo’ti vattu’’nti tatiyaṃ kāraṇaṃ vuttaṃ. Taṃ pana atisaṃvejanīyavacanameva. Na hetaṃ ācariyena brāhmaṇānaṃ parihāsaṃ kātukāmena vuttaṃ, na ca taṃ parihāsavacanena saṃyojetabbaṭṭhānaṃ, aññadatthu yathābhūtamatthaṃ dassetvā sabrahmacārīnaṃ ovādānusāsanidānavasena vattabbaṭṭhānaṃ, tathāyeva ca ācariyena vuttaṃ. Tathā hi ye loke paradattūpajīvino samaṇā vā brāhmaṇā vā aññe vāpi ca puggalā, te paccavekkhaṇañāṇarahitā asaṃvare ṭhitā kadāci atipaṇītaṃ rasaṃ pahūtaṃ laddhā aparimitampi bhuñjeyyuṃ, visesato pana brāhmaṇā lokikavatthuvasena ca, jātakādisāsanikavatthuvasena ca tādisā ahesunti pākaṭā. Imasmiñhi loke vassasatasahassehi vā vassakoṭīhi vā aparicchinnaddhāne ko sakkā vattuṃ ‘‘nedisā bhūtapubbā’’ti. Tasmā tādisehi viya na aparimitabhojanehi bhavitabbanti ovādānusāsanidānavaseneva vuttaṃ. Tadevaṃ atthasaṃhitampi samānaṃ ayonisomanasikaroto anatthameva jātaṃ, yathā sabhariyassa māgaṇḍiyabrāhmaṇassa anāgāmimaggaphalatthāyapi desitā gāthā tesaṃ dhītuyā anatthāya saṃvattatīti saṃvegoyevettha brūhetabboti.